NASA tuyên bố tàu vũ trụ MAVEN “đã chết”

Chiều 15/6, HĐND thành phố Hà Nội thông qua 3 nghị quyết nhằm cụ thể hóa các cơ chế đặc thù của Luật Thủ đô trong lĩnh vực khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Ba nghị quyết được kỳ vọng hình thành khung chính sách kết nối giữa nguồn lực tài chính, hạ tầng số, hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo và hoạt động bảo hộ sở hữu trí tuệ trên địa bàn Thủ đô. Các chính sách sẽ có hiệu lực từ ngày 1/7.

Thành lập quỹ phát triển khoa học, công nghệ

Nghị quyết đầu tiên quy định việc thành lập, tổ chức, hoạt động và quản lý Quỹ Phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo thành phố Hà Nội.

Quỹ là quỹ tài chính nhà nước ngoài ngân sách, trực thuộc UBND thành phố, hoạt động không vì mục tiêu lợi nhuận. Đơn vị này có tư cách pháp nhân, con dấu, tài khoản và báo cáo tài chính riêng.

Quỹ có nhiệm vụ quản lý, sử dụng nguồn ngân sách thành phố dành cho hoạt động khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Bên cạnh đó, quỹ được huy động các nguồn lực xã hội hợp pháp, tạo thêm nguồn vốn cho nghiên cứu, ứng dụng công nghệ và thương mại hóa kết quả khoa học.

Theo nghị quyết, quỹ có thể tài trợ, đặt hàng nhiệm vụ; hỗ trợ lãi suất vay; đầu tư phát triển hạ tầng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Nguồn lực của quỹ cũng được sử dụng để hỗ trợ quản lý, khai thác và thương mại hóa tài sản trí tuệ; phát triển hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo và lan tỏa văn hóa đổi mới sáng tạo trong cộng đồng.

Hoạt động của quỹ phải tuân thủ nguyên tắc công khai, minh bạch, không hỗ trợ trùng lặp từ ngân sách nhà nước. Việc tiếp nhận tài trợ không được tạo lợi ích trái quy định cho bên đóng góp, đồng thời phải bảo đảm phòng, chống xung đột lợi ích, tham nhũng, tiêu cực và lãng phí.

Cơ cấu tổ chức của quỹ gồm Hội đồng quản lý, cơ quan điều hành và Ban Kiểm soát. Sở Khoa học và Công nghệ Hà Nội là cơ quan thường trực, làm đầu mối tham mưu chiến lược, lĩnh vực ưu tiên và danh mục nhiệm vụ đặt hàng, tài trợ.

Cơ quan điều hành chịu trách nhiệm quản lý tài chính, giải ngân, thanh toán, quyết toán và đánh giá hiệu quả sử dụng nguồn vốn. Ban Kiểm soát hoạt động độc lập, theo dõi việc chấp hành điều lệ, quy chế tài chính và các quy định phòng ngừa xung đột lợi ích.

Hỗ trợ đào tạo năng lực số tối đa 3 triệu đồng mỗi người

Nghị quyết thứ hai quy định chính sách thúc đẩy chuyển đổi số, phát triển sản phẩm và dịch vụ công nghệ số trên địa bàn Hà Nội.

Các chính sách tập trung vào hạ tầng số, nền tảng số, dữ liệu, trí tuệ nhân tạo, thương mại điện tử và những công nghệ mới có khả năng ứng dụng trong quản lý, điều hành và sản xuất, kinh doanh.

Nghị quyết cũng quy định các trường hợp được áp dụng hình thức chỉ định thầu đối với nhiệm vụ, dự án chuyển đổi số và ứng dụng công nghệ số sử dụng ngân sách thành phố.

Những hạng mục thuộc diện này gồm trung tâm dữ liệu, điện toán đám mây, hạ tầng tính toán hiệu năng cao, nền tảng tích hợp và chia sẻ dữ liệu, nền tảng trí tuệ nhân tạo, kho dữ liệu tập trung, cổng dữ liệu thành phố và các hệ thống nghiệp vụ dùng chung.

