Quý đầu năm, Việt Nam xuất khẩu 122,93 tỷ USD hàng hóa, theo Cục Thống kê. Con số này cao hơn 19,1% so với cùng kỳ năm ngoái và mở rộng nhanh hơn mức tăng 10,6% của quý I/2025.
Tuy nhiên, việc duy trì phong độ tăng trưởng này trong ba quý còn lại không dễ, do xung đột tại Trung Đông khiến giá nhiên liệu, vận tải và kéo theo là nguyên vật liệu đầu vào leo thang.
Khảo sát chỉ số nhà quản trị mua hàng (PMI) tháng 3 của S&P Global cho biết một nửa doanh nghiệp được hỏi phản ánh chi phí đầu vào tháng qua tăng nhanh nhất kể từ tháng 4/2022. Họ phản ứng bằng cách nâng giá bán, với tốc độ cao nhất gần 15 năm, khiến đơn đặt hàng xuất khẩu mới quay đầu giảm.
Ông Andrew Harker, Giám đốc Kinh tế tại S&P Global Market Intelligence, chỉ ra diễn biến này phản ánh “những ảnh hưởng ngay lập tức và đáng kể” mà các nhà sản xuất tại Việt Nam phải đối diện.
Đáng chú ý, doanh nghiệp nội địa có dấu hiệu “ngấm đòn” trước. Trong kim ngạch xuất khẩu quý vừa qua, khu vực kinh tế trong nước chỉ góp 24,47 tỷ USD, giảm 16,6%. Trong khi, FDI và dầu thô gánh 80% kế quả, tăng trưởng 33,3%.
Khảo sát kết quả sản xuất kinh doanh quý I của Cục Thống kê cũng chỉ ra khối FDI đang lạc quan nhất, với 71,7% đánh giá tình hình tốt hơn và giữ ổn định. Ở khối doanh nghiệp nhà nước và tư nhân, tỷ lệ này lần lượt là 69,5% và 68,3%.
Ông Phạm Văn Việt, Chủ tịch HĐQT Công ty Việt Thắng Jean, xác nhận giá cả nguyên liệu và chi phí vận chuyển đều tăng. “Đã có dấu hiệu gián đoạn chuỗi cung ứng khi một số nhà cung cấp chỉ xác nhận đơn hàng mà không cam kết ngày giao hoặc giá cả”, ông kể trong sự kiện gần đây.
Ngay cả với những ngành xuất khẩu không phụ thuộc nguyên liệu nước ngoài như trái cây, Chủ tịch Vina T&T Nguyễn Đình Tùng cho biết vẫn không tránh khỏi áp lực. “Chúng tôi cũng phải đối mặt với chi phí xăng dầu, kéo theo cơ sở hạ tầng logistics, vật tư và bao bì từ nhà cung cấp tăng”, ông chỉ ra.
Để hạn chế tác động, duy trì đầu ra, một số doanh nghiệp tìm cách điều chỉnh sản phẩm và hướng đi của đơn hàng. Ông Tùng chỉ ra chiến sự làm tăng cước tàu và kéo dài thời gian vận chuyển đi châu Âu hoặc Mỹ tăng thêm 15 ngày.
Do đó, ông tập trung thêm vào các sản phẩm chế biến sâu để giảm phụ thuộc vào hàng tươi và chuyển đổi từ các thị trường xa sang các thị trường gần để giảm chi phí vận chuyển và tránh vùng xung đột. Hay Việt Thắng Jean trước đây xuất khẩu sang EU và Mỹ chiếm 60%, nhưng đã điều tiết giảm xuống còn khoảng 44%.
Doanh nghiệp vẫn cần thêm hỗ trợ. Khảo sát nhóm ngành công nghiệp chế biến, chế tạo của Cục Thống kê chỉ ra 48,7% doanh nghiệp kiến nghị ưu tiên kiểm soát và bình ổn giá năng lượng, nhằm giảm áp lực đầu vào.
Cùng với đó, sớm có giải pháp hỗ trợ tín dụng, đặc biệt là doanh nghiệp sản xuất, doanh nghiệp nông nghiệp, nhỏ và vừa, đang gặp khó trong xoay xở vốn lưu động. Đồng thời, cơ cấu lại thời hạn trả nợ, tăng khả năng tiếp cận vốn cho các doanh nghiệp bị ảnh hưởng trực tiếp bởi biến động bên ngoài.
