Đám cưới năm 1996 của bà Hằng diễn ra tại căn nhà nhỏ ở xã Ngọc Lý, huyện Tân Yên, tỉnh Bắc Giang. Bố mẹ bà làm 60 mâm cỗ mừng con gái lấy chồng. Nhưng khi em trai làm chủ tiệm áo cưới chuẩn bị sẵn trang phục, cô dâu 30 tuổi vẫn từ chối. Bà chọn mặc bộ quần áo giản dị, trang điểm nhẹ để về nhà chồng.
“Mẹ bọn trẻ mất chưa được bao lâu, tôi không muốn gia đình bên ngoại của các con chạnh lòng”, bà Hằng, hiện 60 tuổi, giải thích lý do từ chối mặc váy cưới của cô dâu lần đầu xuất giá.
Khi thắp nén hương lên bàn thờ nhà chồng và trước di ảnh người vợ quá cố của ông Biểu, bà khấn thầm: “Xin chị bảo hộ cho em có sức khỏe để nuôi các con. Chị đừng dọa em, em sợ là em trốn về đấy”.
Lời khấn nửa đùa nửa thật ấy là khởi đầu cho hành trình 30 năm làm mẹ kế đầy thăng trầm của người giáo viên mầm non.
Trước đó một năm, cô gái 29 tuổi Giáp Thị Hằng được mai mối cho người đàn ông nhiều hơn 6 tuổi, sống tại xã Lam Cốt, huyện Tân Yên, Bắc Giang (nay là xã Quang Trung, tỉnh Bắc Ninh). Ông vừa trải qua biến cố mất vợ, một mình nuôi bốn con gái nhỏ. “Thời đó tôi đã bị xem là quá lứa lỡ thì, nhưng nghe hoàn cảnh con mọn, tôi rất sợ nên từ chối ngay”, bà kể.
Tuy nhiên, ông Biểu vẫn kiên trì, thường xuyên đạp xe 15 km đến nhà bà chơi. Khi cả bà ngoại (mẹ vợ ông Biểu) và cậu ruột của những đứa trẻ đến đặt vấn đề, bà Hằng quyết định đến xem gia cảnh. Đón bà là bốn đứa trẻ. Đứa lớn 12 tuổi, hai đứa giữa 7 tuổi và 5 tuổi, còn bé út tên là Dương Bắc Giang chưa đầy một tuổi được chị ẵm trên tay.
Nghe người lớn nói “sắp có mẹ mới”, lũ trẻ xúm quanh bà Hằng, ánh mắt ngơ ngác nhưng khát khao tình thân. “Nhìn những đứa trẻ và người đàn ông hiền lành, tôi gật đầu”, bà kể.
Sau khi kết hôn, người phụ nữ nặng 37 kg bắt đầu lịch trình làm việc từ 4h sáng ngoài đồng. Đến giờ hành chính, bà đến trường dạy mầm non. Buổi trưa, bà tranh thủ về lo cơm nước. Thời điểm đó, lương giáo viên mầm non ở nông thôn được trả bằng thóc, mỗi năm nhận bốn tạ. Cả gia đình sống dựa vào mẫu ruộng và đồng lương giáo viên của bà nên cuộc sống luôn thiếu thốn. Ba năm sau, bà sinh thêm một người con chung với ông Biểu. Kinh tế gia đình càng thêm khó khăn.
Nhưng áp lực kinh tế không sợ bằng cuộc khủng hoảng tâm lý của những đứa con chồng và định kiến “mấy đời bánh đúc có xương”. Từ ngày đầu, bà dặn dò các con: “Ngoài kia sẽ có người nói ra nói vào, nhưng các con đã đồng ý làm con của mẹ thì phải nghe lời”.
Quá trình uốn nắn những bé gái bước vào tuổi dậy thì xảy ra nhiều bất đồng. Có lần, cô con gái lớn phạm lỗi bị mẹ mắng, vì uất ức nên cãi lại, rồi chạy lên bàn thờ khóc với mẹ đẻ. Nhìn cảnh tượng ấy, bà Hằng tủi thân. Trời nhá nhem tối, bà dắt xe đạp bỏ về nhà ngoại. Nhưng đi được một đoạn, ngoảnh lại thấy chồng chở theo đứa con nhỏ đuổi theo, bà lại quay về.
