Theo tôi, đề xuất xe máy dưới 5 năm không phải kiểm định khí thải trực tiếp đang đi theo hướng quản lý theo “tuổi xe”. Cách làm này có ưu điểm là đơn giản, nhưng lại bỏ qua một yếu tố quan trọng hơn, mức độ sử dụng thực tế.
Nếu mục tiêu là giảm ô nhiễm và đảm bảo an toàn giao thông, thì câu hỏi đúng không phải là “xe bao nhiêu năm”, mà là “xe đã chạy bao nhiêu kilomet”.
Giả sử một nhân viên văn phòng trung bình mỗi ngày đi khoảng 20 km, tương đương 4.000 – 5.000 km mỗi năm. Sau 5 năm, tổng quãng đường chỉ khoảng 25.000 – 30.000 km, xe vẫn còn rất tốt. Ngược lại, một người chạy dịch vụ có thể đi 25.000 – 35.000 km mỗi năm, chỉ sau 3 năm đã đạt ngưỡng 100.000 km.
Đây là giai đoạn mà động cơ bắt đầu hao mòn sâu, phát thải tăng và rủi ro an toàn cao hơn. Như vậy, nếu quản lý theo năm sử dụng, sẽ xảy ra nghịch lý: Xe chạy ít nhưng “già tuổi” lại bị kiểm định sớm, trong khi xe chạy nhiều nhưng “trẻ tuổi” lại chưa bị kiểm soát.
Tôi nghĩ có một cách tiếp cận hợp lý hơn là quản lý theo số kilomet, với mốc giới hạn cao nhất là 100.000 km. Có thể chia làm ba nhóm:
Xe dưới 50.000 km gần như chưa cần kiểm định. Xe từ 50.000 đến 100.000 km là giai đoạn cần kiểm định định kỳ sau mỗi 10.000 km để kiểm soát phát thải và an toàn. Còn xe đã vượt 100.000 km thì không cho tiếp tục lưu thông trong khu vực nội đô.
Điểm quan trọng là với nhóm trên 100.000 km, nên áp dụng biện pháp hành chính: Hạn chế hoặc cấm lưu thông ở khu vực trung tâm, nhưng vẫn cho phép sử dụng ở ngoại thành, nông thôn, miền núi. Cách làm này giúp giảm nhanh lượng xe phát thải cao tại nơi đông dân mà không gây lãng phí tài sản xã hội.
Chính sách này sẽ tạo ra một cơ chế rất đáng chú ý: Thị trường tự điều chỉnh. Khi xe vượt 100.000 km không còn được chạy trong đô thị, người sử dụng sẽ buộc phải bán nếu muốn đổi xe mới. Do nhu cầu trong nội đô không còn, giá xe sẽ giảm rất mạnh.
Những chiếc xe này sẽ trở thành lựa chọn giá rẻ cho người thu nhập thấp ở ngoại thành hoặc nông thôn. Nói cách khác, thay vì cấm đoán hay thu hồi, chính sách sẽ khiến xe cũ tự động “chảy” ra khỏi đô thị. Người có điều kiện sẽ đổi xe sớm hơn. Người thu nhập thấp vẫn có phương tiện phù hợp với nhu cầu của họ. Tài sản được sử dụng hết vòng đời, nhưng đúng nơi, đúng mục đích.
Đồng thời, chính sách này cũng buộc người dân thay đổi hành vi. Thay vì cố gắng sử dụng xe đến khi “nát” mới bỏ, họ sẽ chủ động bán khi xe còn giá trị. Điều này không chỉ tốt cho môi trường mà còn giúp giảm rủi ro tai nạn do phương tiện xuống cấp.
Một lợi ích khác là thị trường xe máy trở nên ổn định hơn. Nhu cầu xe mới sẽ tăng, nhưng không phải do ép buộc hành chính mà do quy luật kinh tế. Thị trường xe cũ cũng minh bạch hơn, khi giá trị xe gắn liền với số kilomet đã sử dụng.
