Lão hóa không còn là vấn đề của tuổi già từ 60 mà đang xuất hiện sớm ở “tuổi trẻ”, đặc biệt từ 30 – 40 tuổi. Các dấu hiệu như da lão hóa, mệt mỏi, rối loạn chuyển hóa khiến nhiều người tự ti về ngoại hình và sức khỏe. Áp lực công việc, lối sống thiếu lành mạnh và tình trạng viêm mạn tính là những yếu tố thúc đẩy quá trình này. Không chỉ ảnh hưởng diện mạo, lão hóa sớm còn tác động đến tâm lý và chất lượng sống.
Vì vậy, cần nhận diện sớm và kết hợp thay đổi lối sống với các giải pháp y học để làm chậm lão hóa.
Theo bác sĩ Phan Thanh Hào, lão hóa là quá trình suy giảm cấu trúc và chức năng của cơ thể. Sự suy giảm này biểu hiện từ bên ngoài như da, tóc, hệ cơ xương khớp đến các cơ quan bên trong với nhiều bệnh lý chuyển hóa như tiểu đường, rối loạn mỡ máu, tim mạch, rối loạn miễn dịch, thậm chí ung thư.
Nguyên nhân gây lão hóa rất đa dạng, từ tổn thương DNA, rối loạn ti thể đến yếu tố di truyền. Tuy nhiên, hai nguyên nhân quan trọng được nhấn mạnh là viêm mạn tính và sự suy giảm số lượng tế bào trong cơ thể.
Đây cũng là lý do nhóm nghiên cứu của Bệnh viện Quốc tế DNA và Đại học Quốc gia TP.HCM tập trung vào lão hóa do viêm và vai trò của tế bào gốc trong việc cải thiện tình trạng này.
Theo ông, thực tế, rất khó để có một liệu pháp giải quyết toàn bộ các nguyên nhân gây lão hóa. Vì vậy, từ năm 2000, khái niệm “lão hóa viêm” đã được đưa ra nhằm giúp các nhà khoa học định hướng nghiên cứu rõ ràng hơn.
“Trước đây, lão hóa thường được xem là vấn đề của người trên 60 tuổi. Tuy nhiên, hiện nay các bệnh lý do viêm mạn tính đang ngày càng trẻ hóa. Ở độ tuổi 40, nhiều người đã mắc tiểu đường tuýp 2, béo phì, rối loạn lipid máu… Điều này cho thấy lão hóa viêm đang xảy ra sớm hơn”, bác sĩ Phan Thanh Hào dẫn giải.
Theo ông, các nghiên cứu cho thấy từ khi sinh ra đến 30 tuổi, số lượng tế bào gốc trong cơ thể giảm dần một cách tự nhiên. Đến 30 tuổi, cơ thể mất khoảng 25%, và từ 40 – 50 tuổi có thể giảm đến 40 lần so với ban đầu.
Điều này đặt ra câu hỏi, liệu việc bổ sung tế bào gốc có giúp làm chậm quá trình lão hóa hay không?
Tế bào gốc có khả năng biệt hóa thành nhiều loại tế bào khác nhau, đồng thời có chức năng tái tạo, sửa chữa mô, kháng viêm và điều hòa miễn dịch. Chính những đặc tính này khiến chúng trở thành ứng viên tiềm năng trong điều trị lão hóa do viêm. Trên thế giới, đã có nhiều nghiên cứu về tế bào gốc trung mô, tuy nhiên phần lớn tập trung vào nhóm người cao tuổi.
Nhóm nghiên cứu tại Việt Nam, phối hợp với các nhà khoa học của Đại học Quốc gia TP.HCM đã nghiên cứu tiên phong, đã đặt ra câu hỏi: liệu tế bào gốc trung mô có thể cải thiện các bệnh lý do viêm mạn tính ở người trung niên hay không? Và nhóm nghiên cứu dùng nguồn tế bào gốc từ mô mỡ tự thân và tế bào gốc từ dây rốn được nuôi cấy tại ngân hàng tế bào gốc DNA.
Đối tượng nghiên cứu là 72 người người từ 40 tuổi trở lên, mắc các bệnh như tiểu đường tuýp 2, rối loạn lipid máu, béo phì. Những trường hợp mắc bệnh nặng như rối loạn đông máu, suy tim, suy hô hấp được loại trừ. Quy trình nghiên cứu kéo dài 180 ngày, với hai lần truyền tế bào gốc cách nhau 3 tháng.
