Thẩm phán Richard Leon tại tòa án liên bang ở Washington DC ngày 31/3 chấp thuận yêu cầu từ Tổ chức Bảo tồn Di sản Quốc gia (NTHP), áp dụng biện pháp đình chỉ thi công đối với dự án phòng khiêu vũ tại Nhà Trắng. NTHP ba tháng trước gửi đơn kiện với cáo buộc chính quyền Tổng thống Donald Trump không có thẩm quyền phá dỡ Cánh Đông của Nhà Trắng để xây dựng công trình mới.
“Trừ khi quốc hội cho phép dự án, việc xây dựng phải ngừng lại”, thẩm phán Leon viết trong phán quyết dài 35 trang.
Ông nhấn mạnh rằng chính quyền Tổng thống Trump đã không nêu được bất kỳ điều luật nào cho phép họ phá hủy Cánh Đông của Nhà Trắng vào năm ngoái mà không cần xin phép quốc hội. Ông cũng lưu ý rằng “không có bất kỳ điều khoản nào trao cho Tổng thống loại thẩm quyền mà ông ấy tự nhận là mình có”.
“Tổng thống Mỹ chỉ là người trông nom Nhà Trắng, gìn giữ cho các thế hệ Gia đình Đệ nhất tiếp theo. Ông ấy không phải là chủ nhân Nhà Trắng”, thẩm phán Leon lập luận.
Thẩm phán Leon cho phép tạm hoãn thi hành quyết định trong 14 ngày để chính quyền Tổng thống Trump kháng cáo, đồng thời nhấn mạnh lệnh này không áp dụng với các hoạt động xây dựng có tính cấp thiết đến an ninh Nhà Trắng. Bộ Tư pháp Mỹ ngay sau đó đã nộp đơn kháng cáo lên tòa phúc thẩm tại Washington.
Phản ứng trên mạng xã hội, ông Trump chỉ trích tổ chức khởi kiện là nhóm “cực đoan cánh tả”, khẳng định dự án phòng khiêu vũ đang tiết kiệm chi phí, vượt tiến độ và không tốn ngân sách của người nộp thuế.
Trong khi đó, lãnh đạo NTHP Carol Quillen hoan nghênh phán quyết, gọi đây là “chiến thắng cho người dân Mỹ” trước dự án có tác động lâu dài đến một trong những công trình mang tính biểu tượng bậc nhất của quốc gia.
Chính quyền Trump từng lập luận Tổng thống Mỹ có quyền cải tạo và hiện đại hóa Nhà Trắng mà không cần quốc hội phê chuẩn, đặc biệt khi dự án được tài trợ hoàn toàn bằng nguồn đóng góp tư nhân.
Cánh Đông của Nhà Trắng được xây dựng từ năm 1902 và được mở rộng dưới thời Tổng thống Franklin Roosevelt. Khu vực này bị phá dỡ vào tháng 10/2025 để nhường chỗ cho dự án mới, nhưng NTHP cho rằng cả Tổng thống Trump lẫn Cơ quan Công viên Quốc gia đều không có thẩm quyền thực hiện.
Dự án phòng khiêu vũ được xem là một trong những dấu ấn lớn trong nhiệm kỳ của ông Trump, nhằm tạo không gian tổ chức sự kiện quy mô lớn thay cho các công trình tạm thời ngoài trời. Chính quyền cho rằng dự án sẽ giúp hiện đại hóa hạ tầng và tăng cường an ninh cho Nhà Trắng. Ông Trump tuần trước tiết lộ quân đội Mỹ xây tổ hợp ngầm bên dưới công trình này.
Dù vậy, dự án đã gây tranh cãi về giám sát và minh bạch, đặc biệt liên quan đến nguồn tài trợ từ các doanh nghiệp lớn. Các luật sư của nguyên đơn cho rằng việc huy động tài trợ tư nhân càng đòi hỏi phải có sự phê chuẩn rõ ràng từ quốc hội.
Một ủy ban quy hoạch liên bang dự kiến thảo luận và bỏ phiếu về kế hoạch này trong tuần, do phán quyết của tòa chỉ áp dụng với hoạt động xây dựng, không ảnh hưởng tới quá trình xem xét.
"Ông ấy đang có sức khỏe tốt. Kẻ thù lan truyền đủ loại tin đồn và thông tin sai lệch. Họ muốn tìm ra nơi ở của ông ấy, nhưng người dân cần kiên nhẫn và không nên vội vàng. Lãnh tụ sẽ lên tiếng khi thời điểm thích hợp", Mazaher Hosseini, lãnh đạo bộ phận lễ tân thuộc Văn phòng Lãnh tụ Tối cao Iran, cho biết hôm 8/5.
