Mỗi năm, khi tiếng trống bế giảng trường con vang lên cũng là lúc vợ chồng tôi bước vào một cuộc tranh luận quen thuộc: ai sẽ trông con suốt ba tháng hè? Người ngoài thường nghĩ nghỉ hè là khoảng thời gian đẹp nhất của tuổi thơ sau một năm học căng thẳng. Nhưng với nhiều gia đình trẻ ở thành phố như tôi, mùa hè đôi khi lại là áp lực âm thầm kéo theo mệt mỏi, tranh cãi và cảm giác bất lực.
Gia đình tôi có hai con, một bé 12 tuổi và một bé 7 tuổi. Vợ chồng đều làm giờ hành chính, không thể nghỉ dài ngày. Để con ở nhà một mình thì không yên tâm, mà thuê người trông trẻ cả ngày là khoản chi quá lớn. Còn để con suốt ngày ôm điện thoại, TV thì càng đáng lo hơn. Cuối cùng, như rất nhiều gia đình khác, chúng tôi thường chọn cách đưa con về quê cho ông bà chăm sóc trong dịp hè.
Nhiều năm liền, tôi từng nghĩ đó là giải pháp hợp lý. Ông bà ở quê có cháu cũng đỡ cô đơn. Mỗi lần nghe tin các cháu sắp về nghỉ hè, mẹ tôi lại tất bật dọn phòng, đi chợ mua đồ ăn ngon rồi khoe với hàng xóm rằng nhà sắp đông vui. Nhưng niềm vui ấy không kéo dài được lâu như tôi tưởng.
Hè năm ngoái, chỉ sau vài tuần đầu hào hứng, tôi nhận ra bố mẹ bắt đầu mệt mỏi. Hai đứa trẻ nhà tôi vốn quen sống trong căn hộ thành phố với điều hòa, wifi và điện thoại, gần như không thích nghi nổi với nhịp sống ở quê. Chúng thức khuya, ngủ nướng, cãi nhau suốt ngày. Phần lớn thời gian, chúng cắm mặt vào điện thoại để xem video, chơi game hoặc lướt web.
>> Gánh nặng chăm cháu nghỉ hè của ông bà ở quê
Tôi nhiều lần gọi điện nhắc con phải giúp quét sân, nhặt rau, rửa bát hay ít nhất là ngồi nói chuyện với ông bà vài phút. Nhưng những lời dặn dò từ xa nhanh chóng biến mất sau khi cuộc gọi kết thúc. Chỉ khi ông bà nghiêm khắc nhắc nhở, các con mới miễn cưỡng làm. Lúc đó tôi mới nhận ra, không phải cứ đưa con về quê là trẻ sẽ tự động sống tình cảm hơn hay hiểu giá trị gia đình hơn.
Nhiều phụ huynh đang lãng mạn hóa tuổi thơ ở quê như một “liều thuốc chữa lành” cho trẻ em thành phố. Nhưng khoảng cách thế hệ và lối sống hiện đại khiến điều đó ngày càng khó xảy ra. Ông bà bây giờ cũng không còn đủ sức khỏe để trở thành “bảo mẫu miễn phí” cho con cháu suốt ba tháng hè. Nhiều người đã ngoài 70 tuổi, đau lưng, mất ngủ, huyết áp cao nhưng vẫn phải dậy sớm nấu ăn, dọn dẹp và chạy theo những đứa trẻ hiếu động. Có người thương con cháu nên không than phiền, nhưng sự mệt mỏi hiện rõ trong giọng nói và dáng đi của họ.
Trong khi đó, nhiều phụ huynh thành phố đôi khi vô tình xem việc gửi con về quê như một cách “giải phóng trách nhiệm” mùa hè. Chúng ta tự an ủi rằng trẻ được gần gũi thiên nhiên, tránh xa áp lực học hành, nhưng thực tế nhiều đứa trẻ chỉ đổi từ chiếc sofa ở thành phố sang chiếc võng ở quê để tiếp tục dán mắt vào màn hình điện thoại.
Thực tế, mùa hè của trẻ em Việt Nam đang thiếu định hướng. Một số người bắt con học thêm triền miên vì sợ bị tụt lại, số khác để con trải qua ba tháng hè buông thả với điện thoại và Internet. Dường như, chúng ta chưa thật sự tạo ra được một mùa hè đúng nghĩa cho trẻ: vừa nghỉ ngơi, vừa trưởng thành.
Nhiều gia đình như tôi rơi vào thế tiến thoái lưỡng nan: không cho con về quê thì không ai trông. Còn cho về quê lại sợ ông bà quá tải và con sống thiếu kỷ luật. Điều đó phản ánh khoảng trống trong việc chăm sóc trẻ ngoài thời gian học chính khóa ở đô thị hiện nay.
