Trao đổi với VnExpress, TS Lê Quang Đạm, Tổng giám đốc Marvell Việt Nam, bày tỏ sự lạc quan về chủ trương phát triển ngành công nghiệp bán dẫn của Việt Nam. Ông đặt nền móng cho Marvell tại Việt Nam năm 2013 khi năng lực thiết kế vi mạch của Việt Nam chưa được thế giới đánh giá cao. Đến nay, doanh nghiệp hình thành đội ngũ kỹ sư thiết kế vi mạch trong nước với hơn 600 nhân sự, tham gia nghiên cứu những chip tiên tiến nhất với công nghệ 2-3 nm sử dụng trong các trung tâm dữ liệu AI.
– Ông nói Việt Nam có thể làm được mọi công đoạn trong thiết kế vi mạch, với những chip 2-3 nm tiên tiến nhất. Nhưng còn việc tự chế tạo một chip trong nước thì sao?
– Ngành công nghệ vi mạch bán dẫn chia làm ba công đoạn chính: thiết kế, sản xuất, đóng gói và kiểm thử. Với việc Viettel khởi công nhà máy sản xuất, FPT khởi công nhà máy đóng gói, kiểm thử, trong vài năm tới, Việt Nam sẽ có đầy đủ cả ba công đoạn để phát triển ngành công nghiệp vi mạch bán dẫn hoàn chỉnh. Tuy nhiên, năng lực và tiềm năng thực tế của mỗi công đoạn khác nhau.
Về thiết kế, sự hiện diện của Việt Nam trên toàn cầu ngày càng rõ nét. So với Singapore, Malaysia, Indonesia, Philippines và Thái Lan, Việt Nam đóng góp vai trò quan trọng hơn nhiều trong lĩnh vực thiết kế vi mạch. Chúng ta có cơ hội để phát triển hơn nữa cả về chất lượng, số lượng nhân sự để trở thành mắt xích quan trọng trong lĩnh vực thiết kế vi mạch của thế giới.
Về sản xuất, có thể nói, cả năng lực và tiềm năng đều “nhỏ” hơn. Theo tôi, mục tiêu trước mắt không phải sản xuất chip với những công nghệ mới nhất hay cạnh tranh trực tiếp với nhà sản xuất hàng đầu, mà là đảm bảo chủ quyền công nghệ và phục vụ cho thị trường trong nước. Như Viettel đề cập tại lễ khởi công, chúng ta đáp ứng các nhu cầu quốc phòng, nhu cầu của doanh nghiệp trong nước sản xuất chip với công nghệ 28-32 nm cho thiết bị điện tử tiêu dùng. Ngoài ra, nhà máy cũng sẽ được sử dụng cho mục đích nghiên cứu, đào tạo.
Về công đoạn đóng gói và kiểm thử, Việt Nam có thể có thị trường rộng hơn với những khách hàng trong và ngoài nước khi nhu cầu ngày càng cao. Với sự phát triển của AI, rất nhiều công ty thiết kế chip nhưng không thể tìm được đối tác sản xuất, đóng gói và kiểm thử, vì các tập đoàn lớn đã chiếm gần hết năng lực sản xuất của TSMC, Intel, Samsung… Do đó, đầu ra của các doanh nghiệp đóng gói kiểm thử Việt Nam, đặc biệt khi chúng ta có thể làm chủ công nghệ đóng gói tiên tiến, khá rộng mở.
– Trong vài năm tới, khi xây dựng được một chuỗi bán dẫn hoàn chỉnh, ông dự đoán vị trí trong ngành của Việt Nam trên toàn cầu sẽ ra sao?
– Vị trí, vai trò của Việt Nam trong bức tranh tổng thể ngành vi mạch bán dẫn thế giới chắc chắn tốt hơn nhiều hiện nay. Không nhiều nước có công đoạn sản xuất chip, đóng gói và kiểm thử. Đa số tập trung vào một lĩnh vực như thiết kế hoặc cung ứng vật liệu hiếm cho ngành, còn Việt Nam sẽ có đầy đủ công đoạn.
