Mỗi năm, khi tiếng trống bế giảng trường con vang lên cũng là lúc vợ chồng tôi bước vào một cuộc tranh luận quen thuộc: ai sẽ trông con suốt ba tháng hè? Người ngoài thường nghĩ nghỉ hè là khoảng thời gian đẹp nhất của tuổi thơ sau một năm học căng thẳng. Nhưng với nhiều gia đình trẻ ở thành phố như tôi, mùa hè đôi khi lại là áp lực âm thầm kéo theo mệt mỏi, tranh cãi và cảm giác bất lực.
Gia đình tôi có hai con, một bé 12 tuổi và một bé 7 tuổi. Vợ chồng đều làm giờ hành chính, không thể nghỉ dài ngày. Để con ở nhà một mình thì không yên tâm, mà thuê người trông trẻ cả ngày là khoản chi quá lớn. Còn để con suốt ngày ôm điện thoại, TV thì càng đáng lo hơn. Cuối cùng, như rất nhiều gia đình khác, chúng tôi thường chọn cách đưa con về quê cho ông bà chăm sóc trong dịp hè.
Nhiều năm liền, tôi từng nghĩ đó là giải pháp hợp lý. Ông bà ở quê có cháu cũng đỡ cô đơn. Mỗi lần nghe tin các cháu sắp về nghỉ hè, mẹ tôi lại tất bật dọn phòng, đi chợ mua đồ ăn ngon rồi khoe với hàng xóm rằng nhà sắp đông vui. Nhưng niềm vui ấy không kéo dài được lâu như tôi tưởng.
Hè năm ngoái, chỉ sau vài tuần đầu hào hứng, tôi nhận ra bố mẹ bắt đầu mệt mỏi. Hai đứa trẻ nhà tôi vốn quen sống trong căn hộ thành phố với điều hòa, wifi và điện thoại, gần như không thích nghi nổi với nhịp sống ở quê. Chúng thức khuya, ngủ nướng, cãi nhau suốt ngày. Phần lớn thời gian, chúng cắm mặt vào điện thoại để xem video, chơi game hoặc lướt web.
>> Gánh nặng chăm cháu nghỉ hè của ông bà ở quê
Tôi nhiều lần gọi điện nhắc con phải giúp quét sân, nhặt rau, rửa bát hay ít nhất là ngồi nói chuyện với ông bà vài phút. Nhưng những lời dặn dò từ xa nhanh chóng biến mất sau khi cuộc gọi kết thúc. Chỉ khi ông bà nghiêm khắc nhắc nhở, các con mới miễn cưỡng làm. Lúc đó tôi mới nhận ra, không phải cứ đưa con về quê là trẻ sẽ tự động sống tình cảm hơn hay hiểu giá trị gia đình hơn.
Nhiều phụ huynh đang lãng mạn hóa tuổi thơ ở quê như một “liều thuốc chữa lành” cho trẻ em thành phố. Nhưng khoảng cách thế hệ và lối sống hiện đại khiến điều đó ngày càng khó xảy ra. Ông bà bây giờ cũng không còn đủ sức khỏe để trở thành “bảo mẫu miễn phí” cho con cháu suốt ba tháng hè. Nhiều người đã ngoài 70 tuổi, đau lưng, mất ngủ, huyết áp cao nhưng vẫn phải dậy sớm nấu ăn, dọn dẹp và chạy theo những đứa trẻ hiếu động. Có người thương con cháu nên không than phiền, nhưng sự mệt mỏi hiện rõ trong giọng nói và dáng đi của họ.
Trong khi đó, nhiều phụ huynh thành phố đôi khi vô tình xem việc gửi con về quê như một cách “giải phóng trách nhiệm” mùa hè. Chúng ta tự an ủi rằng trẻ được gần gũi thiên nhiên, tránh xa áp lực học hành, nhưng thực tế nhiều đứa trẻ chỉ đổi từ chiếc sofa ở thành phố sang chiếc võng ở quê để tiếp tục dán mắt vào màn hình điện thoại.
Thực tế, mùa hè của trẻ em Việt Nam đang thiếu định hướng. Một số người bắt con học thêm triền miên vì sợ bị tụt lại, số khác để con trải qua ba tháng hè buông thả với điện thoại và Internet. Dường như, chúng ta chưa thật sự tạo ra được một mùa hè đúng nghĩa cho trẻ: vừa nghỉ ngơi, vừa trưởng thành.
