Theo các bác sĩ tại Viện Sức khỏe tâm thần, đây là một dạng rối loạn tâm thần khiến người bệnh luôn ám ảnh mình đang mắc bệnh hiểm nghèo.
Bác sĩ Phạm Thanh Tùng, Viện Sức khỏe tâm thần, Bệnh viện Bạch Mai, chia sẻ vừa tiếp nhận điều trị bệnh nhân nam 27 tuổi nhập viện trong tình trạng lo lắng kéo dài, thường xuyên khó thở, co quắp tay chân.
Khoảng hơn 1 năm trước, bệnh nhân bắt đầu xuất hiện cảm giác khó thở, tức ngực, đi khám nhiều nơi và được chẩn đoán viêm mũi xoang cấp và điều trị bằng kháng sinh, rửa mũi, súc họng. Sau điều trị, triệu chứng giảm và bệnh nhân quay lại làm việc bình thường.
Tuy nhiên sau đó, các triệu chứng tái diễn nhiều lần. Bệnh nhân luôn có cảm giác khó hít vào, vướng trong mũi và nặng ngực nên liên tục đi khám tại nhiều bệnh viện lớn tuyến trung ương.
Bệnh nhân được chẩn đoán nhiều bệnh lý khác nhau như viêm mũi dị ứng, hen phế quản, viêm mũi xoang…
Nam thanh niên điều trị nhiều thuốc không rõ loại, bệnh không thuyên giảm, bệnh nhân nghĩ rằng các triệu chứng khó thở, khó hít vào, cảm giác tức nặng ngực là các triệu chứng của một bệnh lý nghiêm trọng. Không tin mình mắc những bệnh đơn giản như đã được chẩn đoán.
Sau đó, các cơn khó thở và tức ngực ngày càng xuất hiện dày hơn và nặng hơn. Bệnh nhân cảm thấy mệt mỏi, khó tập trung làm việc, giảm năng lượng, tự ti và cho rằng bản thân vô dụng.
“Cuối tháng 10-2025, bệnh nhân xuất hiện cơn khó thở dữ dội, co quắp tay chân, cứng người. Gia đình đưa bệnh nhân cấp cứu tại Trung tâm Cấp cứu A9, Bệnh viện Bạch Mai.
Tại đây, bệnh nhân được thở oxy, làm khí máu, chụp X-quang ngực nhưng không phát hiện bất thường, nên được chuyển sang Viện Sức khỏe tâm thần điều trị tiếp.
Các bác sĩ chẩn đoán bệnh nhân mắc các rối loạn lo âu hỗn hợp khác. Thậm chí, trong quá trình điều trị, dù được tư vấn và trấn an, bệnh nhân vẫn ám ảnh mình có polyp hoặc khối u trong mũi gây khó thở. Người bệnh thường xuyên soi gương kiểm tra mũi họng, quan sát màu sắc dịch mũi, đờm họng và nhiều lần yêu cầu nội soi tai mũi họng hoặc dùng kháng sinh.
“Sau gần 40 ngày điều trị nội trú bằng liệu pháp tâm lý, thuốc và điều biến não, tình trạng bệnh nhân cải thiện rõ rệt. Các cơn khó thở, co quắp tay chân giảm nhiều, bệnh nhân hiểu được bản chất tâm lý của các triệu chứng và được xuất viện”, bác sĩ Tùng cho hay.
Theo BS Nguyễn Văn Tuấn, Viện trưởng Viện Sức khỏe tâm thần, rối loạn lo âu bệnh tật (Illness Anxiety Disorder – IAD) là một rối loạn tâm thần đặc trưng bởi sự lo lắng quá mức về việc bản thân đang mắc hoặc sẽ mắc một bệnh lý nghiêm trọng, dù kết quả khám và xét nghiệm hoàn toàn bình thường.
Ví dụ, người bệnh luôn nghĩ mình bị ung thư, bệnh tim mạch hay bệnh gan dù bác sĩ đã nhiều lần khẳng định không có bệnh lý nguy hiểm.
Nỗi sợ này kéo dài dai dẳng, ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng cuộc sống, công việc và các mối quan hệ xã hội.
Bác sĩ Dương Minh Tâm, Viện Sức khỏe tâm thần, cho hay theo thống kê, tỉ lệ lo âu bệnh tật ở người trưởng thành dao động từ 2,1-13,1%. Tại các cơ sở khám chữa bệnh, tỉ lệ này cao hơn, khoảng 7-19,9%.
Bệnh có thể gặp ở cả nam và nữ như nhau, thường khởi phát ở giai đoạn trưởng thành sớm, khoảng 20-30 tuổi, nhưng có thể xuất hiện ở bất kỳ độ tuổi nào.