Khi các nhà máy đi vào hoạt động hiệu quả, Việt Nam sẽ có sự hiện hữu khá rõ ràng trong ngành công nghiệp vi mạch bán dẫn toàn cầu. Cụ thể, Việt Nam có năng lực thiết kế, sản xuất đáp ứng một số nhu cầu nội địa về quốc phòng, điện tử và thúc đẩy đào tạo, nghiên cứu phát triển, đóng gói và kiểm thử phục vụ các doanh nghiệp trong và ngoài nước.
Tuy vậy, để trở thành một mắt xích lớn, quan trọng và cạnh tranh toàn cầu sẽ cần có thời gian để kiểm chứng xem chúng ta có khả năng mở rộng quy mô, nâng cấp công nghệ sản xuất đóng gói và kiểm thử đến mức độ nào.
– Với những bước đầu như hiện nay, chúng ta cần chủ động chế tạo chip trong nước như thế nào để tránh kỳ vọng thiếu thực tế?
– Đó là việc sản xuất những chip với công nghệ 28-32 nm ở quy mô phục vụ thị trường điện tử tiêu dùng trong nước, sản phẩm quốc phòng, mục tiêu đào tạo và nghiên cứu.
Chip bán dẫn có nhiều phân khúc khác nhau. Trước mắt, năng lực sản xuất của Việt Nam chưa thể đáp ứng nhu cầu chế tạo những con chip công nghệ mới nhất, nhưng có thể tạo ra những chip sử dụng trong thiết bị điện tử tiêu dùng như thiết bị IoT, đồ gia dụng.
Thực tế, chip đơn vẫn đang chiếm 50% hoặc hơn về số lượng trên thị trường và có thể được sản xuất bằng công nghệ 28-32 nm của nhà máy mà Viettel đang xây dựng. Hiện đây vẫn là công nghệ phổ biến và đáp ứng rất tốt cho ngành hàng điện tử.
– Việt Nam có những điểm mạnh, lợi thế nào để phát triển ngành vi mạch bán dẫn?
– Việt Nam có hai lợi thế lớn.
Thứ nhất, là nước đi sau, chúng ta có thể học hỏi kinh nghiệm và tránh những thất bại mà các nước khác đã vấp phải. Cụ thể là về việc xây dựng quy trình sản xuất, quy trình đóng gói và kiểm thử, lên kế hoạch phát triển cơ sở hạ tầng về điện, nước, nguyên liệu hiếm một cách hiệu quả. Thời gian từ khi khởi công cho đến khi đưa nhà máy sản xuất chip vào vận hành của chúng ta có thể ngắn hơn so với các nước trước đây, rút ngắn thời gian thu hồi vốn và nhanh chóng đưa sản phẩm ra thị trường.
Thứ hai, về nhân lực, Việt Nam có nguồn sinh viên trong các chuyên ngành vi mạch bán dẫn và trí tuệ nhân tạo, cũng như các ngành khoa học kỹ thuật lân cận, ngày càng mở rộng. Đây là định hướng rất đúng đắn của Chính phủ, tạo ra nguồn cung kỹ sư chất lượng cao cho ngành bán dẫn trong tương lai. Trong khi đó, ở các nước Đông Nam Á hay trên thế giới nói chung, nguồn nhân lực này có xu hướng giảm đi.
– Nhưng có ý kiến cho rằng Việt Nam thiếu vốn đầu tư?
– Với một nhà máy sản xuất chip công nghệ 28-32 nm như Viettel triển khai, tôi ước tính số vốn cần đầu tư có thể khoảng 2 tỷ USD. Ngoài ra, chi phí duy trì, vận hành nhà máy mỗi năm có thể khoảng 300 triệu USD. Đây đúng là những con số lớn, nhưng không vượt ngoài khả năng của Việt Nam cho một công nghệ chiến lược.
Nói khó khăn về công nghệ hay thiết bị bán dẫn, tôi cũng không cho đó là điểm then chốt, vì thế hệ công nghệ này chúng ta có thể mua và nhận chuyển giao.
