Hôm qua, truyền thông quốc tế dẫn lời Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian cho biết Tehran sẵn sàng đảm bảo với thế giới rằng họ không tìm kiếm vũ khí hạt nhân.
“Chúng tôi không tìm kiếm tình trạng bất ổn trong khu vực”, Hãng thông tấn Iran IRNA dẫn lời Tổng thống Pezeshkian. Ông cũng chỉ trích “phía đang tìm cách gây bất ổn trong khu vực” là Israel.
Liên quan thỏa thuận hòa bình với Iran, Tổng thống Mỹ Donald Trump rạng sáng 25.5 (theo giờ VN) cho biết đã yêu cầu các đại diện của Mỹ không vội vàng thực hiện bất kỳ thỏa thuận nào với Iran. Viết trên mạng xã hội Truth Social, vị chủ nhân Nhà Trắng nói thêm rằng việc Mỹ phong tỏa các tàu Iran ở eo biển Hormuz sẽ “vẫn có hiệu lực đầy đủ cho đến khi đạt được thỏa thuận, chứng nhận và ký kết”.
Đây được xem là một thông điệp về việc Nhà Trắng đang hạ thấp hy vọng về bước đột phá sắp xảy ra trong cuộc chiến Iran kéo dài 3 tháng qua. Bởi trước đó chỉ một ngày, ông Trump thông báo rằng Washington và Tehran đã thỏa thuận phần lớn về biên bản ghi nhớ cho thỏa thuận hòa bình sẽ mở lại eo biển Hormuz.
Không chỉ Washington mà Tehran cũng tỏ ra không vội vàng về thỏa thuận hòa bình. Tại cuộc họp báo do Bộ Ngoại giao Iran tổ chức vào sáng qua về vấn đề này, Phát ngôn viên Esmail Baghaei khẳng định rằng đàm phán giữa hai bên đã tiến triển, nhưng bất kỳ thỏa thuận sắp xảy ra nào đều “phụ thuộc vào người Mỹ”. Điều này đồng nghĩa với việc Washington phải đáp ứng yêu cầu của Tehran. Ông Baghaei thừa nhận hai bên đã “đi đến kết luận” về nhiều chủ đề, nhưng “điều đó không có nghĩa là chúng tôi đang tiến gần” đến một thỏa thuận. Ngoài ra, tiếp tục khẳng định quan điểm việc quản lý eo biển Hormuz thuộc về các quốc gia ven biển tại đây, ông Baghaei lặp lại rằng nếu chấm dứt chiến sự thì phải trên tất cả các mặt trận, bao gồm Li Băng cũng phải là một phần của thỏa thuận.
Không những vậy, phía Tehran còn chỉ trích việc Tổng thống Trump chia sẻ thông tin về hòa đàm trên mạng xã hội khi tuyên bố có nhiều việc cần làm hơn là hồi đáp các chia sẻ của phía Mỹ trên mạng xã hội.
Trước mắt, theo AP dẫn một số nguồn tin thì hai bên tạm thời gia hạn lệnh ngừng bắn thêm 60 ngày để đàm phán tiếp tục. Trong thời hạn 60 ngày, Mỹ sẽ cho phép Iran bán dầu thông qua việc miễn trừ các lệnh trừng phạt, đồng thời đàm phán nhiều vấn đề như chương trình hạt nhân, hòa bình lâu dài cho Trung Đông, việc giải phóng tài sản trị giá hàng tỉ USD của Iran.
Nhưng những thông tin rò rỉ được cho là liên quan thỏa thuận hòa bình giữa Mỹ và Iran vẫn còn nhiều “điểm mờ” khó giải quyết.
