Lần đầu tiên phẫu thuật lấy sỏi tuyến dưới hàm tại Bệnh viện đa khoa Vũng Tàu

"Mở mắt ra, tôi đều phải khoác lên mình chiếc áo giáp của một người thành đạt", Liên, ở TP HCM nói, ngón tay vân vê mép ly cà phê đã nguội. "Tôi phải chứng minh cho gia đình và xã hội thấy rằng quyết định chuyển giới của mình không phải là một bi kịch. Tôi không cho phép mình gục ngã, vì chỉ cần một chút chệch choạc, người ta sẽ chép miệng:''Đấy, tại đổi giới tính nên mới khổ thế'''.

Áp lực phải trở thành một "người chuyển giới hoàn hảo" - không được ốm đau, không được thất bại - đang âm thầm bào mòn Liên. Khi những cơn đau đầu nhói buốt kéo dài và triệu chứng suy nhược ập đến, cô từ chối đến bệnh viện. Liên sợ cảm giác ngồi ở phòng chờ, tay cầm sổ khám bệnh, thót tim chờ y tá gọi to cái tên khai sinh là nam giới của mình trước hàng chục ánh mắt tò mò.

Cô chọn cách mua thuốc giảm đau, tự giam mình trong phòng và chịu đựng một mình, cho đến khi được chẩn đoán mắc chứng rối loạn lo âu và trầm cảm nhẹ.

Trải nghiệm của Liên không phải là cá biệt. Trong cộng đồng người chuyển giới tại Việt Nam, hội chứng căng thẳng thiểu số (minority stress), một dạng áp lực tâm lý mạn tính sinh ra từ việc phải liên tục cảnh giác, che giấu hoặc gồng mình chống lại các định kiến xã hội, đang trở thành một căn bệnh vô hình.

Đình Tâm (32 tuổi, tên thường gọi trong cộng đồng là Melanie Ngo) cũng từng tin rằng phần khó khăn nhất của cuộc đời đã nằm lại phía sau. Nhưng khi Tâm bắt đầu xây dựng tổ ấm với người bạn đời, một rào cản mới, "lạnh lẽo và cứng nhắc hơn cả dao kéo, lại hiện ra: Những tờ giấy hành chính".

"Tâm lý phải sống tốt hơn người bình thường gấp đôi, gấp ba lần để không bị phán xét là thứ vắt kiệt sức lực của tôi mỗi ngày". Tâm chia sẻ. "Chỉ cần mình có một quyết định sai lầm trong hôn nhân hay công việc, người ta không đánh giá năng lực của mình, họ lập tức quy chụp nó vào bản dạng giới của mình".

Nỗi nghẹn ngào lớn nhất của Tâm hiện tại là giấc mơ làm phụ huynh. Vào thời điểm bắt đầu tiêm hormone nhiều năm trước, khát vọng duy nhất của Tâm là được sống sót và được là chính mình. Tâm không được ai tư vấn, cũng không có đủ tài chính và tâm trí để nghĩ xa đến việc trữ đông trứng hay tinh trùng. Giờ đây, khi muốn có con, Tâm nhận ra cái giá phải trả là quá đắt, không chỉ về mặt y khoa mà còn là sự dò xét của xã hội.

"Mọi người hiếm khi chỉ trích thẳng mặt. Nhưng những cái nhíu mày của nhân viên ngân hàng khi nhìn ảnh CCCD, hay những câu hỏi xoáy sâu mang tính tò mò của nhân viên y tế khi đi khám phụ khoa... chúng giống như những mũi kim đâm mỗi ngày", Tâm bộc bạch.

Theo pháp luật hiện hành, dù Điều 37 Bộ luật Dân sự 2015 đã chính thức thừa nhận quyền chuyển đổi giới tính, nhưng vì dự thảo Luật Chuyển đổi giới tính vẫn chưa được Quốc hội thông qua, hàng nghìn người như Tâm đang bị kẹt lại trong một "vùng xám" pháp lý. Họ không thể thay đổi giới tính trên thẻ căn cước. Hậu quả là, trên giấy tờ, gia đình của Tâm vẫn là một khái niệm treo lơ lửng, không được pháp luật công nhận và bảo vệ toàn vẹn.

