Mỗi năm, khi tiếng trống bế giảng trường con vang lên cũng là lúc vợ chồng tôi bước vào một cuộc tranh luận quen thuộc: ai sẽ trông con suốt ba tháng hè? Người ngoài thường nghĩ nghỉ hè là khoảng thời gian đẹp nhất của tuổi thơ sau một năm học căng thẳng. Nhưng với nhiều gia đình trẻ ở thành phố như tôi, mùa hè đôi khi lại là áp lực âm thầm kéo theo mệt mỏi, tranh cãi và cảm giác bất lực.
Gia đình tôi có hai con, một bé 12 tuổi và một bé 7 tuổi. Vợ chồng đều làm giờ hành chính, không thể nghỉ dài ngày. Để con ở nhà một mình thì không yên tâm, mà thuê người trông trẻ cả ngày là khoản chi quá lớn. Còn để con suốt ngày ôm điện thoại, TV thì càng đáng lo hơn. Cuối cùng, như rất nhiều gia đình khác, chúng tôi thường chọn cách đưa con về quê cho ông bà chăm sóc trong dịp hè.
Nhiều năm liền, tôi từng nghĩ đó là giải pháp hợp lý. Ông bà ở quê có cháu cũng đỡ cô đơn. Mỗi lần nghe tin các cháu sắp về nghỉ hè, mẹ tôi lại tất bật dọn phòng, đi chợ mua đồ ăn ngon rồi khoe với hàng xóm rằng nhà sắp đông vui. Nhưng niềm vui ấy không kéo dài được lâu như tôi tưởng.
Hè năm ngoái, chỉ sau vài tuần đầu hào hứng, tôi nhận ra bố mẹ bắt đầu mệt mỏi. Hai đứa trẻ nhà tôi vốn quen sống trong căn hộ thành phố với điều hòa, wifi và điện thoại, gần như không thích nghi nổi với nhịp sống ở quê. Chúng thức khuya, ngủ nướng, cãi nhau suốt ngày. Phần lớn thời gian, chúng cắm mặt vào điện thoại để xem video, chơi game hoặc lướt web.
>> Gánh nặng chăm cháu nghỉ hè của ông bà ở quê
Tôi nhiều lần gọi điện nhắc con phải giúp quét sân, nhặt rau, rửa bát hay ít nhất là ngồi nói chuyện với ông bà vài phút. Nhưng những lời dặn dò từ xa nhanh chóng biến mất sau khi cuộc gọi kết thúc. Chỉ khi ông bà nghiêm khắc nhắc nhở, các con mới miễn cưỡng làm. Lúc đó tôi mới nhận ra, không phải cứ đưa con về quê là trẻ sẽ tự động sống tình cảm hơn hay hiểu giá trị gia đình hơn.
Nhiều phụ huynh đang lãng mạn hóa tuổi thơ ở quê như một “liều thuốc chữa lành” cho trẻ em thành phố. Nhưng khoảng cách thế hệ và lối sống hiện đại khiến điều đó ngày càng khó xảy ra. Ông bà bây giờ cũng không còn đủ sức khỏe để trở thành “bảo mẫu miễn phí” cho con cháu suốt ba tháng hè. Nhiều người đã ngoài 70 tuổi, đau lưng, mất ngủ, huyết áp cao nhưng vẫn phải dậy sớm nấu ăn, dọn dẹp và chạy theo những đứa trẻ hiếu động. Có người thương con cháu nên không than phiền, nhưng sự mệt mỏi hiện rõ trong giọng nói và dáng đi của họ.
Trong khi đó, nhiều phụ huynh thành phố đôi khi vô tình xem việc gửi con về quê như một cách “giải phóng trách nhiệm” mùa hè. Chúng ta tự an ủi rằng trẻ được gần gũi thiên nhiên, tránh xa áp lực học hành, nhưng thực tế nhiều đứa trẻ chỉ đổi từ chiếc sofa ở thành phố sang chiếc võng ở quê để tiếp tục dán mắt vào màn hình điện thoại.
Thực tế, mùa hè của trẻ em Việt Nam đang thiếu định hướng. Một số người bắt con học thêm triền miên vì sợ bị tụt lại, số khác để con trải qua ba tháng hè buông thả với điện thoại và Internet. Dường như, chúng ta chưa thật sự tạo ra được một mùa hè đúng nghĩa cho trẻ: vừa nghỉ ngơi, vừa trưởng thành.