Kết quả cho thấy các chỉ số Cytokin gây viêm trong các bệnh tiểu đường, mỡ máu có cải thiện. Đặc biệt, trên từng bệnh nhân, chất lượng da cải thiện rõ rệt, nếp nhăn giảm, giấc ngủ và tinh thần tốt hơn, sức khỏe được nâng cao… Không ghi nhận tác dụng phụ hay yếu tố bất lợi nào xảy ra trong suốt quá trình thực hiện. Từ đó, nhóm nghiên cứu kết luận liệu pháp tế bào gốc trung mô an toàn và có hiệu quả trong việc giảm viêm mạn tính, góp phần làm chậm quá trình lão hóa.
Bác sĩ Phan Thanh Hào khẳng định: Đây là kết quả của một đề tài có sự hợp tác giữa nhiều nhà khoa học, từ bác sĩ thực hiện lâm sàng, đến các chuyên gia nuôi cấy tế bào và các tiến sĩ, phó giáo sư chuyên ngành sinh học thuộc Đại học Quốc gia TP.HCM thực hiện, với chất lượng tế bào đạt các chuẩn GMP – WHO. Và đề tài nghiên cứu được thực hiện trong gần 5 năm (2020 – 2025), qua hai giai đoạn và đã được Hội đồng đạo đức Bộ Y tế nghiệm thu.
Hiện nay, tế bào gốc là một phần quan trọng trong chiến lược phát triển công nghệ sinh học và y học hiện đại của Việt Nam, được Nhà nước định hướng đầu tư và phát triển lâu dài. Điều này được cụ thể hóa trong các chỉ thị, nghị quyết, quyết định của Đảng, Nhà nước.
Bệnh nhân nữ (51 tuổi) được chẩn đoán mắc ung thư dạ dày thể thâm nhiễm lan tỏa tại Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM. Sau thời gian hội chẩn và điều trị theo nhiều phác đồ nhưng không có tiến triển tốt, các bác sĩ quyết định tiến hành cắt dạ dày toàn phần cho bệnh nhân bằng robot da Vinci Xi tại Bệnh viện FV (TP.HCM).
Ca đại phẫu kéo dài hơn 7 giờ đồng hồ và kết thúc thành công với việc cắt bỏ toàn bộ dạ dày tổn thương.
Bác sĩ chuyên khoa 2 Nguyễn Viết Hải - phẫu thuật viên - Khoa Ngoại Tiêu hóa, Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM, cho biết bệnh nhân phát hiện ung thư dạ dày từ tháng 11.2025 với triệu chứng đau thượng vị, nôn ói, được đánh giá ở giai đoạn muộn. Kết quả CT cho thấy khối u lớn, có hạch vùng, biến chứng chèn ép niệu quản trái và nghi ngờ di căn ổ bụng.
Sau nhiều cuộc trao đổi chuyên môn giữa 2 ê kíp Việt Nam - Nhật Bản, phương án được thống nhất là ưu tiên cắt dạ dày nếu khả thi; nếu không thể, sẽ nối vị tràng để cải thiện ăn uống.
Với sự hỗ trợ của robot da Vinci Xi và trình độ chuyên môn của Giáo sư - tiến sĩ - bác sĩ Ichiro Uyama, Trưởng khoa Phẫu thuật Nội soi và Robot, Đại học Y khoa Fujita, Nhật Bản, ê kíp kỳ vọng có thể thực hiện được phẫu thuật cắt dạ dày toàn phần cho bệnh nhân trong một tình huống vốn được xem là rất khó.
Theo bác sĩ chuyên khoa 2 Phan Văn Thái - phẫu thuật viên - Trưởng khoa Ngoại tổng quát, Bệnh viện FV, robot da Vinci Xi nổi bật nhờ hình ảnh 3D sắc nét và cánh tay robot linh hoạt, giúp phẫu thuật viên bóc tách chính xác ở những vị trí sâu, hẹp trong ổ bụng. Ưu thế này đặc biệt quan trọng trong phẫu thuật ung thư dạ dày, khi cần nạo vét hạch tỉ mỉ sát các mạch máu lớn, khắc phục hạn chế thao tác theo trục thẳng của nội soi truyền thống.