Thay vì tiếp tục vùng vẫy trong sự bất lực, Tâm và chồng quyết định lùi kế hoạch có con, dồn toàn lực vào sự nghiệp để tạo ra một vùng an toàn vững chắc hơn về tài chính. "Chúng tôi sẽ đợi. Bởi vì suy cho cùng, một đứa trẻ cần tình thương, sự giáo dục và một nền tảng an toàn, chứ không phải một gia đình ‘đúng mẫu’ chỉ để làm hài lòng những định kiến của xã hội", Tâm nói.

Thạc sĩ Tâm lý lâm sàng Vương Nguyễn Toàn Thiện, Phó Trưởng Bộ môn phụ trách Ngành Tâm lý học, Trường Đại học Hùng Vương TP HCM, cho biết mỗi người trong cộng đồng LGBT đều mang những nỗi lo riêng, nhưng áp lực thiểu số (minority stress) là tình trạng phổ biến nhất - một dạng căng thẳng mạn tính tích lũy từ môi trường xã hội, không phải từ bản thân việc là người chuyển giới.

Biểu hiện thường gặp là sự cảnh giác quá mức, khiến bản thân luôn trong trạng thái gồng mình; lo âu khi ra ngoài, sợ bị đánh giá về ngoại hình hay giọng nói. Họ có xu hướng rút lui khỏi trường học, nơi làm việc, đặc biệt là các cơ sở y tế.

Một số rơi vào cảm giác cô lập, mất động lực, rối loạn giấc ngủ, kiệt sức tinh thần nhưng không tìm kiếm sự giúp đỡ, và ở những trường hợp nặng hơn, có thể dẫn đến lạm dụng chất hoặc ý nghĩ tự hại.

Các nghiên cứu quốc tế chỉ ra rằng những triệu chứng này liên quan mạnh mẽ đến trải nghiệm bị kỳ thị, thiếu hệ thống hỗ trợ xã hội và rào cản pháp lý. Tổ chức Y tế Thế giới (WHO, 2022) xác định sự kỳ thị và rào cản tiếp cận dịch vụ y tế là những yếu tố nguy cơ cốt lõi làm tổn hại sức khỏe tâm thần của nhóm LGBTQ+.

Chuyên gia lưu ý thêm chứng bức bối giới (Gender Dysphoria) - sự không khớp giữa giới tính sinh học và bản dạng giới - tự bản thân đã là một nguồn đau khổ tâm lý được ghi nhận về mặt lâm sàng. Kỳ thị xã hội không phải nguyên nhân duy nhất, mà là yếu tố làm trầm trọng thêm tình trạng vốn đã phức tạp này.

Tương tự anh Huỳnh Minh Thảo, nhà hoạt động thúc đẩy quyền LGBTQ+ tại Việt Nam, nhận định rằng áp lực phải che giấu và chống trả gần như là trạng thái mặc định của cộng đồng LGBT, và khi kéo dài, nó trở thành áp lực mạn tính nguy hiểm.

"Họ nghĩ rằng phải đủ mạnh mẽ, đủ giàu có, đủ quyền lực thì mới an toàn. Nhiều người cố dùng sự thành đạt làm 'áo giáp' để xã hội bớt khắt khe. Nhưng đây là một cái bẫy mòn mỏi", anh Thảo phân tích.

Điều đáng lo hơn là khi cần hỗ trợ tâm lý nhất, thường là giai đoạn hậu phẫu thuật, người chuyển giới lại có xu hướng tìm đến tư vấn truyền miệng trong cộng đồng thay vì các cơ sở y tế chính thống, vì sợ bị kỳ thị hoặc đã từng có trải nghiệm tiêu cực khi đến viện. Điều này làm tăng nguy cơ tự điều chỉnh liều hormone không đúng cách, dẫn đến biến chứng y tế nghiêm trọng.