Ông Hosseini thêm rằng Lãnh tụ Tối cao Mojtaba Khamenei bị thương nhẹ ở chân và vùng thắt lưng, đồng thời bị trúng mảnh bom ở sau tai. "Các vết thương đang lành, ông ấy đã hoàn toàn khỏe mạnh", quan chức Iran nói.
CNN cùng ngày dẫn lời các quan chức Mỹ giấu tên cho biết cộng đồng tình báo nước này đến nay vẫn chưa thể xác định vị trí của ông. Một trong những nguyên nhân là Lãnh tụ Khamenei không sử dụng thiết bị điện tử để liên lạc, chỉ tiếp xúc với những người được phép gặp trực tiếp và gửi thông điệp thông qua trợ lý.
Dù bị thương, ông Khamenei vẫn đóng vai trò quan trọng trong định hình chiến lược xung đột cùng các quan chức cấp cao Iran.
Tuy nhiên, một nguồn tin nói rằng có dấu hiệu cho thấy Lãnh tụ Tối cao Iran không tham gia nhiều vào quá trình ra quyết định. Các quan chức cấp cao của Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) cùng Chủ tịch Quốc hội Mohammad Bagher Ghalibaf hiện điều hành phần lớn hoạt động thường nhật.
Ông Mojtaba Khamenei bị thương ngày 28/2, trong đòn không kích mở đầu chiến dịch của Mỹ - Israel. Lãnh tụ Iran chưa xuất hiện trước công chúng từ khi đảm nhận chức vụ, các tuyên bố văn bản của ông đều được đọc trên kênh truyền hình nhà nước.
Sự vắng bóng của Lãnh tụ Tối cao đã làm dấy lên nhiều suy đoán về sức khỏe và vai trò thực tế của ông trong cơ cấu quyền lực mới tại Iran.
Điều này cũng gây khó khăn cho chính quyền Tổng thống Donald Trump, khi giới chức Mỹ chưa rõ ai thực sự có thẩm quyền đàm phán chấm dứt xung đột. Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio ngày 7/5 nhận định hệ thống quyền lực Iran "vẫn bị chia rẽ nghiêm trọng và hoạt động thiếu hiệu quả", từ đó cản trở tiến độ đàm phán.
Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian hôm 7/5 thông báo đã họp với Lãnh tụ Khamenei trong hai tiếng rưỡi. Đây là lần đầu Tổng thống Pezeshkian gặp Lãnh tụ Tối cao Iran kể từ khi ông Khamenei đảm nhiệm chức vụ ngày 8/3, cũng là lần đầu quan chức cấp cao của chính phủ Iran trực tiếp thảo luận với Lãnh tụ Tối cao.
Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) cho biết, lực lượng Mỹ hôm 12/7 đã lần đầu triển khai các máy bay không người lái tấn công đường không trong cuộc chiến với Iran. Tuy nhiên, CENTCOM không nêu cụ thể số lượng sử dụng.
Hệ thống Tấn công Chiến đấu Không người lái Giá rẻ (LUCAS) này về bản chất là một phiên bản mô phỏng lại các máy bay không người lái Shahed 136 do Iran thiết kế.
“Những chiếc máy bay không người lái giá rẻ này được mô phỏng theo máy bay không người lái Shahed của Iran”, CENTCOM cho biết trong một bài đăng trên mạng xã hội ngày 13/7.
Về phần xuồng tấn công không người lái, nhà phân tích Carl Schuster, cựu giám đốc Trung tâm Tình báo Hợp nhất thuộc Bộ Tư lệnh Thái Bình Dương của Mỹ, cho biết Mỹ đã và đang thử nghiệm một vài loại.
“Loại phù hợp nhất cho các cuộc tấn công một chiều là tàu mặt nước không người lái (USV) lớp Fleet”, ông Schuster chia sẻ.
Ông nói, những phương tiện này vốn được thiết kế cho các nhiệm vụ chống mìn hoặc chống tàu ngầm, nhưng với tốc độ hơn 64km/h, chúng có thể được cải tiến cho các cuộc tấn công một chiều, tấn công tự sát.
“Chúng rất đắt (hơn 2 triệu USD mỗi chiếc) nhưng sẽ rất khó để ngăn chặn”, ông Schuster nói thêm, đồng thời cho biết các tàu USV và máy bay không người lái đường không LUCAS được thiết kế để triển khai từ các tàu chiến ven biển của Hải quân Mỹ.
