Trong những lần lái xe ở nước ngoài, từ Mỹ, Anh đến một số quốc gia châu Á, tôi nhận thấy một chi tiết rất nhỏ nhưng gần như không bao giờ bị bỏ qua: trước khi đổ xăng, tài xế luôn tắt máy. Không cần nhắc nhở nhiều, không cần tranh cãi, đó gần như là một thói quen mặc định.
Ở nhiều trạm xăng, quy định này được thể hiện rõ ràng bằng biển báo hoặc được nhân viên trực tiếp yêu cầu. Thậm chí, trong một số trường hợp, nếu tài xế không tắt máy, việc bơm nhiên liệu có thể bị từ chối. Các tiêu chuẩn an toàn của Hiệp hội Phòng cháy chữa cháy Quốc gia Hoa Kỳ (National Fire Protection Association) hay hướng dẫn từ Cơ quan An toàn và Sức khỏe Lao động (Health and Safety Executive) của Anh quốc đều xem đây là yêu cầu bắt buộc trong vận hành trạm nhiên liệu.
Điều khiến tôi băn khoăn là vì sao một thao tác đơn giản như vậy lại được áp dụng nghiêm túc đến thế. Khi tìm hiểu kỹ hơn, tôi nhận ra câu trả lời không nằm ở thói quen, mà ở các nguyên tắc an toàn rất cụ thể.
Trước hết, nguy cơ lớn nhất khi đổ xăng không đến từ xăng lỏng, mà từ hơi xăng. Ngay khi mở nắp bình, hơi xăng bắt đầu bay ra và tích tụ quanh khu vực miệng bình nhiên liệu. Đây là hỗn hợp rất dễ bắt lửa. Trong điều kiện phù hợp, chỉ cần một tia lửa nhỏ cũng có thể khiến ngọn lửa bùng lên nhanh chóng.
Vấn đề là, khi xe vẫn nổ máy, nguy cơ phát sinh tia lửa (dù rất nhỏ) luôn tồn tại. Hệ thống điện trên xe, từ bugi đến các thiết bị đóng ngắt, vẫn hoạt động liên tục. Trong phần lớn thời gian, những yếu tố này hoàn toàn an toàn. Nhưng trong môi trường giàu hơi xăng, mức độ rủi ro tăng lên đáng kể, và đó là điều mà các quy chuẩn an toàn không cho phép bỏ qua.
Bên cạnh yếu tố điện, nhiệt lượng từ động cơ cũng là một biến số cần tính đến. Sau khi vận hành, một số bộ phận của xe có thể đạt nhiệt độ cao. Dù không trực tiếp tiếp xúc với nhiên liệu, việc giữ động cơ hoạt động trong lúc tiếp nhiên liệu vẫn làm gia tăng nguy cơ tổng thể, đặc biệt trong không gian kín hoặc khu vực có tích tụ hơi xăng.
Một điểm khác mà tôi rất thường nghe nhắc đến tại các trạm xăng ở nước ngoài là tĩnh điện. Nhân viên thường khuyến cáo không nên ra vào xe trong lúc bơm xăng, bởi việc ma sát giữa cơ thể và ghế ngồi có thể tạo ra điện tích. Khi chạm vào vòi bơm hoặc bề mặt kim loại, điện tích này có thể phóng ra dưới dạng tia lửa nhỏ, nhưng hoàn toàn đủ để kích hoạt cháy trong môi trường có hơi xăng.
Từ những yếu tố đó, có thể thấy việc tắt máy không phải là quy định mang tính hình thức, mà là một bước nhằm loại bỏ một trong những nguồn rủi ro quan trọng nhất. Khi kết hợp với các biện pháp khác như kiểm soát tĩnh điện, hạn chế sử dụng thiết bị điện tử hay đảm bảo thông thoáng, nguy cơ cháy nổ sẽ được giảm xuống mức thấp nhất có thể.