Năm 2022, Bộ Y tế ban hành Công văn 4132/BYT-PC, yêu cầu nhân viên y tế tôn trọng người bệnh, không kỳ thị hay từ chối khám chữa bệnh vì xu hướng tính dục hay bản dạng giới. Đây là một tín hiệu chính sách tích cực, đặt nền tảng pháp lý để chuyển từ cách tiếp cận phán xét sang mô hình chăm sóc dựa trên phẩm giá con người.

Tuy nhiên, khoảng cách giữa văn bản và thực tế vẫn còn lớn. Tại Hà Nội và TP HCM, một số trung tâm y tế đã cung cấp dịch vụ tư vấn tâm lý và sức khỏe tình dục cho cộng đồng LGBT, song dịch vụ điều trị nội tiết tố có tính khẳng định giới, chăm sóc hậu phẫu chuyên biệt và hỗ trợ pháp lý tích hợp vẫn còn rất hạn chế và chưa đồng đều giữa các địa phương.

Ông Thiện chỉ ra thực trạng Việt Nam đang thiếu nguồn nhân lực được đào tạo bài bản về chăm sóc sức khỏe tâm thần có tính khẳng định và tôn trọng bản dạng giới. Bên cạnh đó là các rào cản cộng hưởng: gia đình chưa chấp nhận, áp lực xã hội khiến người bệnh che giấu vấn đề tâm lý, chi phí trị liệu còn cao, thiếu không gian bảo mật và an toàn.

"Việc không được đáp ứng nhu cầu hỗ trợ về sức khỏe tâm thần càng khiến cuộc khủng hoảng của người chuyển giới tồi tệ hơn", anh Thảo nhấn mạnh.

Cách tiếp cận hiện đại trong sức khỏe tâm thần, theo Hiệp hội Chuyên môn Thế giới về Sức khỏe Chuyển giới (WPATH, Tiêu chuẩn Chăm sóc phiên bản 8, 2022), không tập trung vào việc "thay đổi" bản dạng giới của một cá nhân, mà hướng đến việc giảm các yếu tố gây stress kéo dài và cải thiện chất lượng sống toàn diện.

Để thu hẹp khoảng cách đó, các chuyên gia kiến nghị một số giải pháp cụ thể như đưa kiến thức về LGBTQ+ vào chương trình đào tạo bác sĩ, chuyên gia tâm lý và nhân viên y tế; xây dựng hướng dẫn chuyên môn rõ ràng cho chăm sóc sức khỏe tâm thần nhóm đa dạng giới, kèm cơ chế giám sát thực thi tại bệnh viện; phát triển mô hình hỗ trợ đa ngành kết hợp giữa tâm lý, nội tiết, công tác xã hội và pháp lý; mở rộng dịch vụ chi phí thấp hoặc hỗ trợ cộng đồng cho nhóm yếu thế.

Cơ quan nhà nước cũng cần đẩy nhanh lộ trình lập pháp để Luật Chuyển đổi giới tính có thể đi vào thực thi, chấm dứt khoảng trống pháp lý hiện tại.

Trong lúc đó, những người như Tâm, Liên phải vật lộn tìm ra cách sống sót. "Người chuyển giới cũng là con người, biết yêu thương và khát khao tổ ấm. Chỉ cần thật lòng muốn xây dựng cuộc sống, không có lý do gì phải thấy bản thân không xứng đáng", Tâm tự động viên.

Còn Liên, thay vì tiếp tục gồng mình chịu đựng sự cô độc, cô đang dần cởi bỏ lớp "áo giáp" hoàn hảo để tìm đến các nhóm hỗ trợ tâm lý cộng đồng, học cách trân trọng bản thân.

Tin Gốc: Vnexpress

Cục Quản lý dược (Bộ Y tế) vừa ra quyết định thu hồi lô thuốc dung dịch nhỏ mắt Natri clorid 0,9% do Công ty Cổ phần Dược phẩm dược liệu Pharmedic (Pharmedic, mã chứng khoán: PMC) sản xuất.