Nhiều gia đình như tôi rơi vào thế tiến thoái lưỡng nan: không cho con về quê thì không ai trông. Còn cho về quê lại sợ ông bà quá tải và con sống thiếu kỷ luật. Điều đó phản ánh khoảng trống trong việc chăm sóc trẻ ngoài thời gian học chính khóa ở đô thị hiện nay.
Năm nay, sau nhiều suy nghĩ, tôi quyết định không gửi hai con về quê suốt ba tháng hè như trước nữa. Thay vào đó, tôi đăng ký cho các con tham gia một khóa trại hè ngắn ngày và cố gắng sắp xếp thời gian ở bên con nhiều hơn. Tình yêu gia đình không thể được xây dựng bằng sự phó mặc. Tôi không muốn ông bà kiệt sức trong vai trò giữ trẻ, cũng không muốn tuổi thơ của các con trôi qua chỉ với những ngày vô định.
Ở nhiều nước, trẻ em có rất nhiều lựa chọn mùa hè: thư viện cộng đồng, trại kỹ năng, hoạt động thể thao, lớp nghệ thuật hay các chương trình thiện nguyện. Tuy nhiên, tại Việt Nam, không phải gia đình nào cũng đủ điều kiện cho con tham gia các khóa hè đắt đỏ ấy. Với tầng lớp lao động và công chức bình thường, mùa hè của con đôi khi chỉ được giải quyết bằng hai chữ “xoay xở”.
Một mùa hè ý nghĩa là khi con trẻ biết tự lập hơn, biết quan tâm người khác hơn và hiểu rằng nghỉ hè không đồng nghĩa với sống vô trách nhiệm. Vì thế, trẻ em không chỉ cần một nơi để được “giữ hộ” trong ba tháng nghỉ hè. Chúng cần sự hiện diện thật sự của gia đình và những trải nghiệm giúp chúng trưởng thành thay vì chỉ lớn thêm một tuổi sau mỗi mùa hè đi qua.
Tôi làm kiến trúc sư và cũng từng gặp một câu chuyện "dở khóc dở cười" về phong thủy mà đến giờ vẫn còn nhớ. Thực tế, không ít công trình bị chi phối rất nhiều bởi những lời phán của các "thầy phong thủy", thậm chí còn nhiều hơn cả những tính toán chuyên môn của người thiết kế.
Cách đây vài năm, tôi nhận thiết kế một căn biệt thự cho khách hàng. Ngay từ giai đoạn lên phương án, gia chủ đã liên tục tham khảo hết thầy này đến thầy khác. Người thì bảo phải xoay hướng nhà, người lại yêu cầu đổi vị trí cầu thang, cửa chính hay các không gian chức năng. Bản thiết kế cứ sửa đi sửa lại suốt gần sáu tháng mới được chốt.
Tưởng rằng mọi việc đã ổn thỏa để thi công, nào ngờ khi công trình gần hoàn thiện phần thô, gia chủ lại mời thêm một thầy phong thủy đến xem nội thất. Sau một hồi xem xét, vị thầy này phán ngay rằng cửa chính của ngôi nhà "không được hướng", ảnh hưởng đến phong thủy.
Lúc đó, việc thay đổi cửa chính là điều gần như không thể. Thế nên, thầy tư vấn cho gia chủ "yểm" bằng một viên đá phong thủy có giá hơn 200 triệu đồng. Thú thật, đến giờ tôi cũng không biết đó là loại đá gì? Chưa hết, thầy còn yêu cầu phải đào một hố lớn ngay giữa sảnh nhà để đặt viên đá xuống, đặc biệt không được lấp cát hay vật liệu khác vào mà phải để rỗng. Tôi và những người thi công đều cảm thấy rất vô lý, đã nhiều lần phân tích nhưng gia chủ vẫn tin tưởng tuyệt đối vào lời thầy.
Cuối cùng, theo đúng tư vấn, một cái hố được tạo ngay giữa sảnh và phủ phía trên bằng một tảng đá lớn khác do chính vị thầy giới thiệu mua. Mọi người chỉ biết lắc đầu nhưng vẫn phải làm theo yêu cầu của chủ nhà.