Nhiều gia đình như tôi rơi vào thế tiến thoái lưỡng nan: không cho con về quê thì không ai trông. Còn cho về quê lại sợ ông bà quá tải và con sống thiếu kỷ luật. Điều đó phản ánh khoảng trống trong việc chăm sóc trẻ ngoài thời gian học chính khóa ở đô thị hiện nay.
Năm nay, sau nhiều suy nghĩ, tôi quyết định không gửi hai con về quê suốt ba tháng hè như trước nữa. Thay vào đó, tôi đăng ký cho các con tham gia một khóa trại hè ngắn ngày và cố gắng sắp xếp thời gian ở bên con nhiều hơn. Tình yêu gia đình không thể được xây dựng bằng sự phó mặc. Tôi không muốn ông bà kiệt sức trong vai trò giữ trẻ, cũng không muốn tuổi thơ của các con trôi qua chỉ với những ngày vô định.
Ở nhiều nước, trẻ em có rất nhiều lựa chọn mùa hè: thư viện cộng đồng, trại kỹ năng, hoạt động thể thao, lớp nghệ thuật hay các chương trình thiện nguyện. Tuy nhiên, tại Việt Nam, không phải gia đình nào cũng đủ điều kiện cho con tham gia các khóa hè đắt đỏ ấy. Với tầng lớp lao động và công chức bình thường, mùa hè của con đôi khi chỉ được giải quyết bằng hai chữ “xoay xở”.
Một mùa hè ý nghĩa là khi con trẻ biết tự lập hơn, biết quan tâm người khác hơn và hiểu rằng nghỉ hè không đồng nghĩa với sống vô trách nhiệm. Vì thế, trẻ em không chỉ cần một nơi để được “giữ hộ” trong ba tháng nghỉ hè. Chúng cần sự hiện diện thật sự của gia đình và những trải nghiệm giúp chúng trưởng thành thay vì chỉ lớn thêm một tuổi sau mỗi mùa hè đi qua.
Tôi 29 tuổi, từng du học và làm việc tại Singapore và Đài Loan (từ năm 2014 đến 2019). Khi ở Đài Loan, tôi vừa học ba tiếng, vừa làm lễ tân khách sạn 12 tiếng một ngày (hai ca đêm, ba ca ngày mỗi tuần), lương 35 NTD một giờ.
Khi về Việt Nam, tôi phải bắt đầu lại từ đầu với vị trí lễ tân, kiêm quản gia tại một khách sạn 5 sao, mức lương 8 triệu một tháng. Tôi làm công việc này trong hơn một năm. Khi TP HCM phải giãn cách vì dịch bệnh Covid-19, ngành khách sạn cũng bị gián đoạn hoạt động. Tôi chủ động chuyển sang làm freelance full-time, thu nhập khoảng 12 triệu một tháng. Đổi lại, tôi phải làm việc ban đêm năm ngày một tuần do khách hàng ở Mỹ.
Sau nửa năm, để cải thiện sức khỏe và tìm hướng đi mới, tôi quyết định chuyển sang ngành Expert Network & Consulting (mạng lưới chuyên gia và tư vấn) cho một công ty FDI. Vị trí của tôi lúc đó là Senior Associate (cộng tác viên cao cấp) với mức lương 18 triệu một tháng (chưa gồm thưởng). Sau bốn năm, hiện tôi đang là Project Manager (quản lý dự án), thu nhập khoảng 1.700 USD, chưa tính thưởng.
>> Cú sốc lương 11 triệu dù đầu tư tiền tỷ du học Anh
Kể về hành trình lập nghiệp của tôi như vậy để các bạn thấy rằng, kết quả mà tôi có ngày hôm nay chủ yếu đến từ việc tập trung tạo giá trị và hiệu suất công việc, chứ không phải chỉ nhờ tấm bằng đại học nước ngoài. Tôi luôn ưu tiên kết quả cuối cùng, và công ty đã ghi nhận điều đó.
Quan trọng nhất để quyết định thành công của một người không phải là chuyện du học hay không mà là tư duy về sự nghiệp và tích lũy.
Song song với công việc chính, tôi còn có tư duy tích lũy từ sớm. Bắt đầu từ mức lương 8 triệu tôi đã cố gắng tiết kiệm từng chút một để đầu tư crypto, chứng chỉ quỹ... Nhờ đó, tôi đã tạo được một nguồn thu nhập thụ động nhất định.