– Vậy đâu mới là điểm yếu, nút thắt cần tháo gỡ của bán dẫn Việt Nam?
– Tất nhiên bức tranh không hoàn toàn màu hồng. Trong chính lợi thế về nhân lực, có những điểm có thể làm tốt hơn. 10 năm qua, Marvell đã xây dựng đội ngũ kỹ sư từ sinh viên học ở những trường đại học tại Việt Nam với nền tảng khoa học cơ bản (toán, lý, hóa, điện tử, máy tính) vững chắc, tư duy phản biện tốt, tinh thần cầu tiến, ham học hỏi. Nhưng cũng phải nhìn nhận thực tế, chất lượng sinh viên của Việt Nam chưa thể bằng các trường hàng đầu của thế giới về chuyên môn, kinh nghiệm làm dự án, kỹ năng mềm.
Theo quan điểm của tôi, ưu tiên hàng đầu để phát triển ngành bán dẫn nên là phát triển nguồn nhân lực số lượng lớn, chất lượng cao đồng đều, đủ năng lực để sẵn sàng làm việc ngay khi tốt nghiệp mà không cần trải qua một quá trình đào tạo thêm lâu dài ở doanh nghiệp.
Cơ sở hạ tầng cũng là điểm cần cải thiện để đảm bảo cho việc sản xuất chip nội địa. Nguồn cung điện, nước của Việt Nam chưa được đầy đủ, ổn định khi so sánh với một số nước lân cận như Malaysia, Indonesia hay Thái Lan. Hệ thống mạng cáp quang biển cũng chưa sánh ngang được với những nước lân cận.
Hạ tầng là yếu tố cần sự đầu tư lớn, đồng bộ từ Chính phủ và các doanh nghiệp năng lượng, viễn thông để đáp ứng được nhu cầu phát triển của ngành bán dẫn.
– Sau khi đã có sản phẩm, Việt Nam còn cần những mắt xích nào để tạo thành một hệ sinh thái công nghiệp bán dẫn hoàn chỉnh?
– Khi phát triển công nghiệp vi mạch bán dẫn hay các ngành công nghệ cao nói chung, đôi lúc chúng ta tập trung quá nhiều vào những gì mình có thể làm được nhưng mình quên một điều rất quan trọng là đầu ra, sản phẩm đáp ứng được nhu cầu nào của khách hàng và thị trường. Ở đây sẽ cần vai trò điều phối và hỗ trợ của nhà nước. Thiếu thị trường, cho dù chúng ta có sản phẩm và công nghệ, ngành công nghiệp sẽ không phát triển được.
Thứ nhất, ngành công nghiệp điện tử ở Việt Nam phải sẵn sàng mở cửa để dùng chip nội địa. Hiện nay, do nhiều yếu tố, đa số hàng điện tử Việt Nam sử dụng những con chip Trung Quốc hoặc Đài Loan. Chúng ta cần có một chính sách thống nhất từ nhà nước làm sao để khuyến khích sử dụng hoặc bảo hộ chip Việt.
Thứ hai, các doanh nghiệp thiết kế vi mạch trong nước, với những dòng thiết kế mà năng lực sản xuất trong nước có thể đáp ứng, cần hợp tác với Viettel, FPT để sản xuất ra những chip với giá hợp lý hoặc cạnh tranh hơn so với các sản phẩm nước ngoài sẵn có trên thị trường. Điều này có thể thực hiện thông qua chương trình hỗ trợ, trợ giá sản xuất của Chính phủ để thúc đẩy sự phát triển của chip nội địa.
Với những yếu tố đó, chúng ta sẽ tạo ra sự phối hợp từ thiết kế đến sản xuất, đưa chip vào sử dụng cho ngành điện tử trong nước. Đây là cách chúng ta có thể tận dụng việc có cả ba công đoạn để tạo thành một chuỗi hoàn chỉnh, tạo đà cho ngành bán dẫn Việt Nam tiếp tục phát triển.
Khi truy cập website, người dùng tại Việt Nam bắt đầu nhận được thông báo: "Từ ngày 16/4, Messenger.com sẽ chuyển sang facebook.com/messages". Sau thời gian này, khi truy cập vào trang riêng của Messenger, hệ thống sẽ tự động chuyển sang tên miền Facebook.