Tất nhiên, để triển khai cần có hệ thống ghi nhận số kilomet đáng tin cậy, có thể thông qua nền tảng như VNeTraffic kết hợp với dữ liệu từ kiểm định, sang tên, bảo dưỡng. Nhưng đây là vấn đề kỹ thuật có thể giải quyết theo lộ trình, không phải rào cản về tư duy.
Điều quan trọng là xác định đúng hướng tiếp cận. Tóm lại, theo tôi, quản lý theo tuổi xe là cách làm dễ, nhưng không chính xác. Quản lý theo số kilomet phản ánh đúng bản chất sử dụng, và quan trọng hơn, tạo ra cơ chế để thị trường tự loại bỏ xe cũ nát mà không cần can thiệp hành chính nặng nề.
Khi một chiếc xe đã chạy hơn 100.000 km không còn chỗ đứng trong đô thị, nó sẽ tự động rời khỏi đó. Không cần kiểm định phức tạp, không cần cưỡng chế, chính người sử dụng sẽ đưa ra quyết định.
Xe máy dưới 5 năm, chủ xe không cần đưa đến cơ sở đăng kiểm
Trong dự thảo thông tư, Bộ Xây dựng đề xuất xe máy dưới 5 năm (60 tháng) từ khi sản xuất, chủ xe đi kiểm định lần đầu không cần đưa phương tiện đến cơ sở đăng kiểm. Căn cứ kết quả chứng nhận chất lượng an toàn kỹ thuật và bảo vệ môi trường trong sản xuất, lắp ráp hoặc nhập khẩu xe, cơ sở đăng kiểm cấp giấy chứng nhận kiểm định khí thải. Thời gian giải quyết thủ tục chỉ khoảng 3 giờ.
Dự thảo cũng nhấn mạnh việc sử dụng dữ liệu điện tử và liên thông giữa các cơ quan. Mỗi phương tiện sẽ chỉ có một hồ sơ quản lý duy nhất từ lần đầu kiểm định. Các loại giấy tờ như đăng ký xe, căn cước công dân có thể sử dụng bản điện tử hoặc tích hợp trên tài khoản định danh. Trường hợp phương tiện chưa hoàn tất xử phạt vi phạm hành chính, hệ thống có thể từ chối kiểm định.
Vụ việc giáo viên phạt 5 học sinh bằng cách bắt tự dùng kim tiêm chích vào tay gây phẫn nộ dư luận.
Nhân sự vụ này, tôi muốn bàn đôi chút về vấn đề âm thầm tồn tại từ lâu là: Làm thế nào khi giáo viên biến lớp học thành nơi trút giận, xả stress, nhưng lại gắn cho nó cái mác "nghiêm khắc".
Nhiều người vẫn nghĩ chỉ khi có hành vi gây tổn thương thân thể mới là "bạo lực học đường". Thực tế, những tổn thương tinh thần kéo dài còn nguy hiểm hơn vì âm thầm và khó nhận diện.
Tôi từng là học sinh trong một môi trường như vậy. Năm lớp 6, tôi học lớp chuyên Toán. Cô giáo chủ nhiệm, vì những vấn đề cá nhân, thường xuyên trút cảm xúc lên học sinh. Lớp có 25 bạn, chia thành 3 tổ, mỗi tổ phải chọn ra một người "có nhiều lỗi nhất" để viết kiểm điểm.
Việc này tưởng như rèn kỷ luật nhưng thực chất tạo áp lực và chia rẽ. Khi không có lỗi rõ ràng, các bạn buộc phải "tạo lỗi" cho nhau. Tôi đã phải viết tới 22 bản kiểm điểm trong một năm học.
Áp lực lặp lại khiến học sinh luôn căng thẳng, mất niềm tin và sợ hãi. Tôi từng nghĩ đến việc bỏ học. Cho đến giờ tôi vẫn ghét cô giáo và 7 bạn cùng tổ của mình thời đó.