Trong vòng một tuần trở lại đây, Mỹ liên tiếp thực hiện tập kích các mục tiêu trong lãnh thổ Iran, để đáp trả việc Tehran bị cáo buộc tấn công các tàu thương mại qua eo biển Hormuz. Đáp lại, Tehran cũng không kích các căn cứ quân sự của Mỹ ở khắp khu vực. Quy mô các đợt tấn công “ăn miếng, trả miếng” có xu hướng tăng, làm dấy lên nguy cơ đổ vỡ thỏa thuận ngừng bắn tạm thời giữa hai nước
Mehran Kamrava, giáo sư chính trị học tại Đại học Georgetown ở Qatar, nhận định cuộc xung đột giữa Mỹ và Iran đang trở thành một "cuộc chiến vô cùng quyết liệt nhằm giành quyền kiểm soát eo biển Hormuz".
"Iran nhận thức rất rõ một thực tế rằng họ không thể sánh được với Mỹ và Israel về mặt quân sự. Vì vậy, họ đang cố gắng chuyển đổi cuộc xung đột từ quân sự sang kinh tế", ông Kamrava nói và cho biết thêm rằng Tehran "ở một khía cạnh nào đó đã thành công trong việc này".
"Iran quyết tâm nắm giữ eo biển Hormuz như một nguồn đòn bẩy. Iran muốn thiết lập một kiểu ảnh hưởng mang tính quản lý hành chính, còn Mỹ thì quyết tâm phá vỡ tầm ảnh hưởng đó", ông Kamrava nói.
Phía Mỹ tuyên bố các cuộc tấn công của họ nhằm mục đích làm giảm khả năng của Iran trong việc tấn công các tàu thuyền tại tuyến đường thủy huyết mạch này. "Hiện tại, tất cả đều xoay quanh eo biển Hormuz", ông Kamrava nhận định.
Reuters ngày 3.4 đưa tin Tổng thống Trump đã áp mức thuế quan đến lên tới 100% đối với các loại dược phẩm biệt dược nhập khẩu vào Mỹ. Biện pháp mạnh tay này nhằm buộc các nhà sản xuất dược phẩm phải đạt được thỏa thuận giảm giá với chính phủ hoặc cam kết chuyển quy trình sản xuất về Mỹ.
Mức thuế lớn sẽ nhắm trực tiếp vào các loại biệt dược gốc (brand name) không được sản xuất tại Mỹ và chưa có thỏa thuận về giá. Trong khi đó, thuốc generic - vốn chiếm hơn 90% số thuốc bán ra ở thị trường Mỹ - sẽ tạm thời được miễn thuế trong ít nhất một năm để đảm bảo nguồn cung.
Các loại biệt dược gốc vốn là những loại thuốc mới, do một hãng dược phẩm phát triển và được bảo hộ độc quyền bởi bằng sáng chế có thời hạn. Do công ty phải gánh chi phí nghiên cứu và thử nghiệm lâm sàng trong nhiều năm, giá của chúng thường rất cao.
Khi bằng sáng chế các loại thuốc "brand name" hết hạn, các công ty khác được phép tạo ra sản phẩm thuốc generic, được coi là “bản sao” của các loại biệt dược gốc. Đặc điểm của thuốc generic là giá thành rẻ hơn, trong khi có cùng hoạt chất, nồng độ và hiệu quả điều trị tương đương biệt dược gốc.
Với sắc lệnh của ông Trump, các tập đoàn dược phẩm lớn có 120 ngày để công bố kế hoạch nhằm tránh bị áp thuế, trong khi doanh nghiệp nhỏ hơn có 180 ngày. Các doanh nghiệp cam kết đưa sản xuất về Mỹ và ký thỏa thuận về giá sẽ được miễn thuế.
Đối với dược phẩm nhập từ các đối tác có thỏa thuận thương mại như Liên minh châu Âu (EU), Nhật Bản, Hàn Quốc và Thụy Sĩ, mức thuế được ưu đãi là 15%. Mỹ hiện đã đạt được thỏa thuận với 17 nhà sản xuất, trong đó các hãng lớn như Pfizer và Eli Lilly đã ký kết để được miễn thuế trong vòng 3 năm.
Tổng thống Trump kỳ vọng chính sách này sẽ chấm dứt tình trạng bệnh nhân Mỹ phải chi trả tiền thuốc cao gấp 3 lần so với các quốc gia phát triển khác.
Dù vậy, Liên minh Công nghệ sinh học quy mô vừa của Mỹ (MBAA) cảnh báo sắc lệnh nêu trên chỉ có lợi cho các tập đoàn lớn, trong khi các công ty tầm trung khó trụ vững trước sự gia tăng chi phí đột ngột này.
