Dùng laser khoan cắt mảng xơ vữa, cứu bệnh nhân nguy kịch
Ngày 1/4, Bệnh viện Thống Nhất (TPHCM) thông tin về 2 trường hợp được điều trị thành công với hệ thống khoan cắt mảng xơ vữa bằng laser (Auryon Atherectomy Catheter).
Đây cũng là đơn vị y tế đầu tiên ở Việt Nam triển khai kỹ thuật trên cho các bệnh nhân gặp phải tình trạng tắc hẹp động mạch chi dưới đa tầng.
Trường hợp thứ nhất là một cụ ông 89 tuổi, nhập viện vì đau dữ dội và nhiễm trùng, hoại tử chi nguy kịch. Theo bệnh sử, tình trạng đau chi của bệnh nhân khởi phát 1 tháng trước đó, đã điều trị thời gian dài nhưng không khỏi, gây ảnh hưởng nhiều đến chất lượng cuộc sống.
Tại Bệnh viện Thống Nhất, kết quả CT Scan cho thấy bệnh nhân hẹp đa tầng động mạch chi dưới, xơ vữa vôi hóa gây hẹp rải rác, nặng nhất là khu vực đoạn 1/3 dưới động mạch đùi (hẹp 80-90%); hẹp khít thân chày mác.
Trước tình huống trên, ê-kíp điều trị đã gây tê tại chỗ, sau đó đặt ống dẫn vào động mạch đùi và chụp DSA, siêu âm qua lòng mạch để đánh giá chính xác tổn thương của bệnh nhân.
Sau đó, vị trí bị tắc hẹp, xơ vữa được khoan cắt bằng laser, kết hợp nong bóng. Sau can thiệp, bệnh nhân tỉnh táo, phục hồi tốt, mạch máu chi dưới được tái thông hoàn toàn.
Trường hợp thứ hai là một nam bệnh nhân 71 tuổi, vào viện vì đau 2 chân cách hồi (đau, chuột rút, tê mỏi khi vận động). Bệnh nhân có tiền sử tăng huyết áp, đái tháo đường type 2, hẹp động mạch cảnh.
Qua CT Scan, bệnh nhân được phát hiện hẹp đa tầng và xơ vữa động mạch chi dưới, có vị trí tắc hoàn toàn. Ông đã nằm một chỗ thời gian dài ở bệnh viện tuyến tỉnh.
Bệnh nhân cũng được điều trị bằng hệ thống Auryon và nong động mạch tắc hẹp bằng bóng phủ thuốc. Ngay trong chiều cùng ngày, bệnh nhân đã sinh hoạt bình thường.
Cơ hội mới cho bệnh nhân tắc hẹp động mạch chi
TS.BS Nguyễn Duy Tân, Trưởng khoa Ngoại Tim mạch – Lồng ngực chia sẻ, kỹ thuật khoan cắt mảng xơ vữa bằng laser từng được một số cơ sở áp dụng trong việc can thiệp mạch vành. Khoảng 1 năm trở lại đây, một số nước trên thế giới bắt đầu áp dụng phương pháp này xử trí tình trạng tắc hẹp động mạch chi dưới.
Bác sĩ Tân phân tích, động mạch chi rất dài và có nhiều tầng, nên khi bị tắc hẹp có thể khiến chất độc ứ đọng lại, từ đó gây nguy hiểm cho những khu vực khác của cơ thể.
Cách đây 10-20 năm, những bệnh nhân cao tuổi bị tắc hẹp và xơ vữa mạch máu sẽ được mổ bắc cầu điều trị, nhưng nhiều ca không thể thực hiện vì sức khỏe không cho phép. Sau này, phương pháp đặt stent được áp dụng, nhưng cũng chưa tối ưu vì việc can thiệp sẽ phức tạp hơn khi mạch máu tái hẹp.
