Trong một tuyên bố đăng trên mạng xã hội X, Yahya Saree, người phát ngôn của Houthi, nhóm vũ trang do Iran hậu thuẫn, cho biết vào rạng sáng nay, lực lượng này đã tập kích bằng tên lửa và máy bay không người lái (drone) nhằm vào hai tàu chở dầu Encelia và Layla của Arab Saudi vì vi phạm cái mà họ gọi là “lệnh phong tỏa hàng hải” ở biển Đỏ.
Saree cho biết đòn tấn công đã trúng đích, thêm rằng chiến dịch phong tỏa của Houthi đến nay đã khiến 10 con tàu phải quay đầu. Người phát ngôn Houthi khẳng định nhóm sẽ tiếp tục các chiến dịch hàng hải chống lại Arab Saudi và duy trì nguyên tắc “phong tỏa đáp trả phong tỏa”. Ông đồng thời cảnh báo Arab Saudi rằng mọi cuộc tấn công nhằm vào Yemen sẽ phải nhận những đòn đáp trả quy mô lớn đánh sâu vào lãnh thổ nước này.
Trước đó không lâu, Cơ quan Điều hành Thương mại Hàng hải Vương quốc Anh (UKMTO) cho biết hỏa hoạn đã bùng phát trên một tàu chở dầu sau khi nó bị bắn trúng cách thành phố Al Shaqiq, Arab Saudi, khoảng 130 km về phía tây nam. Giới chức đang điều tra sự việc.
Lực lượng Houthi kiểm soát eo biển chiến lược Bab el-Mandeb nối giữa biển Arab và biển Đỏ. Đây là eo biển mà nhiều tàu hàng, tàu dầu đi qua kể từ khi eo biển Hormuz bị phong tỏa do chiến sự Iran.
Houthi hôm 20/7 tuyên bố sẽ “cấm vận hàng hải đối với kẻ thù Arab Saudi dựa trên nguyên tắc ăn miếng trả miếng”. Động thái này nhằm đáp trả việc Arab Saudi “phong tỏa các cảng và sân bay” của Houthi cũng như không kích sân bay Sanaa ở Yemen tuần trước.
Iran cũng được cho là đang gây sức ép lên Houthi để đóng cửa eo biển Bab el-Mandeb nếu Mỹ tiếp tục tấn công vào hạ tầng năng lượng của nước này, mở ra mặt trận thứ hai với Mỹ trong cuộc xung đột, từ đó gia tăng áp lực lên Washington cũng như các đồng minh ở vùng Vịnh.
Biển Đỏ cũng là nơi có cảng Yanbu của Arab Saudi, giúp Riyadh xuất khẩu hàng triệu thùng dầu, né được việc Iran phong tỏa eo biển Hormuz và vịnh Ba Tư.
Việc đóng cửa hoàn toàn eo biển Bab el-Mandeb dự kiến làm giảm 7% nguồn cung dầu toàn cầu.
Tin Gốc: Vnexpress
"Eo biển Hormuz đã mở và vẫn sẽ được mở dù Iran có đồng ý hay không. Chúng tôi đang khôi phục lệnh phong tỏa Iran, được gọi như vậy vì nó chỉ ngăn cản tàu hoặc bên mua hàng của Iran ra vào cảng biển nước này. Tất cả quốc gia khác sẽ được sử dụng eo biển một cách công bằng và tự do", Tổng thống Mỹ Donald Trump đăng trên mạng xã hội Truth Social ngày 13/7.
Ông Trump tuyên bố Mỹ sẽ được gọi là "người bảo vệ Hormuz", nhưng thêm rằng nước này sẽ thu khoản phí tương đương 20% giá trị hàng hóa của các tàu đi qua eo biển. Ông giải thích rằng đây là khoản chi phí cần thiết để Mỹ thực hiện nhiệm vụ đảm bảo an ninh và an toàn qua tuyến đường thủy quan trọng này.
"Tiến trình này sẽ bắt đầu ngay lập tức", Tổng thống Mỹ cho hay.
Bản ghi nhớ mà Mỹ và Iran ký hồi giữa tháng 6 gồm 14 điểm, trong đó điều 5 nêu rằng Iran cam kết tạo điều kiện để các tàu thương mại đi lại an toàn và miễn phí qua tuyến vịnh Ba Tư - biển Oman trong vòng 60 ngày. Đổi lại, Mỹ sẽ dỡ bỏ lệnh phong tỏa cảng biển Iran và miễn trừ trừng phạt với dầu xuất khẩu của nước này.
