Câu chuyện được chia sẻ trong chương trình tập huấn “Giáo dục Việt Nam trong bối cảnh toàn cầu hóa địa phương và kỷ nguyên vươn mình: Bản sắc địa phương, tư duy toàn cầu” do Hội đồng Anh và Cục Hợp tác quốc tế (Bộ Giáo dục và Đào tạo) tổ chức trong hai ngày 16 và 17-7.
GS Nigel Healey về Giáo dục đại học quốc tế, Đại học Bath (Anh) cho biết quy mô giáo dục đại học toàn cầu đã tăng mạnh trong hơn bốn thập niên. Tổng số người học đại học trên thế giới tăng từ 51,2 triệu (1980) lên 268,6 triệu (2024), tức gấp hơn 5 lần.
Trong cùng thời gian, số sinh viên sang một quốc gia khác học tăng từ 1,1 triệu lên 7,3 triệu. Tuy nhiên, nhóm này vẫn chỉ chiếm khoảng 2,7% tổng số sinh viên toàn cầu. Phần lớn người học vẫn theo học tại quốc gia của mình do những rào cản về chi phí, ngôn ngữ, thị thực, gia đình và việc làm.
Theo GS Nigel Healey, đây là một trong những điều kiện thúc đẩy giáo dục xuyên quốc gia, trong đó chương trình đào tạo, bằng cấp, đội ngũ giảng viên hoặc hệ thống bảo đảm chất lượng được triển khai tại nơi sinh viên sinh sống.
Tại Anh, số người theo học các chương trình giáo dục xuyên quốc gia tăng từ 431.330 người trong năm học 2019-2020 lên 668.135 người trong năm học 2024-2025. Trong đó, người học tại các phân hiệu ở nước ngoài chưa tới 7%, phần lớn theo học qua chương trình liên kết, tổ chức đối tác hoặc các hình thức đào tạo từ xa, linh hoạt.
Ông cũng chỉ ra sự dịch chuyển của giáo dục đại học sang châu Á. Trong bảng xếp hạng đại học thế giới QS 2026, châu Á có 565 cơ sở được xếp hạng, cao hơn châu Âu với 487 cơ sở và châu Mỹ với 358 cơ sở.
Châu Á cũng chiếm 84 trong tổng số 112 trường lần đầu xuất hiện trong bảng xếp hạng.
Từ góc nhìn Việt Nam, TS Janet Ilieva – Giám đốc Education Insight (Vương quốc Anh) – cho rằng thập niên 2030 sẽ là giai đoạn đặc biệt đối với thị trường giáo dục Đông Á.
Theo dự báo dân số được dẫn tại sự kiện, số người 18 tuổi tại Trung Quốc có thể giảm từ khoảng 18 triệu năm 2030 xuống còn 9,8 triệu năm 2040. Hàn Quốc được dự báo giảm hơn 40%, trong khi Nhật cũng tiếp tục đi xuống.
Khi nguồn tuyển sinh trong nước thu hẹp, Trung Quốc, Nhật và Hàn Quốc được dự báo sẽ tăng cường tuyển sinh từ các quốc gia lân cận, trong đó Việt Nam là một thị trường đáng chú ý.
Việt Nam hiện vẫn có lợi thế về quy mô dân số trẻ. Số người 18 tuổi có thể tăng lên gần 1,9 triệu vào đầu thập niên 2030, sau đó giảm còn khoảng 1,4 triệu vào năm 2040.
TS Janet Ilieva cho rằng Việt Nam cần tận dụng giai đoạn này để nâng chất lượng giáo dục trong nước, giữ lại một phần nhu cầu du học và từng bước thu hút sinh viên từ các nước ASEAN.
Dữ liệu năm 2022 cho thấy số sinh viên Việt Nam ra nước ngoài học nhiều hơn số sinh viên quốc tế đến Việt Nam 126.518 người. Đây là cán cân di chuyển sinh viên, không phải tổng số du học sinh Việt Nam.
