Thạc sĩ tâm lý Hoàng Quốc Lân, Bệnh viện Đa khoa Phương Đông, nói áp lực từ công việc, tài chính hay xung đột gia đình khiến não bộ liên tục giải phóng các hormone như cortisol và adrenaline. Nếu không được giải tỏa kịp thời, phản ứng “tự vệ hoặc trốn chạy” này sẽ tích tụ, gây tổn hại nghiêm trọng đến cả thể chất lẫn tinh thần.
Về thể chất, cơ thể phải làm việc nhiều hơn để tránh hoặc chống lại các tác nhân tiêu cực. Quá trình này có thể dẫn đến một số triệu chứng cho thấy thể trạng bị kiệt sức như đau cơ, đau đầu migraine, khó thở, các vấn đề về đường tiêu hóa và mất ngủ.
Về tinh thần, stress cũng ảnh hưởng đến tinh thần và cảm xúc như lo lắng, khó chịu, tức giận… Bạn cũng có thể lo âu, mất cân bằng cảm xúc khi đã vượt qua căng thẳng. Các nghiên cứu cũng cho thấy rằng các cặp đôi thường xuyên căng thẳng hay tranh cãi, bất mãn với bạn đời. Người gặp tình trạng này trong thời gian dài dễ cảm thấy bị cô lập, tự thu mình lại, từ chối tham gia các sự kiện xã hội và họp mặt gia đình.
Khi căng thẳng, não bộ có rất ít năng lượng để dành cho các hoạt động quan trọng khác (như suy nghĩ, lập kế hoạch và tập trung). Căng thẳng có thể tạo ra hội chứng sương mù não, suy giảm trí nhớ và làm suy giảm khả năng giải quyết vấn đề.
Thạc sĩ tâm lý Hoàng Quốc Lân, Bệnh viện Đa khoa Phương Đông, đưa ra một số mẹo có thể giảm stress nhanh chóng, như sau:
– Thở ra dài hơn hít vào: Hít 4 giây, thở 6-8 giây, lặp lại 6-10 vòng. Việc này khiến hệ thần kinh nhanh chóng được thiết lập lại.
– Thả lỏng hàm – lưỡi vai: Bạn mở nhẹ miệng, để lưỡi thả rơi, vai hạ xuống, giữ nguyên khoảng 30-60 giây là đủ
– Ép bàn chân xuống đất: Dồn lực xuống hai bàn chân, giữ 10-15 giây sau đó thả ra, lặp lịa 3 lần.
– Đặt tay lên ngực và thở: Đặt tay lên ngực hoặc bụng, thở chậm 5-6 nhịp
Một số cách khác thiết lập lại hệ thần kinh đang căng thẳng, như sau:
– Đứng dựa vào tường và đẩy mạnh hết sức có thể: Bạn đẩy trong 10 giây sau đó thả lỏng. Cách này đánh lừa hệ thần kinh giao cảm, giúp nhả ra năng lượng căng thẳng đang bị kẹt trong cơ thể hiệu quả.
– Nói “Vooooo” trong 30 giây liên tục: Âm “Vooooo” trầm này làm rung giây thần kinh phế vị từ vùng bụng, giống như bạn đang mát xa bên trong cho hệ thần kinh của mình.
– Hít 4-giữ 4- thở 4: Cùng với đó, hãy tưởng tượng bạn đang vẽ các cạnh của một hình vuông bằng hơi thở, hình dung này giúp não thực sự tập trung, thay vì chỉ làm cho có.
– Chạm vào thú gì đó lạnh, rồi thứ gì đó ấm: Lặp lại 3 lần. Nguyên lý của điều này là hệ thần kinh không phân biệt được giữa đe dọa thật và stress hàng ngày, sự thay đổi nhiệt độ giúp báo động và đưa cơ thể về trạng thái bình thường.
– Thu nhỏ cơ thể rồi mở rộng ra: Cuộn người như quả bóng trong 10 giây, sau đó vương tay mở rộng hết mức. Cách này giúp hệ thần kinh chuyển đổi giữa trạng thái kích hoạt và trạng thái bình tĩnh, giống như một bài tập on-off.
