Hãng AFP ngày 27.4 dẫn số liệu vừa công bố của Viện Nghiên cứu Hòa bình Quốc tế Stockholm (SIPRI – Thụy Điển) cho thấy chi tiêu quân sự toàn cầu đạt gần 2,9 ngàn tỉ USD vào năm 2025, đánh dấu năm tăng trưởng thứ 11 liên tiếp, do tình trạng bất ổn và việc tái vũ trang thúc đẩy ngân sách quốc phòng.
Ba quốc gia chi tiêu nhiều nhất là Mỹ, Trung Quốc và Nga, chi tổng cộng 1,48 ngàn tỉ USD, chiếm hơn một nửa tổng chi tiêu toàn cầu.
Chi tiêu năm ngoái đã tăng 2,9% so với năm 2024, bất chấp sự sụt giảm chi tiêu của Mỹ, quốc gia chi tiêu nhiều nhất thế giới, theo báo cáo.
Theo nhà nghiên cứu Lorenzo Scarazzato, sự sụt giảm từ Mỹ được bù đắp nhiều hơn bởi sự gia tăng ở châu Âu và châu Á, khi thế giới bước vào “một năm nữa của chiến sự và căng thẳng gia tăng”.
Ông Scarazzato cho biết điều này cũng được phản ánh khi “gánh nặng quân sự” toàn cầu, tỷ lệ GDP toàn cầu dành cho chi tiêu quân sự, đạt mức cao nhất kể từ năm 2009.
“Mọi thứ đều chỉ ra một thế giới cảm thấy kém an toàn hơn và chi tiêu quân sự nhằm bù đắp cho bối cảnh toàn cầu”, ông nhận định.
Mỹ đã chi 954 tỉ USD trong năm 2025, ít hơn 7,5% so với năm 2024, chủ yếu do không có khoản viện trợ quân sự mới nào cho Ukraine được phê duyệt. Ngược lại, Washington đã cam kết tổng cộng 127 tỉ USD cho Kyiv trong ba năm trước đó.
Tuy nhiên, sự sụt giảm này dự kiến sẽ chỉ diễn ra trong thời gian ngắn vì Quốc hội Mỹ đã phê duyệt khoản chi tiêu hơn 1 ngàn tỉ USD cho năm 2026, và con số này có thể tăng lên 1,5 ngàn tỉ USD vào năm 2027 nếu đề xuất ngân sách của Tổng thống Mỹ Donald Trump được thông qua.
Năm ngoái, động lực chính thúc đẩy sự gia tăng chi tiêu quân sự toàn cầu là châu Âu, bao gồm Nga và Ukraine, nơi chi tiêu tăng vọt 14% lên 864 tỉ USD. Chi tiêu của Nga tăng 5,9% lên 190 tỉ USD, tương đương 7,5% GDP. Trong khi đó, Ukraine tăng chi tiêu thêm 20% lên 84,1 tỉ USD, chiếm 40% GDP.
Tại khu vực châu Á – Thái Bình Dương, chi tiêu đạt 681 tỉ USD, tăng 8,5% so với năm 2024 – mức tăng hàng năm lớn nhất trong khu vực kể từ năm 2009.
Ông Scarazzato cho biết nhân tố chính trong khu vực là Trung Quốc, quốc gia đã tăng chi tiêu mỗi năm trong ba thập niên qua và ước tính đã chi 336 tỉ USD vào năm 2025.
“Nhưng có lẽ điều thú vị là phản ứng của một số quốc gia và vùng lãnh thổ khác, chẳng hạn như Hàn Quốc, Nhật Bản và Đài Loan, trước nhận thức về các mối đe dọa”, ông nói.
Nhật Bản đã tăng chi tiêu quân sự thêm 9,7%, lên 62,2 tỉ USD vào năm 2025, tương đương 1,4% GDP, mức cao nhất kể từ năm 1958, trong khi vùng lãnh thổ Đài Loan tăng chi tiêu thêm 14% lên 18,2 tỉ USD.
Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky ngày 30.5 cảnh báo Nga đang chuẩn bị một đợt tấn công quy mô lớn mới. "Các cơ quan của chúng tôi đang phản ứng nhanh chóng và đã sẵn sàng. Không quân và các lực lượng bảo vệ bầu trời khác sẽ ứng phó 24/7", ông Zelensky nói. Cảnh báo được đưa ra sau khi Nga gần đây tuyên bố sẽ tấn công có hệ thống vào các mục tiêu ở Kyiv, đồng thời kêu gọi người nước ngoài và phái đoàn ngoại giao rời khỏi thủ đô Ukraine, theo Reuters.
Trên thực địa, Ukraine cáo buộc Nga từ tối 29.5 đến rạng sáng 30.5 tiếp tục oanh tạc nhiều khu vực, gồm Kharkiv, Zaporizhzhia, Kherson, Sumy, Chernihiv, Kyiv và Dnipropetrovsk, theo Sky News. Phía Nga chưa bình luận về cáo buộc này. Ở chiều ngược lại, Reuters dẫn lời các quan chức địa phương Nga cho biết UAV Ukraine đã tập kích quy mô lớn một số cơ sở dầu mỏ và cảng biển tại Nga trong đêm 29 rạng sáng 30.5.
Tại thành phố cảng Taganrog thuộc tỉnh Rostov, một bể chứa nhiên liệu, một tàu chở dầu và một tòa nhà hành chính tại cảng bốc cháy, khiến 2 người bị thương. Thị trưởng Taganrog Svetlana Kambulova nói UAV đã đánh vào hạ tầng bốc dỡ hàng hóa tại bến tàu, nhưng các đám cháy nhanh chóng được khống chế.
Theo Kyiv Post, Ukraine cũng tuyên bố đã phá hủy 2 máy bay quân sự Tu-142 và một hệ thống tên lửa chiến thuật Iskander trong cuộc tấn công ban đêm nhằm vào một sân bay quân sự Nga ở Taganrog. Thông tin này chưa được phía Nga xác nhận. Ngoài ra, giới chức Nga ghi nhận các vụ UAV tấn công tại kho dầu Armavir ở vùng Krasnodar và tại Belgorod giáp Ukraine.
NATO tối 29.5 cáo buộc Nga hành động liều lĩnh và cam kết "bảo vệ từng tấc lãnh thổ" đồng minh, sau khi Romania cáo buộc một UAV Nga rơi xuống khu chung cư tại thành phố Galați trong lúc Moscow tấn công Ukraine, theo Reuters. Tổng thống Nga Vladimir Putin nói còn quá sớm để khẳng định UAV này là của Nga và cho rằng đó có thể là UAV Ukraine, đồng thời bác bỏ thông tin Moscow đang chuẩn bị xung đột với châu Âu.
Trong khi đó, ông Zelensky cho rằng Nga đang cố tình dùng các vụ xâm phạm không phận để gây sức ép chính trị - quân sự và thử phản ứng của NATO. Ông nhấn mạnh NATO cần phản ứng mạnh mẽ hơn, đồng thời kêu gọi các đối tác đẩy nhanh chuyển giao hệ thống phòng không tiên tiến cho Ukraine.
Trong bối cảnh đó, các đối tác của Ukraine tiếp tục mở rộng hỗ trợ quốc phòng, đặc biệt trong lĩnh vực UAV. Bộ Quốc phòng Ukraine ngày 30.5 công bố thỏa thuận với Canada thành lập liên doanh sản xuất UAV trinh sát tiên tiến. Các nền tảng này sẽ được chuyển ngay cho quân đội Ukraine để tăng năng lực tình báo, giám sát và xác định mục tiêu. Phía Nga đã chỉ trích động thái của Canada, theo The Kyiv Independent.
Cùng ngày, Tổng thống Romania Nicusor Dan cho biết nước này và Ukraine sẽ đẩy nhanh hợp tác sản xuất UAV chung, tận dụng kinh nghiệm chiến trường của Kyiv và công nghệ UAV mới. Nhật Bản ngày 30.5 thông báo đóng góp khoảng 14,7 triệu USD cho cơ chế PURL do Mỹ và NATO thiết lập để mua thiết bị quân sự cho Ukraine, giới hạn ở viện trợ phi sát thương, theo Kyiv Post.