Hậu quả không dừng lại ở đó. Có hai bạn khác trong lớp tôi bị ảnh hưởng nghiêm trọng vì viết quá nhiều bản kiểm điểm: Một bạn rơi vào rối loạn tâm lý sau này lớn lên không bình thường được, một bạn học lực sa sút rồi bỏ học. Khi ấy, không có chế tài nào xử lý cô giáo đó.
30 năm trôi qua, tôi tưởng những điều đó đã là quá khứ. Nhưng khi theo dõi con, cháu mình đi học, tôi nhận ra vẫn có những giáo viên như vậy.
Thầy dạy môn toán lớp 9 của con trai tôi không hiệu quả nhưng thường xuyên chửi mắng học sinh, đồng thời gây áp lực để các cháu phải đến nhà học thêm. Điều đáng nói là dù học thêm vẫn không tiến bộ. May mắn là sau khi có quy định không cho giáo viên dạy thêm học sinh của mình, con tôi chuyển sang học thêm một thầy khác và khả năng Toán được cải thiện rõ rệt.
Câu chuyện đó cho thấy một thực tế khi giáo viên thiếu kiểm soát cảm xúc hoặc năng lực không đáp ứng, lớp học rất dễ trở thành nơi trút áp lực cá nhân. Và điều này thường được che đậy dưới danh nghĩa "kỷ luật" hay "nghiêm khắc".
Cần khẳng định rằng giáo dục luôn cần kỷ luật. Nhưng kỷ luật phải nhằm giúp học sinh tiến bộ, chứ không phải để người lớn giải tỏa cảm xúc. Một hình thức kỷ luật đúng sẽ có giới hạn, có mục tiêu rõ ràng và không gây tổn thương tinh thần kéo dài.
Vấn đề là những hành vi trút giận thường khó phát hiện sớm. Khi hậu quả xảy ra - học sinh sợ học, rối loạn tâm lý, hoặc sa sút thì đã quá muộn.
Vì vậy, tôi nghĩ rằng ngành giáo dục cần chuyển từ "xử lý sau sự việc" sang "phòng ngừa từ sớm". Theo tôi, hiệu trưởng các trường phổ thông cần nghiêm túc kiểm tra, đánh giá để phát hiện những giáo viên có dấu hiệu tâm lý thiếu ổn định hoặc hành vi sư phạm lệch chuẩn, từ đó có biện pháp điều chỉnh kịp thời.
Đồng thời, ngành Giáo dục cần coi trạng thái tâm lý của giáo viên là một tiêu chuẩn quan trọng trong chất lượng dạy học. Một người thầy khi bước vào lớp với tâm thế căng thẳng, bức xúc sẽ khó có thể truyền đạt kiến thức hiệu quả, thậm chí còn gây tổn hại cho học sinh.
Lớp học phải là nơi an toàn, nơi học sinh được học hỏi và phát triển, không phải nơi các em phải lo sợ mình sẽ trở thành mục tiêu của những cơn giận dữ.
Trong ký ức của mỗi người, những giáo viên yêu thương học sinh luôn được nhớ đến với sự kính trọng. Ngược lại, những người từng trút giận lên học trò thường để lại một vết đen khó xóa.
Tối 15/4, bà Nguyễn Thị Mỹ Hạnh, Hiệu trưởng trường Tiểu học Lương Thế Vinh, phường Bến Cát, cho biết sự việc xảy ra cách đây hai ngày, ở lớp 3.6.
Theo bà Hạnh, 5 học sinh nói chuyện riêng, nghịch ngợm trong lớp bị cô chủ nhiệm phạt bằng cách để các em tự dùng kim tiêm chích vào tay. Số kim tiêm này cô giáo mua cho con trai bị ốm nhưng chưa dùng. Giáo viên bị đình chỉ dạy từ ngày hôm nay.
"Cô giáo mới vào nghề được 3 năm. Tôi điếng người, không hiểu vì sao cô có suy nghĩ lệch lạc, hành vi sai trái như vậy", hiệu trưởng nói.