Dù hai trang có giao diện giống nhau và cùng thuộc Meta, việc chuyển đổi sẽ tác động đến một số người dùng nhất định. Chẳng hạn, nhiều người chỉ dùng nền tảng của Meta để chat và không có nhu cầu truy cập mạng xã hội. Do đó, họ thường khóa tài khoản Facebook, chỉ cài ứng dụng hoặc vào trang Messenger..com Với động thái mới, họ sẽ buộc phải mở lại Facebook, hoặc chỉ sử dụng app.
"Nếu đang dùng Messenger mà không có tài khoản Facebook, bạn có thể tiếp tục trò chuyện trên ứng dụng di động Messenger", Meta khuyến nghị. Nền tảng cũng cho phép khôi phục lịch sử trò chuyện bằng cách nhập mã PIN, sau khi đã tạo bản sao lưu lần đầu trên Messenger.
Đây là bước tiếp theo của Meta trong việc đóng dần các website và ứng dụng trên máy tính. Cuối năm ngoái, công ty cũng đóng ứng dụng Messenger cài trên máy tính Mac và Windows.
Theo TechCrunch, quyết định này giúp Meta giảm chi phí thông qua việc giảm số lượng nền tảng cần duy trì, nhưng gây ra nhiều ý kiến trái chiều. Trên mạng xã hội như X và Reddit, nhiều người bày tỏ sự thất vọng với điều chỉnh của Meta, bởi họ chỉ có nhu cầu sử dụng trang web Messenger cho công việc hoặc để trò chuyện, trong khi nền tảng lại "ép" phải sử dụng thêm cả Facebook hoặc chuyển sang ứng dụng, đồng nghĩa liên tục phải cầm điện thoại lên mỗi khi cần kiểm tra hoặc trả lời tin nhắn.
Meta chưa giải thích về việc này.
Messenger ra mắt lần đầu với tên gọi Facebook Chat năm 2008, và phát triển thành ứng dụng thuộc Facebook năm 2011. Đến 2014, mạng xã hội loại bỏ chức năng nhắn tin khỏi ứng dụng di động để hướng người dùng đến ứng dụng nhắn tin độc lập. Messenger dần trở thành một nền tảng riêng biệt, tách khỏi Facebook và đóng vai trò quan trọng trong hệ sinh thái Meta, cùng Instagram, WhatsApp, Threads. Tuy nhiên năm 2023, Meta lại đưa Messenger trở lại ứng dụng Facebook, sau đó dần đóng cửa các ứng dụng, website của Messenger trên máy tính.
Theo hướng dẫn của Cục Thuế (Bộ Tài chính) hạn chót nộp hồ sơ quyết toán thuế thu nhập cá nhân 2025, với cá nhân tự quyết toán là ngày 30.4. Để tra cứu thông tin quyết toán thuế, người dân có thể đăng nhập ứng dụng eTax Mobile, chọn phần "Tra cứu thông tin quyết toán". Sau đó nhập mã số thuế, năm cần quyết toán và xem thông tin chi tiết.
Tuy nhiên, từ đầu tháng đến nay, nhiều người dùng phản ánh tính năng này liên tục báo về kết quả "Không tìm thấy thông tin", nếu nhập năm quyết toán gần nhất là 2025. Thông tin những năm trước vẫn hiển thị đầy đủ. Điều này khiến nhiều người lo lắng, không biết chính xác thông tin về thuế thu nhập cá nhân để thực hiện nghĩa vụ nộp/hoàn thuế khi hạn chót đến gần.
Nếu gặp trường hợp trên, người dân có thể làm theo hướng dẫn sau đây để xem đầy đủ thông tin về quyết toán thuế của năm 2025 ngay trên ứng dụng eTax Mobile.
Bước 1: Đăng nhập eTax Mobile, truy cập màn hình chính của ứng dụng.
Bước 2: Chọn biểu tượng Trợ lý eTax ở góc trên cùng bên phải của ứng dụng (sau thông tin mã số thuế và họ tên).
