Trao đổi với VnExpress, TS Lê Quang Đạm, Tổng giám đốc Marvell Việt Nam, bày tỏ sự lạc quan về chủ trương phát triển ngành công nghiệp bán dẫn của Việt Nam. Ông đặt nền móng cho Marvell tại Việt Nam năm 2013 khi năng lực thiết kế vi mạch của Việt Nam chưa được thế giới đánh giá cao. Đến nay, doanh nghiệp hình thành đội ngũ kỹ sư thiết kế vi mạch trong nước với hơn 600 nhân sự, tham gia nghiên cứu những chip tiên tiến nhất với công nghệ 2-3 nm sử dụng trong các trung tâm dữ liệu AI.
– Ông nói Việt Nam có thể làm được mọi công đoạn trong thiết kế vi mạch, với những chip 2-3 nm tiên tiến nhất. Nhưng còn việc tự chế tạo một chip trong nước thì sao?
– Ngành công nghệ vi mạch bán dẫn chia làm ba công đoạn chính: thiết kế, sản xuất, đóng gói và kiểm thử. Với việc Viettel khởi công nhà máy sản xuất, FPT khởi công nhà máy đóng gói, kiểm thử, trong vài năm tới, Việt Nam sẽ có đầy đủ cả ba công đoạn để phát triển ngành công nghiệp vi mạch bán dẫn hoàn chỉnh. Tuy nhiên, năng lực và tiềm năng thực tế của mỗi công đoạn khác nhau.
Về thiết kế, sự hiện diện của Việt Nam trên toàn cầu ngày càng rõ nét. So với Singapore, Malaysia, Indonesia, Philippines và Thái Lan, Việt Nam đóng góp vai trò quan trọng hơn nhiều trong lĩnh vực thiết kế vi mạch. Chúng ta có cơ hội để phát triển hơn nữa cả về chất lượng, số lượng nhân sự để trở thành mắt xích quan trọng trong lĩnh vực thiết kế vi mạch của thế giới.
Về sản xuất, có thể nói, cả năng lực và tiềm năng đều “nhỏ” hơn. Theo tôi, mục tiêu trước mắt không phải sản xuất chip với những công nghệ mới nhất hay cạnh tranh trực tiếp với nhà sản xuất hàng đầu, mà là đảm bảo chủ quyền công nghệ và phục vụ cho thị trường trong nước. Như Viettel đề cập tại lễ khởi công, chúng ta đáp ứng các nhu cầu quốc phòng, nhu cầu của doanh nghiệp trong nước sản xuất chip với công nghệ 28-32 nm cho thiết bị điện tử tiêu dùng. Ngoài ra, nhà máy cũng sẽ được sử dụng cho mục đích nghiên cứu, đào tạo.
Về công đoạn đóng gói và kiểm thử, Việt Nam có thể có thị trường rộng hơn với những khách hàng trong và ngoài nước khi nhu cầu ngày càng cao. Với sự phát triển của AI, rất nhiều công ty thiết kế chip nhưng không thể tìm được đối tác sản xuất, đóng gói và kiểm thử, vì các tập đoàn lớn đã chiếm gần hết năng lực sản xuất của TSMC, Intel, Samsung… Do đó, đầu ra của các doanh nghiệp đóng gói kiểm thử Việt Nam, đặc biệt khi chúng ta có thể làm chủ công nghệ đóng gói tiên tiến, khá rộng mở.
– Trong vài năm tới, khi xây dựng được một chuỗi bán dẫn hoàn chỉnh, ông dự đoán vị trí trong ngành của Việt Nam trên toàn cầu sẽ ra sao?
– Vị trí, vai trò của Việt Nam trong bức tranh tổng thể ngành vi mạch bán dẫn thế giới chắc chắn tốt hơn nhiều hiện nay. Không nhiều nước có công đoạn sản xuất chip, đóng gói và kiểm thử. Đa số tập trung vào một lĩnh vực như thiết kế hoặc cung ứng vật liệu hiếm cho ngành, còn Việt Nam sẽ có đầy đủ công đoạn.