Hạn chót nộp đơn là ngày 30.6, và quá trình này dự kiến sẽ mất 3 tháng sau khi nộp hồ sơ. Nếu được chấp thuận, người nhập cư trưởng thành sẽ có giấy phép cư trú và làm việc hiệu lực trong một năm. Sau đó, họ sẽ phải chứng minh có việc làm để duy trì giấy phép cư trú. Đối với trẻ vị thành niên, tình trạng cư trú được hợp pháp hóa trong 5 năm.
Để xin hợp pháp hóa tình trạng cư trú ở Tây Ban Nha, người nhập cư phải đáp ứng một số yêu cầu và cung cấp các giấy tờ cần thiết. Ngoài hộ chiếu, người nhập cư phải chứng minh họ đã ở Tây Ban Nha trước ngày 1.1.2026 và đã cư trú liên tục ít nhất 5 tháng tính đến thời điểm nộp đơn. Bằng chứng có thể bao gồm giấy chứng nhận đăng ký cư trú, hồ sơ y tế hoặc giấy tờ cho thấy con cái họ đang theo học tại các trường của nước này.
Bộ Chỉ huy Trung tâm Mỹ (CENTCOM) rạng sáng 17.7 thông báo đã bắt đầu đợt tấn công mới vào Iran trong đêm thứ sáu liên tiếp nhằm làm suy yếu năng lực quân sự của nước này. Theo thông báo trên X, đợt tấn công bắt đầu từ 14 giờ, giờ miền đông Mỹ (tức 21 giờ 30, đêm 16.7 tại Iran và 1 giờ sáng 17.7, giờ Việt Nam).
CENTCOM chưa công bố danh sách mục tiêu nhưng theo CNN, nhiều vụ nổ đã được ghi nhận tại đảo Qeshm, thành phố Bushehr, Ahvaz, Iranshahr và huyện Hamidiyeh.
Tại thành phố cảng Bandar Khamir ngay eo biển Hormuz, hai cây cầu bị tấn công làm ít nhất 2 người thiệt mạng và 4 người bị thương, theo truyền thông Iran. Đó là cầu Geryveh và cầu Kahurestan, nối Bandar Abbas với Shiraz - thành phố đông dân thứ 5 tại Iran.
Vụ tấn công diễn ra vào ngày sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump đe dọa sẽ tấn công các nhà máy điện và những cây cầu nếu Iran không chấp nhận quay lại bàn đàm phán. Nhà lãnh đạo nói các cơ sở năng lượng cũng có thể bị tấn công.
Đáp lại, một cố vấn của cố Lãnh tụ tối cao Iran Ali Khamenei cảnh báo Iran sẽ phá hủy toàn bộ chuỗi cung ứng năng lượng trong khu vực.
"Toàn bộ hạ tầng trong khu vực sẽ bị nghiền nát dưới những đòn đánh thép từ lực lượng vũ trang uy lực của Cộng hòa Hồi giáo Iran. Chúng tôi sẽ không bao giờ để cho Mỹ, một nước bên ngoài khu vực, can thiệp vào eo biển [Hormuz]. Đây là lằn ranh đỏ không thể xâm phạm", người phát ngôn quân đội Iran - đại tá Ebrahim Zolfaghari tuyên bố.
Bên cạnh đó, Reuters dẫn nguồn tin tiết lộ Iran đã yêu cầu lực lượng đồng minh Houthi tại Yemen chuẩn bị đóng cửa tuyến vận chuyển dầu mỏ qua biển Đỏ nếu Mỹ tấn công hạ tầng điện Iran. Theo các nguồn tin, kế hoạch đã được giới lãnh đạo Iran thảo luận và chuyển thông điệp cho Houthi trong khi lực lượng này đã triển khai tên lửa cùng máy bay không người lái sẵn sàng tấn công.
Các bên chưa bình luận về thông tin này. Trước đó, Houthi cảnh báo sẽ đóng cửa eo biển Bab el-Mandeb - cửa ngõ vào biển Đỏ nếu Ả Rập Xê Út tiếp tục tấn công lực lượng này.