Hệ thống Auryon vừa được Bệnh viện Thống Nhất ứng dụng là công nghệ can thiệp mạch tiên tiến, chỉ cần gây tê tại chỗ, thực hiện nhẹ nhàng nên rất ít xâm lấn. Qua da của bệnh nhân, bác sĩ sẽ đưa dụng cụ tinh vi có chứa tia laser thể rắn vào mạch máu để khoan cắt mảng xơ vữa.
PGS.TS.BS Lê Đình Thanh, Giám đốc Bệnh viện Thống Nhất cho biết, người cao tuổi có đặc thù sức khỏe yếu và nhiều bệnh nền, nên yêu cầu điều trị luôn là can thiệp tối thiểu nhưng phải đạt hiệu quả tối đa.
Trước thực tế trên, khoa Ngoại Tim mạch – Lồng ngực của bệnh viện đã tìm cách ứng dụng những kỹ thuật cao. Trong đó, kỹ thuật khoan cắt mảng xơ vữa bằng laser với những ưu điểm đã nêu giúp bệnh nhân hồi phục nhanh, rút ngắn thời gian chăm sóc, từ đó tránh được nguy cơ nhiễm trùng bệnh viện.
Bệnh viện ở TPHCM thực hiện thành công113 ca ghép gan
Tại chương trình “Nhìn lại những thành tựu ghép gan tại Bệnh viện Đại học Y Dược TPHCM”, diễn ra mới đây, TS.BS Trần Công Duy Long, Phó Trưởng khoa Ngoại Gan – Mật – Tụy của đơn vị chia sẻ, từ năm 2018, Bộ Y tế đã công nhận bệnh viện đủ điều kiện triển khai kỹ thuật ghép gan.
Đến nay, Bệnh viện Đại học Y Dược TPHCM đã thực hiện thành công 113 ca ghép gan. Trong đó, có nhiều trường hợp phức tạp với tình trạng lâm sàng nặng; những ca ghép gan trẻ em với cân nặng rất thấp, suy dinh dưỡng, teo cơ, suy gan cấp và các bệnh lý hiếm.
Bệnh viện đã làm chủ nhiều kỹ thuật ghép gan tiên tiến, như tách gan ghép cho hai người nhận, chia đôi gan cho hai người trưởng thành và phẫu thuật nội soi lấy mảnh ghép ít xâm lấn, từng bước mở rộng và nâng cao hiệu quả điều trị.
PGS.TS.BS Nguyễn Hoàng Bắc, Giám đốc Bệnh viện nhấn mạnh, việc phát triển ghép tạng của đơn vị – trong đó có ghép gan – được xây dựng trên nền tảng phối hợp đa chuyên khoa, vận hành đồng bộ và lấy người bệnh làm trung tâm.
Bệnh viện không đặt nặng số lượng ca ghép mà chú trọng giá trị thực sự, với mục tiêu mang lại cơ hội và chất lượng sống tốt hơn cho người bệnh. Trong thời gian tới, đơn vị định hướng tiếp tục phát triển chương trình ghép tạng theo tiêu chuẩn quốc tế, đồng thời đẩy mạnh nghiên cứu khoa học, đào tạo, chuyển giao kỹ thuật và ứng dụng công nghệ trong quản lý, theo dõi người bệnh sau ghép.
Viện Dinh dưỡng Quốc gia và Viện Sức khỏe Nutrilite hôm 19/6 công bố khảo sát trên gần 1.500 người trưởng thành, cho thấy các nguy cơ dinh dưỡng đang tích tụ ngay trong nhóm lao động trẻ, như bỏ bữa sáng, tình trạng thừa cân - béo phì. Điều này cho thấy tuổi thọ 74,5 của người Việt khó trọn vẹn nếu không đi cùng những năm tháng sống khỏe.