Năm nay, sau nhiều suy nghĩ, tôi quyết định không gửi hai con về quê suốt ba tháng hè như trước nữa. Thay vào đó, tôi đăng ký cho các con tham gia một khóa trại hè ngắn ngày và cố gắng sắp xếp thời gian ở bên con nhiều hơn. Tình yêu gia đình không thể được xây dựng bằng sự phó mặc. Tôi không muốn ông bà kiệt sức trong vai trò giữ trẻ, cũng không muốn tuổi thơ của các con trôi qua chỉ với những ngày vô định.
Ở nhiều nước, trẻ em có rất nhiều lựa chọn mùa hè: thư viện cộng đồng, trại kỹ năng, hoạt động thể thao, lớp nghệ thuật hay các chương trình thiện nguyện. Tuy nhiên, tại Việt Nam, không phải gia đình nào cũng đủ điều kiện cho con tham gia các khóa hè đắt đỏ ấy. Với tầng lớp lao động và công chức bình thường, mùa hè của con đôi khi chỉ được giải quyết bằng hai chữ “xoay xở”.
Một mùa hè ý nghĩa là khi con trẻ biết tự lập hơn, biết quan tâm người khác hơn và hiểu rằng nghỉ hè không đồng nghĩa với sống vô trách nhiệm. Vì thế, trẻ em không chỉ cần một nơi để được “giữ hộ” trong ba tháng nghỉ hè. Chúng cần sự hiện diện thật sự của gia đình và những trải nghiệm giúp chúng trưởng thành thay vì chỉ lớn thêm một tuổi sau mỗi mùa hè đi qua.
"Con tôi học cấp một, trường có mở lớp dạy môn Tiếng Anh liên kết, đăng ký tự nguyện. Trong lớp chỉ có con tôi và một bạn nữa không đăng ký. Thế là cứ khi có tiết (thường vào giữa buổi học chính khóa), con tôi và bạn kia được dẫn lên phòng hội đồng ngồi tự học hay chơi thì tùy, không ai quản lý. Nhưng ai ở cái cảnh phải lên phòng hội đồng ngồi thì hiểu tâm trạng của các con thế nào? Không muốn con bị cô lập nên sau một tháng, không ai bảo ai, cả hai nhà chúng tôi vội vàng viết đơn xin tự nguyện cho con học môn liên kết như cả lớp".
Đó là chia sẻ của độc giả Sông Đông xung quanh thực trạng nhiều trường công lập bố trí môn liên kết xen kẽ giờ học chính khóa. Theo phản ánh của phụ huynh, dù học phí đã được miễn và có hỗ trợ ăn trưa, chi phí học tập vẫn nặng ở các khoản liên quan đến chương trình liên kết. Thực tế, nhiều trường đã ký hợp đồng với doanh nghiệp để tổ chức dạy các môn bổ trợ như tiếng Anh nâng cao, tin học quốc tế, trí tuệ nhân tạo, kỹ năng sống... Tuy nhiên, việc triển khai dày đặc các chương trình liên kết như thời gian qua có nguy cơ chồng chéo nội dung giảng dạy, trong khi các môn bổ trợ chưa được kiểm định, đánh giá chất lượng.
Cùng chung bức xúc khi chương trình liên kết được dạy xen kẽ vào giờ học chính khóa, bạn đọc Phạm Ngọc Thạch bình luận:"Khi phụ huynh không đăng ký cho con học môn liên kết thì khi đến tiết, học sinh sẽ cảm thấy mình bị bỏ rơi. Thử nghĩ bé mới lớp 1, cũng muốn vào học chung với các bạn nhưng vì không đăng ký nên sẽ không được vào lớp. Khi đó tâm lý trẻ sẽ bị ảnh hưởng. Rất nhiều phụ huynh không muốn con buồn, bị bỏ lại ở phòng hội đồng, thư viện hoặc lang thang trong trường, nên đành cắn răng đóng tiền triệu cho con học đầy đủ các môn liên kết mỗi tháng dù không thực sự thấy cần thiết".
>> 'Tôi cho con học trường tư để không phát sinh tiền học liên kết'
Ủng hộ đề xuất cấm trường công xếp môn liên kết xen giờ chính khóa, độc giả Minh Giang bày tỏ quan điểm: "Tôi nghĩ việc dạy thêm, dạy kỹ năng sống, và các môn học liên kết khác nên dạy riêng vào ngoài giờ học chính khóa hoặc cuối tuần, để những ai có nhu cầu có thể tự nguyện đăng ký học, chứ không phải theo kiểu ép buộc ngầm như bây giờ. Từ mầm non, tiểu học, trung học đều có các môn liên kết xen kẽ giờ chính khóa, các em không đăng ký học sẽ bị xếp ngồi riêng một góc hoặc mời ra ngoài, khác nào phân biệt đối xử?".