Với phẫu thuật cắt dạ dày bằng robot, bệnh nhân thường được dự kiến nằm viện khoảng 1 tuần sau mổ, sớm hơn vài ngày so với nội soi thông thường.
Bên cạnh đó, phó giáo sư - tiến sĩ - bác sĩ Võ Duy Long, Phó Trưởng khoa Ngoại Tiêu hóa, Bệnh viện Đại học Y Dược TP. HCM, cho biết thêm việc chuẩn bị trước mổ của bệnh nhân hầu như không khác nhau giữa mổ mở, nội soi hay phẫu thuật bằng robot. Người bệnh chỉ cần được kiểm soát tốt các bệnh lý kèm theo và đảm bảo đủ điều kiện gây mê, phẫu thuật.
“Sự khác biệt chủ yếu nằm ở phía phẫu thuật viên và kỹ thuật thực hiện. Trước đây, phẫu thuật mổ mở là phương pháp chủ đạo, sau đó là nội soi. Hiện nay, phẫu thuật robot được xem là bước phát triển tiếp theo của nội soi, cho phép tiếp cận và thao tác chính xác ở những vùng vốn rất khó thực hiện bằng mổ mở hay nội soi thông thường. Nhờ đó, người bệnh thường ít đau hơn, hồi phục nhanh hơn và rút ngắn thời gian nằm viện so với mổ mở. Vì vậy, nếu đủ điều kiện, phẫu thuật robot hoặc nội soi nên được ưu tiên lựa chọn”, bác sĩ Duy Long cho biết.
Th.S Hoàng Duy Luân, bác sĩ Khoa Y học cổ truyền, Bệnh viện Bạch Mai (Hà Nội), cho biết việc tự ý sử dụng các dụng cụ, đai treo cổ để kéo giãn cột sống tại nhà mà không có sự chỉ định và giám sát của bác sĩ là cực kỳ nguy hiểm. Vùng cổ tập trung nhiều dây thần kinh, mạch máu quan trọng và các đốt sống nhạy cảm; một sai sót nhỏ cũng có thể dẫn đến những hậu quả không thể khắc phục được.
Bác sĩ Hoàng Duy Luân lưu ý nguy cơ nghiêm trọng nhất do tự sử dụng các dụng cụ kéo giãn cột sống tại nhà là tai biến về mạch máu và thần kinh, cũng như tổn thương cấu trúc cột sống.
Cụ thể, các tai biến về mạch máu và thần kinh bao gồm:
Bóc tách động mạch đốt sống: Lực kéo không đúng cách hoặc quá mạnh có thể gây tổn thương thành mạch máu, dẫn đến hình thành cục máu đông, gây đột quỵ não hoặc tử vong đột ngột.
Liệt vĩnh viễn: Nếu người dùng đang bị thoát vị đĩa đệm nặng hoặc có các tổn thương tủy sống tiềm ẩn, lực kéo có thể làm khối thoát vị chèn ép tủy cấp tính, gây liệt chi hoặc mất kiểm soát đại tiểu tiện (hội chứng đuôi ngựa).
Tổn thương cấu trúc cột sống bao gồm:
Nguy cơ gãy hoặc trượt đốt sống: Với những người có xương yếu (loãng xương) hoặc đang bị viêm nhiễm (lao cột sống), lực treo có thể làm gãy đốt sống hoặc gây trượt đốt sống cổ.
Tổn thương dây chằng và cơ: Kéo quá mức khiến các nhóm cơ và dây chằng quanh cổ bị giãn quá đà, gây đau đớn dữ dội, viêm nhiễm cục bộ và làm cột sống mất đi sự ổn định tự nhiên.
Ngoài ra còn có các biến chứng cấp tính khác:
Ngất xỉu và chóng mặt: Áp lực lên các xoang cảnh ở cổ có thể gây hạ huyết áp đột ngột hoặc thiếu máu cục bộ tạm thời, khiến người bệnh ngất ngay khi đang treo, dẫn đến ngã nhào và chấn thương.
Tăng huyết áp kịch phát: Sự lo lắng và đau đớn trong quá trình tự thực hiện có thể khiến huyết áp tăng vọt, đe dọa những người có tiền sử bệnh tim mạch.