Đáng chú ý, đảng viên, cán bộ, công chức, viên chức và người lao động trong hệ thống chính trị thành phố được hỗ trợ chi phí đào tạo, nâng cao năng lực số, với mức tối đa 3 triệu đồng/người/năm.

Cán bộ lãnh đạo, quản lý được hỗ trợ một lần 20 triệu đồng để trang bị máy tính xách tay hoặc máy tính bảng, phục vụ điều hành và xử lý công việc từ xa.

Doanh nghiệp nhỏ và vừa, hợp tác xã, hộ kinh doanh trên địa bàn cũng được hỗ trợ chuyển đổi số và phát triển thương mại điện tử.

Chính sách được thực hiện thông qua phiếu hỗ trợ dành cho việc sử dụng sản phẩm, dịch vụ số; tư vấn, đào tạo; bảo đảm an toàn thông tin và triển khai các công cụ phục vụ hoạt động kinh doanh trên môi trường điện tử.

Dự án khởi nghiệp được hỗ trợ tới 100% nhiều khoản chi phí

Nghị quyết thứ ba tập trung vào các chính sách thúc đẩy khởi nghiệp sáng tạo, đổi mới sáng tạo và bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ.

Nghị quyết xác định rõ những khái niệm như dự án khởi nghiệp sáng tạo, dự án đổi mới sáng tạo, tổ chức trung gian hỗ trợ khởi nghiệp và bài toán đổi mới sáng tạo của thành phố. Đây là căn cứ để Hà Nội lựa chọn, hỗ trợ và đánh giá hiệu quả các chương trình trong thực tế.

Theo chính sách được thông qua, dự án khởi nghiệp sáng tạo có thể được hỗ trợ tối đa 100% chi phí thuê chuyên gia tư vấn; chi phí sử dụng cơ sở kỹ thuật, cơ sở ươm tạo để thử nghiệm và hoàn thiện sản phẩm.

Các dự án còn được hỗ trợ tới 50% chi phí tham gia khóa huấn luyện ngắn hạn ở nước ngoài và 100% chi phí tham gia chương trình, cuộc thi, diễn đàn, hoạt động trình diễn, giới thiệu ý tưởng, sản phẩm, công nghệ và giải pháp do thành phố tổ chức.

Doanh nghiệp trong 5 năm đầu thành lập được hỗ trợ 100% chi phí đăng ký, xác lập quyền sở hữu trí tuệ và đăng ký chất lượng sản phẩm, dịch vụ.

Cá nhân, nhóm cá nhân và hộ kinh doanh có dự án phù hợp cũng được hỗ trợ tối đa 100% chi phí tư vấn pháp lý để thành lập doanh nghiệp.

Các dự án đáp ứng điều kiện được sử dụng không gian làm việc, cơ sở hạ tầng và tài sản công thuộc phạm vi quản lý của thành phố trong thời gian tối đa 3 năm. Trường hợp cần thiết, dự án có thể được gia hạn một lần, tối đa một năm.

Đối với doanh nghiệp do một người thành lập, thành phố hỗ trợ 100% chi phí sử dụng chữ ký số, hóa đơn điện tử, phần mềm kế toán và nền tảng quản trị doanh nghiệp trên điện toán đám mây trong 2 năm đầu.

Tin Gốc: Dân Trí

Tầng đẩy tên lửa SpaceX đang trên đường va chạm với Mặt Trăng

Vệ tinh tự nhiên của Trái Đất được dự đoán sẽ bị một vật thể do con người tạo ra lao vào với tốc độ gấp khoảng 7 lần tốc độ âm thanh, đó là tầng trên của tên lửa Falcon 9, có chiều cao tương đương một tòa nhà 5 tầng.