>> Kiến trúc sư méo mặt, chủ nhà rối ren vì thầy phong thủy
Sau bao nhiêu thay đổi và phát sinh, căn biệt thự cuối cùng cũng hoàn thiện. Thế nhưng chỉ một tháng sau ngày tân gia, tôi nhận được cuộc điện thoại từ gia chủ, yêu cầu xuống nhà gấp. Ban đầu, tôi còn tưởng công trình có vấn đề kỹ thuật nghiêm trọng. Hóa ra, tối hôm trước chủ nhà đi tiếp khách về muộn, trời lại mưa. Trong lúc đưa chiếc xe phân khối lớn vào nhà, anh đã vô tình lao thẳng lên vị trí tảng đá che miệng hố. Tảng đá bị sập khiến anh bị ngã và gãy tay.
Lần này, không cần ai khuyên nữa, chính chủ nhà là người bảo tôi cho lật hết phần đá phong thủy lên, lấp cát vào hố và lát lại nền như bình thường. Anh chỉ cười ngán ngẩm rồi nói: "Từ nay tôi cạch đến già. Phúc đâu chưa thấy, chỉ thấy họa đến trước".
Làm nghề kiến trúc, tôi tôn trọng niềm tin của mỗi người đối với phong thủy. Nhiều yếu tố phong thủy truyền thống có thể được nghiên cứu và vận dụng một cách hợp lý trong thiết kế nhà ở. Nhưng niềm tin nào cũng cần đi kèm sự tỉnh táo. Điều khiến tôi bức xúc là việc một số người lợi dụng niềm tin ấy để đưa ra những lời tư vấn thiếu cơ sở, khiến chủ nhà tốn kém hàng trăm triệu đồng cho những thứ không rõ giá trị thực. Đáng tiếc là khi tai họa xảy ra, người chịu hậu quả vẫn là gia chủ.
Tin vào phong thủy là quyền của mỗi người, nhưng đừng để niềm tin biến thành mê tín. Bởi đôi khi, "hóa giải vận hạn" chưa thấy đâu, chỉ thấy tiền mất và tật mang.
Tôi xem video ghi lại cảnh xe khách giường nằm chạy trên quốc lộ 1 bốc cháy dữ dội sau khi va chạm với taluy, khiến 7 người tử vong, 5 nạn nhân bị thương, rạng sáng 21/7 mà không khỏi xót xa, ám ảnh khi lửa cháy ở phần đầu xe. Như vậy là không lối thoát.
Những lần đi xe giường nằm, tôi không tìm thấy búa để đập cửa kính thoát hiểm khi có bất trắc xảy ra ở đâu cả. Hỏi nhân viên xe thì ậm ờ cho qua. Lúc đó lỡ lên xe rồi thì phải chịu và tự nhủ: "Chắc không có chuyện gì xảy ra đâu". Bạn tôi, thường đi công tác bằng xe giường nằm, phải lên sàn thương mại điện tử mua một cây búa bỏ vào balô cho chắc ăn.
Mà nếu có búa, những chuyến xe đêm, lúc hành khách say ngủ, lửa bùng lên ngay phía cửa trước, sức nóng, không khí ngộp... con người cũng không đủ tỉnh táo để ứng phó với tình huống.
Chiếc xe giường nằm chỉ có một cửa lên xuống, bên trong kín như một chiếc hộp. Chỉ cần cửa chính bị biến dạng hoặc lửa chặn lại, hàng chục con người phía sau gần như bị nhốt bên trong.
Điều khiến tôi lo hơn là đây không phải lần đầu xảy ra tai nạn kiểu này. Sau mỗi vụ việc, người ta lại nhắc đến cửa thoát hiểm, búa phá kính, bình chữa cháy, kỹ năng ứng phó. Nhưng rồi vài tháng sau, rất ít người còn nhớ kiểm tra những thứ đó trước khi xe lăn bánh.
Không ít nhà xe coi chiếc búa thoát hiểm là vật trang trí. Có xe thì thất lạc, có xe bị tháo mất, có xe để ở vị trí mà hành khách không thể nhìn thấy. Thậm chí nhiều người đi xe cả chục năm cũng chưa từng được hướng dẫn cửa thoát hiểm nằm ở đâu, mở như thế nào nếu xe bị lật hoặc bốc cháy.
