Ở phần đất phía nhà tôi, sát mé ranh với hàng xóm có một cây xoài đã trồng từ lâu.
Do nhà họ không có hậu (sân sau), nhà cấp bốn không có sân thượng, diện tích phía trước lại khá hạn chế, nên họ lấy sào tre vắt ngang qua cây xoài bên phần đất nhà tôi để phơi quần áo.
Ban đầu, tôi không nói gì. Tôi nghĩ đơn giản là giúp đỡ nhau chút cũng không sao. Nhưng lâu dần, tôi thấy việc này bắt đầu gây khó chịu. Quần áo, thậm chí cả đồ cá nhân như nội y, cứ vắt vẻo một bên nhà, người ngoài đến chơi, người đi đường nhỡ nhòm vào trông rất phản cảm.
Tôi dự định để đủ tiền thì sẽ chặt cây xoài này và xây hàng rào. Tôi có cần nói trước cho hàng xóm biết không? Và nên mở lời như thế nào để tế nhị?
Tin Gốc: Vnexpress
Cách đây không lâu, tôi tình cờ gặp lại một người hàng xóm cũ sống cùng tầng trong căn hộ chung cư ở trung tâm Hà Nội mấy năm trước. Câu chuyện chỉ là xã giao, cho đến khi tôi buột miệng hỏi: "Giờ căn hộ ở tòa mình giá khoảng bao nhiêu rồi?". Câu trả lời khiến tôi sững lại: "Gần 100 triệu đồng mỗi m2".
Tôi im lặng vài giây, nghĩ mình nghe nhầm. Bởi đó là căn chung cư tôi từng mua năm 2015 với giá 40 triệu đồng mỗi m2, tương đương gần 2,8 tỷ đồng cho 70 m2. Khi ấy, tôi coi đó là thành quả lớn sau nhiều năm đi làm, gom góp và vay mượn thêm để có được một chỗ ở ổn định giữa thủ đô.
Nhưng chỉ vài năm sau khi dọn vào, căn hộ bắt đầu bộc lộ hàng loạt vấn đề: tường thấm nước, trần nứt, hệ thống ống nước xuống cấp. Việc sửa chữa diễn ra thường xuyên, tốn kém mà không giải quyết triệt để. Đến năm 2021, tôi quyết định bán vội căn hộ với giá 37 triệu đồng mỗi m2, tức khoảng 2,59 tỷ đồng, chấp nhận lỗ hơn 200 triệu để chạy thoát thân.
Vậy mà giờ đây, cũng chính căn hộ ấy - đã hơn 15 năm tuổi - lại được rao bán với giá khoảng 7 tỷ đồng, một con số khiến tôi không biết nên cười hay nên tiếc. Có thể lý do là lạm phát, là dòng tiền đổ vào bất động sản, hay đơn giản là quy luật cung - cầu thay đổi. Nhưng với tôi, điều khó chấp nhận nhất là tốc độ tăng giá này hoàn toàn vượt xa thu nhập thực tế của người lao động.
>> 5 tỷ đồng gửi tiết kiệm hay mua chung cư?
Hơn 10 năm qua, thu nhập của tôi có tăng, nhưng rất chậm. Mỗi năm thêm một chút, không đáng kể so với mức tăng "phi mã" của giá nhà. Nếu bây giờ quay lại mua chính căn hộ cũ của mình, tôi gần như không có cửa. 7 tỷ đồng cho 70 m2 là số tiền mà tôi hiểu rõ, dù làm việc thêm vài chục năm nữa mình cũng chưa chắc tích lũy đủ.
Điều trớ trêu là căn hộ đó không hề "tốt lên" theo thời gian. Ngược lại, nó đã cũ hơn, xuống cấp hơn. Nhưng giá thì lại tăng đến mức khó tin. Tôi không dám nói thị trường sai hay đúng. Nhưng rõ ràng, với mặt bằng giá hiện tại, giấc mơ mua nhà của nhiều người đang ngày càng xa vời. Khi một căn chung cư cũ, từng có vấn đề về chất lượng, lại được định giá ngang ngửa, thậm chí hơn những tài sản giá trị lớn khác, thì câu hỏi "ai sẽ mua nổi?" trở nên rất đáng suy nghĩ.
Tôi cảm thấy bất lực vì nhận ra rằng, dù có cố gắng làm việc, tiết kiệm đến đâu, khoảng cách giữa thu nhập và giá nhà vẫn ngày một bị kéo giãn. Giá chung cư có thể còn tiếp tục tăng, nhưng thu nhập của phần đông người lao động thì không thể "nhảy vọt" để theo kịp. Nếu để sở hữu một căn hộ trong thành phố phải đánh đổi bằng cả đời làm việc, thậm chí vượt quá khả năng của số đông, thì đó không còn là giấc mơ an cư, mà đã trở thành một cuộc đua vô nghĩa.