Tôi vô tình thấy một fanpage giả mạo mang tên "SJC Hồ Chí Minh" sử dụng hình ảnh, thương hiệu của SJC để đăng bài kêu gọi đăng ký mua vàng miếng, vàng nhẫn...
Điều đáng nói là fanpage giả mạo này có tick xanh, không chỉ sao chép nội dung từ kênh chính thống mà còn chạy quảng cáo rầm rộ, tạo lượng tương tác.
Nhưng vấn đề khiến tôi khó hiểu là dù nhận ra dấu hiệu lừa đảo, việc report các fanpage này lại không hề dễ dàng. Không ít trường hợp báo cáo nhiều lần nhưng trang vẫn tồn tại, thậm chí tiếp tục chạy quảng cáo.
Phải chăng cơ chế kiểm duyệt của Facebook còn nhiều kẽ hở? Hay việc một trang có "tích xanh" khiến hệ thống ưu tiên giữ lại, bất chấp phản ánh từ người dùng? Vì sao fanpage giả mạo này lại có tick xanh? Rất nhiều câu hỏi.
Thêm vào đó, vấn đề không chỉ dừng lại ở một vài fanpage giả mạo, mà còn đặt ra câu hỏi lớn về mức độ an toàn của người dùng trên mạng xã hội.
Khi đồ giả ngày càng giống thật, thậm chí được bảo chứng bằng những dấu hiệu vốn được xem là uy tín, người dùng sẽ phải tự bảo vệ mình đến đâu?
"Từ 3 năm trước, với xu thế thương mại điện tử phát triển và AI, tôi không còn cần nhà mặt đường để kinh doanh nữa. Tôi rút vào cái ngõ sâu với căn nhà vừa ở vừa kinh doanh 200 m2 và chỗ để xe thoải mái, chẳng việc gì chen chúc trong cái nhà mặt đường ô nhiễm khói bụi.
Bây giờ ba căn nhà mặt phố tôi thoải mái cho thuê, kiếm được 70 triệu đồng một tháng.
Xin nói thẳng là bây giờ nếu nhìn các cửa hàng mặt tiền trả mặt bằng, tưởng kinh doanh khó khăn, nhưng thực ra vẫn rất sôi động bởi họ chuyển vào trong ngõ nhỏ rồi, là xu hướng dịch chuyển sang bán online.
Hàng tháng tiết kiệm được cả chục triệu đến trăm triệu chi phí mặt bằng, mà hiệu quả bán hàng vẫn tương đương hoặc hơn".
Độc giả nickname andrew.pda23 kể như trên, chia sẻ rằng đã cho thuê các nhà mặt tiền để vào hẻm, vừa rộng rãi vừa thoáng. Câu chuyện này được chia sẻ sau bài viết Nhiều cửa hàng sang nhượng mặt bằng sau khi siết vỉa hè. Nhiều chủ cửa hàng ở Hà Nội chia sẻ doanh thu sụt giảm khiến họ phải tính đến việc trả mặt bằng.
Ghi nhận tình trạng trên, Phó chủ tịch Hội Môi giới bất động sản Việt Nam (VARS) cho biết 4 tháng đầu năm nay, công suất hoạt động và giá thuê mặt bằng bán lẻ tại các tuyến phố khu vực nội, ngoại thành sụt giảm so với trước.
Độc giả Nguyễn Quang Tú nói: "Đa số doanh thu ăn uống là từ mặt bằng vỉa hè vì tâm lý muốn ngồi bệt vỉa hè để thưởng thức cảm giác ngoài trời.
Phải có quy hoạch lại tổng thể, quy hoạch rõ ràng nơi nào được phép lập khu chợ đêm, khu ẩm thực. Khu buôn bán hàng hóa. Phải có bãi đậu xe đi động, bãi đậu xe ngầm, bãi đậu xe trên cao với quy mô vừa rồi mở rộng lớn dần.
Phải có lộ trình giảm bớt xe máy trong vòng 10 năm hay 20 năm rồi giảm hẳn, buộc thế hệ sau phải đi phương tiện công cộng khi hạ tầng phương tiện công cộng như xe bus, buýt BRT, metro đầy đủ. Có như vậy thì mới có văn minh, vững mạnh và văn hóa".