Chúng ta vẫn có thói quen kiểm tra dây an toàn khi đi máy bay. Nhưng khi bước lên xe khách, phương tiện gắn với mình nhiều hơn rất nhiều, lại gần như phó mặc tất cả cho tài xế và nhà xe. Hiếm ai dành một phút quan sát xem cửa thoát hiểm ở đâu, búa phá kính có còn không, bình chữa cháy có hay không...
Đó không phải lỗi của hành khách. Bởi trách nhiệm bảo đảm các thiết bị an toàn luôn đầy đủ và hoạt động được thuộc về đơn vị kinh doanh vận tải. Nếu một chiếc xe được phép lăn bánh nhưng búa thoát hiểm không có, cửa thoát hiểm không sử dụng được hoặc nhân viên không biết hướng dẫn hành khách, thì rõ ràng đã có lỗ hổng trong khâu kiểm tra và giám sát.
Tôi nghĩ đã đến lúc việc kiểm tra thiết bị an toàn trên xe khách cần được coi trọng như kiểm tra phanh hay lốp xe. Thiếu búa phá kính, cửa thoát hiểm không hoạt động thì không được xuất bến. Không thể để những thiết bị quyết định sự sống còn của hàng chục con người chỉ được kiểm tra khi tai nạn đã xảy ra.
Về phía hành khách, nên thay đổi một thói quen, hãy dành vài chục giây nhìn xem búa thoát hiểm ở đâu, cửa thoát hiểm nằm chỗ nào. Hy vọng sẽ không bao giờ phải dùng đến chúng.
Tai nạn có thể không báo trước. Nhưng việc chuẩn bị một con đường sống cho hành khách thì hoàn toàn có thể làm trước và điều đó không nên phụ thuộc vào sự may mắn.
"Đọc bài viết 'Tôi có 3 tỷ đồng nhưng không cố mua nhà Hà Nội', tôi lại nhớ đến câu chuyện của chính mình. Hiện tại, tôi đang làm việc tại gia, trong chính ngôi nhà ở Sài Gòn mà cách đây 10 năm vợ chồng tôi từng đắn đo rất nhiều rằng có nên mua hay không? Hồi đó, gom góp tất cả tiền bạc trong nhà, chúng tôi chỉ có khoảng 300 triệu. Nếu muốn mua nhà một tỷ, tôi sẽ phải vay thêm gần 700 triệu (khoảng 70% giá trị căn nhà), trong khi tổng thu nhập hai vợ chồng chỉ khoảng 24 triệu một tháng.
Thú thật, lúc ấy chúng tôi cũng rất áp lực, sợ đủ thứ. Nhìn quanh thị trường thời điểm đó, có những căn nhà rao bán với giá 1,5 tỷ hay hơn 2 tỷ nhưng tôi cũng chỉ biết tặc lưỡi: 'Sao mà đắt vậy?' và cảm thấy tiếc nếu mình không mua ngay. Cuối cùng tôi quyết định vay mua nhà rồi vừa trả nợ, vừa cố gắng làm ăn.
Giờ nhìn lại, căn nhà của tôi có giá đâu đó khoảng 5-6 tỷ đồng. Nếu ngày đó vợ chồng tôi cứ tiếp tục chần chừ, chờ đợi cho đủ tiền mới mua nhà, thì dù cố dành dụm đến mấy thì giờ may ra trong tay có 2-3 tỷ là cùng, và có lẽ chúng tôi vẫn sẽ phải tiếp tục chạy theo giá nhà.
Một điều nữa mà ít người nói đến là khi đã có nhà, bạn sẽ có một lợi thế tài chính rất lớn. Đó không chỉ là nơi để ở, mà còn là tài sản bảo chứng, tạo đòn bẩy khi cần vay vốn để đầu tư, kinh doanh hoặc xử lý những giai đoạn khó khăn trong cuộc sống. Chính nhờ căn nhà đầu tiên này mà hai vợ chồng tôi đã vay để đầu tư thêm nhiều bất động sản khác, từ đó gia tăng giá trị tài sản của bản thân.