Theo các bác sĩ chia rối loạn lo âu bệnh tật thành hai nhóm chính:
Loại tìm kiếm chăm sóc y tế: liên tục đi khám, yêu cầu xét nghiệm, đổi bác sĩ nhiều lần để tìm kiếm sự xác nhận rằng mình mắc bệnh.
Loại né tránh chăm sóc y tế: quá sợ phát hiện bệnh nặng nên tránh đi khám bệnh.
Theo đó, nhiều yếu tố có thể góp phần hình thành rối loạn lo âu bệnh tật. Những người từng trải qua mất mát, bạo hành tinh thần, gia đình căng thẳng hoặc có người thân mắc bệnh nặng dễ hình thành lo âu sức khỏe kéo dài.
Ở trường hợp này, việc lớn lên trong môi trường có người cha nghiện rượu, thường xuyên quát mắng và mất cha từ sớm được xem là yếu tố nguy cơ đáng chú ý. Hay những người hướng nội, cầu toàn, hay suy nghĩ, nhạy cảm với cảm giác cơ thể có nguy cơ mắc cao hơn.
Những người có tiền sử lo âu, trầm cảm hoặc gia đình có người mắc các rối loạn tâm thần liên quan sẽ dễ bị ảnh hưởng hơn.
Việc tìm kiếm quá mức thông tin bệnh tật trên internet có thể khiến nỗi lo bị khuếch đại. Nhiều người đọc các triệu chứng trên mạng rồi quy kết bản thân mắc bệnh nặng, từ đó hình thành vòng xoáy lo âu kéo dài.
Chiều 18/5, Bệnh viện Sản - Nhi Cà Mau (tỉnh Cà Mau) cho biết, các y bác sĩ đã nội soi, gắp thành công đồng xu đồ chơi mắc trong thực quản của bé trai 7 tuổi.
Trước đó, vào ngày 17/5, bệnh viện tiếp nhận bệnh nhi B.K.V (7 tuổi, ngụ phường Hòa Thành, tỉnh Cà Mau) trong tình trạng nôn ói, nghi nuốt phải dị vật.
Người nhà bé B.K.V cho biết, sau bữa cơm trưa, trong lúc vui chơi, bé vô tình nuốt phải đồng xu dùng để chơi game có đường kính khoảng 2 cm. Ngay sau đó, bé nôn ói liên tục nên gia đình nhanh chóng đưa đến bệnh viện cấp cứu.
Tại bệnh viện, các y bác sĩ đã khẩn trương tiến hành nội soi thực quản và lấy dị vật ra ngoài an toàn.
Sau gần 1 ngày được theo dõi, điều trị tích cực, sức khỏe bé B.K.V ổn định và được xuất viện trong ngày 18/5.
Thời gian qua, bệnh viện tiếp nhận và điều trị nhiều trường hợp trẻ nuốt phải dị vật nguy hiểm như pin điện tử, viên đạn đồ chơi, kim tây, thanh nhựa kẹo mút… Trong đó, pin điện tử có nguy cơ gây bỏng hoá chất, thủng thực quản, đe doạ tính mạng nếu không được can thiệp kịp thời. Nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ sự bất cẩn của người lớn hoặc do trẻ hiếu kỳ, tự đưa các vật dụng vào miệng.
Ngoài ra, việc cho trẻ ăn uống không đúng cách như để trẻ vừa ăn vừa cười đùa, chạy nhảy hoặc sử dụng thực phẩm không phù hợp lứa tuổi cũng là nguyên nhân phổ biến dẫn đến sặc, hóc dị vật.
Bác sĩ CKII Trần Trung Kiên, Trưởng khoa Liên chuyên khoa, Bệnh viện Sản - Nhi Cà Mau, khuyến cáo: "Phụ huynh cần đặc biệt cảnh giác, không để các dị vật nhỏ, vật sắc nhọn, đồ chơi không phù hợp độ tuổi... trong tầm tay trẻ nhỏ. Bởi, khi trẻ nuốt phải dị vật, có thể không gây triệu chứng rõ ràng ngay lập tức, nhưng có thể dẫn đến biến chứng nguy hiểm, thậm chí tử vong nếu không được phát hiện sớm. Bên cạnh đó, phụ huynh cũng nên trang bị kiến thức sơ cứu cơ bản để kịp thời xử lý khi trẻ gặp sự cố trước khi đưa đến cơ sở y tế".
Theo các chuyên gia y tế và tâm lý đây là những thói quen xấu phổ biến nhất ở độ tuổi trung niên và cách khắc phục.
Trằn trọc quá lâu trên giường
Nhiều người có thói quen nằm lướt điện thoại hoặc suy nghĩ vẩn vơ trên giường dù không buồn ngủ. Bác sĩ Ashley Cremona-Simmons, chuyên gia y học gia đình tại Mỹ, cho biết việc "nằm ì" này vô tình làm rối loạn đồng hồ sinh học.