Nguyên nhân thu hồi là theo báo cáo của cơ sở kiểm nghiệm, lô thuốc dung dịch nhỏ mắt Natri clorid 0,9% nêu trên không đạt tiêu chuẩn chất lượng về chỉ tiêu độ trong, vi phạm mức độ 3.

Lô thuốc bị thu hồi có số đăng ký lưu hành 893100060724, số lô 10370725, ngày sản xuất 14-7-2025 và hạn dùng đến 14-1-2028.

Sau thông tin trên, Pharmedic đã phát đi thông báo đề nghị khách hàng gửi trả toàn bộ số lượng thuốc thuộc lô sản xuất này còn tồn kho về công ty, đồng thời mong nhận được sự phối hợp kịp thời từ các đơn vị liên quan.

Pharmedic cho biết đang phối hợp kiểm tra, rà soát và phân tích nguyên nhân liên quan sự cố của lô thuốc bị thu hồi. Doanh nghiệp cũng cho biết các lô Natri clorid 0,9% loại 10ml khác đang lưu hành trên thị trường vẫn được sản xuất và kiểm soát theo quy định hiện hành.

Trên thị trường chứng khoán, cổ phiếu PMC của Pharmedic tiếp tục điều chỉnh trong phiên giao dịch cùng ngày. Kết phiên, mã này giảm 0,72% xuống còn 138.500 đồng/cổ phiếu với thanh khoản khoảng 1.600 đơn vị.

Đà giảm của PMC kéo dài từ cuối tháng 12-2025, sau khi cổ phiếu lập đỉnh 184.000 đồng/cổ phiếu. So với vùng giá đỉnh, mã này hiện đã mất khoảng 33%.

Tại cuộc họp cổ đông gần đây, một cổ đông cũng nhắc lại việc doanh nghiệp từng bị xử phạt 70 triệu đồng liên quan vi phạm về thuốc không đạt tiêu chuẩn chất lượng vào ngày 21-1.

Phản hồi vấn đề này, lãnh đạo Pharmedic cho biết đây là sự cố phát sinh trong quá trình vận hành chuỗi cung ứng, không xuất phát từ chuyên môn tại nhà máy sản xuất. Theo doanh nghiệp, sự cố xảy ra ngoài ý muốn và đã được khắc phục kịp thời.

Pharmedic được chuyển đổi từ Xí nghiệp Công tư hợp doanh Dược phẩm Dược liệu thành công ty cổ phần theo quyết định của UBND TP.HCM năm 1997. Tính đến cuối năm 2025, doanh nghiệp có vốn điều lệ hơn 93 tỉ đồng, trong đó Công ty TNHH MTV Dược Sài Gòn (Sapharco) nắm 43,44% vốn.

Đến cuối quý 1-2026, công ty có 516 nhân viên. Trong ba tháng đầu năm, Pharmedic ghi nhận doanh thu gần 139 tỉ đồng, tăng 10% so với cùng kỳ; lợi nhuận sau thuế đạt gần 23 tỉ đồng, tăng nhẹ.

Năm nay, doanh nghiệp đặt kế hoạch doanh thu 572 tỉ đồng và lợi nhuận sau thuế 80 tỉ đồng. So với kết quả năm trước, mục tiêu doanh thu tăng 4% trong khi lợi nhuận dự kiến giảm 2%.

Tin Gốc: Tuổi Trẻ

Lỗ hổng trong quy trình an toàn sinh học

Ngày 7/5, một bệnh nhân được sơ tán khẩn cấp từ tàu MV Hondius bằng máy bay cứu thương và nhập viện tại Radboudumc.

Trong giai đoạn đầu điều trị, đội ngũ y tế chỉ áp dụng quy trình tiêu chuẩn để lấy và xử lý các mẫu máu. Tuy nhiên, phía bệnh viện sau đó thừa nhận rằng do đặc tính sinh học cực kỳ nguy hiểm của virus Hanta Andes, các mẫu này lẽ ra phải được xử lý theo một hệ thống kiểm soát nghiêm ngặt hơn.