JimmyNước cờ sai khi tôi mua chung cư 5 tỷ thay vì nhà mặt đất
Tôi kiệt sức vì không theo kịp giá nhà Sài Gòn
'Sai lầm thuê chung cư 15 triệu một tháng thay vì gánh nợ mua nhà'
'3,5 tỷ thuê nhà sống sướng hơn gánh nợ mua chung cư'
Dọn lên chung cư 10 năm tuổi tôi mới thấy nhà mặt đất thua xa
Hành trình tôi mua chung cư 9 tỷ sau 'cú tát' thất nghiệp tuổi 30
Tìm kiếm thông tin giá cả nhà, tôi hết sức bất ngờ khi thấy một căn hộ chung cư cũ 60 m2 tại Hà Nội hiện có thể được rao bán tới 6 tỷ đồng, tương đương khoảng 100 triệu đồng một m2.
Điều đáng nói là mức giá này đang được xem như "bình thường" trên thị trường.
Nhưng nếu tách cấu thành giá trị bất động sản một cách đơn giản, chúng ta sẽ thấy một nghịch lý rất lớn. Giả sử: Hệ số sử dụng đất của tòa nhà là 20, giá đất khu vực đã ở mức rất cao là 500 triệu đồng một m2.
Khi đó, căn hộ 60 m2 thực chất chỉ có khoảng 3 m2 đất, tức phần giá trị đất khoảng 1,5 tỷ đồng. Cần nhấn mạnh rằng "mức giá đất 500 triệu đồng một m2 này đã bao gồm gần như toàn bộ các yếu tố: Vị trí, hạ tầng, trung tâm đô thị, khả năng sinh lợi và đã định giá vượt rất xa giá trị thực".
Điều này đồng nghĩa trong mức giá 6 tỷ đồng, có tới khoảng 4,5 tỷ đồng đang được thị trường gán cho phần công trình xây dựng đã hơn chục năm tuổi. Tức là phần xây dựng cũ đang bị định giá tới khoảng: 75 triệu đồng một m2.
Theo tôi tìm hiểu, giá thành xây mới căn hộ cao cấp hiện nay thực tế chỉ khoảng 25 triệu đồng một m2, và theo logic khấu hao thông thường sau hơn chục năm sử dụng, công trình đáng lẽ chỉ còn chưa tới 60% giá trị xây mới. Nói cách khác: phần công trình đáng lẽ chỉ nên còn khoảng 12-15 triệu đồng một m2 giá trị thực, nhưng đang được giao dịch ở mức cao gấp nhiều lần.
Đây là một nghịch lý rất đáng suy nghĩ bởi xét về bản chất: Đất có thể tăng giá, nhưng công trình xây dựng vẫn là tài sản hao mòn. Một căn hộ sau chục năm năm sử dụng thì kết cấu đã lão hóa, hệ thống kỹ thuật xuống cấp, chi phí bảo trì tăng lên, tuổi thọ còn lại giảm dần.
Thế nhưng trên thị trường hiện nay, phần công trình cũ lại đang "té nước theo mưa" tăng giá. Phần tăng thực sự của giá đất đã vô tình che giấu đi thực tế rằng: bê tông đang cũ đi, công trình đang xuống cấp, và giá trị kỹ thuật thực của phần xây dựng lẽ ra phải giảm.
Hệ quả là người dân dễ mua tài sản cũ với giá quá cao, thị trường hình thành tâm lý "mọi căn hộ đều chỉ có tăng giá" và giá nhà ngày càng tách xa giá trị sử dụng thực tế.Điều nguy hiểm hơn là hiện tượng này đang vô tình kìm hãm sự phát triển của ngành xây dựng. Bởi vì nếu một căn hộ cũ vẫn được thị trường định giá phần xây dựng tới 75 triệu đồng một m2, trong khi xây mới hiện đại chỉ tốn khoảng 25 triệu đồng một m2 thì việc nắm giữ tài sản cũ có thể sinh lời dễ hơn rất nhiều so với đầu tư xây dựng mới.
Khi đó đổi mới công nghệ xây dựng không còn nhiều ý nghĩa, năng suất xây dựng khó phản ánh vào giá bán và nguồn lực xã hội dễ bị hút vào đầu cơ tài sản hơn là tạo ra giá trị mới.