Khảo sát 123 cơ sở giáo dục đại học Việt Nam cũng cho thấy 84 trường đã có đơn vị chuyên trách tuyển sinh quốc tế và 78 trường đặt mục tiêu cụ thể. Tuy nhiên chỉ 23 trường sử dụng tiếng Anh làm ngôn ngữ giảng dạy và 19 trường có kiểm định cấp cơ sở.
Theo TS Janet Ilieva, Việt Nam cần đồng thời phát triển chương trình chất lượng cao, mở rộng đào tạo bằng tiếng Anh, hoàn thiện quy định về giáo dục xuyên quốc gia, tăng học bổng, thuận lợi hóa thị thực và nâng chất lượng dịch vụ hỗ trợ sinh viên.
Siết chất lượng đầu vào, giới hạn số phương thức tuyển sinh và đặt ra ngưỡng điểm tối thiểu chung 15 là những thay đổi dự báo tác động mạnh đến phương án tuyển sinh của các trường, cũng như lựa chọn của thí sinh trong mùa tuyển sinh 2026.
Quy chế tuyển sinh đại học 2026 quy định để được xét tuyển, thí sinh tốt nghiệp THPT năm 2026 phải đạt tối thiểu 15/30 điểm cho 3/4 môn thi trong kỳ thi tốt nghiệp THPT (tổ hợp ba môn xét tuyển).
Trường hợp xét điểm thi môn toán, văn và một môn thi khác cũng áp dụng mức sàn này (không áp dụng với thí sinh đặc cách hoặc được miễn thi tốt nghiệp).
Những thí sinh đã tốt nghiệp THPT các năm trước không thuộc phạm vi điều chỉnh của quy định trên.
Riêng các ngành đặc thù có yêu cầu cao hơn: khối ngành sư phạm và luật từ 18 điểm, khối ngành sức khỏe từ 20 điểm (hoặc 16,5 điểm đối với một số ngành).
Bộ Giáo dục và Đào tạo sẽ công bố ngưỡng đảm bảo chất lượng đầu vào cho ba nhóm ngành: đào tạo giáo viên (sư phạm), sức khỏe và pháp luật. Đây là năm đầu tiên bộ quy định ngưỡng đầu vào ngành thuộc lĩnh vực pháp luật.
Một điểm mới đáng chú ý là trọng số của môn toán hoặc văn trong tổ hợp xét tuyển phải đạt ít nhất 1/3.
Ví dụ: Tổ hợp toán - lý - tiếng Anh (mỗi môn hệ số 1), toán = 1/(1+1+1) = 1/3, trọng số môn toán phải chiếm 1/3 (đạt yêu cầu). Tổ hợp toán - lý - tiếng Anh (tiếng Anh hệ số 2), toán = 1/(1+1+1x2) = 1/4 < 1/3, khi đó trọng số môn toán chỉ còn 1/4 (không đạt).Điều này đồng nghĩa các trường không thể "đẩy" trọng số ngoại ngữ hoặc môn phụ quá cao để thay thế vai trò của môn nền tảng (văn hoặc toán).Theo quy chế mới, năm nay thí sinh chỉ được đăng ký tối đa 15 nguyện vọng (những năm trước thí sinh không bị giới hạn số lượng nguyện vọng đăng ký xét tuyển).Đáng chú ý, các ngành đào tạo giáo viên, thí sinh chỉ được đăng ký từ nguyện vọng 1 đến 5. Điều này buộc thí sinh phải cân nhắc kỹ thứ tự ưu tiên, tránh đăng ký dàn trải. Nếu sai chiến lược đăng ký xét tuyển, thí sinh dễ rớt đại học dù điểm không thấp.Một điểm mới khác là đối với phương thức xét tuyển học bạ, thay vì chỉ xét điểm lớp 12 hoặc xét 5 học kỳ như trước, từ năm 2026 sẽ tính kết quả học tập cả 3 năm THPT (lớp 10, 11, 12).Quy chế mới quy định tổng điểm cộng (gồm điểm thưởng, điểm xét thưởng và điểm khuyến