Tôi kể câu chuyện của mình để các bạn thấy rằng bằng cấp không quyết định thành công của mỗi người. Nếu bạn chủ động học hỏi và chứng minh được năng lực của bản thân thì cơ hội rồi sẽ mở ra. Còn việc tích sản, hãy bắt đầu càng sớm càng tốt, tích tiểu thành đại, bạn sẽ thấy giá trị của nó theo thời gian.
Sự trở lại của Sơn Tùng M-TP với MV Come My Way đang tạo nên nhiều cuộc thảo luận. Bên cạnh những lời khen về chất lượng hình ảnh, tham vọng quốc tế hóa âm nhạc và việc đưa các chất liệu văn hóa dân gian Việt Nam vào sản phẩm, một số phân cảnh trong MV cũng khiến công chúng xuất hiện nhiều ý kiến trái chiều.
Đáng chú ý, hình ảnh nam ca sĩ xuất hiện trên mô hình chim Lạc - biểu tượng gắn liền với văn hóa Đông Sơn đã trở thành tâm điểm tranh luận. Nhiều khán giả cho rằng việc đứng lên một biểu tượng mang ý nghĩa của văn hóa Việt có thể bị xem là hành động thiếu sự tôn trọng đối với các giá trị truyền thống.
Theo các nhà nghiên cứu văn hóa và khảo cổ học, chim Lạc xuất hiện trên các trống đồng Đông Sơn từ hàng nghìn năm trước, được xem là một trong những hình tượng tiêu biểu của nền văn minh Lạc Việt.
Chính vì vậy, bất kỳ cách thể hiện nào liên quan đến biểu tượng này đều dễ tạo ra những phản ứng từ công chúng. Từ góc độ phê bình văn hóa, điều khiến nhiều người băn khoăn không nằm ở việc sử dụng chim Lạc trong nghệ thuật, mà là cách đặt nghệ sĩ ở vị trí cao hơn hoặc đứng trực tiếp trên biểu tượng.
Với một số khán giả, hình ảnh đó vô tình tạo cảm giác con người đang "đè lên" hoặc "chiếm lĩnh" một giá trị văn hóa vốn được xem là di sản chung.
Cũng có nhiều ý kiến khác cho rằng chuyện này là bình thường, không có vấn đề gì.
Dù đứng ở góc nhìn nào, tranh luận lần này cũng cho thấy một thực tế đáng chú ý: công chúng ngày càng quan tâm hơn đến các biểu tượng văn hóa dân tộc và cách chúng được sử dụng trong nghệ thuật đại chúng.
Trong thời đại toàn cầu hóa, việc đưa di sản văn hóa vào các sản phẩm giải trí là xu hướng đáng khuyến khích. Tuy nhiên, đi cùng với đó là yêu cầu về sự tinh tế, thận trọng và khả năng cân bằng giữa sáng tạo nghệ thuật với sự tôn trọng các giá trị truyền thống.
Nghệ thuật luôn cần những góc nhìn mới để phát triển. Chính vì thế, những cuộc tranh luận như câu chuyện quanh hình ảnh chim Lạc trong MV của Sơn Tùng M-TP không chỉ là câu chuyện của một nghệ sĩ, mà còn là dịp để cùng suy ngẫm về cách gìn giữ và lan tỏa bản sắc văn hóa Việt Nam trong thời đại mới.
"Ba năm trước, tôi từng phân vân rất nhiều khi đứng trước một quyết định không hề dễ dàng: tiếp tục ở căn chung cư cao cấp gần trung tâm Hà Nội hay chuyển ra một căn nhà liền kề rộng rãi hơn ở vùng ven?
Sau nhiều cân nhắc, tôi quyết định bán căn chung cư rộng 120 m2 ở quận trung tâm với giá khoảng 6 tỷ đồng để mua một căn liền kề trong khu đô thị mới ở Hoài Đức, cách khu Cầu Giấy (nơi tôi làm việc và các con đi học) khoảng 15 km. Nơi ở mới không quá xa trung tâm, nằm gần đại lộ nên việc di chuyển khá thuận tiện, ít gặp cảnh ùn tắc. Trong tương lai, ga Metro cũng chỉ cách nhà tôi khoảng 400 m.
Căn nhà mới có diện tích đất 110 m2, xây bốn tầng với tổng diện tích sử dụng gần 400 m2. So với căn hộ trước đây, không gian sống của gia đình tôi rộng rãi hơn rất nhiều. Quan trọng nhất là các con tôi không phải chuyển trường, mọi sinh hoạt vẫn diễn ra ổn định như trước.