Điển hình về vấn đề hạt nhân của Iran, Tehran lâu nay cũng không thừa nhận theo đuổi phát triển vũ khí nguyên tử, mà cho rằng chỉ đáp ứng mục đích dân sự. Nên tuyên bố của Tổng thống Pezeshkian về vấn đề này không phải là mới. Vì thế, để đạt mục tiêu của Mỹ đề ra là loại bỏ chương trình hạt nhân của Iran, thì Tehran phải đồng ý từ bỏ lượng uranium đã làm giàu đến tỷ lệ 60%. Vấn đề đặt ra là Iran từ bỏ lượng uranium làm giàu thế nào sẽ phụ thuộc vào các cuộc đàm phán tiếp theo trong khoảng thời gian 60 ngày, nhất là khi Tehran vẫn bảo lưu quyền phát triển hạt nhân dân sự.
Bên cạnh đó, việc Iran “đính kèm” yêu cầu thỏa thuận hòa bình phải bao gồm các vấn đề như kết thúc xung đột giữa Israel với Li Băng (cụ thể là lực lượng Hezbollah), Mỹ thì lại muốn Iran phải cam kết ngưng hỗ trợ các lực lượng quân sự ở khu vực như Hezbollah, Houthi (ở Yemen), Hamas (ở Dải Gaza)… Đây cũng là một “điểm mờ” khó giải quyết.
Tuy nhiên, phía Mỹ dường như mong muốn sớm đạt thỏa thuận hòa bình, bởi Tổng thống Trump và phe Cộng hòa đang chịu sức ép từ cử tri về việc giá cả tăng cao, nhất là giá nhiên liệu tăng cao do xung đột Iran ở thời điểm cuộc bầu cử giữa kỳ đang tới gần. Phát biểu ngày 24.5, Tổng thống Trump đã phải lên tiếng kêu gọi người dân “kiên nhẫn” về việc giá cả tăng cao và khẳng định đây chỉ là tình trạng ngắn hạn, khó khăn sắp “kết thúc”.
Mặc dù còn những thách thức cho hòa bình Mỹ – Iran, nhưng các tín hiệu tích cực vẫn đủ giúp cho thị trường dầu mỏ hạ nhiệt. Đến hôm qua, giá dầu Brent và WTI đều giảm khoảng 6%, lần lượt còn ở mức 97,4 USD/thùng và 90,87 USD/thùng.
Truyền thông quốc tế ngày 30.5 đưa tin quân đội Nga và Ukraine tiếp tục tiến hành các đợt tấn công đáp trả lẫn nhau bằng tên lửa và máy bay không người lái (UAV) với số lượng lớn, nhằm vào các cơ sở hạ tầng trọng yếu.
Theo Không quân Ukraine, trong đêm 29.5 và rạng sáng 30.5, Nga đã phóng 290 UAV các loại. Phía Kyiv tuyên bố các đơn vị phòng không nước này đã đánh chặn và vô hiệu hóa 5 tên lửa Kh-101 cùng 279 UAV trên nhiều khu vực. Dù vậy, giới chức Ukraine vẫn ghi nhận UAV của Nga đánh trúng mục tiêu tại 7 địa điểm, trong đó hạ tầng trọng yếu ở tỉnh Chernihiv bị hư hại nghiêm trọng, Ukrainska Pravda đưa tin.
Phía Ukraine cũng đã tăng cường tấn công sâu vào lãnh thổ Nga. Tổng thống Ukraine Zelensky ngày 30.5 tuyên bố lực lượng nước này đã đánh trúng kho dầu Armavir ở tỉnh Krasnodar (Nga), AFP đưa tin. Ông Zelensky mô tả đây là bước đi trong kế hoạch "trừng phạt tầm xa" nhằm vào ngành công nghiệp dầu mỏ của Moscow. Quân đội Ukraine cũng cho biết đã tấn công một kho dầu ở thành phố Taganrog, tỉnh Rostov (Nga) và cảng dầu ở thành phố Feodosia tại bán đảo Crimea.