Một số giải pháp dài hơi hơn cũng được đặt ra. Là Phó chủ tịch Hội Dệt may – Thêu đan TP HCM, ông Phạm Văn Việt chỉ ra chuỗi cung ứng ngành này chưa tối ưu nên chi phí sản xuất cao hơn các nước khác khoảng 20%. Cùng với đó, công nghệ chưa tiên tiến khiến giá thành cao hơn từ 10-12% so với các nước đối thủ.
Khi giá đầu vào tăng vọt bào mòn thêm biên lợi nhuận mỏng manh, ông cho rằng cần nhanh chóng tăng liên kết chuỗi trong nước để chủ động nguồn nguyên liệu; đồng thời, cần cải thiện và thay đổi công nghệ để giảm giá thành.
Cuộc xung đột cũng làm tăng mối quan tâm đến các phương án vận tải giảm hoặc không phát thải. Ông Nhữ Đình Thiện, Tổng thư ký Hiệp hội Đại lý, Môi giới và Dịch vụ hàng hải Việt Nam khuyến nghị tăng đầu tư cho hoạt động thủy nội địa.
Chuyên gia chỉ ra Việt Nam có hơn 80.000 km sông ngòi, với khoảng 40.000 km có thể khai thác vận tải, nhưng vận tải thủy nội địa đóng góp chưa tới 20% sản lượng. Ông Thiện ví dụ việc vận chuyển một container ra khu vực Cái Mép bằng đường bộ có thể mất 4-5 triệu đồng và tốn nhiều thời gian do kẹt xe. Trong khi, một xà lan có thể chở từ 100 đến 200 container, giúp cắt giảm chi phí đáng kể.
Phương tiện điện cũng được tính đến. “Chúng tôi đang cố gắng chuyển đổi cơ sở hạ tầng logistics từ sử dụng xăng dầu sang dùng điện và lắp thêm các tấm pin mặt trời”, ông Nguyễn Đình Tùng tại Vina T&T, cho biết.
Đã có triển vọng cho hướng đi này. Tại một hội nghị kinh doanh mới đây, ông Kevin Stuart Burrell, Giám đốc Điều hành khu vực Mekong của A.P. Moller – Maersk, cho biết đã đạt được chi phí vận hành đội xe tải điện bằng với xe xăng sau ba tháng thử nghiệm tại Việt Nam, dù chi phí đầu tư ban đầu gấp 2,5 lần xe xăng.
Theo ông Nguyễn Ngọc Hòa, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp TP HCM, việc hỗ trợ doanh nghiệp ứng phó với thách thức của xung đột Trung Đông không chỉ dừng ở các giải pháp ngắn hạn, mà cần hướng đến xây dựng một môi trường kinh doanh thực sự thuận lợi, nơi doanh nghiệp có thể yên tâm đầu tư dài hạn, đổi mới và phát triển bền vững.
“Đồng thời, Việt Nam cần có những cơ chế cụ thể hơn để hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa trong quá trình chuyển đổi, đặc biệt là về tài chính, công nghệ và nguồn nhân lực”, ông nói tại một diễn đàn kinh tế tháng trước.
Theo kênh CNBC, trong phiên giao dịch ngày 15-4 (giờ Việt Nam), giá dầu thô WTI của Mỹ giao tháng 5 đã giảm 0,81% xuống còn 90,48 USD/thùng, còn dầu Brent chuẩn quốc tế giao tháng 6 giảm nhẹ 0,14% lên 94,70 USD/thùng.
Diễn biến này xuất hiện khi một quan chức Nhà Trắng ngày 14-4 cho biết Washington đang cân nhắc tổ chức vòng đàm phán thứ hai với Tehran nhưng chưa có lịch cụ thể.
Tổng thống Mỹ Donald Trump sau đó cho biết các cuộc gặp có thể diễn ra "trong hai ngày tới" tại Islamabad, dù trước đó ông từng nói tiến trình thương lượng còn chậm và có thể tổ chức ở châu Âu.
Động thái này diễn ra trong bối cảnh có thông tin các cuộc đàm phán về Trung Đông có thể được nối lại trước khi lệnh ngừng bắn mong manh kéo dài hai tuần hết hiệu lực.