Khi các nhà máy đi vào hoạt động hiệu quả, Việt Nam sẽ có sự hiện hữu khá rõ ràng trong ngành công nghiệp vi mạch bán dẫn toàn cầu. Cụ thể, Việt Nam có năng lực thiết kế, sản xuất đáp ứng một số nhu cầu nội địa về quốc phòng, điện tử và thúc đẩy đào tạo, nghiên cứu phát triển, đóng gói và kiểm thử phục vụ các doanh nghiệp trong và ngoài nước.
Tuy vậy, để trở thành một mắt xích lớn, quan trọng và cạnh tranh toàn cầu sẽ cần có thời gian để kiểm chứng xem chúng ta có khả năng mở rộng quy mô, nâng cấp công nghệ sản xuất đóng gói và kiểm thử đến mức độ nào.
– Với những bước đầu như hiện nay, chúng ta cần chủ động chế tạo chip trong nước như thế nào để tránh kỳ vọng thiếu thực tế?
– Đó là việc sản xuất những chip với công nghệ 28-32 nm ở quy mô phục vụ thị trường điện tử tiêu dùng trong nước, sản phẩm quốc phòng, mục tiêu đào tạo và nghiên cứu.
Chip bán dẫn có nhiều phân khúc khác nhau. Trước mắt, năng lực sản xuất của Việt Nam chưa thể đáp ứng nhu cầu chế tạo những con chip công nghệ mới nhất, nhưng có thể tạo ra những chip sử dụng trong thiết bị điện tử tiêu dùng như thiết bị IoT, đồ gia dụng.
Thực tế, chip đơn vẫn đang chiếm 50% hoặc hơn về số lượng trên thị trường và có thể được sản xuất bằng công nghệ 28-32 nm của nhà máy mà Viettel đang xây dựng. Hiện đây vẫn là công nghệ phổ biến và đáp ứng rất tốt cho ngành hàng điện tử.
– Việt Nam có những điểm mạnh, lợi thế nào để phát triển ngành vi mạch bán dẫn?
– Việt Nam có hai lợi thế lớn.
Thứ nhất, là nước đi sau, chúng ta có thể học hỏi kinh nghiệm và tránh những thất bại mà các nước khác đã vấp phải. Cụ thể là về việc xây dựng quy trình sản xuất, quy trình đóng gói và kiểm thử, lên kế hoạch phát triển cơ sở hạ tầng về điện, nước, nguyên liệu hiếm một cách hiệu quả. Thời gian từ khi khởi công cho đến khi đưa nhà máy sản xuất chip vào vận hành của chúng ta có thể ngắn hơn so với các nước trước đây, rút ngắn thời gian thu hồi vốn và nhanh chóng đưa sản phẩm ra thị trường.
Thứ hai, về nhân lực, Việt Nam có nguồn sinh viên trong các chuyên ngành vi mạch bán dẫn và trí tuệ nhân tạo, cũng như các ngành khoa học kỹ thuật lân cận, ngày càng mở rộng. Đây là định hướng rất đúng đắn của Chính phủ, tạo ra nguồn cung kỹ sư chất lượng cao cho ngành bán dẫn trong tương lai. Trong khi đó, ở các nước Đông Nam Á hay trên thế giới nói chung, nguồn nhân lực này có xu hướng giảm đi.
– Nhưng có ý kiến cho rằng Việt Nam thiếu vốn đầu tư?
– Với một nhà máy sản xuất chip công nghệ 28-32 nm như Viettel triển khai, tôi ước tính số vốn cần đầu tư có thể khoảng 2 tỷ USD. Ngoài ra, chi phí duy trì, vận hành nhà máy mỗi năm có thể khoảng 300 triệu USD. Đây đúng là những con số lớn, nhưng không vượt ngoài khả năng của Việt Nam cho một công nghệ chiến lược.
Nói khó khăn về công nghệ hay thiết bị bán dẫn, tôi cũng không cho đó là điểm then chốt, vì thế hệ công nghệ này chúng ta có thể mua và nhận chuyển giao.
– Vậy đâu mới là điểm yếu, nút thắt cần tháo gỡ của bán dẫn Việt Nam?