Về phía Nga, Bộ Quốc phòng nước này ngày 30.5 xác nhận đã tiến hành các cuộc tấn công phối hợp bằng vũ khí chính xác tầm xa vào hàng loạt sân bay quân sự, cơ sở năng lượng, nhiên liệu và hạ tầng được quân đội Ukraine sử dụng, nhằm đáp trả đợt không kích của Kyiv.
Bộ Quốc phòng Nga cho biết hệ thống phòng không của họ đã đánh chặn thành công 352 UAV và 10 bom dẫn đường. Trên thực địa, quyền thống đốc tỉnh Belgorod Alexander Shuvalev thông báo quân đội Ukraine đã thực hiện 55 đợt tấn công trong 24 giờ, khiến 3 người thiệt mạng và 3 người khác bị thương.
Nga và Ukraine không bình luận về tuyên bố của đối thủ. Hai bên cũng thường phủ nhận tấn công dân thường và hạ tầng dân sự.
Viết trên mạng xã hội, Tổng thống Volodymyr Zelensky ngày 30.5 thông báo vừa chủ trì một cuộc họp chiến lược cấp cao với các quan chức hàng đầu nhằm định hình các bước đi tiếp theo của Ukraine. Cuộc họp có sự tham gia của các nhân vật chủ chốt của Ukraine, gồm Chánh văn phòng tổng thống Kyrylo Budanov, Thư ký Hội đồng An ninh và Quốc phòng Rustem Umerov, Phó thủ tướng kiêm Bộ trưởng Năng lượng Denys Shmyhal.
Cuộc họp tập trung vào việc củng cố lập trường và đáp ứng các nhu cầu phòng thủ thiết yếu cho Ukraine, trong bối cảnh cục diện ngoại giao quốc tế đang có nhiều chuyển biến, theo Kyiv Post.
Tại cuộc họp, Tổng thống Zelensky cho biết đã xác định 3 ưu tiên trong công tác chủ đạo. Trong đó, ngoại giao và quốc phòng là ưu tiên hàng đầu. Theo ông Zelensky, trọng tâm trong những tuần tới là tăng cường năng lực phòng không (đặc biệt là chống tên lửa đạn đạo) và thúc đẩy các thỏa thuận song phương về sản xuất, cung cấp UAV, bao gồm thỏa thuận UAV với Liên minh châu Âu (EU).
Ông Zelensky cho biết Ukraine đang duy trì liên lạc hằng ngày với quan chức Mỹ cùng các đối tác châu Âu, đồng thời tiết lộ Kyiv đang chuẩn bị cho "các cuộc đàm phán quan trọng, thế nhưng chưa thể công khai chi tiết".
Ưu tiên tiếp theo là vấn đề nhân đạo. Người đứng đầu Ukraine đề cập sẽ duy trì và đẩy mạnh các nỗ lực trao đổi tù binh chiến tranh. Tổng thống đã chỉ đạo đội ngũ khẩn trương liên hệ với các đối tác quốc tế nhằm tăng cường vai trò trung gian hòa giải.
Cuối cùng là ưu tiên năng lượng, qua việc thúc đẩy các quyết định và cam kết hỗ trợ từ quốc tế, nhằm củng cố an ninh năng lượng cho Ukraine.
Bộ tư lệnh Trung tâm (CENTCOM), cơ quan đặc trách hoạt động của quân đội Mỹ ở Trung Đông, hôm 21/4 xác nhận tàu sân bay USS Abraham Lincoln đang tham gia chiến dịch phong tỏa các cảng biển Iran. USS Abraham Lincoln được triển khai làm nhiệm vụ từ tháng 11/2025, đồng nghĩa chiến hạm Mỹ đã hoạt động gần 6 tháng liên tục trên biển.
Kênh tin tức Wion cho biết một trong những lợi thế quan trọng của USS Abraham Lincoln, cũng như các tàu sân bay hạt nhân lớp Nimitz và Ford, khi hoạt động dài ngày trên biển là không cần cập cảng để tiếp nước ngọt.