Stress là phản ứng tự nhiên của cơ thể trước những áp lực trong cuộc sống và không phải lúc nào cũng có hại. Điều quan trọng là mỗi người cần nhận biết sớm các dấu hiệu căng thẳng, chủ động áp dụng những biện pháp phù hợp để điều chỉnh cảm xúc và phục hồi trạng thái cân bằng.
Bên cạnh các kỹ thuật giảm stress tức thời, việc duy trì lối sống lành mạnh, ngủ đủ giấc, vận động thường xuyên và xây dựng các mối quan hệ hỗ trợ sẽ giúp tăng khả năng thích ứng với áp lực. Nếu tình trạng căng thẳng kéo dài nhiều tuần, ảnh hưởng đến công việc, cuộc sống hoặc đi kèm các biểu hiện như mất ngủ, lo âu quá mức, buồn chán dai dẳng, người bệnh nên tìm đến chuyên gia tâm lý hoặc bác sĩ để được đánh giá và hỗ trợ kịp thời.
Bệnh thận mạn tính là vấn đề sức khỏe ngày càng phổ biến, đặc biệt khi bệnh tiến triển nặng có thể dẫn đến phải chạy thận lâu dài. Trong bối cảnh đó, nghiên cứu mới công bố trên tạp chí y khoa JAMA Network Open cho thấy một chế độ ăn đạm vừa phải có thể giúp làm chậm tiến triển suy thận ở bệnh nhân giai đoạn 3 - 4 và giảm nguy cơ phải chạy thận nhân tạo.
Các nhà nghiên cứu, dẫn đầu là bác sĩ Ilia Beberashvili từ Bệnh viện Yitzhak Shamir Medical Center (Israel), đã thực hiện nghiên cứu trên 1.441 bệnh nhân thận mạn tính giai đoạn 3 - 4, ở độ tuổi trung bình là 67, được theo dõi trong 15 năm, nhằm tìm ra lượng đạm tiêu thụ mỗi ngày giúp bảo vệ quả thận cho bệnh nhân thận mạn tính.
Các tác giả đã xem xét mối liên hệ giữa lượng đạm ăn vào trong ngày với tình trạng suy thận trong dài hạn.
Họ đã tiến hành đánh giá lượng đạm hấp thụ qua chế độ ăn bằng cách sử dụng lượng nitơ bài tiết qua nước tiểu trong 24 giờ và lượng đạm tiêu thụ hằng ngày theo trọng lượng cơ thể.
Kết quả đã phát hiện những người ăn ít đạm (ít hơn 1 gram đạm cho 1 kg thể trọng mỗi ngày, ví dụ người 50 kg ăn ít hơn 50 gram đạm một ngày) đã giảm 23% nguy cơ suy giảm chức năng thận về mặt tổng thể. Cụ thể như sau:
Các nhà nghiên cứu cho rằng việc kiểm soát lượng đạm ở mức vừa phải có thể giúp giảm áp lực lên thận, từ đó góp phần làm chậm quá trình suy giảm chức năng thận. Trong nghiên cứu này, chế độ ăn trên cũng chưa ghi nhận nguy cơ thiếu hụt dinh dưỡng rõ rệt ở phần lớn bệnh nhân được theo dõi.
Các nhà nghiên cứu kết luận rằng, lượng protein hấp thụ ở mức vừa phải - ít hơn 1 gram đạm cho 1 kg thể trọng mỗi ngày - giúp giảm nguy phải chạy thận nhân tạo mà không bị thiếu chất.
Những phát hiện này ủng hộ việc hạn chế đạm ở mức độ vừa phải, kết hợp với việc theo dõi lượng đạm hấp thu vào cơ thể có thể giúp bảo vệ chức năng thận tốt hơn.
Đây là bằng chứng mạnh mẽ cho thấy chế độ ăn đạm vừa phải có khả năng bảo tồn chức năng thận thực sự.
Làn da có thể phản ánh tình trạng bên trong cơ thể, bao gồm sức khỏe của gan. Nếu da thay đổi bất thường mà không rõ nguyên nhân, đó có thể là dấu hiệu liên quan đến gan, đặc biệt khi tình trạng này xuất hiện nhanh hoặc kéo dài.