Người mẹ chọn cách làm bạn với con để dần thấu hiểu. Bà nói với lũ trẻ, nếu thấy lời mẹ dạy chưa thỏa đáng, có thể hỏi bà ngoại và các dì xem ai đúng ai sai.
Trong sinh hoạt, bà chia đều quà cáp và quần áo mới cho cả năm chị em. Sự công bằng giúp xóa nhòa khoảng cách. Những đứa trẻ dần xem mẹ kế như ruột thịt. ”Nhiều hôm, tôi đạp xe về ngoại, quay về thấy lũ trẻ đã đứng ở cổng đợi sẵn”, bà kể. Đến tuổi thiếu nữ, các cô con gái bắt đầu tâm sự chuyện tình cảm với mẹ kế.
Dương Bắc Giang, cô con gái út, cho biết đến năm 7 tuổi, qua lời người xung quanh, cô mới biết bà Hằng không phải mẹ đẻ. “Lúc nhỏ tôi bướng bỉnh, mỗi lần dỗi thường nói muốn mẹ khác, mẹ chỉ cười và dỗ dành”, Giang kể.
Sau 30 năm, bốn người con gái riêng của ông Biểu đều đã khôn lớn. Trong đám cưới của từng người, vợ chồng bà Hằng tự tay chuẩn bị của hồi môn chu đáo. Trong lễ cưới, người mẹ kế lúc nào cũng là người bật khóc đầu tiên vì thương con, khiến cả nhà khóc theo.
Đến nay, bà Hằng đã là bà ngoại của 9 đứa trẻ. Cứ mỗi lần các con gái ở cữ, người mẹ kế ấy lại đón về tự tay chăm sóc suốt tháng đầu. Với bà, niềm hạnh phúc lớn nhất tuổi xế chiều là chứng kiến bốn cô con gái của chồng đều khôn lớn, có công việc ổn định và gia đình êm ấm.
Ông Biểu thường dặn các con phải đối tốt với mẹ – người cùng cha con ông đi qua những ngày giông tố nhất cuộc đời. Con gái của ông quấn mẹ hơn cha. Các cô lấy chồng quanh vùng, trước khi sang nhà ngoại đều gọi điện hỏi trước: “Hôm nay mẹ có nhà không để con sang?”.
Cách đây 10 năm, cô út Dương Bắc Giang kết hôn. Chồng cô từng qua một đời vợ và đang nuôi riêng. Bước vào cuộc sống gia đình với vai trò mẹ kế, Giang cho biết cô áp dụng những điều học được từ cách mẹ Hằng nuôi dạy chị em mình.
“Bà đã cho tôi một người mẹ và cho tôi bản lĩnh để làm mẹ”, Giang nói.
Đó là câu chuyện của các bạn trẻ Câu lạc bộ Ngôn ngữ ký hiệu (khoa công tác xã hội - nhân học - xã hội học Trường ĐH Khoa học xã hội và Nhân văn, ĐH Quốc gia TP.HCM) chọn cách lắng nghe bằng ánh mắt và trái tim, mong muốn xã hội đổi thay cách nhìn với người khiếm thính.
Những buổi sinh hoạt của câu lạc bộ diễn ra trong không gian khá đặc biệt. Ở đó chỉ có những đôi tay chuyển động, những ánh mắt tập trung và từng nụ cười nhẹ. Mỗi động tác được thực hiện chậm rãi, chính xác. Họ giao tiếp không cần âm thanh.
Điều đáng nói phần lớn thành viên câu lạc bộ đều không phải người điếc hay khiếm thính. Họ là những sinh viên bình thường song lại chọn học một ngôn ngữ không lời để hiểu những con người mà đôi khi vốn ít được lắng nghe trong xã hội.
Thành lập năm 2012, Câu lạc bộ Ngôn ngữ ký hiệu nhiều năm qua đã trở thành điểm đến của những sinh viên yêu thích hoạt động xã hội. Họ còn có điểm chung khác là mong muốn tìm hiểu, hỗ trợ cộng đồng người điếc. Các bạn không đến câu lạc bộ với suy nghĩ cho đi như bao hội, nhóm thiện nguyện khác mà là hướng đến sự hiểu đúng và tôn trọng dành cho những người kém may mắn này.
"Ban đầu tụi mình cũng nghĩ học cho biết thôi nhưng càng học, càng tiếp xúc mới thấy đây không chỉ là một ngôn ngữ mà là cả một thế giới" - bạn Cao Thị Hải Yến, sinh viên năm 4 khoa văn hóa học Trường ĐH Khoa học xã hội và Nhân văn (ĐH Quốc gia TP.HCM), chia sẻ.