– Tất nhiên bức tranh không hoàn toàn màu hồng. Trong chính lợi thế về nhân lực, có những điểm có thể làm tốt hơn. 10 năm qua, Marvell đã xây dựng đội ngũ kỹ sư từ sinh viên học ở những trường đại học tại Việt Nam với nền tảng khoa học cơ bản (toán, lý, hóa, điện tử, máy tính) vững chắc, tư duy phản biện tốt, tinh thần cầu tiến, ham học hỏi. Nhưng cũng phải nhìn nhận thực tế, chất lượng sinh viên của Việt Nam chưa thể bằng các trường hàng đầu của thế giới về chuyên môn, kinh nghiệm làm dự án, kỹ năng mềm.
Theo quan điểm của tôi, ưu tiên hàng đầu để phát triển ngành bán dẫn nên là phát triển nguồn nhân lực số lượng lớn, chất lượng cao đồng đều, đủ năng lực để sẵn sàng làm việc ngay khi tốt nghiệp mà không cần trải qua một quá trình đào tạo thêm lâu dài ở doanh nghiệp.
Cơ sở hạ tầng cũng là điểm cần cải thiện để đảm bảo cho việc sản xuất chip nội địa. Nguồn cung điện, nước của Việt Nam chưa được đầy đủ, ổn định khi so sánh với một số nước lân cận như Malaysia, Indonesia hay Thái Lan. Hệ thống mạng cáp quang biển cũng chưa sánh ngang được với những nước lân cận.
Hạ tầng là yếu tố cần sự đầu tư lớn, đồng bộ từ Chính phủ và các doanh nghiệp năng lượng, viễn thông để đáp ứng được nhu cầu phát triển của ngành bán dẫn.
– Sau khi đã có sản phẩm, Việt Nam còn cần những mắt xích nào để tạo thành một hệ sinh thái công nghiệp bán dẫn hoàn chỉnh?
– Khi phát triển công nghiệp vi mạch bán dẫn hay các ngành công nghệ cao nói chung, đôi lúc chúng ta tập trung quá nhiều vào những gì mình có thể làm được nhưng mình quên một điều rất quan trọng là đầu ra, sản phẩm đáp ứng được nhu cầu nào của khách hàng và thị trường. Ở đây sẽ cần vai trò điều phối và hỗ trợ của nhà nước. Thiếu thị trường, cho dù chúng ta có sản phẩm và công nghệ, ngành công nghiệp sẽ không phát triển được.
Thứ nhất, ngành công nghiệp điện tử ở Việt Nam phải sẵn sàng mở cửa để dùng chip nội địa. Hiện nay, do nhiều yếu tố, đa số hàng điện tử Việt Nam sử dụng những con chip Trung Quốc hoặc Đài Loan. Chúng ta cần có một chính sách thống nhất từ nhà nước làm sao để khuyến khích sử dụng hoặc bảo hộ chip Việt.
Thứ hai, các doanh nghiệp thiết kế vi mạch trong nước, với những dòng thiết kế mà năng lực sản xuất trong nước có thể đáp ứng, cần hợp tác với Viettel, FPT để sản xuất ra những chip với giá hợp lý hoặc cạnh tranh hơn so với các sản phẩm nước ngoài sẵn có trên thị trường. Điều này có thể thực hiện thông qua chương trình hỗ trợ, trợ giá sản xuất của Chính phủ để thúc đẩy sự phát triển của chip nội địa.
Với những yếu tố đó, chúng ta sẽ tạo ra sự phối hợp từ thiết kế đến sản xuất, đưa chip vào sử dụng cho ngành điện tử trong nước. Đây là cách chúng ta có thể tận dụng việc có cả ba công đoạn để tạo thành một chuỗi hoàn chỉnh, tạo đà cho ngành bán dẫn Việt Nam tiếp tục phát triển.
Reuters dẫn nội dung thư đề ngày 26/6 của Bộ trưởng Thương mại Mỹ Howard Lutnick, trong đó nói Anthropic đã phối hợp với chính phủ Mỹ nhằm xử lý "những mối đe dọa liên quan đến các mô hình được đề cập" kể từ khi nhận được thông báo cách đây hai tuần.