Bước 3: Ở giao diện trò chuyện với Trợ lý eTax, người dân có thể đặt các câu hỏi về thuế. Ứng dụng hỗ trợ cả phương thức nhập văn bản lẫn tương tác bằng giọng nói.
Trong trường hợp cần tra cứu thông tin quyết toán thuế của năm 2025, người dân có thể nhập câu lệnh: "Tôi cần tra cứu thông tin thuế thu nhập cá nhân 2025". Trợ lý eTax sẽ mất vài giây để trích xuất dữ liệu và trả về dữ liệu thuế đầy đủ gồm: Thông tin tổng hợp Quyết toán thuế thu nhập cá nhân năm 2025; Chi tiết thu nhập chịu thuế từ các tổ chức trả thu nhập, trong đó có số thu nhập chịu thuế, số thuế đã khấu trừ, số tiền giảm trừ gia cảnh.
Trợ lý eTax cũng thông báo cho người dùng về số tiền thuế còn phải nộp, số tiền thuế nộp thừa. Các thông tin này tương tự dữ liệu hiển thị trong tính năng "Tra cứu thông tin quyết toán" ở trang chủ của ứng dụng eTax Mobile.
Không chỉ tra cứu thông tin thuế, trợ lý eTax còn giúp người dân giải đáp các thắc mắc liên quan đến thuế thu nhập cá nhân.
Ví dụ, sau phần thông tin thuế, hỏi tiếp: "Vì sao tôi không được giảm trừ thuế do có người phụ thuộc?". Ứng dụng sẽ truy xuất dữ liệu và trả lời: Trong Chi tiết Tờ Khai Quyết toán thuế tổng hợp năm 2025 không có người phụ thuộc nào được kê khai để tính giảm trừ gia cảnh. "Tuy nhiên, trong Thông tin người phụ thuộc của bạn, tôi có ghi nhận thông tin về một người phụ thuộc được đăng ký", trợ lý eTax trả lời, kèm thông tin cá nhân của người phụ thuộc, quan hệ với người nộp thuế và ngày có hiệu lực.
Sau đó, trợ lý eTax sẽ đưa ra các nguyên nhân dẫn đến tình trạng trên và hướng dẫn các bước tiếp theo để người dân có thể bổ sung thông tin. Người dùng cũng có thể hỏi ứng dụng về các bước thực hiện chi tiết. Giao diện chat tương tự cách tương tác với các mô hình chatbot phổ biến như ChatGPT hay Gemini. Thời gian phản hồi khá nhanh, nội dung trả lời được hệ thống hóa, dễ đọc và dễ hiểu.
Theo giới thiệu, trợ lý eTax có thể giải đáp mọi thông tin về thuế của người nộp thuế gồm: người phụ thuộc, quyết toán thuế, nghĩa vụ thuế, nghĩa vụ đất đai, phạt nộp chậm, nộp thừa, nợ thuế, cưỡng chế thuế, quyết định hoàn thuế, quyết định tạm hoãn xuất nhập cảnh và hủy tạm hoãn xuất nhập cảnh... Trợ lý cũng hướng dẫn người dân thao tác nộp thuế và nộp thuế thay trên ứng dụng eTax Mobile.
Để đảm bảo việc sử dụng được thuận tiện nhất, người dùng nên tải về bản cập nhật mới nhất trên cửa hàng CH Play và App Store.
Trong sự kiện Google I/O ngày 19/5 tại Mỹ, Google công bố Gemini 3.5, là thế hệ mô hình mới kết hợp giữa "trí tuệ tiên phong" và khả năng hành động, hướng đến việc xây dựng các AI agent có thể tự xử lý chuỗi công việc phức tạp thay cho con người. Phiên bản đầu tiên được phát hành là Gemini 3.5 Flash. Ngoài ra, hãng cho biết đang phát triển phiên bản cao cấp là Gemini 3.5 Pro, dự kiến ra mắt vào tháng tới.