khích) không vượt quá 3 điểm trên thang 30.Trong đó điểm thưởng dành cho thí sinh tuyển thẳng từ 0 - 3 điểm, điểm xét thưởng cho thí sinh có thành tích hoặc năng khiếu đặc biệt từ 0 - 1,5 điểm, điểm khuyến khích cho thí sinh có chứng chỉ ngoại ngữ hoặc chứng chỉ quốc tế từ 0 - 1,5 điểm.Chứng chỉ ngoại ngữ chỉ được dùng để quy đổi điểm môn ngoại ngữ trong tổ hợp xét tuyển hoặc làm điểm khuyến khích. Bảng quy đổi phải có tối thiểu 5 mức điểm chênh lệch ứng với thang điểm của chứng chỉ.Các trường đã quy đổi điểm chứng chỉ thì không cộng điểm khuyến khích. Điều này giảm đáng kể lợi thế quá lớn từ điểm cộng như các năm trước.Một thay đổi quan trọng khác là năm nay ưu tiên khu vực chỉ sử dụng tiêu chí nơi học THPT để xác định.Quy trình xét tuyển được thực hiện theo hướng xét bình đẳng giữa các phương thức, tổ hợp xét tuyển, không phụ thuộc thứ tự ưu tiên của nguyện vọng đăng ký trừ trường hợp sau:Cùng điểm xét ở cuối danh sách, thứ tự xét ưu tiên đối với các thí sinh có điểm cộng thấp hơn; cùng điểm xét ở cuối danh sách, điểm cộng bằng nhau, ưu tiên nguyện vọng cao hơn.Những thay đổi trên không chỉ ảnh hưởng trực tiếp đến cơ hội trúng tuyển mà còn buộc thí sinh phải điều chỉnh chiến lược đăng ký ngay từ đầu.Theo GS.TS Nguyễn Tiến Thảo - Vụ trưởng Vụ Giáo dục đại học (Bộ Giáo dục và Đào tạo), hệ thống hỗ trợ tuyển sinh của bộ năm nay tiếp tục thực hiện đơn giản hóa việc đăng ký xét tuyển (thí sinh đăng ký xét tuyển theo ngành, không chọn nguồn cung cấp dữ liệu xét tuyển).Thí sinh xét tuyển trình độ cao đẳng sẽ tiếp tục đăng ký trên hệ thống nếu các trường cao đẳng có nhu cầu tham gia hệ thống. Hệ thống cũng cung cấp thông tin, minh chứng đối tượng ưu tiên ngay khi thí sinh đăng ký dự thi.
Hội thao Giáo dục quốc phòng và an ninh học sinh THPT toàn quốc năm 2026 do UBND TP.HCM được chọn làm đơn vị đăng cai tổ chức với sự tham dự của 250 cán bộ quản lý, các thầy cô giáo, huấn luyện viên và 730 học sinh là vận động viên đến từ 34 địa phương trên cả nước
Tham dự lễ khai mạc có ông Phạm Ngọc Thưởng, Thứ trưởng thường trực Bộ GD-ĐT, Trưởng Ban chỉ đạo hội thao, ông Nguyễn Mạnh Cường, Phó chủ tịch UBND TP.HCM và trung tướng Trần Vinh Ngọc, Chính ủy Quân khu 7 cùng đại diện các sở GD-ĐT, trọng tài, huấn luyện viên và vận động viên là học sinh đến từ nhiều tỉnh, thành trên cả nước.
Hội thao diễn ra từ ngày 14 đến 20.4 bao gồm phần thi toàn đoàn và thi cá nhân theo từng nội dung của các khối lớp khác nhau. Cụ thể học sinh khối lớp 10 thi đội ngũ từng người không có súng, thi kỹ thuật cấp cứu và chuyển thương; Khối lớp 11 thi ném lựu đạn xa trúng đích; thi tháo, lắp súng tiểu liên AK ban ngày; Khối lớp 12 thi bắn đạn thật súng tiểu liên AK, thi vận dụng các tư thế, động tác cơ bản khi vận động, thi chạy vũ trang.