Quay trở lại Việt Nam, tôi nhận thấy quy định tắt máy khi đổ xăng thực ra cũng không phải là điều xa lạ. Rất nhiều các trạm nhiên liệu hiện nay đều đã có biển nhắc nhở. Và trong nhiều trường hợp, nhân viên cũng yêu cầu tài xế thực hiện. Tuy nhiên, mức độ tuân thủ vẫn chưa thực sự đồng đều, nếu không muốn nói rằng hầu hết đang thực hiện theo kiểu “cho có”, cho đủ thủ tục. Còn với các tài xế, rất nhiều người vẫn giữ thói quen để xe nổ máy, khi cho rằng việc dừng lại chỉ diễn ra trong thời gian ngắn.
Từ trải nghiệm cá nhân, tôi cho rằng sự khác biệt nằm ở cách mỗi người nhìn nhận mức độ rủi ro. Ở nhiều quốc gia, quy định này được tuân thủ gần như tuyệt đối, không chỉ vì sự giám stas, kiểm soát chặt chẽ, mà quan trọng hơn vì nó được hiểu đúng là một nguyên tắc an toàn cơ bản. Trong khi đó, nếu xem nhẹ hoặc coi đó là quy định “thủ tục”, nguy cơ vẫn luôn tồn tại, dù không phải lúc nào cũng dễ nhận thấy.
Một thao tác nhỏ như tắt máy xe có thể chỉ mất vài giây, nhưng lại giúp loại bỏ một nguồn nguy cơ tiềm ẩn trong môi trường dễ cháy như cây xăng. Khi đã hiểu rõ lý do đằng sau quy định này, việc tuân thủ không còn là nghĩa vụ, mà trở thành một thói quen cần thiết để đảm bảo an toàn cho chính mình và những người xung quanh.
* Bài viết thể hiện văn phong và góc nhìn của tác giả, một người sống và làm việc tại TP.HCM. Đóng góp bài viết, câu hỏi xin gửi về xe@thanhnien.vn hoặc thainguyenthanhnien@gmail.com.
Mẫu xe máy điện EZI Ray 01 2026 chính thức ra mắt thị trường Malaysia với giá niêm yết 4.688 RM (31 triệu đồng), tuy nhiên đang được giảm giá xuống chỉ còn 2.288 RM, tương đương 15 triệu đồng. Đây chính là yếu tố khiến mẫu xe máy điện này nhanh chóng thu hút sự quan tâm.
Xe có 4 tùy chọn màu sắc gồm trắng Nova White, xanh Plasma Blue, xám Venus Grey và đen City Black - Ảnh: Paultan
Dù chỉ có giá ngang ngửa một chiếc điện thoại Samsung Galaxy S, mẫu xe vẫn có một số tiện ích đáng chú ý như 3 chế độ lái, chế độ hỗ trợ dắt xe, cổng sạc USB Type-A, khởi động không chìa khóa và kết nối NFC. Xe sử dụng màn hình LED hiển thị thông tin và hệ thống chiếu sáng LED toàn bộ.
EZI Ray 01 sử dụng mô-tơ điện công suất 2 kW, kết hợp pin axit-chì dung lượng 72V - 32Ah. Theo công bố, xe đạt tốc độ tối đa 68km/h và có thể di chuyển quãng đường lên đến 120km nếu duy trì tốc độ 25km/h.
Hệ thống treo trước là phuộc ống lồng, phía sau dùng giảm xóc đôi có thể điều chỉnh độ nén lò xo. Xe được trang bị phanh đĩa thủy lực đơn cho cả hai bánh, đi kèm bộ mâm 10 inch với lốp kích thước 90/90 trước và sau.
Theo công bố, EZI Ray 01 nặng 130kg, chiều cao yên 735mm, phù hợp với đa số người dùng. Xe được bảo hành 2 năm hoặc 20.000km đối với các lỗi từ nhà sản xuất.
Sự xuất hiện của những mẫu xe điện giá rẻ như EZI Ray 01 cho thấy xu hướng chuyển dịch sang phương tiện xanh tại Đông Nam Á đang ngày càng rõ nét, đặc biệt trong bối cảnh chi phí sử dụng xe xăng ngày càng tăng.