Theo phân tích của nhà thiên văn học độc lập Bill Gray, người phát triển một phần mềm dùng để theo dõi các vật thể gần Trái Đất, tầng tên lửa đã qua sử dụng của SpaceX sẽ va chạm với Mặt Trăng vào ngày 5/8 tới.

Gray cho biết vụ va chạm nhiều khả năng xảy ra gần miệng hố Einstein, khu vực có mật độ hố va chạm dày đặc nằm ở ranh giới giữa nửa gần và nửa xa của Mặt Trăng.

"Chuyển động của rác vũ trụ nhìn chung có thể dự đoán khá chính xác, chúng chủ yếu chịu tác động từ lực hấp dẫn của Trái Đất, Mặt Trăng, Mặt Trời và các hành tinh khác. Chúng ta biết các lực này với độ chính xác rất cao", Gray giải thích.

Tuy nhiên, lực đẩy rất nhỏ do ánh sáng Mặt Trời tạo ra vẫn liên tục tác động lên vật thể theo cách thay đổi không ngừng.

Dù lực này rất yếu, ảnh hưởng của nó sẽ tích lũy theo thời gian một cách khó dự đoán, bởi vật thể đang quay trong không gian, khiến lượng ánh sáng phản xạ thay đổi tùy theo vị trí và trạng thái quay của vật thể.

Falcon 9 của SpaceX là loại tên lửa có khả năng tái sử dụng một phần, cao khoảng 70m và nặng khoảng 550.000kg khi phóng.

Tầng đẩy thứ nhất sẽ quay trở lại Trái Đất và hạ cánh xuống hành tinh xanh để được tái sử dụng, trong khi tầng thứ hai tiếp tục ở lại ngoài không gian.

Tầng tên lửa đang hướng tới Mặt Trăng này thuộc tên lửa Falcon 9 mang mã 2025-010D, được phóng vào tháng 1/2025. Tên lửa này mang theo hai tàu đổ bộ Mặt Trăng gồm sứ mệnh Blue Ghost 1 và sứ mệnh Hakuto-R 2.

Trong khi tầng hai của nhiều tên lửa Falcon 9 trước đây đã rơi trở lại Trái Đất hoặc đi vào quỹ đạo quanh Mặt Trời, tầng tên lửa này vẫn ở lại khu vực lân cận Trái Đất.

Hiện tầng hai của Falcon 9 mất khoảng 26 ngày để hoàn thành một vòng quanh Trái Đất. Tại điểm gần nhất, nó tiếp cận Trái Đất ở khoảng cách khoảng 220.000km trước khi bay xa tới khoảng 510.000km ở điểm xa nhất.

Quỹ đạo này cắt qua quỹ đạo hấp dẫn của Mặt Trăng, thiên thể nằm cách Trái Đất trung bình khoảng 400.000km.

"Quỹ đạo của Mặt Trăng và vật thể này về cơ bản có giao điểm với nhau. Thông thường, khi một vật thể đi qua điểm giao đó thì vật thể còn lại ở nơi khác", Gray nói.

Tuy nhiên, theo ông, vào ngày 5/8/2026, cả hai sẽ xuất hiện tại điểm giao này cùng thời điểm dưới tác động của lực hấp dẫn.

Con người chủ động cho tàu vũ trụ lao xuống Mặt Trăng?

Đây không phải lần đầu tiên Mặt Trăng trở thành nơi diễn ra các "thí nghiệm va chạm" từ Trái Đất.

Trong thập niên 1970, nhiều mô-đun của chương trình Apollo đã được cho lao xuống bề mặt Mặt Trăng nhằm tạo ra các "địa chấn Mặt Trăng" nhỏ để nghiên cứu cấu trúc bên trong thiên thể này.

Năm 2009, NASA cũng cố tình cho tàu LCROSS đâm xuống Mặt Trăng nhằm tạo ra đám bụi từ những khu vực tối tồn tại hàng tỷ năm và phát hiện dấu vết băng nước cùng nhiều hợp chất hữu ích khác.