Phát biểu tại lễ khai mạc, Thứ trưởng thường trực Bộ GD-ĐT Phạm Ngọc Thưởng cho biết Hội thao Giáo dục quốc phòng và an ninh cho học sinh THPT là hoạt động có ý nghĩa thiết thực nhằm đẩy mạnh phong trào giảng dạy và học tập môn giáo dục quốc phòng và an ninh Qua đó góp phần kiểm tra, đánh giá chất lượng dạy và học môn học này ở cấp THPT. Đồng thời phát hiện những tập thể, cá nhân xuất sắc để xây dựng và nhân rộng điển hình tiên tiến, thúc đẩy phong trào thi đua học tập.
Về phía địa phương, ông Nguyễn Mạnh Cường, Ủy viên dự khuyết Trung ương Đảng, Phó chủ tịch UBND TP.HCM, chia sẻ thành phố vinh dự được chọn đăng cai tổ chức hội thao. Ông Cường nhìn nhận, giáo dục quốc phòng và an ninh giữ vai trò quan trọng trong việc bồi dưỡng bản lĩnh chính trị, lòng yêu nước và tinh thần sẵn sàng cống hiến cho Tổ quốc. Việc triển khai hiệu quả nội dung này cũng là cụ thể hóa các chủ trương của Đảng và Nhà nước về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, gắn tri thức với rèn luyện phẩm chất, đạo đức và ý thức công dân.
Theo ông Nguyễn Mạnh Cường, TP.HCM luôn chú trọng đổi mới nội dung và phương pháp giáo dục quốc phòng - an ninh, gắn với giáo dục đạo đức, lối sống, kỹ năng sống và rèn luyện thể chất cho học sinh, qua đó góp phần xây dựng thế hệ trẻ phát triển toàn diện. Thành phố kỳ vọng đây sẽ là dịp để các địa phương, cơ sở giáo dục và học sinh giao lưu, học hỏi, đồng thời quảng bá hình ảnh một TP.HCM năng động, hiện đại, nghĩa tình.
Để chuẩn bị cho Hội thao Giáo dục quốc phòng và an ninh học sinh THPT toàn quốc, TP.HCM đã chủ động phối hợp với các bộ, ngành, đơn vị liên quan chuẩn bị đầy đủ điều kiện về cơ sở vật chất, hậu cần, đảm bảo an ninh, an toàn tuyệt đối để hội thao diễn ra nghiêm túc, hiệu quả.
Dựa trên bộ dữ liệu chuyên sâu hơn 40.000 câu hỏi và tác vụ, được thẩm định bởi đội ngũ chuyên gia uy tín trong và ngoài nước, V-Bench của Trường đại học VinUni có thể đánh giá toàn diện năng lực tiếng Việt của các mô hình ngôn ngữ lớn, từ đó đưa ra hệ tham chiếu khách quan, độc lập, làm cơ sở cho việc ứng dụng AI trong thực tiễn.
Được khởi xướng bởi Trung tâm Nghiên cứu AI - Trường Đại học VinUni, với sự tham gia cộng tác hoàn toàn phi lợi nhuận của hội đồng khoa học gồm 18 chuyên gia người Việt đầu ngành AI trong và ngoài nước, V-Bench là một trong những công cụ đo lường khả năng xử lý tiếng Việt của các mô hình ngôn ngữ lớn (LLM) toàn diện nhất hiện nay.
Ngoài dựa trên những kiến thức học thuật, bộ dữ liệu hơn 40.000 câu hỏi và tác vụ của V-Bench được xây dựng theo cả chiều rộng lẫn chiều sâu, bao phủ nhiều lĩnh vực và phản ánh đầy đủ các yếu tố về văn hóa, ngôn ngữ, chủ quyền, an toàn thông tin và đặc thù địa phương.