Sinh viên Huỳnh Quốc Nam - chủ nhiệm câu lạc bộ - kể từng nghĩ người điếc cần được giúp đỡ nhưng khi tiếp xúc đã nhận ra họ không cần sự thương hại mà chỉ cần sự tôn trọng và được hiểu đúng. Điều này cũng làm thay đổi góc nhìn của nhiều bạn trong câu lạc bộ. "Có không ít người vô thức dùng cụm từ người khiếm khuyết với ý nghĩa tiêu cực nhưng thực ra họ có văn hóa riêng và cách giao tiếp riêng, tức là họ không thiếu mà chỉ là họ khác chúng ta", Nam nói.
Cuối tháng 3 vừa qua, chương trình thiện nguyện "Dấu yêu" do câu lạc bộ phối hợp tổ chức tại Trung tâm Hỗ trợ phát triển giáo dục hòa nhập tỉnh Đồng Nai đã để lại nhiều cảm xúc cho các thành viên. Không có lời dẫn chuyện qua micro, không có những bài hát được nghe bằng tai nhưng ấy là không gian tràn ngập niềm vui.
Những trò chơi đơn giản, những tiết mục "múa dấu" theo nhịp nhạc, những cái nắm tay thật chặt… tạo nên một ngày kết nối rất khác. Các bạn nhỏ không cần cố gắng "nghe" để hòa nhập với người khác mà chính sinh viên chủ động bước vào thế giới của trẻ. "Có những khoảnh khắc mình không cần nói gì, chỉ cần nhìn ánh mắt và nụ cười của các em là hiểu, sự im lặng không còn là rào cản", một thành viên câu lạc bộ kể lại.
Sinh hoạt cùng câu lạc bộ, nhiều bạn sinh viên bảo rằng tìm được môi trường giúp mình thay đổi. Bạn Cao Thị Hải Yến, sinh viên năm 4 khoa văn hóa học, khoe rất tình cờ song bạn đã gắn bó khá lâu dù ban đầu khá rụt rè, giao tiếp không tốt.
Tham gia câu lạc bộ, Yến nói buộc phải quan sát nhiều hơn, chú ý đến người khác nhiều hơn, chưa kể việc học ngôn ngữ ký hiệu không chỉ là học động tác tay mà còn là học cách cảm nhận.
"Mình nhận ra trước đây nghe nhiều nhưng chưa chắc đã hiểu, còn bây giờ mình học cách lắng nghe bằng mắt, bằng cảm xúc, Nhờ đó thấy tự tin vào khả năng kết nối của bản thân hơn trước", Yến bộc bạch.
Triển lãm thiếu nhi "Thanh thiếu nhi hành động ứng phó với biến đổi khí hậu" do Hội đồng Đội Trung ương phối hợp với tổ chức Plan International tổ chức tối 29-5 tại Hà Nội. Tại đây, "Moon" Trần Tân Anh giới thiệu thông điệp của thiếu nhi cả nước về hành động, sáng tạo, góp phần xây dựng tương lai xanh trước biến đổi khí hậu.
Triển lãm là một trong chuỗi hoạt động "Ngày hội Thế giới tuổi thơ lần thứ 27", diễn ra từ hôm nay 29-5 đến 1-6-2026.
Trần Tân Anh (Moon) sinh năm 2013, là diễn viên nhí, người mẫu, MC nổi tiếng có ảnh hưởng lớn trong giới trẻ, đặc biệt là thế hệ Gen Alpha. Cô bé từng thủ vai nhiều phim truyền hình chiếu ở giờ "vàng" trên VTV như Hành trình công lý, Cách em 1 milimet...
Moon cũng là một TikToker có hơn 98.000 người theo dõi. Cô bé luôn là đại diện cho hình ảnh tích cực, đam mê với nghệ thuật và thành tích học tập nổi bật được phụ huynh ủng hộ.
Tại buổi triển lãm, Moon giới thiệu cho khách mời và thiếu nhi về thông điệp ứng phó biến đổi khí hậu, về những sáng kiến nổi bật của thiếu nhi cả nước về chủ đề này.