"Kể cả Tiếng Anh liên kết thì cũng không có đánh giá nhận xét gì việc học của con, trong khi chi phí cho môn này chiếm đến 1/3 tổng tiền đóng cho việc đi học hàng tháng của con tôi. Đó là con tôi học trường công và mang tiếng được miễn học phí. Do đó, sau một thời gian tôi cũng không đăng ký cho con học liên kết tiếng Anh nữa. Kết quả, đến giờ học môn liên kết, con lại bị cho ra ngồi hành lang cùng với một số bạn không đăng ký. Trong khi đó, thời gian để các con viết bài, rèn làm bài trên lớp lại không có", bạn đọc Mynguyenftu nói thêm.
Gần đây, tôi thấy có nhiều ý kiến bức xúc vì tình trạng mức lương doanh nghiệp đóng BHXH thấp hơn mức lương thực nhận của người lao động tại doanh nghiệp đó.
Nhiều ý kiến cho rằng doanh nghiệp (DN) lách luật, thiệt hại cho người lao động (NLĐ) khi nhận lương hưu sẽ nhận được số tiền ít hơn rất nhiều so với khi còn làm việc, nên cần phải ra luật để siết bắt buộc đóng BHXH đúng với mức lương thực.
Tuy nhiên, bản chất của vấn đề không phải như vậy. Những người soạn luật và Cơ quan quản lý đều biết, nhưng không phải để lách luật, mà chính là để thêm lựa chọn cho doanh nghiệp và người lao động.
Theo tôi, các bạn cần nắm rõ 02 nguyên tắc:
1. Với BHXH: Đóng cao thì hưởng cao.
2. Với NLĐ, thường dùng khái niệm "tiền lương", còn với DN thường dùng khái niệm "chi phí": Tổng chi phí của doanh nghiệp cho vị trí nhân sự đó là không đổi.
Xét ví dụ như sau:
Hai Doanh nghiệp A và B đều trả chi phí cho vị trí nhân sự cần tuyển là 20 triệu đồng một tháng.
- Doanh nghiệp A dùng chính sách đóng BHXH đúng bằng thu nhập.
- Doanh nghiệp B chỉ đóng BHXH mức cơ bản 6 triệu đồng một tháng.
Áp dụng các công thức với quy định hiện tại:
- NLĐ tại DN A sẽ nhận mức lương net hàng tháng gần 15 triệu đồng một tháng tháng
- NLĐ tại DN B sẽ nhận mức lương net hàng tháng gần 18 triệu đồng một tháng
Khi ấy đặt ra câu hỏi: Nếu bạn là người lao động, bạn chọn phương án của DN A hay B? (Nhấn mạnh rằng tổng chi phí của DN cho vị trí nhân sự là không đổi = 20 triệu đồng một tháng).
Nếu cá nhân bạn vẫn muốn nhận ít lại mỗi tháng 3 triệu đồng theo ví dụ trên, thì cũng dễ thôi, hoàn toàn có thể thỏa thuận với doanh nghiệp, hoặc chuyển công việc từ doanh nghiệp B sang doanh nghiệp A.
Còn trường hợp vừa muốn nhận 18 triệu đồng, vừa muốn đóng đủ BHXH, thì khi đó chi phí doanh nghiệp cho vị trí đó lại ở một mức mới.
"Thu nhập 40 triệu một tháng thì ít nhất cũng phải tiết kiệm được 20 triệu, mỗi năm sẽ để dành được 240 triệu. Cứ như vậy, sau 5 năm, bạn sẽ để được ít nhất 1,2 tỷ, chưa tính đến lãi suất kép do gửi ngân hàng, cộng với thưởng tháng 13, thưởng Tết hàng năm. Với số tiền đó, bạn chỉ cần vay ngân hàng thêm 50% nữa là mua được một căn hộ một phòng ngủ, giá khoảng 2,5 tỷ ở thành phố.