"Giường ngủ chỉ nên dành cho hai việc: ngủ và quan hệ thân mật", bác sĩ Ashley nói. Bà khuyến nghị mọi người nên duy trì khung giờ đi ngủ cố định, đạt 7-9 tiếng mỗi đêm.
Để có giấc ngủ sâu, hãy ngừng sử dụng caffeine sau buổi sáng và tắt toàn bộ thiết bị điện tử. Nếu liên tục thức giấc giữa đêm hoặc kiệt sức sau khi thức dậy, nên đến gặp bác sĩ vì đó có thể là dấu hiệu của chứng rối loạn giấc ngủ.
Nuông chiều bản thân bằng chế độ ăn kém lành mạnh
Khi cuộc sống quá bận rộn, thức ăn nhanh và thực phẩm chế biến sẵn trở thành lựa chọn tiện lợi, đẩy người trung niên vào cái bẫy dinh dưỡng.
Bác sĩ Ashley cho biết, duy trì cân nặng hợp lý ở tuổi này giúp giảm đáng kể nguy cơ mắc các bệnh mãn tính khi về già. "Hãy cắt giảm tối đa thực phẩm chế biến sẵn, tăng cường chất xơ, ăn đa dạng các loại thực vật và thực phẩm lên men để nuôi dưỡng hệ vi sinh đường ruột", bà nói.
Lười vận động hoặc tập luyện ngắt quãng
Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa dịch bệnh (CDC) Mỹ, người trưởng thành cần tập thể dục nhịp điệu cường độ vừa phải ít nhất 150 phút và tập sức mạnh (nâng tạ, kháng lực) tối thiểu hai ngày mỗi tuần. Sau tuổi 65, cần chú trọng thêm các bài tập giữ thăng bằng.
"Nếu là người lười vận động, hãy bắt đầu bằng những mục tiêu nhỏ như đi cầu thang bộ, tăng số bước chân hàng ngày hoặc đi bộ quanh văn phòng khi giải lao", bác sĩ Ashley khuyên.
Tuy nhiên, việc hứng lên tập dồn dập một tuần rồi bỏ bớt tuần sau cũng không mang lại kết quả. Bác sĩ chỉnh hình Anna Di ở New York khẳng định, tính kỷ luật và sự đều đặn mới là chìa khóa.
Bà gợi ý mọi người nên rủ bạn đồng hành tập cùng để vừa tăng động lực, vừa giải tỏa áp lực tinh thần, tránh sự cô đơn.
Phớt lờ các cơn đau
Nhiều người bước sang tuổi 40-50 nhận thấy cơ thể không còn hồi phục nhanh như trước, các khớp đau nhức khi làm những việc vốn rất bình thường. Thay vì đi khám, họ chọn cách chịu đựng hoặc ngừng vận động vì sợ đau.
Ở tuổi trung niên, đau đớn xuất hiện do cơ thể thiếu sức bền và sự phối hợp. Lúc này, bạn cần học các kiểu vận động đúng cách, tập giãn cơ nhẹ nhàng dưới sự hướng dẫn của các chuyên gia thay vì chịu trận.
Tự cô lập và chịu đựng cô đơn
Việc kết bạn mới ở tuổi trung niên không hề dễ dàng khi ai cũng bận rộn với gia đình riêng. Thế nhưng, đây lại là giai đoạn chúng ta cần các mối quan hệ xã hội hỗ trợ nhiều nhất.
Bà Sarah Burrows, chuyên gia sức khỏe tâm thần tại trung tâm Tư vấn tâm lý SUNY New Paltz (Mỹ), cảnh báo nếu không vun đắp được những mối quan hệ tích cực, người trung niên rất dễ rơi vào cảm giác cô lập sâu sắc.
Chuyên gia Gwenyth Lloyd gợi ý, chủ động bắt chuyện với hàng xóm, tham gia vào các câu lạc bộ, trung tâm cộng đồng hoặc hội nhóm có cùng sở thích. "Không ai là một hòn đảo đơn độc. Tất cả chúng ta đều cần được giao lưu, được yêu thương và chấp nhận", bà Lloyd nói.
Lạm dụng chất kích thích
Để trốn tránh áp lực cuộc sống, không ít người tìm đến rượu bia, thuốc lá hay các chất gây nghiện khác. Chuyên gia Lloyd chỉ ra đây là một vòng xoáy nguy hiểm, khiến con người dễ dàng từ bỏ các thói quen lành mạnh khác, hủy hoại cả sức khỏe thể chất lẫn tâm thần.