Những ngày gần đây, cùng với thông tin xăng sinh học E10 sắp được phân phối rộng rãi hơn trên thị trường, nhiều video và bài đăng trên các diễn đàn, hội nhóm mạng xã hội bắt đầu lan truyền lời khuyên người dùng nên "lắc xe" hoặc "lắc bình xăng xe" trước khi khởi động động cơ sau thời gian dài không sử dụng. Điều này khiến không ít người dùng ô tô, xe máy hoang mang, lo ngại loại nhiên liệu mới có thể gây thêm rắc rối trong quá trình sử dụng.
Thực tế, theo cập nhật của PV Thanh Niên, nguồn gốc chính của những nội dung lan truyền trên mạng xã hội xuất phát từ đoạn trả lời phỏng vấn của một chuyên gia trong ngành ô tô, xe máy. Theo vị này, nếu xe sử dụng xăng E10 nhưng để lâu ngày không sử dụng, ethanol trong nhiên liệu có thể tách khỏi xăng, lắng xuống dưới đáy bình. Từ đó, chuyên gia này đề xuất người dùng nên lắc nhẹ xe trước khi đề máy nhằm giúp nhiên liệu "hòa đều" trở lại.
Lời khuyên này nhanh chóng thu hút sự chú ý của nhiều người dùng, đặc biệt trong bối cảnh không ít tài xế Việt vẫn còn tâm lý dè chừng với nhiên liệu sinh học sau giai đoạn phổ cập xăng E5 trước đây.
Về bản chất, xăng E10 là nhiên liệu pha 10% ethanol với xăng khoáng. Ethanol có đặc tính dễ hấp thụ hơi ẩm từ môi trường hơn so với xăng thông thường. Trong một số điều kiện nhất định như nhiên liệu tồn chứa quá lâu, môi trường ẩm hoặc bình chứa không kín, hỗn hợp có thể xảy ra hiện tượng phân lớp, còn gọi là "tách pha". Khi đó, ethanol hòa cùng nước có xu hướng lắng xuống phía dưới bình nhiên liệu. Đây cũng là lý do một số chuyên gia khuyên người dùng cần "lắc đều" bình xăng trước khi khởi động động cơ.
Tuy nhiên, trên thực tế, hiện tượng này không dễ xảy ra trong điều kiện sử dụng bình thường. Xăng E10 hiện đã được sử dụng phổ biến nhiều năm tại Mỹ, châu Âu, Thái Lan hay Philippines. Các nhà sản xuất ô tô, xe máy hiện nay cũng đều đã tính toán khả năng tương thích với nhiên liệu pha ethanol ở tỷ lệ nhất định.
Ngay tại Việt Nam, nhiều mẫu ô tô và xe máy đời mới cũng được nhà sản xuất xác nhận có thể sử dụng xăng E10 mà không cần thay đổi kết cấu động cơ hay hệ thống nhiên liệu. Điều đó cho thấy, nguy cơ "tách pha" thường chỉ xuất hiện trong các trường hợp đặc thù hơn, chẳng hạn phương tiện để quá lâu không vận hành, nhiên liệu tồn chứa nhiều tháng hoặc điều kiện bảo quản không phù hợp.
Tuy vậy, các hãng xe cũng nhấn mạnh, thực tế bình xăng xe ô tô không phải một "can nhựa" đơn thuần và không khí có thể tự do đi vào. Trái lại, chi tiết này ngày nay được thiết kế kín kẽ nhờ hệ thống EVAP (Evaporative Emission Control System). Đây được xem là một lá chắn chính xác và chủ động ngăn chặn, hạn chế tối đa không khí ẩm vào bình xăng. Ngoài ra, các kỹ thuật viên cũng cho biết, để hiện tượng tách pha hay tách nước xảy ra, lượng nước hấp thụ trong bình xăng phải vượt ngưỡng 0.5%. Lấy ví dụ dễ hiểu, một bình xăng 50 lít, lượng nước tích tụ phải đạt 250 ml (tương đương một cốc nước lớn). Đây là điều kiện cực kỳ khó xảy ra.