Vụ va chạm tương tự gần đây nhất xảy ra vào năm 2022, khi tầng đẩy được cho là của sứ mệnh Chang'e 5-T1 lao xuống phía xa của Mặt Trăng. Vụ va chạm này tạo ra cấu trúc hố kép khá bất thường, sau đó được tàu thăm dò Lunar Reconnaissance Orbiter của NASA ghi lại.

Vụ va chạm của Falcon 9 cũng được dự đoán sẽ tạo ra một hố mới trên bề mặt Mặt Trăng. Ánh chớp từ vụ va chạm có thể sẽ không quan sát được từ Trái Đất, nhưng Lunar Reconnaissance Orbiter nhiều khả năng sẽ ghi lại hình ảnh khu vực này sau đó.

May mắn là vụ va chạm không gây nguy hiểm trực tiếp.

Hiện không có con người hay công trình nào trên Mặt Trăng có thể bị ảnh hưởng bởi các mảnh vỡ tên lửa. Vệ tinh này hiện chủ yếu chứa hàng trăm nghìn ki lô gam rác công nghệ, cùng nhiều túi chứa chất thải của phi hành gia như nước tiểu, chất nôn và phân. Tuy nhiên, vấn đề lớn hơn là lượng rác vũ trụ ngày càng gia tăng.

Việc xử lý rác không gian thiếu kiểm soát có thể đe dọa các vệ tinh, đồng thời gây nguy hiểm cho con người và thiết bị trong tương lai không xa.

Sứ mệnh Artemis IV của NASA dự kiến đưa hai phi hành gia lên Mặt Trăng vào năm 2028, trong khi Trung Quốc cũng đặt mục tiêu thực hiện nhiệm vụ có người lái tương tự vào khoảng năm 2030.

Cả hai đều nằm trong kế hoạch dài hạn nhằm duy trì hoạt động của con người trên Mặt Trăng.

Theo Bill Gray, giải pháp đơn giản nhất để tránh các vụ va chạm như vậy trong tương lai có thể là đưa các tầng tên lửa vào quỹ đạo rời khỏi hệ Trái Đất - Mặt Trăng, hướng tới quỹ đạo quanh Mặt Trời.

"Như vậy chúng sẽ không va vào chúng ta trong một thời gian rất dài", ông nói.

Tin Gốc: Dân Trí

Các nhà nghiên cứu lần đầu bắt gặp Contender - con cá mập đực, dài khoảng 4,2m và nặng gần 770kg - vào ngày 17/1/2025 tại vị trí cách bờ biển giáp ranh giữa bang Florida và Georgia khoảng 72km.

Họ đã gắn một thiết bị định vị vệ tinh lên vây lưng của nó, truyền tín hiệu mỗi khi con cá mập nổi lên mặt nước. Kể từ đó, Contender đã di chuyển hàng nghìn km về phía bắc, men theo bờ biển các bang North Carolina, New Jersey và khu vực Cape Cod thuộc bang Massachusetts để tìm kiếm thức ăn.

Tuy nhiên, trước lần tái xuất mới nhất, con cá mập khổng lồ này đã mất dấu kể từ cuối tháng 4/2026, khi các đơn vị theo dõi xác định nó đang ở vùng biển gần North Carolina.

Ocearch, tổ chức phi lợi nhuận chuyên nghiên cứu cá mập và bảo tồn đại dương cho biết thiết bị theo dõi gắn trên Contender đã bất ngờ phát tín hiệu trở lại vào ngày 10/7 tại một khu vực gần bờ Đông nước Mỹ. Dù tín hiệu mới nhất cho thấy Contender vẫn còn sống và hoạt động, dữ liệu vệ tinh không đủ để xác định chính xác vị trí hiện tại của nó.

Theo Ocearch, Contender là con cá mập trắng đực lớn nhất từng được họ gắn thiết bị theo dõi trong quần thể ở Bắc Đại Tây Dương. Con cá mập này cũng lớn hơn đáng kể so với kích thước trung bình của cá mập trắng đực, thường dài khoảng 3,7-4m.