Độc giả taianhvu1982 ví von: "Cần các bạn hiểu một cách đơn giản như thế này, muốn có một cơ thể khỏe mạnh, bạn bắt buộc phải đi chữa trị cũng như chấp nhận chịu đau chịu mất kinh phí.
Người đau nhiều đau ít, người mất nhiều mất ít dần đà theo thời gian các bạn sẽ khỏi bệnh có một cơ thể khỏe mạnh đúng nghĩa. Tôi chỉ biết nói hai từ đồng cảm, chia sẻ với những ai đang phải chịu đau bởi những ca 'chữa bệnh, phẫu thuật; như hiện trạng".
Nói về chiến dịch siết vỉa hè, độc giả nickname y4bp8kt7ym nói: "Nước ta đang có những mục tiêu chiến lược rất cụ thể trên con đường tiến lên thành một nước phát triển.
Điều ấy làm chúng ta cần thay đổi cách suy nghĩ, lối sống sao cho phù hợp với các mục tiêu này. Trong đó bộ mặt các đô thị cũng phải thay đổi theo hướng sạch đẹp, trật tự, an toàn, văn minh, và hiện đại.
Tôi không thích lạm dụng cụm từ 'văn hóa mặt tiền;', có những phương thức vận hành của một cộng đồng, một xã hội trong một thời gian rất dài mà đa số người mặc nhiên chấp nhận vì đơn giản rằng ai cũng làm vậy và được chấp nhận, thì nó là thông tục, hay chỉ là thói quen của đa số.
Tất nhiên, thông tục hay thói quen có thể sẽ đến lúc không còn phù hợp khi khoa học công nghệ đưa xã hội phát triển từng ngày. Không cần phải đi đâu xa, hãy nhìn vào các nước ASEAN top trên, đô thị họ trật tự, sạch đẹp, văn minh. Họ quy hoạch các khu chợ, siêu thị, trung tâm mua sắm, khu ẩm thực... cho người có nhu cầu kinh doanh.
Nếu phải thuê nhà mặt tiền kinh doanh thì có thể dành khoảng chi phí ấy để vào các khu được quy hoạch đàng hoàng. Lúc ấy, tình trạng giao thông, bộ mặt đô thị chắc chắn sẽ thay đổi theo hướng tích cực. Câu hỏi đặt ra rằng chúng ta có dám thay đổi cách tư duy, nhận thức (mindset) hay không, chứ không phải là 'văn hóa mặt tiền'.
Độc giả nickname b3584960: "Kinh doanh mặt phố cần nhận thức rõ vỉa hè là chỗ thiết kế đủ để cho xe đạp, xe máy và lối đi bộ, không phải chỗ để bày biện kinh doanh, đặc biệt là thực phẩm đồ uống vì vốn dĩ như vậy khó đảm bảo an toàn thực phẩm.
Nếu chủ nhà muốn cho thuê để bán hàng thì cần xây dựng với khoảng lùi công trình hợp lý tùy độ rộng của vỉa hè.
Tuyến đường cắm biển cấm đỗ xe thì xác định không phục vụ được khách hàng đi ôtô, vỉa hè hẹp thì cũng không có cơ hội phục vụ khách đi xe đạp, xe máy.
Hạ tầng không đáp ứng đủ điều kiện kinh doanh mà vẫn muốn cho thuê mặt bằng thì không có mấy cơ hội đâu, không thể trách ai được, hãy nhìn nhận thực tế để tự điều chỉnh".
Bà An khuyến nghị các chủ nhà thời điểm này cần linh hoạt giá thuê, giãn thời gian thanh toán hoặc chia nhỏ mặt bằng để giữ chân khách. Đồng thời, chủ nhà cần đưa ra mức giá phù hợp với khả năng chi trả của doanh nghiệp vừa và nhỏ, hộ kinh doanh để duy trì tỷ lệ lấp đầy.