Triển lãm trưng bày 20 bức tranh của thiếu nhi Tuyên Quang với chủ đề ứng phó với biến đổi khí hậu. Những bức tranh hồn nhiên, đầy cảm xúc của thiếu nhi miền núi bày tỏ tâm tư, suy nghĩ của các em về thiên nhiên xanh, về tình yêu môi trường và cả những lo lắng trước thiên tai, lũ lụt...
"Moon" Trần Tân Anh tự tin giới thiệu về những thông điệp của thiếu nhi được chung tay bảo vệ môi trường bằng những việc nho nhỏ như trồng cây xanh, tiết kiệm điện, nước, hạn chế rác thải nhựa...
Bên cạnh những bức tranh hồn nhiên, đầy cảm xúc ấy, Tân Anh thuyết minh mô hình sáng tạo của thiếu nhi Quảng Trị. Đây là mô hình dùng đèn năng lượng mặt trời để bẫy côn trùng hại lúa cho bà con nông dân.
Các em đưa ra mô hình rất đơn giản nhưng hiệu quả là dùng năng lượng mặt trời thắp sáng ở cánh đồng để bẫy côn trùng gây hại, giảm sử dụng thuốc trừ sâu.
"Thông qua không gian triển lãm hôm nay, chúng cháu mong muốn gửi đi thông điệp rằng: dù ở bất kỳ độ tuổi nào, mỗi người đều có thể góp phần bảo vệ môi trường và ứng phó với biến đổi khí hậu bằng những hành động nhỏ nhưng thiết thực" - Tân Anh nói.
Ông Trần Quang Đông - Thứ trưởng Bộ Văn hóa - Thể thao và Du lịch - cho hay "Ngày hội Thế giới tuổi thơ lần thứ 27" diễn ra từ ngày 29-5 đến ngày 1-6 năm nay có nhiều hoạt động phong phú, hấp dẫn cho thiếu nhi.
Đó là các chương trình nghệ thuật, giao lưu cùng nghệ sĩ, trình diễn thời trang thiếu nhi, chiếu phim hoạt hình, các hoạt động trải nghiệm sáng tạo, giáo dục kỹ năng sống, giới thiệu nghề thủ công truyền thống, mỹ thuật, trò chơi dân gian và các hoạt động tương tác dành cho trẻ em và gia đình.
Các hoạt động này mang lại giá trị cao, có ý nghĩa giáo dục toàn diện cho các cháu thiếu niên, nhi đồng.
Thông qua các chương trình nghệ thuật, các không gian sáng tạo và hoạt động tương tác, các em được tiếp cận gần hơn với văn hóa truyền thống dân tộc, nghệ thuật thủ công, các giá trị lịch sử, tinh thần sẻ chia, lòng nhân ái và ý thức trách nhiệm với cộng đồng.
"Ngày hội cũng là dịp để chúng ta cùng nhìn nhận sâu sắc hơn vai trò của văn hóa, nghệ thuật trong quá trình hình thành nhân cách và phát triển tâm hồn trẻ thơ. Một môi trường văn hóa lành mạnh, nhân văn sẽ là nền tảng quan trọng để trẻ em phát triển toàn diện, trở thành những công dân có tri thức, có trách nhiệm, có lòng yêu nước và khát vọng cống hiến cho đất nước trong tương lai" - Thứ trưởng Đông nói.
Có người nhớ những người thân quen đã không còn, có người nhớ tình người trong những ngày khó khăn nhất, và cũng có người tìm thấy niềm an ủi khi nhìn thành phố hôm nay xanh hơn, bình yên hơn.
Nhiều bạn đọc đã chia sẻ những cảm xúc như vậy dưới bài viết của Tuổi Trẻ về công viên số 1 Lý Thái Tổ.
Trong nhiều ý kiến gửi về, điều được nhắc đến nhiều nhất là ký ức về những ngày dịch COVID-19 bao trùm thành phố.
Bạn đọc Sao Xẹt cho biết mỗi lần có việc đi ngang công viên, ông thường chạy xe chậm lại. Giữa nhịp sống hối hả của thành phố hôm nay, nơi đây khiến ông nhớ về một giai đoạn mà người dân TP.HCM khó có thể quên. Trong lòng bâng khuâng, rưng rưng cảm xúc thương mến. Nhớ về những ngày dịch bệnh càn quét thành phố. Và nhớ đồng bào đã lặng lẽ ra đi.