Đáng lưu ý, khi già đi, cơ thể sẽ suy giảm lượng enzyme alcohol dehydrogenase (chất chịu trách nhiệm chuyển hóa cồn), khiến tác hại của rượu bia lên cơ thể người trung niên nghiêm trọng hơn nhiều so với thời trẻ.
Hành vi bên ngoài thường là tấm gương phản chiếu thế giới nội tâm. Sự tuyệt vọng sẽ bắt đầu khi bạn liên tục tự trách móc và dằn vặt chính mình.
Theo chuyên gia Burrows, cái nhìn bi quan, thái độ tự phê bình gay gắt sẽ dẫn đến trầm cảm, thu mình và sợ hãi khi kết nối với xã hội. Những lời tự thoại tiêu cực này có thể bén rễ từ những tổn thương tâm lý trong quá khứ chưa được giải quyết.
Tuy nhiên, các chuyên gia khẳng định chúng ta hoàn toàn có thể tái tạo tư duy tích cực ở bất kỳ độ tuổi nào. "Phương thuốc tốt nhất là hãy cười thật sảng khoái, mỉm cười thường xuyên và mở lòng chào đón thế giới", bà Lloyd nói.
Chiều 4/7, Đặc khu Cô Tô có mưa và gió do ảnh hưởng của bão số 1. Tại khách sạn, anh Đình Tâm - chủ cơ sở lưu trú - cùng 20 nhân viên túc trực, sẵn sàng các phương án phòng chống thiên tai.
Trước khi bão vào đất liền, anh quyết định mổ lợn, làm bữa cơm mời toàn bộ khách, nhân viên và hàng xóm.
"Nếu chỉ ngồi nhìn bão, bầu không khí sẽ rất ảm đạm. Tôi quyết định làm bữa cơm miễn phí để mọi người gắn kết, có thêm trải nghiệm khi ở lại do bão", anh Tâm chia sẻ.
Hình ảnh ghi lại không khí rộn ràng chuẩn bị bữa cơm và cảnh mọi người quây quần ăn tối nhận về nhiều lượt tương tác.
Theo anh Tâm, thời điểm bão số 1 áp sát bờ, khách sạn của anh có khoảng 50 du khách đang lưu trú.
Trước đây, bão thường vào giai đoạn tháng 9-10, hiếm khi có khách ở lại. Lần này, người đàn ông muốn du khách có kỷ niệm ấm lòng khi cùng nhau quây quần ăn tối.
"Mọi người chung tay mổ chú lợn do khách sạn tự nuôi. Khách nhặt rau, nhân viên nướng thịt rồi bày biện ra bàn... Sau 3 tiếng, chúng tôi có 10 mâm cơm ngon", anh bày tỏ.
Mỗi mâm cơm có mẹt thịt lợn, lòng lợn, chả nướng, ốc, rau và canh... Các món ăn nóng hổi mang đến bầu không khí ấm áp.
Theo chủ khách sạn, điều anh mong muốn không chỉ là mang đến bữa ăn miễn phí, mà còn giúp du khách có thêm ấn tượng đẹp với Cô Tô.
"Trong số 50 vị khách lưu trú tại khách sạn Đông Á, nhiều người lần đầu tiên chứng kiến cảnh mưa bão. Bữa cơm giúp họ vơi bớt lo lắng khi nghe tiếng gió rít bên ngoài", anh Tâm nói.
Sáng 5/7, mưa và gió ở Cô Tô đã giảm, nhịp sống dần trở lại bình thường.
Trước thời điểm tạm dừng tàu thuyền lúc 17h ngày 3/7 để ứng phó bão số 1, Đặc khu Cô Tô (Quảng Ninh) đã bố trí 18 chuyến tàu đưa toàn bộ 3.147 du khách vào đất liền an toàn.
Chuyến tàu cuối cùng rời Cảng Cô Tô lúc 16h, chở 248 hành khách vào bờ, hoàn tất việc đưa toàn bộ du khách rời đảo trước thời điểm dừng cấp phép tàu xuất bến theo quy định.
Theo thống kê, đến khoảng 14h ngày 4/7, Đặc khu Vân Đồn, Đặc khu Cô Tô và xã đảo Cái Chiên của tỉnh Quảng Ninh còn khoảng 6.000 du khách lưu trú.
Trong đó, xã đảo Cái Chiên có 158 du khách. Các cơ sở lưu trú được yêu cầu chuẩn bị đầy đủ nhu yếu phẩm phục vụ du khách trong thời gian tránh bão.
Đặc khu Vân Đồn còn 3.534 du khách, chủ yếu tại Quan Lạn và Minh Châu. Lực lượng chức năng đã thông tin diễn biến bão và xây dựng phương án bảo đảm an toàn cho du khách trong mọi tình huống.