Một nguồn tin cho biết hơn 100 công ty và tổ chức được truy cập Mythos 5, trong đó có nhiều doanh nghiệp Fortune 500.
"Trong hai tuần, chúng tôi đã làm việc tích cực để bảo đảm Mỹ vẫn giữ vị thế dẫn đầu thế giới về AI và bảo đảm an ninh của chính mình", phát ngôn viên Bộ Thương mại Mỹ nói với trang Semafor.
Nhà Trắng và Anthropic chưa bình luận về thông tin.
CNBC đánh giá quyết định mới đánh dấu bước đi quan trọng trong những cuộc đàm phán giữa chính quyền Tổng thống Donald Trump và công ty AI, xoay quanh mô hình Mythos 5 và Fable 5.
Anthropic đầu tháng 6 công bố Fable 5 và Mythos 5, hai mô hình được công ty quảng cáo hiện đại nhất theo nhiều thang đo trong ngành công nghiệp AI. Chúng được xây dựng dựa trên nền tảng Claude Mythos Preview, từng khiến quan chức Mỹ lo ngại vì năng lực an ninh mạng tiên tiến.
Đến 12/6, Anthropic nhận chỉ đạo từ chính phủ Mỹ phải đình chỉ quyền truy cập Fable 5 và Mythos 5 đối với "công dân nước ngoài, dù đang ở Mỹ hay quốc gia khác, kể cả là nhân viên Anthropic". Startup AI này nói rằng chính phủ Mỹ đưa ra lý do "an ninh quốc gia", nhưng không cung cấp chi tiết.
David Sacks, đồng chủ tịch Hội đồng Cố vấn Khoa học và Công nghệ của Tổng thống Mỹ, cho biết "một đối tác tin cậy" của chính phủ Mỹ và Anthropic đã thử nghiệm Fable và phát hiện phương pháp bẻ khóa (jailbreak) nhằm vượt qua hàng rào an toàn vốn giúp tách biệt mô hình thương mại này với năng lực an ninh mạng không hạn chế của Mythos.
Chính phủ Mỹ sau đó đề nghị Anthropic vá lỗi hoặc thu hồi Fable 5 đến khi giải quyết xong, nhưng CEO Dario Amodei được cho là đã từ chối. "Chính quyền sau đó phải miễn cưỡng ban hành chỉ đạo kiểm soát xuất khẩu. Họ sẵn sàng gỡ hạn chế ngay khi vấn đề được khắc phục", ông nói.
Sacks chỉ trích hành động của Anthropic không phù hợp với vị thế của một phòng thí nghiệm luôn đặt an toàn lên hàng đầu, cũng như từng kêu gọi quản lý Mythos với tư cách là vũ khí an ninh mạng.
Ông cho biết quyết định hạn chế không liên quan đến những xích mích trước đây giữa Anthropic với chính phủ, thêm rằng Washington luôn coi trọng công nghệ của startup AI này và coi vấn đề "rất dễ giải quyết".
Đây là xích mích mới nhất giữa Anthropic với chính phủ Mỹ kể từ sau xung đột với Lầu Năm Góc hồi đầu năm. Bộ Quốc phòng Mỹ khi đó tuyên bố Anthropic là "rủi ro với chuỗi cung ứng", đồng nghĩa công ty bị coi là mối đe dọa với an ninh quốc gia. Định danh này thường chỉ được dùng cho đối thủ nước ngoài của Mỹ, đòi hỏi các doanh nghiệp quốc phòng chứng nhận rằng họ không sử dụng mô hình Claude trong những hợp đồng với quân đội. Anthropic đã kiện chính quyền Tổng thống Donald Trump để đảo ngược quyết định này và quá trình tố tụng vẫn chưa kết thúc.
Sự kiện Unpacked của Samsung diễn ra vào tháng tới đang đẩy sức hút của các dòng máy màn hình gập nghìn USD lên mức cao hơn bao giờ hết. Dù vậy, gã khổng lồ công nghệ Hàn Quốc rõ ràng không hề bỏ quên nhóm khách hàng quan tâm đến ngân sách. Minh chứng là trang tin Digital Citizen vừa thu thập được loạt ảnh dựng cùng tài liệu tiếp thị độc quyền của Galaxy A27, hé lộ một sản phẩm có mức giá phải chăng nhưng sở hữu thiết kế hiện đại.