Bạn đọc có nickname Sông Sài Gòn cũng chia sẻ cảm giác tương tự. "Mỗi lần ghé thăm công viên là một lần ký ức của những ngày COVID-19 lại hiện về. Những mất mát, chia ly của giai đoạn ấy đến nay vẫn còn nguyên trong tâm trí nhiều người dân", bạn đọc này bày tỏ.
Bạn đọc Thanh Nga kể về thời gian sống trong con hẻm nhà chị - nơi nhiều người dân đã không thể vượt qua đại dịch. Nhưng điều bạn đọc nhớ nhiều là tình làng nghĩa xóm trong những ngày khó khăn nhất. Cảm ơn bà con trong hẻm đã rất nghĩa tình chia sẻ từng phần quà nhỏ bé.
Bạn đọc Nguyễn Thanh Hiệp cho rằng đại dịch đã để lại một vết hằn lớn trong ký ức của thành phố khi hàng chục ngàn người dân TP.HCM mất đi vì COVID-19. Công viên số 1 Lý Thái Tổ ra đời đáp ứng nhu cầu rất tự nhiên của người dân, cần một nơi để tưởng nhớ, để tri ân và để thế hệ sau hiểu được những gì thành phố đã trải qua.
Ở góc nhìn khác, bạn đọc Mỹ Tâm nhắc đến những cuộc chia ly đặc biệt đau lòng của thời dịch bệnh. Công viên hôm nay giống như một không gian chung để gia đình, bạn bè và cộng đồng gửi gắm tình cảm với những người đã khuất, ghi nhận những mất mát mà biết bao gia đình từng phải gánh chịu.
Theo bạn đọc Khánh An, công viên không chỉ là một công trình cảnh quan, mà còn là nơi lưu giữ ký ức và góp phần hàn gắn những tổn thương đã trải qua.
Bên cạnh ý nghĩa tưởng niệm, nhiều bạn đọc cũng nhìn thấy ở công viên số 1 Lý Thái Tổ hình ảnh của sự hồi sinh và sức sống mới.
Bạn đọc Thanh Tâm đặc biệt ấn tượng với hình tượng trái tim trong giọt nước bên hồ Vĩnh Tuyền. Hình ảnh ấy gợi lên niềm cảm thương sâu sắc trước những mất mát mà thành phố từng trải.
Bạn đọc Nhân Hòa nhận xét thiết kế công viên như một trái tim xanh giữa lòng thành phố là ý tưởng giàu tính nhân văn. Trong khi đó, bạn đọc Châu Anh gửi lời cảm ơn đến những người thiết kế công trình vì đã tạo nên một không gian vừa có giá trị thẩm mỹ, vừa mang ý nghĩa tinh thần lớn lao.
Bạn đọc John đề xuất gọi công trình là "Công viên Trái tim". Bạn đọc Sao Xẹt cho biết vẫn gọi nơi này như vậy từ lâu. Với nhiều người, hình tượng trái tim không chỉ hiện diện trong thiết kế mà còn trở thành biểu tượng cho tình người, sự sẻ chia và lòng biết ơn.
Bạn đọc Teosg kể chi tiết khiến anh xúc động khi xem một đoạn video về công viên. Đó là hình ảnh một bó hoa được đặt bên hồ giọt nước cùng dòng chữ: "Chúc mừng ngày cưới của Ba Mẹ!". Chỉ một câu ngắn ngủi nhưng đủ để gợi lên biết bao câu chuyện riêng và những khoảng trống không dễ lấp đầy trong nhiều gia đình.
Bạn đọc Ái Điệp cho rằng cây xanh trong công viên luôn đâm chồi nảy lộc, tượng trưng cho sự sống tuần hoàn và sức hồi sinh mạnh mẽ. Theo chị, giữa lòng thành phố đông đúc, một công viên tưởng niệm xanh tươi chính là minh chứng rằng dù trải qua đau thương lớn đến đâu, cuộc sống vẫn tiếp tục và tương lai vẫn mở ra phía trước.
Không chỉ mang ý nghĩa tưởng niệm, công viên ngày nay còn trở thành điểm đến quen thuộc của nhiều gia đình. Bạn đọc Thiên Ân đánh giá đây là một không gian cuối tuần lý tưởng với nhiều cây xanh và bầu không khí trong lành.
Bạn đọc Giao Nhân cảm nhận nơi đây mang lại sự bình yên và giúp con người kết nối với nhau nhiều hơn. Còn với bạn đọc Quý, giá trị của công trình không chỉ dành cho thế hệ hôm nay mà còn cho con cháu mai sau!