Thượng tá, TS.BS.CK2 Vũ Sơn Giang, Chủ nhiệm Chính trị, Bệnh viện Quân y 175, nhìn nhận tuổi thọ trung bình của người Việt hiện cao hơn nhiều quốc gia có cùng mức thu nhập và tăng đáng kể so với hai thập kỷ trước. Đây là thành tựu đáng tự hào, phản ánh sự tiến bộ về kinh tế, y tế, dinh dưỡng, giáo dục và chất lượng sống của quốc gia.
Tuy nhiên, trong giai đoạn phát triển hiện nay, câu hỏi quan trọng không còn là người dân sống bao lâu, mà là sống khỏe đến đâu. Các thống kê ghi nhận mỗi người Việt có khoảng 10 năm cuối đời phải sống chung với ốm đau. Trung bình một người lớn tuổi mắc 3-4 bệnh nền, ảnh hưởng đến chất lượng sống.
"Tuổi thọ không nên chỉ được nhìn như một con số tăng lên qua từng năm, điều quan trọng hơn là chất lượng sống trong quãng đời đó", bác sĩ Giang nói.
Việt Nam đang bước vào giai đoạn phát triển mới. Nếu ba thập niên trước, ưu tiên là giảm đói nghèo, nâng cao tuổi thọ và mở rộng khả năng tiếp cận y tế, thì hiện nay bài toán lớn hơn là làm sao để người dân sống khỏe hơn trong tuổi già.
Theo dự báo của Quỹ Dân số Liên Hợp Quốc (UNFPA), đến năm 2036, Việt Nam sẽ chính thức trở thành quốc gia có dân số già. Bác sĩ Giang nhận định đây là thách thức lớn, bởi già hóa dân số tạo áp lực lên y tế, an sinh xã hội và tăng trưởng dài hạn.
Khi nhắc đến chất lượng sống tuổi già, các quốc gia Bắc Âu, Nhật Bản hay Singapore thường được xem là những mô hình tham khảo, khi người cao tuổi vẫn duy trì khả năng vận động, tự chăm sóc bản thân, tham gia hoạt động xã hội và giữ được niềm vui sống. Đó cũng là lý do nhiều nước đã chuyển trọng tâm từ "sống lâu" sang "sống khỏe dài lâu", phù hợp định hướng của WHO và Liên Hợp Quốc.
Một tín hiệu tích cực là nhận thức của người Việt về sức khỏe đang dần thay đổi. Ngày càng nhiều người xem sức khỏe là tài sản cần tích lũy từ sớm, thể hiện qua xu hướng chạy bộ, chơi thể thao và khám sức khỏe định kỳ ngày càng phổ biến.
Tuy nhiên, kết quả nghiên cứu mới cho thấy khoảng cách giữa nhận thức và hành vi vẫn còn lớn. Tỷ lệ thừa cân, béo phì trong nhóm khảo sát lên tới 43,6%, hơn 60% chưa tiêu thụ đủ rau xanh và trái cây theo khuyến nghị, 26,7% không ăn sáng thường xuyên. Những nguy cơ này xuất hiện ngay trong tuổi lao động, cho thấy nền tảng sức khỏe tuổi già không được quyết định ở tuổi 60 hay 70, mà từ những lựa chọn rất sớm trong đời sống hàng ngày.
PGS.TS Trần Thanh Dương, Viện trưởng Viện Dinh dưỡng Quốc gia, cho biết Việt Nam đang đối mặt "gánh nặng kép về dinh dưỡng", khi suy dinh dưỡng, thiếu vi chất vẫn tồn tại song song với tình trạng thừa cân, béo phì và bệnh không lây nhiễm gia tăng nhanh. Theo ông, thách thức hiện nay không còn chỉ là "ăn đủ" mà là "ăn đúng" và "ăn cân đối", bởi dinh dưỡng hợp lý là nền tảng để phòng bệnh từ sớm.