So với thế hệ Galaxy A26 tiền nhiệm, Galaxy A27 sở hữu một thay đổi vật lý cốt lõi đắt giá ngay từ cái nhìn đầu tiên ở mặt trước. Thay vì sử dụng phần khuyết đỉnh dạng giọt nước (notch) lỗi thời để chứa camera selfie, tân binh này đã chuyển sang thiết kế dạng 'đục lỗ' (pinhole) tinh tế và gọn gàng hơn nhiều. Ngoại trừ bước cải tiến lớn này và một vài tinh chỉnh nhỏ trong cách bố trí cụm camera sau, tổng thể mặt lưng của chiếc điện thoại mới trông vẫn gần như tương đồng với phiên bản cũ.
Loạt hình ảnh rò rỉ cũng xác nhận Galaxy A27 sẽ khoác lên mình ba tùy chọn màu sắc thời trang gồm hồng, xanh navy và đen. Về năng lượng, các tài liệu tiếp thị làm rõ rằng máy sẽ không có sự nâng cấp nào ở khía cạnh này khi tiếp tục duy trì viên pin dung lượng 5.000 mAh giống như A26. Điểm nhấn đáng chú ý khác là hình ảnh quảng cáo về một con chip có in đầy đủ các chữ "CPU", "GPU" và "NPU", đi kèm hình ảnh minh họa tính năng khoanh tròn để tìm kiếm (Circle to Search) quen thuộc.
Sự xuất hiện của chip xử lý có NPU ngầm gợi ý rằng các tính năng trí tuệ nhân tạo, thậm chí là những công cụ độc quyền thuộc hệ sinh thái Galaxy AI, sẽ chính thức được đưa xuống phân khúc giá rẻ này. Sau khi bộ đôi Galaxy A37 và A57 đã trình làng vào đầu năm nay, đây được xem là thời điểm thích hợp nhất để dòng A27 ra mắt.
Xét việc thế hệ tiền nhiệm lên kệ vào tháng 3 năm ngoái, người dùng hoàn toàn có thể kỳ vọng Galaxy A27 sẽ sớm có mặt trên các kệ sách vào bất kỳ lúc nào, dù mức giá của sản phẩm hiện vẫn là một ẩn số.
Ngày 1/4, Apple tròn 50 tuổi và Espinosa trở thành nhân viên duy nhất chứng kiến hành trình phát triển qua nửa thế kỷ của hãng.
Sau khi các nhà đồng sáng lập Steve Jobs và Steve Wozniak ký giấy tờ khai sinh ra Apple Computer ngày 1/4/1976, Espinosa trở thành người thứ tám đầu quân cho công ty công nghệ nhỏ bé chuyên lắp ráp máy tính tại "trụ sở" ở gara sau nhà Steve Jobs.
"Đó là khoảng thời gian đầy hứa hẹn nhưng cũng đầy lo âu", Espinosa kể lại với giới truyền thông. "Bạn có một ý tưởng tuyệt vời, lập nên một công ty nhưng rồi không tìm được khách hàng, hoặc không quản lý nổi tăng trưởng dẫn đến phá sản là chuyện thường tình".
Steve Jobs, Steve Wozniak, Chris Espinosa và những nhân viên đầu tiên khác đều từng học tại trường trung học Homestead ở Cupertino, California. Họ quen nhau khi cùng mày mò và trò chuyện tại Câu lạc bộ Máy tính Homebrew, nhóm được lập ở Menlo Park, California.
Espinosa nhận được 2.000 cổ phiếu khi Apple phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO) năm 1980, hiện giá trị khoảng 114 triệu USD. Kể từ khi phụ trách lập trình cho máy tính đời đầu của Apple, công việc của Espinosa thay đổi nhiều lần trong suốt 50 năm, nhưng ông chưa bao giờ rời Apple.