Trong khi đó, ngành xây dựng là động lực phát triển kinh tế:
- Tạo việc làm.
-Thúc đẩy sản xuất vật liệu.
- Phát triển hạ tầng và nâng cao chất lượng sống đô thị.
Vì vậy, tôi cho rằng một trong những nút tháo gỡ quan trọng để kiểm soát giá nhà ở đô thị là phải "định giá đúng" các công trình cũ.
Cần phổ biến rộng rãi cho người dân hiểu rằng giá đất và giá trị công trình là hai thứ khác nhau. Đất có thể tăng giá, nhưng công trình xây dựng bị hao mòn theo thời gian.
Cơ quan chức năng cũng nên nghiên cứu xây dựng một ứng dụng định giá gần đúng cho người dân, dựa trên loại nhà, diện tích, số tầng, vị trí, giá đất giao dịch thực tế, thời gian công trình đã tồn tại để ước tính chất lượng còn lại, và đơn giá xây dựng mới hiện hành.
Ứng dụng này để người dân có cơ sở tính toán tham khảo trước khi giao dịch. Hiểu rõ phần nào là giá trị đất, phần nào là giá trị công trình để tránh mua tài sản cũ với mức giá bị đẩy lên quá xa giá trị thực.
Một thị trường bất động sản lành mạnh không thể chỉ dựa vào kỳ vọng giá tăng mãi. Nó cần phản ánh đúng giá trị sử dụng, đúng chất lượng công trình và khuyến khích tạo ra tài sản mới cho xã hội thay vì chỉ làm giàu cho tài sản cũ.
Tin Gốc: Vnexpress
Mùa tuyển sinh nào cũng vậy, bên cạnh niềm vui của những gia đình có con đỗ vào các trường đại học danh tiếng là những nỗi buồn âm thầm của những phụ huynh có con không đạt được kết quả như mong đợi. Gia đình anh trai tôi cũng từng trải qua cảm giác đó.
Con trai anh sinh năm 2007, đáng lẽ ở thời điểm này đã là sinh viên năm hai đại học nếu thi đỗ ngay từ đầu. Thế nhưng vì không đủ điểm vào đại học, gia đình đã quyết định cho cháu theo học một trường cao đẳng. Đó là lựa chọn không hề dễ dàng, bởi phía sau quyết định ấy là rất nhiều băn khoăn, áp lực, tốn kém và cả những nỗi lo về tương lai.
Trong xã hội hiện nay, đại học vẫn được xem là con đường lý tưởng nhất đối với nhiều học sinh sau khi tốt nghiệp THPT. Tấm bằng đại học không chỉ mang ý nghĩa học vấn mà còn là niềm tự hào của gia đình.
Chính vì vậy, khi một học sinh không thể bước chân vào giảng đường đại học, cảm giác hụt hẫng là điều khó tránh khỏi. Con trai anh trai tôi cũng từng trải qua khoảng thời gian như thế.
Trong khi bạn bè hào hứng chia sẻ về cuộc sống đại học, về những hoạt động ngoại khóa, những cơ hội học tập và nghiên cứu mới, cháu lại phải đối diện với cảm giác mình đã thất bại trong một kỳ thi quan trọng.
Khó khăn đầu tiên mà những học sinh học cao đẳng thường gặp phải chính là rào cản tâm lý. Không ít em cho rằng mình kém cỏi hơn bạn bè. Sự mặc cảm ấy nếu kéo dài sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến động lực học tập và quá trình phát triển bản thân. Nhiều em thậm chí còn mất phương hướng, không biết mình cần cố gắng như thế nào trong tương lai.
Khó khăn thứ hai là cơ hội nghề nghiệp trong một số lĩnh vực vẫn còn tồn tại sự khác biệt giữa bằng đại học và bằng cao đẳng. Mặc dù xã hội hiện đại ngày càng coi trọng năng lực thực tế, nhưng không thể phủ nhận rằng nhiều vị trí tuyển dụng vẫn ưu tiên ứng viên có trình độ đại học. Khi tham gia tuyển dụng hoặc xét thăng tiến, người học cao đẳng đôi khi phải nỗ lực nhiều hơn để chứng minh năng lực của mình.
Khó khăn thứ ba là cơ hội tiếp cận môi trường học thuật và nghiên cứu chuyên sâu có phần hạn chế hơn. Đại học thường có hệ thống giảng viên, cơ sở vật chất và các chương trình nghiên cứu bài bản hơn.