Theo hải quân Mỹ, quá trình khử muối, biến nước biển thành nước ngọt đóng vai trò quan trọng trong đáp ứng nhiệm vụ tác chiến và phục vụ nhu cầu hàng ngày của hàng nghìn quân nhân.
"Chúng tôi có 4 thiết bị chưng cất dùng để biến nước biển thành nước uống, với tổng sản lượng khoảng 1,5 triệu lít nước ngọt mỗi ngày", Joel Cogan, kỹ thuật viên vận hành hệ thống nước trên USS Abraham Lincoln hồi năm 2017, cho biết.
4 hệ thống khử muối trên tàu ứng dụng nguyên lý bay hơi tức thời. Nguồn nhiệt khổng lồ từ hai lò phản ứng hạt nhân A4W được dùng để đun nóng nước biển, lượng nước này sau đó được đưa vào môi trường chân không và lập tức bốc hơi. Hơi nước tiếp tục chuyển đến khu vực ngưng tụ và trở thành nước ngọt tinh khiết.
"Loại nước này còn được xử lý bằng clo để bảo đảm an toàn. Nước sẽ tập kết trong các bể chứa và phân phối khắp tàu bằng máy bơm", Daniel Sanchez, sĩ quan thuộc bộ phận quản lý lò phản ứng hạt nhân, cho hay.
Nước cất có độ tinh khiết cao và vị rất nhạt, nên kỹ thuật viên trên tàu phải thêm khoáng chất theo tỷ lệ phù hợp để thủy thủ đoàn dễ uống hơn. Điều này cũng giúp bù chất điện giải cho quân nhân, nhất là khi hoạt động dưới thời tiết nắng nóng và đổ nhiều mồ hôi.
Nước ngọt từ hệ thống khử muối không chỉ được dùng để uống, mà chia thành ba loại. Đầu tiên là "nước cấp" cho lò phản ứng hạt nhân, đòi hỏi có độ tinh khiết rất cao. Tiếp theo là nước dùng để ăn uống và tắm giặt. Cuối cùng là "nước rửa", chuyên dùng để rửa trôi lớp muối ăn mòn thường bám trên các chiến đấu cơ và khí tài hoạt động dài ngày trên biển.
Quy trình khử muối không nằm trong chương trình đào tạo thợ máy, nên thủy thủ tàu sân bay phải học và đạt chứng chỉ cần thiết trước khi được vận hành chúng.
"Mất khoảng hai năm để lên cấp bậc cao hơn và thêm 4 năm nữa trước khi đủ điều kiện làm người trực gác hệ thống nước. Khi đã có chứng chỉ, chúng tôi vẫn được đào tạo 4 tiếng mỗi tuần để cập nhật kiến thức về lò phản ứng", Cogan cho hay.
Nhân sự làm nhiệm vụ này phải kiểm soát chặt chẽ lượng nước đến từng giọt. "Chúng tôi phụ trách phân phối nước, kiểm tra thất thoát ở đâu và đảm bảo không lãng phí", Cogan nói.
Trong trường hợp tàu suy giảm năng lực khử muối và không thể đáp ứng đủ nhu cầu, thủy thủ đoàn sẽ bị hạn chế thời gian sử dụng nước ngọt.
Dựa trên đề xuất của kỹ thuật viên, sĩ quan chỉ huy sẽ quyết định thời điểm áp dụng chế độ cấp nước theo khung giờ. Thủy thủ đoàn cũng phải sử dụng đĩa giấy và dao dĩa nhựa dùng một lần, để hạn chế tốn nước rửa. Các nhiệm vụ thiết yếu như lau rửa máy bay không bị ảnh hưởng bởi biện pháp hạn chế này.
Khả năng tạo ra lượng lớn nước ngọt còn giúp các tàu sân bay hạt nhân như USS Abraham Lincoln trở thành phương tiện hỗ trợ nhân đạo hàng đầu. Trong các nhiệm vụ cứu trợ thảm họa, chúng có thể neo đậu ngoài khơi và bơm hàng nghìn lít nước cho những khu vực bị cắt điện nước.