Nhìn lại sau ba năm, tôi thấy quyết định chuyển nhà ra vùng ven của mình là hoàn toàn đúng đắn. Đúng là thời gian đi lại mỗi ngày của gia đình tôi có tăng lên đôi chút, nhưng đổi lại, cả nhà có được môi trường sống yên tĩnh, thoáng đãng hơn, nhiều cây xanh hơn và cảm giác gần gũi với thiên nhiên hơn hẳn.
>> 'Mắc kẹt' trong mảnh đất mua 375 triệu giờ lên giá 10 tỷ đồng
Điều khiến tôi hài lòng nhất là sự thay đổi tích cực ở các con. Lũ trẻ rất yêu thích nơi ở mới vì có không gian để đạp xe, chạy nhảy và vui chơi ngoài trời. Những điều đó rất khó có được nếu chúng tôi vẫn sống trong một căn hộ giữa khu vực trung tâm thành phố đông đúc, chật chội.
Về mặt giá trị tài sản, kết quả cũng vượt ngoài dự tính của tôi. Sau ba năm, căn chung cư cũ của tôi đã tăng giá lên khoảng 12-13 tỷ đồng, tức gần gấp đôi so với thời điểm tôi bán. Tuy nhiên, căn liền kề hiện tại của tôi cũng được định giá khoảng 26-27 tỷ đồng, tương đương mức tăng gần gấp ba lần.
Từ trải nghiệm của bản thân, tôi cho rằng không có lựa chọn nào là đúng tuyệt đối. Ở chung cư gần trung tâm hay chuyển ra nhà đất vùng ven đều có những ưu điểm riêng. Điều quan trọng là mỗi người phải xác định mình ưu tiên điều gì trong cuộc sống để có lựa chọn phù hợp nhất?
Nếu thích sự thuận tiện, muốn mọi tiện ích nằm trong bán kính vài phút di chuyển và chấp nhận không gian sống hạn chế hơn, chung cư trung tâm là lựa chọn hợp lý. Ngược lại, nếu đề cao không gian sống, môi trường trong lành và sự thoải mái cho gia đình, nhà đất ở những khu vực vùng ven có kết nối giao thông tốt cũng rất đáng cân nhắc.
Riêng về góc độ đầu tư dài hạn, tôi vẫn cho rằng nhà đất ở những khu vực thuận tiện kết nối với trung tâm có tiềm năng tăng giá tốt hơn. Chung cư, dù có nhiều ưu điểm về tiện ích và vị trí, vẫn là loại tài sản chịu sự khấu hao theo thời gian. Xét về quyền sở hữu đất, mỗi căn hộ chỉ tương ứng với một phần rất nhỏ diện tích đất chung. Vì vậy, để trở thành tài sản truyền lại cho các thế hệ sau, nhà đất thường có nhiều lợi thế hơn".
Đó là chia sẻ của độc giả Danglanchi xung quanh câu hỏi: "Có nên đổi chung cư gần trung tâm lấy nhà liền kề rộng gấp đôi nhưng ở xa?". Đây cũng là bài toán khó của rất nhiều gia đình tại các đô thị lớn. Giá nhà ở khu vực nội đô Hà Nội, TP HCM liên tục leo thang trong khi quỹ đất ngày càng hạn hẹp khiến không ít người phải cân nhắc dịch chuyển ra các khu vực vùng ven.
Những năm gần đây, cùng với sự phát triển của các tuyến vành đai, đại lộ hướng tâm, Metro và hệ thống giao thông công cộng, khoảng cách địa lý không còn là rào cản quá lớn như trước. Nhiều khu đô thị ở vùng ven được đầu tư bài bản với trường học, bệnh viện, trung tâm thương mại, công viên và các tiện ích khép kín, giúp cư dân có chất lượng sống tốt hơn mà không nhất thiết phải ở giữa trung tâm thành phố.
Trong khi đó, giá chung cư tại Hà Nội và TP HCM đã tăng rất mạnh, đặc biệt ở các dự án có vị trí đẹp. Tuy nhiên, mặt bằng giá cao cũng khiến dư địa tăng trưởng trong tương lai trở thành câu hỏi mà nhiều người mua để ở lẫn nhà đầu tư phải cân nhắc. Ngược lại, nhà đất tại những khu vực có hạ tầng giao thông đang hoàn thiện vẫn thu hút sự quan tâm nhờ kỳ vọng tăng giá khi dân cư dịch chuyển và đô thị mở rộng.