V-Bench chia bộ công cụ theo 2 hạng mục lớn với 5 nhóm đánh giá chuyên biệt, bao gồm Văn hóa ngầm định - đánh giá khả năng thấu hiểu các tầng nghĩa văn hóa ẩn sâu trong ngôn ngữ Việt như phong tục, tín ngưỡng, lịch sử; Đa dạng vùng miền - kiểm tra hiểu biết về phương ngữ Bắc - Trung - Nam, cách xưng hô và văn phong đặc trưng từng vùng.
Ngoài ra còn có An toàn và chủ quyền số - đảm bảo tuân thủ các nguyên tắc an toàn thông tin quốc gia, chống thông tin sai lệch và bảo vệ chủ quyền số Việt Nam; Ứng dụng thực tiễn - đánh giá hiệu quả trong giáo dục, y tế cộng đồng và các lĩnh vực ứng dụng cụ thể của Việt Nam; Năng lực agentic AI - đánh giá khả năng lập kế hoạch, sử dụng công cụ, RAG và hành động tự chủ trong môi trường Việt Nam.
Nhờ đó, V-Bench đo lường khả năng trả lời câu hỏi mang tính học thuật, đồng thời đánh giá sự thấu hiểu văn hóa, ngôn ngữ vùng miền và khả năng hành động của AI trong bối cảnh Việt Nam, từ đó cho ra kết quả khách quan, toàn diện, sát với thực tế, có tính tham chiếu và giá trị định hướng cao cho cộng đồng.
Kết quả đánh giá bởi V-Bench được bảo chứng bởi hội đồng chuyên gia uy tín cùng phương pháp luận nghiêm ngặt và bộ dữ liệu có quy mô đồ sộ, khoa học, công phu nhất hiện nay.
Được xây dựng theo các kỹ thuật tương đồng và phổ biến trong nghiên cứu LLM quốc tế, V-Bench cũng có khả năng tương thích cao về thuật ngữ và quy trình với hệ sinh thái benchmark quốc tế, giúp các nhà phát triển LLM toàn cầu có thể tham gia đánh giá mà không gặp rào cản về quy ước kỹ thuật.
GS.TS Dương Nguyên Vũ - Phó Hiệu trưởng, Giám đốc Khoa học Trung tâm Nghiên cứu AI Trường Đại học VinUni - cho biết: "Với bộ dữ liệu toàn diện cùng sự góp sức hoàn toàn khách quan, phi lợi nhuận của cộng đồng chuyên gia uy tín người Việt trên toàn cầu, V-Bench mong muốn góp phần định nghĩa lại tiêu chuẩn AI tại Việt Nam và xây dựng một hệ tham chiếu AI cho quốc gia.
Kết quả đánh giá của V-Bench sẽ mang tới góc nhìn toàn cảnh, giúp các tổ chức, doanh nghiệp khám phá chiều sâu năng lực của từng mô hình AI, từ đó lựa chọn mô hình tối ưu cho từng bối cảnh sử dụng và nhu cầu thực tế".
Được cung cấp miễn phí tại địa chỉ https://vbench.ai/, V-Bench hiện đã tiến hành đánh giá và công bố kết quả tham chiếu của 15 mô hình LLM tiêu biểu hiện nay.
Trong thời gian tới, V-Bench sẽ tiếp tục được phát triển để bổ sung các tiêu chí đánh giá mới dựa trên hình ảnh và âm thanh như chữ Nôm, biển hiệu vùng miền, biểu đồ, di sản văn hóa, nhận diện và hiểu giọng nói ba miền, hiểu ngữ cảnh văn hóa qua video ngắn, hiểu tài liệu dài tiếng Việt trên 100.000 token như luật, hợp đồng, sách giáo khoa và trích dẫn chính xác từ văn bản pháp quy, công báo…
Là một trong những dự án nghiên cứu AI tiêu biểu của Trung tâm Nghiên cứu AI - Trường Đại học VinUni, V-Bench là minh chứng cho khát vọng bứt phá, nâng tầm vị thế trí tuệ Việt trên bản đồ học thuật toàn cầu của VinUni, đồng thời khẳng định sứ mệnh tiên phong, tinh thần cống hiến vì cộng đồng và phụng sự khoa học của Tập đoàn Vingroup.