Các chuyên gia cho rằng già hóa dân số đòi hỏi sự chung tay của toàn xã hội, từ hoàn thiện chính sách đến nâng cao năng lực y tế dự phòng. "Thành tựu thực sự của Việt Nam trong tương lai không chỉ nằm ở số năm sống thêm, mà ở số năm mỗi người có thể sống khỏe mạnh, tự chủ và hạnh phúc", bác sĩ Giang nói.
Hạt chia chứa nhiều axit béo omega-3, chất xơ và protein, giúp giảm viêm, hỗ trợ phục hồi cơ nhanh đồng thời cung cấp nguồn năng lượng bền vững.
Hạt chia có khả năng hút nước, nở ra trong dạ dày, giúp hệ tiêu hóa hoạt động trơn tru hơn, đặc biệt có lợi cho người đang theo chế độ ăn kiểm soát dinh dưỡng.
Hạt chia
Hạt chia chứa nhiều axit béo omega-3, chất xơ và protein, giúp giảm viêm, hỗ trợ phục hồi cơ nhanh đồng thời cung cấp nguồn năng lượng bền vững.
Hạt chia có khả năng hút nước, nở ra trong dạ dày, giúp hệ tiêu hóa hoạt động trơn tru hơn, đặc biệt có lợi cho người đang theo chế độ ăn kiểm soát dinh dưỡng.
Hạt hướng dương
Hạt hướng dương nhiều vitamin E, vitamin nhóm B cùng các vi chất quan trọng, giúp cải thiện chuyển hóa, giảm stress oxy hóa. Ăn hạt hướng dương tốt trong giai đoạn tập luyện cường độ cao hoặc khi đang kiểm soát lượng calo.
Hạt hướng dương
Hạt hướng dương nhiều vitamin E, vitamin nhóm B cùng các vi chất quan trọng, giúp cải thiện chuyển hóa, giảm stress oxy hóa. Ăn hạt hướng dương tốt trong giai đoạn tập luyện cường độ cao hoặc khi đang kiểm soát lượng calo.
Hạt lanh
Hạt lanh chứa cả chất xơ hòa tan và không hòa tan, đồng thời giàu lignan - hợp chất thực vật có đặc tính chống oxy hóa. Loại hạt này hỗ trợ sức khỏe tim mạch, duy trì quá trình trao đổi chất ổn định, cần thiết cho những người muốn tăng cơ nạc mà không tích tụ mỡ thừa.
Hạt lanh
Hạt lanh chứa cả chất xơ hòa tan và không hòa tan, đồng thời giàu lignan - hợp chất thực vật có đặc tính chống oxy hóa. Loại hạt này hỗ trợ sức khỏe tim mạch, duy trì quá trình trao đổi chất ổn định, cần thiết cho những người muốn tăng cơ nạc mà không tích tụ mỡ thừa.
Hạt bí
Đây là nguồn giàu kẽm, magie và sắt, hỗ trợ quá trình co cơ, vận chuyển oxy hiệu quả và duy trì cân bằng nội tiết tố. Hàm lượng protein cao cũng giúp chúng trở thành món ăn nhẹ lý tưởng sau khi tập, nhất là khi kết hợp với trái cây hoặc sữa chua.
Đây là nguồn giàu kẽm, magie và sắt, hỗ trợ quá trình co cơ, vận chuyển oxy hiệu quả và duy trì cân bằng nội tiết tố. Hàm lượng protein cao cũng giúp chúng trở thành món ăn nhẹ lý tưởng sau khi tập, nhất là khi kết hợp với trái cây hoặc sữa chua.
Hạt gai dầu
Hạt gai dầu nổi bật vì chứa đủ 9 axit amin thiết yếu, cung cấp nguồn protein hoàn chỉnh. Đây là lựa chọn lành mạnh đối với người ăn chay hoặc thuần chay muốn bổ sung protein mà không cần dùng thực phẩm chức năng.