Ông hiện 64 tuổi, làm trong nhóm phát triển hệ điều hành Apple TV và có thâm niên nhất tại Apple, hơn bất kỳ thành viên nào trong ban lãnh đạo. Điều này được đánh giá hiếm có ở Thung lũng Silicon, nơi các công ty khởi nghiệp rồi đóng cửa nhanh chóng và kỹ sư đổi việc vài năm một lần.
Được Steve Jobs tuyển từ năm 14 tuổi
Năm 1976, Espinosa, đang là học sinh trung học, gặp "đàn anh" Steve Jobs tại Byte Shop, một cửa hàng máy tính có cơ sở ở Mountain View. Jobs mời Espinosa viết chương trình cho Apple II, sản phẩm về sau trở thành một trong những máy tính cá nhân phổ biến đầu tiên, bằng BASIC - ngôn ngữ lập trình nay đã lỗi thời.
Năm 1978-1981 là quãng gián đoạn duy nhất của Espinosa với Apple do theo học Đại học California, nhưng vẫn làm bán thời gian (part-time), như viết sách hướng dẫn sử dụng dài hơn 200 trang cho Apple II. Đến 1981, Jobs thuyết phục Espinosa bỏ học để toàn tâm toàn ý cho Apple.
Năm 1985, Jobs rời Apple sau mâu thuẫn với ban lãnh đạo và John Sculley, giám đốc điều hành khi đó. Trong hơn một thập kỷ tiếp theo, công ty rơi vào tình trạng mất phương hướng và lao dốc tài chính.
"Rất nhiều giá trị xuyên suốt của Apple vẫn còn đó, là khát vọng làm nên những điều lớn lao, dẫn dắt bởi giá trị", Greg Joswiak, Phó chủ tịch cấp cao phụ trách tiếp thị toàn cầu của Apple, người gia nhập công ty năm 1986 và có thâm niên nhất trong đội ngũ lãnh đạo, nói. "Nhưng chúng tôi cũng nhiều lần chệch hướng".
Mỗi khi điều đó xảy ra, Apple tiến hành sa thải "hết lần này đến lần khác", theo Espinosa. Thế nhưng ông vẫn được giữ lại vì quản lý nhân sự nói ông đã làm cho công ty quá lâu, đến mức gói trợ cấp thôi việc quá tốn kém. "Tôi đã tự hỏi mình sẽ làm gì vì không có bằng đại học và chỉ làm cho một công ty", ông kể. "Nhưng tôi đã ở đây từ đầu, vậy thì tôi sẽ ở lại cho đến khi nghỉ hưu".
Espinosa gọi sự kiện năm 1997 là "bước ngoặt" với Apple. Steve Jobs trở lại, kéo theo sự ra đời của iPod và iPhone vài năm sau đã định hình ngành điện tử tiêu dùng ngày nay. "Vào những năm 1970, ý tưởng sở hữu một chiếc máy tính trong nhà, hoặc một chiếc mà bạn mang theo bên mình hoặc đeo trên cổ tay là không thể tưởng tượng nổi, có lẽ còn đáng sợ và kỳ quặc nữa", ông nói.
Trong nửa thế kỷ, Apple đã khởi nghiệp, vượt qua giai đoạn sa sút rồi vươn lên lần nữa để trở thành một trong những công ty giá trị nhất thế giới. Steve Jobs, qua đời năm 2011, trở thành đề tài của ít nhất hai bộ phim, trong đó có một phim được đề cử Oscar.
Hiện Apple được định giá gần 4.000 tỷ USD, tạo ra hơn 100 tỷ USD lợi nhuận mỗi năm và có 2,5 tỷ điện thoại, tablet, máy tính, tai nghe và đồng hồ thông minh đang được sử dụng trên khắp thế giới. Họ một lần nữa đứng trước những thách thức mới như doanh thu phụ thuộc vào iPhone, cơn sốt AI, tăng trưởng chững lại, biến động thuế quan và chuỗi cung ứng, chống độc quyền.
"Một phần trong giới công nghệ chỉ là tìm kiếm bong bóng tiếp theo rồi nhanh chóng rút ra trước khi bong bóng vỡ, nhưng đó không phải điều chúng tôi làm ở Apple", Espinosa nói.