Trên thực tế, việc có các tranh luận quanh xăng E10 là điều không quá bất ngờ. Trước đây, khi xăng E5 bắt đầu phổ biến, thị trường cũng từng xuất hiện nhiều lo ngại liên quan đến khả năng vận hành, mức tiêu hao nhiên liệu hay độ bền động cơ. Một phần nguyên nhân đến từ tâm lý e ngại với nhiên liệu mới, đặc biệt khi phần lớn người dùng khó tự kiểm chứng các thông tin kỹ thuật lan truyền trên mạng xã hội.
Tuy nhiên, nhiều ý kiến cho rằng việc thổi phồng các hiện tượng như "tách lớp ethanol" hay biến chuyện "lắc xe" thành thao tác bắt buộc có thể khiến người dùng hiểu sai bản chất vấn đề. Bởi trong đa số trường hợp sử dụng thông thường, xăng E10 không tạo ra khác biệt quá lớn so với xăng khoáng truyền thống.
Quan trọng hơn, các loại nhiên liệu pha ethanol hiện nay đều đã có tiêu chuẩn kỹ thuật, quy trình phối trộn và bảo quản riêng. Nếu được sử dụng đúng cách, E10 vẫn là loại nhiên liệu được nhiều quốc gia áp dụng nhằm giảm phát thải và từng bước thay thế nhiên liệu hóa thạch truyền thống.
Với người dùng ô tô, xe máy, điều cần thiết lúc này có lẽ không phải là học thêm những "mẹo" sử dụng mang tính truyền miệng, mà là hiểu đúng đặc tính của loại nhiên liệu mới để tránh tâm lý hoang mang không cần thiết.
Ngày 2-4, Phòng Cảnh sát giao thông Công an tỉnh Đồng Nai cho biết đang tổng kiểm tra xe tải tự đổ (xe ben), xe sơ mi rơ moóc tự đổ có tải trọng từ 15 tấn trở lên.
Lực lượng cảnh sát giao thông sẽ rà soát tổng số 3.828 xe tải tự đổ và xe sơ mi rơ moóc tự đổ tải trọng lớn đang hoạt động hoặc đăng ký quản lý trên địa bàn tỉnh.
Đợt tổng kiểm tra nhằm nắm chắc thông tin chủ xe, người quản lý trực tiếp, sử dụng xe cũng như hiện trạng an toàn kỹ thuật của từng xe nhằm phục vụ công tác quản lý nhà nước về trật tự, an toàn giao thông và vận tải đường bộ.
Trong quá trình kiểm tra, lực lượng chức năng sẽ kiểm tra toàn diện các nội dung liên quan đến tình trạng cơi nới thành thùng, hoán cải phương tiện; vị trí lắp đặt biển số; niên hạn sử dụng; việc lắp đặt và hoạt động của thiết bị giám sát hành trình, thiết bị ghi nhận hình ảnh người lái xe…
Đồng thời kiểm tra xe kinh doanh vận tải đã đổi biển số nền màu vàng theo quy định hay chưa. Trường hợp phát hiện vi phạm sẽ xử lý nghiêm theo quy định của pháp luật.
Theo Công an tỉnh Đồng Nai, đợt tổng kiểm tra được triển khai với sự phối hợp giữa lực lượng đăng ký xe, tuần tra kiểm soát, công an cấp xã và các đơn vị liên quan, bảo đảm quản lý chặt chẽ phương tiện từ khâu đăng ký, quản lý đến quá trình hoạt động thực tế trên đường.
Qua đó nâng cao hiệu quả quản lý, kịp thời phát hiện, chấn chỉnh các vi phạm, tồn tại trong hoạt động kinh doanh vận tải bằng xe ben và xe sơ mi rơ moóc.
Theo kế hoạch, việc tổng kiểm tra sẽ hoàn thành trước ngày 30-4, bảo đảm rà soát 100% số xe trong danh sách quản lý. Đồng thời xác minh, xử lý dứt điểm các trường hợp xe vi phạm hoặc có dấu hiệu sai phạm trong quá trình quản lý, sử dụng.