Tín hiệu ngắn ngủi giữa Đại Tây Dương

Lần phát hiện ngày 10/7 được gọi là một “Z-ping”, tức tín hiệu phát ra khi Contender chỉ nổi lên mặt nước trong vài giây rồi nhanh chóng lặn xuống biển. Khoảng thời gian ngắn ngủi này không đủ để hệ thống vệ tinh Argos khóa tín hiệu và xác định chính xác vị trí của con cá mập gần bờ biển Mỹ.

Vệ tinh Argos chỉ có thể tiếp nhận tín hiệu khi toàn bộ vây lưng của cá mập nhô khỏi mặt nước và thiết bị truyền dữ liệu lên không gian. Nếu tín hiệu được duy trì lâu hơn, hệ thống có thể hiển thị gần như theo thời gian thực vị trí của từng cá thể được gắn thiết bị định vị.

Vì vậy, hiện các nhà khoa học chỉ có thể khẳng định Contender vẫn sống và đang hoạt động ở đâu đó gần bờ biển Mỹ, thậm chí có thể quanh một khu vực săn mồi mới của cá mập trắng ở bắc Đại Tây Dương.

Một nghiên cứu năm 2023 cho thấy vùng biển gần Massachusetts có thể đang trở thành nơi tập trung nhiều cá mập trắng sau nhiều năm. Nghiên cứu đăng trên tạp chí Marine Ecology Progress Series ước tính khoảng 800 cá thể cá mập trắng đã xuất hiện ngoài khơi Cape Cod chỉ trong giai đoạn 2015-2018.

Một năm trước, Contender cũng được phát hiện tại khu vực gần bờ biển Massachusetts, nơi tập trung một trong những nguồn thức ăn chính của cá mập trắng là hải cẩu.

Sau đó, đến tháng 9, nó tiếp tục di chuyển vào vùng biển Canada và tiến gần Vịnh St. Lawrence ở Quebec, cách vị trí cuối cùng được ghi nhận gần North Carolina hơn 1.900km vào đầu năm nay.

Trong năm qua, Contender đã được theo dõi dọc gần như toàn bộ bờ Đông Bắc Mỹ, từ bang Florida ở phía nam đến Quebec của Canada ở phía bắc.

Từng tiến sát nhiều bãi biển đông người

Contender từng được phát hiện gần đảo Cape Breton của Canada và ở vùng biển ngoài khơi bang Florida trong mùa đông vừa qua. Tại Florida, đã có thời điểm nó tiến gần các bãi biển ở St. Augustine, Daytona Beach và Port St. Lucie.

Khi mùa hè bước vào cao điểm và hàng triệu người đổ ra biển, giới khoa học nhận định số vụ chạm trán giữa người và cá mập có thể tăng lên, đơn giản vì ngày càng nhiều người xuống nước tại những khu vực vốn là nơi cá mập săn mồi.

Theo Ocearch, các đạo luật bảo vệ môi trường và động vật hoang dã trong khoảng 30 năm qua đã mang lại lợi ích đáng kể cho quần thể cá mập.

Sự quay trở lại của nhiều quần thể cá mập được cho là đến từ các quy định nghiêm ngặt hơn đối với hoạt động săn bắt cùng với điều kiện sinh thái được cải thiện, giúp nguồn thức ăn của chúng tại Đại Tây Dương dồi dào trở lại.

“Con người sẽ bắt gặp những điều mà họ cho là bất thường nhưng thực tế là hình ảnh vốn có của đại dương”, ông Chris Fischer, nhà sáng lập Ocearch cho biết.

Trong khoảng hai thập kỷ qua, Ocearch đã gắn thẻ theo dõi cho gần 500 con cá mập. Tuy nhiên, ông Fischer cho rằng Contender có thể chỉ là một trong hàng nghìn cá thể đã quay trở lại vùng biển Mỹ.

Tin Gốc: Dân Trí