Iran sẽ phối hợp với Oman và các quốc gia ven vịnh Ba Tư để xây dựng cơ chế quản lý và cung cấp dịch vụ hàng hải tại eo biển Hormuz trong tương lai, trên cơ sở luật pháp quốc tế.
Tuy nhiên, do văn bản không nêu cụ thể về phương thức triển khai, các bên liên quan có cách diễn giải riêng của mình về từng điều khoản. Iran cho rằng nước này giữ vai trò chủ đạo trong việc điều phối hoạt động của tàu bè qua Hormuz. Trong khi đó, Mỹ coi điều 5 là chìa khóa để khôi phục tự do đi lại ở eo biển.
Căng thẳng tại khu vực này leo thang ngày 25/6, khi tàu hàng Ever Lovely bị tấn công trong lúc di chuyển ở ven biển Oman. Mỹ cáo buộc Iran là thủ phạm, không kích nhiều mục tiêu ven biển Iran trong ngày 26/6 để trả đũa. Iran đáp trả bằng cách tập kích các vị trí quân đội Mỹ trong khu vực. Vòng lặp ăn miếng trả miếng này diễn ra nhiều lần trong những ngày qua, khiến thỏa thuận ngừng bắn hai bên suy yếu.
Hiện chưa rõ hải quân Mỹ sẽ thực thi lệnh phong tỏa với cảng biển Iran được ông Trump tái áp đặt thế nào. Iran chưa bình luận về tuyên bố của Tổng thống Mỹ.
Tin Gốc: Vnexpress
Thế Giới
Diễn đàn Chuyển đổi xanh: Kinh nghiệm từ nước Úc để giá điện rẻ và xanh hơn
Hôm 9.4, Tổng lãnh sự quán Úc tại TP.HCM phối hợp cùng Dear Our Community, Cộng đồng Doanh nghiệp Cựu sinh Úc (AABN) và các đối tác tổ chức Diễn đàn Chuyển đổi xanh Việt Nam – Úc 2026.
Phát biểu khai mạc, Tổng lãnh sự Úc tại TP.HCM Sarah Hooper khẳng định chuyển đổi xanh không còn là câu chuyện chính sách, mà đã trở thành một yêu cầu tất yếu của kinh doanh. Và quan trọng hơn, đó là cơ hội hợp tác giữa hai quốc gia.
Theo bà Hooper, diễn đàn được tổ chức vào thời điểm đặc biệt, khi mà những gián đoạn trong nguồn cung năng lượng, sự dịch chuyển của các dòng thương mại và các yêu cầu ngày càng khắt khe của chuỗi cung ứng đang tái định hình các ngành công nghiệp với tốc độ nhanh hơn dự kiến.
Trong bối cảnh đó, chuyển đổi xanh không còn là mục tiêu xa vời đối với Việt Nam, mà đã trở thành hiện thực cấp bách. Điều này cũng mở ra cơ hội cho các doanh nghiệp và nhà đầu tư Úc mong muốn đồng hành cùng Việt Nam trong giai đoạn phát triển tiếp theo.
Diễn đàn đã cung cấp nền tảng đối thoại giữa các nhà hoạch định chính sách, lãnh đạo doanh nghiệp, nhà đầu tư, nhà nghiên cứu và nhà đổi mới sáng tạo về cách thức mà tính bền vững, đổi mới sáng tạo và các quan hệ đối tác chiến lược có thể hỗ trợ doanh nghiệp thích ứng với những thay đổi của thị trường và mở ra các cơ hội tăng trưởng mới.
Các mô hình hợp tác giữa Úc và Việt Nam trong những lĩnh vực trọng điểm cũng được giới thiệu, tập trung vào năng lượng sạch, sản xuất xanh, nông nghiệp bền vững, tài chính xanh và chuyển đổi dựa trên dữ liệu.
Diễn đàn cũng tạo cơ hội tăng cường kết nối trong cộng đồng cựu sinh Úc, giữa doanh nghiệp và các tổ chức, qua đó thúc đẩy hợp tác thực chất, cùng có lợi giữa Úc và Việt Nam trong tiến trình hướng tới một tương lai bền vững và có khả năng thích ứng cao hơn.
Tổng lãnh sự quán Úc đã mời nhiều chuyên gia đầu ngành của nước này đến chia sẻ những câu chuyện về kinh nghiệm của nước Úc trong hành trình chuyển đổi xanh, nhất là khi Úc đang đầu tư mạnh mẽ vào nâng cấp lưới điện và cải cách thị trường năng lượng, theo bà Hooper.