Đến ngày 9/5, ban quản lý bệnh viện tiếp tục nhận thấy các hướng dẫn quốc tế mới nhất về việc xử lý nước tiểu của bệnh nhân cũng đã không được tuân thủ đúng quy định.

Những sai sót mang tính hệ thống này đã buộc bệnh viện phải áp dụng các biện pháp bảo vệ, đưa 12 nhân viên có nguy cơ phơi nhiễm vào chế độ theo dõi và cách ly nghiêm ngặt trong vòng 6 tuần để đảm bảo an toàn cộng đồng.

Tiến sĩ Bertine Lahuis, Chủ tịch Hội đồng điều hành Radboudumc, nhận định rằng: “Khả năng nhân viên y tế bị lây nhiễm là rất thấp nhưng vì biết đây là một loại virus nguy hiểm, phía bệnh viện đã quyết định chọn giải pháp an toàn nhất”.

Vị lãnh đạo này cũng bày tỏ sự hối tiếc khi sự việc xảy ra tại một trung tâm y tế đại học hàng đầu.

“Chúng tôi sẽ điều tra kỹ lưỡng diễn biến sự việc để rút kinh nghiệm và ngăn chặn điều này xảy ra trong tương lai”, Tiến sĩ Lahuis khẳng định.

Mối đe dọa từ virus Hanta chủng Andes

Virus Hanta thông thường lây lan sang người qua việc hít phải bụi hoặc tiếp xúc với chất thải của loài gặm nhấm nhiễm bệnh. Tuy nhiên, chủng Andes (thường xuất hiện tại Nam Mỹ) là một biến thể đặc biệt nguy hiểm.

Các nghiên cứu dịch tễ học đã chứng minh loại virus này có khả năng lây truyền từ người sang người thông qua tiếp xúc gần. Chính khả năng lây truyền trực tiếp này là lý do khiến việc sai sót trong xử lý bệnh phẩm (máu, nước tiểu) tại Radboudumc trở nên nghiêm trọng.

Con tàu MV Hondius hiện là tâm điểm của cuộc điều tra y tế quốc tế. Không chỉ Hà Lan, Tây Ban Nha cũng ghi nhận các ca bệnh liên quan đến hành trình của con tàu này.

Bộ trưởng Y tế Tây Ban Nha Monica Garcia xác nhận đã sơ tán 14 công dân khi tàu cập cảng tại quần đảo Canary. Trong số đó, một bệnh nhân đã có kết quả PCR dương tính ngay khi về đến Madrid và đang được chăm sóc đặc biệt tại Bệnh viện Gomez Ulla.

Theo thông tin từ cơ quan y tế Tây Ban Nha, bệnh nhân hiện không có triệu chứng nhưng vẫn phải cách ly tuyệt đối để theo dõi lâm sàng. 13 hành khách còn lại dù có kết quả xét nghiệm sơ bộ âm tính nhưng vẫn đang trong chế độ giám sát y tế chặt chẽ.

Về lộ trình, sau khi tạm dừng tại cảng Granadilla (Tenerife) do thời tiết xấu và hoàn tất sơ tán hành khách, tàu MV Hondius hiện đã di chuyển về phía Rotterdam, Hà Lan. Các chuyên gia y tế quốc tế đang nỗ lực truy vết và xác định mối liên quan giữa các ca nghi nhiễm trên tàu để ngăn chặn virus lây lan qua các biên giới.

Sự cố tại Radboudumc cho thấy ngay cả những cơ sở y tế hiện đại cũng có thể gặp khó trước các mầm bệnh hiếm gặp, có đặc tính phức tạp.

Hiện các nhân viên y tế tại Hà Lan vẫn trong thời gian cách ly. Các cơ quan chức năng tiếp tục giám sát sức khỏe những người liên quan, đồng thời rà soát lại toàn bộ quy trình an toàn sinh học tại các cơ sở điều trị.

Tin Gốc: Dân Trí