>> 'Lương 40 triệu đồng vẫn mua được nhà Sài Gòn'
Tôi nghĩ, mỗi thế hệ đều có một cái khó riêng trong việc mua nhà. Thời trước, điều kiện vay ngân hàng không dễ như bây giờ, thu nhập đã thấp lại còn bấp bênh hơn (giá nhà có thể rẻ hơn bây giờ nhưng cũng vẫn là khá cao so với khả năng tiết kiệm hồi ấy), cơ hội tiếp cận thông tin cũng ít hơn. Nhiều người như cha mẹ tôi vẫn mạnh dạn mua nhà, chấp nhận vay và trả dần trong nhiều năm, hành trình đó thật sự không hề dễ dàng như người ngoài nhìn vào.
Ngược lại, thế hệ sau này có nhiều điều kiện hơn, cơ hội kiếm tiền rộng mở hơn, nhưng cũng đối mặt áp lực khác: chi phí sống đắt đỏ, kỳ vọng cuộc sống cao hơn, nhiều lựa chọn nên đôi khi cũng dễ chần chừ hoặc sợ rủi ro. Tuy vậy, nếu cứ vì khó mà không dám bắt đầu thì rất khó có tài sản lớn như nhà, đất.
Tất nhiên, tôi không khuyên ai nên vay mua nhà quá sức để rồi bị khoản nợ nhấn chìm. Nhưng cũng đừng đợi đủ tiền mới mua nhà mà bỏ lỡ cơ hội. Quan trọng là mỗi người cần tính toán khả năng chịu đựng của mình, chấp nhận đánh đổi, dám đi trước một bước và kiên trì mới mục tiêu của mình để có nhà. Cũng giống như câu nói: 'Đường đi khó không phải vì ngăn sông cách núi, mà vì lòng người ngại núi e sông'".
Đó là quan điểm của độc giả Nguyenthanhphat về hành trình thay đổi suy nghĩ và thực hiện giấc mơ mua nhà của bản thân. Trong bối cảnh hiện nay, câu chuyện mua nhà với người trẻ ngày càng trở nên áp lực hơn khi giá bất động sản tại Hà Nội và TP HCM vẫn neo ở mức cao, dù thị trường đã có giai đoạn chững lại sau thời kỳ "sốt nóng".
Theo nhiều báo cáo thị trường đầu năm 2026, giá căn hộ tại các đô thị lớn tiếp tục tăng do nguồn cung nhà ở vừa túi tiền khan hiếm, trong khi chi phí đất, vật liệu và lãi vay đều tăng mạnh so với nhiều năm trước. Không ít người trẻ có thu nhập khá vẫn phải mất hàng chục năm tích lũy mới đủ tiền mua nhà nếu không sử dụng đòn bẩy tài chính. Chính thực tế đó khiến câu hỏi "nên chờ đủ tiền mới mua nhà hay chấp nhận vay sớm để sở hữu tài sản?" trở thành nỗi băn khoăn của không ít gia đình trẻ.
Ngay cả khi có hỗ trợ từ gia đình hoặc vay ngân hàng, việc sở hữu nhà với người trẻ vẫn rất khó khăn. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến khả năng an cư mà còn làm suy giảm động lực phát triển cá nhân, dẫn tới tình trạng "dịch chuyển động lực của nhân tài". Người lao động vẫn ở lại thành phố làm việc nhưng dần giảm động lực mua nhà, nâng cao chất lượng sống, trì hoãn lập gia đình, sinh con hoặc đầu tư cho bản thân do áp lực chi phí sinh hoạt quá lớn.
Khó khăn lớn nhất của người trẻ hiện nay không chỉ là giá nhà cao mà còn là sự mất cân đối giữa thu nhập và khả năng tiếp cận nhà ở phù hợp. Nhiều gia đình trẻ đang đứng trước lựa chọn khó khăn: hoặc vay dài hạn để sở hữu một căn hộ nhỏ trong trung tâm, hoặc tiếp tục thuê nhà trong trạng thái thiếu ổn định. Cả hai phương án đều tạo áp lực lớn về tài chính lẫn tâm lý. Trong khi đó, không ít người trẻ vẫn kỳ vọng giá nhà trung tâm sẽ giảm xuống mức "vừa túi tiền" sau các đợt điều chỉnh của thị trường.