Gan đóng vai trò quan trọng trong việc thải độc, chuyển hóa dinh dưỡng và duy trì cân bằng nội môi. Khi chức năng của cơ quan này suy giảm, nhiều thay đổi có thể xuất hiện trên da. Những biểu hiện này không phải lúc nào cũng đồng nghĩa với bệnh gan nghiêm trọng, nhưng nếu kéo dài hoặc nặng lên, người bệnh nên đi khám. Phát hiện sớm, kết hợp chế độ ăn lành mạnh, tập luyện đều đặn và hạn chế rượu bia có thể giúp bảo vệ gan hiệu quả. Dưới đây là 5 thay đổi trên da mà mọi người cần đặc biệt lưu ý.
Vàng da, mắt
Một trong những dấu hiệu điển hình là vàng da, xảy ra khi da và mắt chuyển sang màu vàng. Khi gan không thể xử lý hiệu quả, bilirubin tích tụ trong máu và lắng đọng ở các mô, ban đầu là da rồi đến mắt. Tình trạng này không phải lúc nào cũng biểu hiện rõ rệt. Dưới ánh sáng tự nhiên, nhiều người bệnh chỉ nhận thấy da có ánh vàng nhạt thay vì màu vàng đậm. Tuy nhiên, dù mức độ da vàng nhẹ cũng cần được kiểm tra sớm.
Ngứa kéo dài không kèm phát ban
Người mắc bệnh gan có thể cảm thấy châm chích, như có gì đó bò dưới da. Thuốc kháng histamine thường không hiệu quả, kem dưỡng ẩm cũng ít cải thiện trong trường hợp này và không có phát ban rõ ràng. Nguyên nhân là do dòng chảy mật bị chậm, khiến muối mật tích tụ dưới da gây ngứa. Triệu chứng ngứa da có xu hướng nặng hơn vào ban đêm và có thể ảnh hưởng đến giấc ngủ.
Các mạch máu đỏ giống hình mạng nhện
Một dấu hiệu khác là sự xuất hiện của các mạch máu nhỏ hình mạng nhện, thường thấy ở cổ, mặt hoặc ngực, đặc biệt ở những người mắc bệnh gan mạn tính.
Mặc dù một vài tổn thương có thể không đáng lo, nhưng nếu xuất hiện nhiều, đặc biệt ở người trưởng thành, bác sĩ thường sẽ kiểm tra chức năng gan vì rối loạn nội tiết do bệnh gan có thể ảnh hưởng đến hoạt động của mạch máu.
Da sẫm màu ở các nếp gấp
Nhiều người cho rằng vùng da sẫm màu dần ở cổ, bẹn hoặc nách là do cháy nắng hoặc ma sát. Tuy nhiên, nếu sắc tố xuất hiện đột ngột hoặc tiến triển nhanh, nên khám da liễu để kiểm tra kỹ hơn.
Các rối loạn chuyển hóa và bệnh lý liên quan đến gan có thể ảnh hưởng đến quá trình hình thành sắc tố, dẫn đến sạm da kéo dài, thường không đáp ứng với các loại kem thông thường.
Vết thương lâu lành, dễ bầm tím
Việc gan giảm sản xuất các protein đông máu có thể khiến những vết cắt nhỏ chảy máu lâu hơn hoặc va chạm nhẹ cũng để lại vết bầm lớn.
Nhiều người mắc bệnh gan xuất hiện các mảng bầm tím mà không rõ nguyên nhân. Theo bác sĩ, đây thường là dấu hiệu rối loạn đông máu chứ không chỉ là vấn đề ngoài da. Dù đôi khi các biểu hiện này có thể do nắng hoặc da khô, nhưng cũng có thể là tín hiệu cảnh báo từ gan, vì vậy nên kiểm tra sớm để đảm bảo an toàn.