Căn hộ một ngủ bây giờ cũng 30-40 m2, nên vợ chồng trẻ ở vẫn ổn. Chưa kể, nếu lập gia đình, bạn sẽ có thêm một nguồn thu nhập nữa, trong khi vay ngân hàng 1,25 tỷ trong 10 năm thì trả cả gốc lẫn lãi chỉ tầm 18-19 triệu đồng. Đó là còn chưa tính tới việc bạn còn có thể được tăng lương, tăng thu nhập trong quá trình trả nợ mua nhà. Đi từng bước như vậy, việc mua nhà là hoàn toàn trong tầm tay. Chứ 30 tuổi mà cứ đòi đủ tiền mua nhà 2-3 phòng ngủ trong quận trung tâm thì đến khi về hưu cũng chưa chắc có nhà".
Đó là quan điểm của độc giả Go Vap sau bài viết "Rất vô lý khi thu nhập 40 triệu một tháng vẫn không mua được nhà". Trong bài viết trước đó, tác giả Lộc PV chia sẻ những băn khoăn, trăn trở của bản thân khi thu nhập khoảng 40 triệu đồng mỗi tháng (tức gấp 5 lần thu nhập trung bình người Việt) ở tuổi 30 nhưng vẫn không dám nghĩ tới chuyện mua nhà ở thành phố. Theo chuyên gia, thu nhập của lao động trẻ hiện phổ biến khoảng 15-30 triệu đồng mỗi tháng, trong khi giá một căn nhà tại TP HCM đã lên tới 4-5 tỷ đồng (từ 80-100 triệu đồng mỗi m2), thậm chí 8-9 tỷ đồng ở nhiều khu vực. Khoảng cách giữa thu nhập và giá nhà là quá lớn làm suy giảm động lực phát triển của nhiều người.
Chỉ ra sai lầm của nhiều người trẻ khiến giấc mơ "an cư" trở nên xa vời, bạn đọc Su bình luận: "Trước mắt, hãy mua căn hộ một phòng ngủ, đủ phục vụ gia đình trẻ trong 6-8 năm. Đợi lúc đó bán đi, ít nhiều cũng có lãi, gộp thêm khoản tiết kiệm trong thời gian qua thì bạn hoàn toàn có thể đổi lên căn to hơn. Sai lầm lớn nhất của những người mua nhà lần đầu là muốn ở nhà to, đẹp, hoành tráng ngay rồi than giá nhà cao quá tầm với. Nếu nguồn lực là vô hạn thì không nói, nhưng với nguồn lực hữu hạn thì bạn bắt buộc phải tính đường dài, đi từ nhỏ đến lớn, từ xa đến gần".
Đồng quan điểm, độc giả Hoàng Minh lấy dẫn chứng từ chính trường hợp của bản thân: "Hiện tại, ở nhiều tỉnh (ví dụ Vàng Danh, Uông Bí, Quảng Ninh) giá đất chỉ từ 5 triệu một m2, có sổ đỏ. Mua 100 m2 đất vùng xa cũng chỉ có 500-800 triệu đồng. Nếu mua 60 m2 cũng chỉ tốn 300-500 triệu. Vậy bạn làm một năm lương (chỉ tính thu nhập 40 triệu một tháng) cũng mua được 60 m2 đất. Sau 10 năm đất đai vùng xa đô thị hóa dần thì bạn sẽ có tài sản tương đối (thường sẽ tăng 2-4 lần) để tính chuyện chuyển vào trung tâm thành phố.
Bản thân tôi thời điểm cuối năm 2018, thay vì cố mua nhà trung tâm, cũng mua đất ở Cần Kiệm, Thạch Thất, Hà Nội, diện tích 1.072 m2, giá khi đó chỉ 2,05 triệu một m2. Vậy mà hiện nay, sau hơn 7 năm, giá đất khu vực này đã lên tới 20-30 triệu một m2, tức tăng 10 lần. Giờ nếu bán mảnh đất kia đi, tôi sẽ thu về trên 22 tỷ, dư sức mua nhà trong trung tâm thành phố.
Nói vậy để thấy, không phải người trẻ không mua nổi nhà, đất với thu nhập 30-40 triệu một tháng. Vấn đề là nhiều người lại muốn mua nhà ở trung tâm thành phố lớn nên mới thấy bất lực. Ngay cả các nước như Singapore, Mỹ, Thái Lan, Trung Quốc... nếu người dân chỉ đi làm thuê cũng sẽ không thể đủ tiền mua nhà ở trung tâm.
Thế nên, khó mình thì khó người. Tương lai chưa biết giá cả nhà, đất sẽ ra sao, nhưng phương án khả dĩ nhất để người trẻ có thể mua nhà chính là chọn khu vực ở xa liên tục trong nhiều năm. Sau khoảng 10 năm, việc đầu tư của bạn sẽ có thành quả. Khi ấy, chuyện mua nhà trung tâm thành phố lớn sẽ dễ dàng hơn nhiều".