Bạn có thể rang nhẹ ăn trực tiếp hoặc trộn vào salad, ngũ cốc hay sinh tố. Điều quan trọng là duy trì thói quen đều đặn, bởi hiệu quả lâu dài của dinh dưỡng thường đến từ sự đơn giản và kiên trì.
Hạt gai dầu
Hạt gai dầu nổi bật vì chứa đủ 9 axit amin thiết yếu, cung cấp nguồn protein hoàn chỉnh. Đây là lựa chọn lành mạnh đối với người ăn chay hoặc thuần chay muốn bổ sung protein mà không cần dùng thực phẩm chức năng.
Bạn có thể rang nhẹ ăn trực tiếp hoặc trộn vào salad, ngũ cốc hay sinh tố. Điều quan trọng là duy trì thói quen đều đặn, bởi hiệu quả lâu dài của dinh dưỡng thường đến từ sự đơn giản và kiên trì.
Xôi là lựa chọn quen thuộc của nhiều người nhờ tiện lợi và tạo cảm giác no lâu. Tuy nhiên, thành phần chính là gạo nếp - loại tinh bột có chỉ số đường huyết cao - khiến món ăn này cần được tiêu thụ hợp lý.
Gạo nếp chứa nhiều amylopectin - loại tinh bột dễ tiêu hóa nhanh. Điều này khiến đường huyết tăng sau ăn.
Ông Hiroyasu Iso, giáo sư y tế công cộng tại Đại học Osaka (Nhật Bản), cho biết chế độ ăn giàu tinh bột tinh chế có liên quan đến nguy cơ cao hơn của bệnh tim mạch và tiểu đường.
Ngoài ra, xôi thường ăn kèm mỡ, thịt, đậu… làm tăng lượng calo đáng kể.
Các chuyên gia cho rằng xôi không chỉ có “mặt trái” về đường huyết mà nếu ăn đúng cách, đây vẫn là món có nhiều điểm tích cực, đặc biệt trong bữa sáng.
Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), điều quan trọng không nằm ở một thực phẩm riêng lẻ mà ở tổng thể khẩu phần và cách kết hợp thực phẩm.
Cung cấp năng lượng nhanh và “bền”. Xôi từ gạo nếp giàu carbohydrate, giúp bổ sung năng lượng nhanh cho buổi sáng. Nhờ kết cấu dẻo và đặc, xôi cũng giúp duy trì cảm giác no lâu hơn một số món tinh bột khác, phù hợp với người làm việc nặng hoặc cần di chuyển nhiều.
Ít qua chế biến công nghiệp. So với nhiều món ăn sáng hiện đại (đồ chiên, đồ đóng gói), xôi truyền thống thường ít phụ gia hơn, chủ yếu là gạo nếp và nguyên liệu tự nhiên.
Dễ kết hợp thành bữa ăn cân bằng. Xôi có thể “linh hoạt” khi kết hợp với đạm (trứng, thịt, đậu) và rau, từ đó tạo thành bữa sáng đủ chất nếu biết điều chỉnh hợp lý.
Phù hợp với người cần tăng cân hoặc năng lượng cao. Với người gầy, người lao động nặng hoặc vận động nhiều, xôi có thể là nguồn năng lượng tiện lợi và hiệu quả.
Để phát huy mặt tích cực của xôi và hạn chế rủi ro, các chuyên gia khuyến nghị:
Theo Liên đoàn Tiểu đường thế giới (IDF), việc kết hợp tinh bột với protein và chất xơ giúp giảm tốc độ tăng đường huyết sau ăn và cải thiện kiểm soát chuyển hóa.
Như vậy, khi kiểm soát khẩu phần và kết hợp hợp lý, xôi vẫn có thể là một lựa chọn bữa sáng tiện lợi, đủ năng lượng và phù hợp với nhiều đối tượng. Tuy nhiên, người thừa cân, tiểu đường hoặc ít vận động nên hạn chế ăn xôi thường xuyên. Nếu ăn, nên coi đây là bữa phụ thay vì bữa chính lớn.