Mô hình này sẽ được triển khai ngay cho người dùng thông qua ứng dụng Gemini và AI Mode trong Google Search, hệ sinh thái doanh nghiệp Gemini Enterprise. Ngoài ra, các lập trình viên có thể sử dụng qua Google Antigravity, Gemini API trong AI Studio, Android Studio.
Theo giới thiệu, dù là bản Flash chú trọng tốc độ và độ gọn nhẹ, Gemini 3.5 Flash đạt kết quả cao trong các bài đánh giá ngang với một số mô hình bản cao cấp. Số liệu kiểm thử do Google công bố cho thấy mô hình mới đã vượt qua phiên bản Gemini 3.1 Pro trong các bài đo hiệu năng. Cụ thể, mô hình đạt tỷ lệ 76,2% ở tác vụ lập trình trên Terminal-Bench 2.1, đạt mức điểm tư duy "tác nhân" 1656 Elo trên GDPval-AA và 83,6% trên MCP Atlas. Ở khả năng hiểu dữ liệu đa phương thức, phiên bản này dẫn đầu với 84,2% trên bài kiểm tra lập luận CharXiv. Ngoài ra, tốc độ xuất chuỗi ký tự của mô hình mới được khẳng định nhanh gấp bốn lần so với các AI cùng phân khúc hàng đầu hiện nay, giải quyết được bài toán đánh đổi giữa chất lượng câu trả lời và độ trễ hệ thống.
"Đây là mô hình lập trình và mang tính tác nhân mạnh mẽ nhất của chúng tôi từ trước đến nay", Google cho biết.
Theo Google, sự cân bằng giữa tốc độ và hiệu suất giúp 3.5 Flash phù hợp để giải quyết các tác vụ mang tính "tác nhân" dài hạn, đặc biệt là những công việc kéo dài nhiều bước và đòi hỏi AI liên tục lập kế hoạch, thực hiện rồi điều chỉnh trong quá trình xử lý. Chẳng hạn, các công việc từng khiến lập trình viên mất nhiều ngày hoặc kiểm toán viên mất nhiều tuần nay có thể được rút ngắn đáng kể, với chi phí thường thấp hơn một nửa so với một số mô hình AI tiên tiến khác. Khi kết hợp với khung vận hành Antigravity, 3.5 Flash có thể trở thành một công cụ mạnh để triển khai các "tác nhân" phụ, giải quyết các vấn đề ở quy mô lớn.
Tại sự kiện, hãng cho biết đã hợp tác với nhiều đối tác để xác định các khâu phức tạp và tốn thời gian trong quy trình làm việc thực tế trước khi phát triển thế hệ mô hình 3.5. Theo đó, một số ngân hàng và doanh nghiệp tài chính đã sử dụng mô hình để tự động hóa các quy trình kéo dài nhiều tuần, trong khi các nhóm khoa học dữ liệu ứng dụng AI để khai thác thông tin chuyên sâu trong môi trường dữ liệu phức tạp và đạt hiệu quả tốt.
Trong phần trình diễn tại sự kiện Google I/O, hãng giới thiệu Gemini Spark, là trợ lý AI cá nhân được xây dựng trên nền Gemini 3.5 Flash. Công cụ này được mô tả có thể hỗ trợ người dùng quản lý các công việc trên môi trường số, thay mặt họ thực hiện một số hành động dựa trên chỉ dẫn của con người. Google cho biết Gemini Spark đang được thử nghiệm với một nhóm người dùng giới hạn và dự kiến phát hành beta cho thuê bao Google AI Ultra tại Mỹ vào tuần tới.
Bên cạnh hiệu năng, Google cũng nhấn mạnh yếu tố an toàn. Theo đó, Gemini 3.5 được phát triển theo "Frontier Safety Framework", với các biện pháp bảo vệ liên quan đến an ninh mạng và nguy cơ tạo nội dung độc hại. Ngoài ra, các công cụ giúp kiểm tra và phân tích cũng được bổ sung trước khi AI phản hồi người dùng, nhằm giảm nguy cơ tạo nội dung nguy hiểm hoặc từ chối nhầm các truy vấn an toàn.