Trả lời Báo Thanh Niên, GS. Andrew Blakers của Đại học Quốc gia Úc, nhà đồng phát minh công nghệ pin mặt trời PERC, cho hay để thúc đẩy quá trình chuyển đổi xanh của Việt Nam trên các phương diện chính sách, công nghệ, yêu cầu tiên quyết là chấm dứt việc đầu tư vào các thiết bị sử dụng nhiên liệu hóa thạch. Điều này đồng nghĩa trong vòng 15 – 20 năm tới, phần lớn các hệ thống hiện tại sẽ được thay thế bằng các thiết bị chạy điện, vận hành bằng điện mặt trời và gió.
"Việt Nam đang chứng kiến nhu cầu năng lượng tăng trưởng nhanh, và toàn bộ nhu cầu này nên được đáp ứng bằng năng lượng tái tạo, cụ thể là điện mặt trời và điện gió", GS. Blakers nói.
Chia sẻ kinh nghiệm của Úc, diễn giả cho hay trong suốt một thập niên qua Úc gần như chỉ phát triển các dự án điện mặt trời và điện gió. Kết quả là giá thành các nguồn năng lượng này liên tục giảm và hiện đã trở thành nguồn năng lượng rẻ nhất trong lịch sử. Đây không phải là một quá trình chuyển đổi phức tạp, mà ngược lại, rất rõ ràng và khả thi. Không cần phát minh thêm công nghệ mới, vấn đề chỉ là quyết tâm triển khai.
Về câu hỏi làm thế nào để chính sách có thể theo kịp tiến trình chuyển đổi này, GS. Blakers cho rằng ở cấp độ chính phủ điều quan trọng là phải đưa ra quyết định dứt khoát về việc đẩy nhanh chuyển đổi sang năng lượng xanh. Khi đó, dòng vốn tư nhân từ doanh nghiệp và người dân sẽ được kích hoạt, lan tỏa trong toàn hệ thống.
Đồng thời, cần đầu tư mạnh vào hệ thống truyền tải để đưa điện về các đô thị, phát triển các hệ thống thủy điện tích năng quy mô lớn và pin lưu trữ để đảm bảo nguồn cung ổn định. Tất cả các công nghệ này đều đã sẵn có trên thị trường, chi phí thấp và dễ triển khai, và Úc đã chứng minh có thể làm được trên thực tế.
GS. Blakers cũng nêu một đặc điểm đáng chú ý của Việt Nam là tiềm năng rất lớn về thủy điện tích năng ngoài sông. Đây là thuật ngữ chỉ một dạng "pin nước" khổng lồ, lưu trữ năng lượng bằng cách bơm nước từ hồ thấp lên hồ cao trong giờ thấp điểm và xả nước phát điện vào giờ cao điểm.
Theo giáo sư Úc, Việt Nam có đến khoảng 6.000 địa điểm phù hợp, hơn gấp khoảng 200 lần nhu cầu thực tế. Việt Nam đã có nền tảng vững chắc với hệ thống thủy điện hiện hữu và đội ngũ kỹ sư giàu kinh nghiệm. Điều cần thiết là sớm khởi động các dự án quy mô lớn để hỗ trợ cho quá trình chuyển đổi xanh, ông kết luận.
Vào hôm 19/4, Mỹ đã thực hiện lời đe dọa đổ bộ và bắt giữ bất kỳ con tàu nào thách thức lệnh phong tỏa các cảng của Iran. Đoạn video do quân đội Mỹ công bố cho thấy một tàu khu trục tên lửa dẫn đường đã nổ súng vào tàu hàng Touska của Iran.
Sau khi con tàu bị vô hiệu hóa, lực lượng Thủy quân lục chiến Mỹ đã đu dây từ trực thăng xuống boong tàu.
Vụ việc xảy ra sau khi chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết họ kỳ vọng các cuộc đàm phán hòa bình với Iran sẽ được nối lại trong tuần này tại Islamabad, Pakistan. Trong khi đó, Iran đề nghị Mỹ ngay lập tức trả tự do cho con tàu và thủy thủ đoàn, đồng thời tuyên bố sẽ trả đũa.
Cuộc đối đầu giữa tàu chiến và tàu hàng
Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) cho biết tàu khu trục tên lửa dẫn đường USS Spruance đã cảnh báo tàu Touska nhiều lần trong suốt 6 giờ đồng hồ. Trong thời gian đó tàu container này đang di chuyển tốc độ cao trên biển Ả Rập hướng về phía cảng Bandar Abbas của Iran.