USS Abraham Lincoln là chiếc thứ 5 thuộc lớp siêu tàu sân bay Nimitz của Mỹ, được biên chế năm 1989. Tàu dài 333 m, rộng 76 m, có lượng giãn nước hơn 100.000 tấn.
Khi làm nhiệm vụ ở Trung Đông, tàu sân bay USS Abraham Lincoln mang theo loạt tiêm kích tàng hình F-35C, chiến đấu cơ F/A-18E/F, máy bay tác chiến điện tử EA-18G, phi cơ cảnh báo sớm E-2D, trực thăng lai CMV-22B và trực thăng săn ngầm.
Ngày 20-5, Đại sứ quán Việt Nam tại Israel cho biết đang triển khai các biện pháp bảo hộ công dân đối với Tiêu Nguyễn Bảo Ngọc, công dân Việt Nam tham gia đội tàu của tổ chức Global Sumud Flotilla hướng tới Dải Gaza và bị lực lượng chức năng Israel bắt giữ.
Ngay sau khi nhận được thông tin vụ việc, Cục Lãnh sự (Bộ Ngoại giao Việt Nam) đã phối hợp với các cơ quan đại diện Việt Nam ở Israel, Ai Cập và Thổ Nhĩ Kỳ và các cơ quan chức năng liên quan trong nước để xác minh vụ việc.
Các bên đồng thời tích cực liên hệ, trao đổi với gia đình công dân Tiêu Nguyễn Bảo Ngọc để có thêm thông tin, tạo thuận lợi cho công tác xác minh, bảo hộ công dân.
Đại sứ quán Việt Nam tại Israel đã liên hệ Bộ Ngoại giao Israel đề nghị xác minh thông tin liên quan vụ việc, yêu cầu bảo đảm đối xử nhân đạo, thực hiện đầy đủ các quy định và công ước quốc tế liên quan đến bảo hộ công dân và quyền con người.
Đại diện Đại sứ quán cho biết đang tiếp tục phối hợp chặt chẽ với các cơ quan chức năng sở tại và theo dõi sát tình hình, từ đó có các biện pháp hỗ trợ cần thiết đối với công dân Việt Nam liên quan vụ việc.
Trong bối cảnh tình hình an ninh tại khu vực Trung Đông tiếp tục diễn biến phức tạp, Đại sứ quán Việt Nam tại Israel khuyến cáo công dân Việt Nam tuân thủ nghiêm quy định của các nước trong khu vực Trung Đông.
Đại sứ quán khuyến cáo công dân phải thường xuyên theo dõi cảnh báo an ninh của chính quyền các nước và cơ quan đại diện Việt Nam ở khu vực, đồng thời hạn chế tới các khu vực có xung đột hoặc nguy cơ mất an toàn.
Đại sứ quán Việt Nam tại Israel cho biết sẽ tiếp tục cập nhật thông tin và thực hiện các biện pháp bảo hộ công dân cần thiết theo quy định của pháp luật Việt Nam và thông lệ quốc tế.
Theo tổ chức Global Sumud Flotilla, 38 tàu thuộc đội tàu gồm 54 chiếc rời Thổ Nhĩ Kỳ tuần trước để đến Dải Gaza đã bị phía Israel "bao vây" cách bờ biển Gaza khoảng 250 hải lý ngày 18-5.
Các tàu chở 319 công dân đến từ hàng chục quốc gia, trong đó có Úc, Ý, Tây Ban Nha, Ireland và Indonesia.
Mục đích của nhóm này là cố gắng cung cấp thực phẩm, nước uống và thuốc men cho người dân ở Dải Gaza. Theo báo The Guardian, có các đoạn phim cho thấy quân đội Israel tiếp cận nhóm tàu bằng xuồng cao tốc, sau đó lên boong.