Trước một số ý kiến của người dân tại Hà Nội đề nghị được giải đáp quy định mới nhất đang thực hiện về thông tuyến, chuyển tuyến khi khám chữa bệnh bảo hiểm y tế; và TP.Hà Nội có trung tâm y tế, cơ sở y tế nào có thể chuyển tuyến lên Bệnh viện Bạch Mai, Bộ Y tế cho biết, theo Thông tư số 01/2025/TT-BYT (khoản 2 Điều 9), quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của luật Bảo hiểm y tế, các trường hợp chuyển người bệnh giữa các cơ sở khám, chữa bệnh bảo hiểm y tế theo đúng trình tự bao gồm:
Chuyển người bệnh giữa các cơ sở khám, chữa bệnh bảo hiểm y tế trong cùng cấp khám, chữa bệnh; từ cơ sở khám, chữa bệnh cấp ban đầu đến cơ sở khám, chữa bệnh cấp cơ bản; từ cơ sở khám, chữa bệnh cấp cơ bản đến cơ sở khám, chữa bệnh cấp chuyên sâu theo yêu cầu chuyên môn, tình trạng của người bệnh hoặc vượt khả năng đáp ứng của cơ sở khám, chữa bệnh.
Chuyển người bệnh từ cơ sở khám, chữa bệnh cấp ban đầu đến cơ sở khám, chữa bệnh cấp chuyên sâu trong trường hợp vượt khả năng đáp ứng của cơ sở khám, chữa bệnh cấp cơ bản tại tỉnh.
Chuyển người bệnh đã điều trị ổn định từ cơ sở khám, chữa bệnh cấp chuyên sâu về cơ sở khám, chữa bệnh cấp cơ bản hoặc cấp ban đầu; chuyển người bệnh từ cơ sở khám, chữa bệnh cấp cơ bản về cơ sở khám, chữa bệnh cấp ban đầu để tiếp tục điều trị, theo dõi.
Chuyển người bệnh từ cơ sở khám, chữa bệnh cấp chuyên sâu hoặc cấp cơ bản về cơ sở khám, chữa bệnh bảo hiểm y tế ban đầu để điều trị, quản lý, theo dõi đối với các bệnh mạn tính (Điều 10 Thông tư số 01/2025/TT-BYT).
Do đó, các cơ sở khám, chữa bệnh bảo hiểm y tế ban đầu; trung tâm y tế, bệnh viện cấp cơ bản và các cơ sở khám, chữa bệnh bảo hiểm y tế trên địa bàn TP.Hà Nội khi vượt khả năng chuyên môn đều có thể lập giấy chuyển cơ sở khám, chữa bệnh đến Bệnh viện Bạch Mai theo quy định.
Theo Bộ Y tế, danh mục một số bệnh được khám bệnh, chữa bệnh tại cơ sở khám chữa bệnh cấp chuyên sâu và cấp cơ bản được nêu tại phụ lục 1 (có 62 bệnh) và phụ lục 2 (106 bệnh) tại Thông tư số 01/2025/TT-BYT).
Danh mục một số bệnh được sử dụng phiếu chuyển cơ sở khám bệnh, chữa bệnh có giá trị sử dụng 1 năm được quy định tại phụ lục 3, Thông tư số 01/2025/TT-BYT, gồm 37 bệnh.
Danh mục một số bệnh được chuyển cơ sở khám bệnh, chữa bệnh bảo hiểm cấp ban đầu để quản lý, tại phụ lục 4, Thông tư số 01/2025/TT-BYT (gồm 44 bệnh, nhóm bệnh), bao gồm suy tim; nhóm u ác tính giai đoạn cuối, chăm sóc giảm nhẹ; tăng huyết áp; đái tháo đường chưa biến chứng; nhóm bệnh tâm thần.
Bộ Y tế cũng lưu ý, trường hợp chuyển cơ sở khám bệnh, chữa bệnh bảo hiểm y tế theo yêu cầu chuyên môn, nơi chuyển người bệnh phải có phiếu chuyển cơ sở khám bệnh, chữa bệnh (theo mẫu quy định tại phụ lục 4 của Thông tư số 01/2025/TT-BYT bằng bản giấy hoặc bản điện tử).
Phiếu chuyển cơ sở khám bệnh, chữa bệnh có giá trị sử dụng trong 10 ngày làm việc, kể từ ngày ký.