Theo trang MarineTraffic.com, cảng ghé cuối cùng của Touska là cảng Klang, Malaysia, vào ngày 12/4. Trước đó, con tàu đã di chuyển qua lại giữa thành phố Chu Hải (Trung Quốc) và các cảng khác nhau của Iran.
Theo Văn phòng Kiểm soát Tài sản Nước ngoài của Bộ Tài chính Mỹ, con tàu thuộc sở hữu của Công ty Vận tải Mosakhar Darya có địa chỉ tại Tehran và đang chịu các lệnh trừng phạt.
Marine Traffic cho biết tàu Touska đã bị trừng phạt từ năm 2018, và tất cả các công ty chủ quản, quản lý kỹ thuật và thương mại của nó đều bị trừng phạt từ năm 2012.
Trong khi đó, USS Spruance là tàu khu trục tên lửa dẫn đường lớp Arleigh Burke của Hải quân Mỹ. Tàu được trang bị pháo hạm 127mm được thiết kế để chống lại tàu thuyền, máy bay và các mục tiêu trên đất liền.
Được triển khai lần đầu vào năm 1971, pháo Mark 45 có tầm bắn khoảng 24km với đạn thông thường. Hải quân cho biết đây là vũ khí hoàn toàn tự động, có thể bắn từ 16 đến 20 phát mỗi phút từ một ổ đạn 20 viên, sau đó thủy thủ đoàn dưới boong có thể nạp thêm đạn để tiếp tục sử dụng.
Con tàu còn mang theo nhiều loại vũ khí khác, bao gồm ngư lôi, tên lửa Tomahawk để tấn công mặt đất, tên lửa đánh chặn Standard để phòng thủ tên lửa đạn đạo và tên lửa Sea Sparrow để phòng không và đánh chặn tên lửa tầm ngắn.
Tàu Spruance có lượng giãn nước khoảng 9.000 tấn, dài hơn 150m và mang theo thủy thủ đoàn 329 người. Tàu gia nhập hạm đội vào năm 2011, hoạt động như một phần của nhóm tác chiến tàu sân bay USS Abraham Lincoln và có cảng nhà tại San Diego.
Hơn 6 giờ chặn bắt
CENTCOM cho biết tàu khu trục Mỹ đã bắn trúng tàu Touska bằng nhiều loạt đạn pháo. Video do Hải quân cung cấp cho thấy tàu chiến Mỹ đã bắn 3 phát vào tàu Touska sau khi cảnh báo thủy thủ đoàn sơ tán khỏi buồng máy.
Đây là một hành động sử dụng vũ lực hiếm hoi, cho thấy sự sẵn sàng của Mỹ trong việc thực thi đầy đủ lệnh phong tỏa đối với Iran.
Lực lượng Mỹ vốn được huấn luyện để leo thang từ cảnh báo đến nổ súng vô hiệu hóa, nhưng họ hiếm khi phải thực hiện điều này trong các hoạt động thực thi lệnh trừng phạt thông thường. Cuộc tấn công vào con tàu này là một trường hợp hy hữu khi các kịch bản đã bước từ huấn luyện ra thực tế.
Khác với tình huống ở Venezuela hồi đầu năm, nơi lực lượng Mỹ truy đuổi một tàu dầu thuộc "hạm đội bóng tối" xuyên Đại Tây Dương trước khi đổ bộ, vụ việc lần này chứng kiến Hải quân Mỹ chuyển sang sử dụng vũ lực và làm sáng tỏ các quy trình thực thi lệnh phong tỏa.
Bradley Martin, cựu hạm trưởng Hải quân và nhà nghiên cứu tại RAND, cho biết việc đánh giá các tàu thuyền để xác định có vi phạm phong tỏa hay không là quy trình tiêu chuẩn. Khi các tàu tiếp cận, thủy thủ đoàn sẽ bị thẩm vấn về nguồn gốc, điểm đến và hàng hóa; trong nhiều trường hợp, thông tin đó là đủ để cho phép họ tiếp tục hành trình hoặc yêu cầu quay đầu.
Nếu Hải quân Mỹ xác định một con tàu cần được đổ bộ kiểm tra, bước tiếp theo thường là đổ bộ, trong đó các thủy thủ Mỹ kiểm tra bản kê khai hàng hóa và khoang tàu với sự cho phép của tàu đó.
Trong trường hợp của tàu Touska, theo CENTCOM, con tàu này đã "không tuân thủ các cảnh báo lặp đi lặp lại trong suốt 6 giờ đồng hồ”. Điều này dẫn đến bước tiếp theo trong quy trình ngăn chặn: yêu cầu thủy thủ đoàn tàu Touska sơ tán khỏi buồng máy và sau đó bắn "nhiều loạt đạn pháo xuyên qua thân tàu vào buồng máy, vô hiệu hóa hệ thống đẩy.
Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết cuộc chạm trán này "đã kết thúc không tốt đẹp" đối với con tàu treo cờ Iran, đồng thời nói thêm rằng Hải quân Mỹ đã "chặn đứng chúng ngay tại chỗ bằng cách bắn thủng một lỗ ở buồng máy” của tàu.
"Thủy quân lục chiến Mỹ từ Đơn vị Thủy quân lục chiến Viễn chinh số 31 sau đó đã đổ bộ lên con tàu không tuân thủ, con tàu vẫn đang bị Mỹ bắt giữ”, tuyên bố của CENTCOM cho biết.
Một đoạn video quay sau khi mặt trời lặn cho thấy các binh sĩ Thủy quân lục chiến từ tàu tấn công đổ bộ USS Tripoli đu dây từ trực thăng để lên tàu.
Nhà phân tích Carl Schuster, cựu hạm trưởng Hải quân Mỹ, cho rằng có khả năng cần ít nhất 2 phát bắn trúng từ pháo của tàu khu trục để vô hiệu hóa động cơ diesel của tàu Touska. Ông cho biết cả 3 phát bắn của tàu Spruance trong video dường như đều đã trúng mục tiêu. Ông Schuster cũng nhận định con tàu có thể sẽ cần được kéo đi sau khi bị trúng đạn.
Bryan Clark, một cựu sĩ quan Hải quân Mỹ, nhận định việc truy đuổi và đổ bộ lên một con tàu lớn như Touska trong tình trạng không tuân thủ là rất khó khăn do kích thước, tốc độ của nó cũng như rủi ro thủy thủ đoàn có thể chống đối.
Điều gì sẽ xảy ra tiếp theo?
Ông Schuster cho biết tàu Touska sẽ được đưa đến một khu neo đậu hoặc cảng để kiểm tra hoặc định giá.
Các chuyên gia nói rằng một khi việc đó hoàn tất và hàng hóa được xác định, nó có thể trở thành tài sản của chính phủ Mỹ dưới dạng "chiến lợi phẩm", giống như bất kỳ binh sĩ hay khí tài nào của đối phương bị thu giữ trong quá trình xung đột vũ trang.
Về số phận của thủy thủ đoàn tàu Touska, Jennifer Parker, cộng tác viên không thường trực tại Viện Lowy và là cựu sĩ quan Hải quân Hoàng gia Australia, cho rằng điều đó phụ thuộc vào quốc tịch của họ.
Nếu thủy thủ đoàn là người Iran, họ có thể bị giam giữ, hoặc nếu có các thành viên của Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) trên tàu, họ có thể bị giữ như tù binh. Bà cũng lưu ý rằng nếu tàu Touska chở bất kỳ loại vũ khí hay khí tài nào cho Iran, thủy thủ đoàn có khả năng cao sẽ bị giam giữ.
CENTCOM hiện chưa bình luận về quốc tịch của thủy thủ đoàn và tình trạng hiện tại của con tàu chở hàng.
Vụ Mỹ chặn bắt tàu hàng Touska của Iran đánh dấu một sự leo thang giữa 2 nước khi lệnh ngừng bắn kéo dài 2 tuần dự kiến sẽ hết hạn trong tuần này.
Các cuộc đàm phán đang diễn ra nhưng rất bấp bênh, và Iran đã đóng cửa eo biển Hormuz sau chưa đầy một ngày nới lỏng. Trước cuộc xung đột này, Iran chưa bao giờ tuyên bố đóng cửa hoàn toàn eo biển, và Mỹ cũng chưa từng thực hiện một cuộc phong tỏa đường biển quy mô lớn như thế này kể từ sau Cuộc khủng hoảng tên lửa Cuba.
Trong khi lực lượng Mỹ đã yêu cầu quay đầu ít nhất 25 tàu thương mại theo lệnh phong tỏa, đây là con tàu đầu tiên được ghi nhận là đã từ chối tuân thủ, làm dấy lên viễn cảnh về nhiều cuộc đối đầu hơn nếu các cuộc đàm phán tiếp tục rạn nứt, hoặc tệ hơn là thất bại.
"Nếu nhiều cuộc ngăn chặn như thế này diễn ra, áp lực lên các tàu Hải quân và thậm chí là các đội VBSS của Thủy quân lục chiến sẽ bắt đầu tăng lên”, ông Martin nhận định.
Tin Gốc: Dân Trí