Điều đó tạo điều kiện cho sinh viên phát triển tư duy học thuật, kỹ năng nghiên cứu và khả năng sáng tạo. Trong khi đó, chương trình cao đẳng thường thiên về thực hành nghề nghiệp, giúp người học nhanh chóng tiếp cận công việc thực tế nhưng có thể thiếu chiều sâu lý luận trong một số ngành nghề.
Ngoài ra, nhiều gia đình cho rằng học cao đẳng sẽ tiết kiệm hơn đại học. Điều này không hoàn toàn đúng. Thực tế, con trai anh trai tôi vẫn phải đóng học phí, chi phí sinh hoạt, đi lại, mua sắm tài liệu học tập và các khoản phát sinh khác. Sau khi tốt nghiệp cao đẳng, nếu muốn liên thông lên đại học để nâng cao trình độ thì gia đình lại tiếp tục phải đầu tư thêm thời gian và tiền bạc. Tổng chi phí có thể kéo dài nhiều năm, thậm chí không hề thấp hơn so với việc học đại học ngay từ đầu.
Tuy nhiên, nhìn nhận một cách công bằng, học cao đẳng không phải là con đường bế tắc. Điều quan trọng là người học biết định hướng tương lai cho bản thân. Trong bối cảnh thị trường lao động đang thiếu hụt nguồn nhân lực có tay nghề, nhiều ngành nghề kỹ thuật, công nghệ, cơ khí, điện tử, tự động hóa, logistics hay dịch vụ chất lượng cao đang rất cần những lao động được đào tạo thực hành bài bản. Nếu học tập nghiêm túc, tích lũy kỹ năng nghề nghiệp và không ngừng nâng cao năng lực chuyên môn, sinh viên cao đẳng hoàn toàn có thể tìm được việc làm ổn định với mức thu nhập tốt.
Tôi cho rằng điều quan trọng nhất đối với con trai anh trai tôi lúc này không phải là tiếc nuối vì không vào được đại học mà là xác định rõ mục tiêu phát triển lâu dài. Cháu cần tập trung học tốt chuyên ngành đã lựa chọn, rèn luyện kỹ năng ngoại ngữ, kỹ năng công nghệ thông tin và các kỹ năng mềm cần thiết cho công việc. Sau khi tốt nghiệp, cháu có thể đi làm để tích lũy kinh nghiệm thực tế. Nếu cảm thấy cần thiết, cháu hoàn toàn có thể học liên thông lên đại học. Con đường học tập ngày nay rất mở. Một người có thể học tập suốt đời và không bị giới hạn bởi một kỳ thi hay một tấm bằng duy nhất.
Câu chuyện của gia đình anh trai tôi cũng là lời nhắc nhở đối với nhiều bậc phụ huynh. Không phải đứa trẻ nào cũng có khả năng đỗ vào những trường đại học danh tiếng ở Hà Nội. Mỗi học sinh có năng lực, sở trường và điều kiện khác nhau. Việc quá đặt nặng áp lực thành tích có thể khiến con cái rơi vào trạng thái căng thẳng, mất tự tin và thậm chí đánh mất động lực sống. Khi con không đạt được kết quả như mong muốn, điều các em cần nhất không phải là những lời trách móc mà là sự đồng hành, chia sẻ và định hướng từ gia đình.
Nhiều phụ huynh thường xem việc không đỗ đại học là một thất bại lớn. Nhưng thực tế, thất bại trong một kỳ thi không quyết định cả cuộc đời. Lịch sử đã chứng minh có rất nhiều người thành công dù không học đại học hoặc không học tại những ngôi trường nổi tiếng. Điều làm nên thành công không chỉ là nơi một người học mà còn là thái độ học tập, tinh thần cầu tiến và khả năng thích nghi với sự thay đổi của xã hội.
Vậy học đại học hay cao đẳng, cái nào tốt hơn? Theo tôi, không có câu trả lời tuyệt đối. Đại học có ưu thế về kiến thức chuyên sâu, cơ hội nghiên cứu, môi trường học thuật và khả năng thăng tiến trong một số lĩnh vực chuyên môn cao.
Trong khi đó, cao đẳng có ưu điểm về thời gian đào tạo ngắn hơn, chú trọng thực hành nghề nghiệp và giúp người học sớm tham gia thị trường lao động. Nếu một học sinh có năng lực học tập tốt, có điều kiện theo đuổi con đường học thuật dài hạn thì đại học là lựa chọn phù hợp. Ngược lại, nếu học sinh thiên về thực hành, muốn nhanh chóng có nghề nghiệp ổn định thì cao đẳng cũng là một hướng đi đáng cân nhắc.
Tin Gốc: Vnexpress