Bác sĩ Hoàng Duy Luân lưu ý: Căn cứ vào hướng dẫn chuyên môn của Bộ Y tế, phương pháp kéo giãn cột sống được chỉ định với các trường hợp: thoái hóa cột sống, thoát vị đĩa đệm giai đoạn đầu, thoát vị đĩa đệm vừa và nhẹ; hội chứng đau lưng và thắt lưng do nguyên nhân ngoại vi (cơ, dây chằng); vẹo cột sống do tư thế. Việc thăm khám đánh giá tình trạng bệnh để chỉ định kéo giãn cột sống phải được thực hiện bởi bác sĩ chuyên khoa.
Chống chỉ định kéo giãn cột sống cổ khi bị tổn thương thực thể cột sống: ung thư, lao, viêm tấy áp xe vùng lưng; chấn thương cột sống có gãy xương biến dạng; bệnh lý tủy sống và ống sống; thoái hóa cột sống có các cầu xương nối các đốt sống; viêm cột sống dính khớp; loãng xương nặng; người bệnh già, suy kiệt; trẻ em; cao huyết áp, các bệnh tim nặng; phụ nữ có thai, đang có kinh nguyệt.
Tại Đài Loan, ước tính ít nhất 2 triệu người mắc bệnh thận mạn tính. Bác sĩ chuyên khoa thận Hồng Vĩnh Tường cho biết thông tin này và cảnh báo rằng "kẻ thù" số một của thận không phải dầu mỡ mà chính là thực phẩm chứa hàm lượng natri cao.
Đáng chú ý, thận không bị hỏng sau một bữa ăn quá mặn, mà bị hủy hoại dần bởi thói quen ăn dư thừa muối mỗi ngày.
Kẻ thù thầm lặng mang tên "natri"
Trên trang cá nhân, bác sĩ Hồng Vĩnh Tường viết: "Mỗi hạt muối bạn ăn vào mỗi ngày đều quyết định tuổi thọ của thận".
Các nghiên cứu khoa học chỉ ra rằng cơ thể hấp thụ hàm lượng natri cao liên quan chặt chẽ đến sự hình thành và diễn tiến xấu của bệnh thận mạn tính. Ngược lại, một thử nghiệm đối chứng ngẫu nhiên cũng chứng minh hạn chế muối có thể giảm đáng kể tình trạng protein niệu (đạm trong nước tiểu) và cải thiện huyết áp rõ rệt.
Do đặc thù ẩm thực truyền thống thường chứa lượng muối lớn, bác sĩ Hồng đưa ra 3 nguyên tắc vàng dành cho người thường xuyên ăn ở ngoài hàng quán để bảo vệ thận:
Tránh tuyệt đối các loại canh, súp
Nhiều người có thói quen húp cạn bát canh khi ăn bún, phở hay mì. Tuy nhiên, nước dùng chính là nơi tập trung nồng độ natri đậm đặc nhất. Bác sĩ khuyên: "Nếu có thể không uống thì tốt nhất đừng uống".
Không để thức ăn ngâm trong nước sốt
Các loại nước chấm, nước sốt nên được để riêng. Đừng để thức ăn ngâm trực tiếp trong nước sốt vì thực phẩm sẽ thẩm thấu rất nhiều muối vào bên trong trước khi bạn kịp thưởng thức.
Chỉ ăn tối đa một bữa "đậm đà" mỗi ngày
Nếu bạn đã lỡ ăn một bữa mặn hoặc đồ chiên rán nhiều gia vị, hãy cố gắng giữ các bữa còn lại trong ngày thật thanh đạm. Điều này giúp thận có "khoảng nghỉ" để lọc thải và hồi phục.
"Chúng ta không nhất thiết phải từ bỏ hoàn toàn niềm đam mê ẩm thực hay trở thành một người kỷ luật cực đoan", bác sĩ Hồng khuyên. Bí quyết ở chỗ giảm bớt tổn thương cho thận trong từng lựa chọn nhỏ: Bớt đi một ngụm canh, bớt một lần chấm nước sốt, ăn nhạt đi một chút.
"Những thay đổi nhỏ này chính là cách bạn yêu thương hai quả thận của mình mỗi ngày", bác sĩ Hồng nhắn nhủ.