Trong báo cáo mới nhất, Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) nhấn mạnh việc khôi phục dòng chảy qua eo biển Hormuz là yếu tố then chốt để giảm áp lực lên nguồn cung, giá năng lượng và kinh tế toàn cầu.
Theo Goldman Sachs, lưu lượng dầu qua eo biển chiến lược này hiện chỉ đạt khoảng 10% so với mức bình thường, tương đương 2,1 triệu thùng/ngày tính theo trung bình bốn ngày.
Việc Mỹ phong tỏa các cảng của Iran cũng tiếp tục gây sức ép lên hoạt động vận chuyển, khi nhiều tàu đã quay đầu chỉ trong 24 giờ đầu tiên, dù dòng chảy qua các cảng không thuộc Iran vẫn được duy trì.
Dù vậy, Goldman Sachs lưu ý rằng mức độ gián đoạn sản xuất dầu tại Trung Đông không nghiêm trọng như lo ngại ban đầu.
Ngân hàng này ước tính lượng dầu bị gián đoạn tại vịnh Ba Tư rơi vào khoảng 8 triệu thùng/ngày trong tháng 3, thấp hơn dự báo trước đó và dưới mức 10 triệu thùng/ngày mà IEA đưa ra, nhờ tăng sử dụng kho dự trữ và dầu lưu trên các tàu chở.
Tháng 1/2026, tỷ phú 81 tuổi Eric Sprott (Canada) tới thăm các mỏ tại Australia và New Zealand, đúng thời điểm giá bạc lập kỷ lục 100 USD một ounce. Dù vậy, ông không quá bận tâm đến việc này. "Cổ phiếu vàng và bạc đều đang bị định giá quá thấp. Thực ra tôi nghĩ giá kim loại còn tăng mạnh nữa. Bạc hoàn toàn có thể lên 200 USD, thậm chí 300 USD. Vàng có thể lên 10.000 USD", ông nói.
Vài ngày sau, giá bạc giảm một phần ba, còn 76 USD. Vàng cũng xuống dưới 5.000 USD, hiện chỉ quanh 4.500 USD. Dù vậy, Sprott vẫn không nao núng. Ông cho rằng biến động như vậy là điều bình thường khi xung đột bùng phát trên khắp thế giới và nhà đầu tư đổ xô tìm nơi trú ẩn an toàn hơn. Theo ông, diễn biến này phản ánh thị trường chỉ đang tìm hướng đi giữa bất ổn toàn cầu.
Trú ẩn có thể là một trong những lý do nhiều nhà đầu tư mới tìm đến vàng và bạc. Tuy nhiên, Sprott cho rằng còn một nguyên nhân khác đứng sau đợt tăng phi mã gần đây của kim loại. Đó là chi tiêu thiếu kiểm soát của các chính phủ. "Tôi nghĩ tất cả chúng ta đều hiểu rằng các chính phủ đã hành xử khá thiếu trách nhiệm với hệ thống tài chính. Họ in tiền và chi tiêu quá mức, từ Canada, Mỹ, Anh, Nhật Bản đến bất kỳ nước nào khác", ông nói.
Đây là lập luận được giới phân tích nhắc đến suốt nhiều thập kỷ qua. Theo lý thuyết, mức chi tiêu quá lớn sẽ làm xói mòn niềm tin của người tiêu dùng vào tiền tệ, khiến nhiều người chuyển sang các tài sản hữu hình như kim loại quý - vốn được coi là nơi lưu giữ giá trị.
Niềm tin đó khiến Sprott không chỉ tích trữ vàng, bạc vật chất, mà còn kiếm được nhiều tiền hơn nhờ gom cổ phần tại các công ty vàng và bạc. Kiến thức sâu về đầu tư cho phép ông nhắm tới các công ty nhỏ, ít tên tuổi, sở hữu những tài sản mà ông cho là đang bị định giá thấp. "Tôi nhìn vào trữ lượng mỏ. Tôi không phải nhà địa chất học, không biết gì về đá, nhưng tôi hiểu các con số. Nếu phần thưởng đủ lớn, tôi có thể chấp nhận", ông nói.
Trên thực tế, chiến lược này đã mang lại thành quả. Sprott hiện nắm cổ phần tại 120 công ty khai khoáng. Theo Forbes, tài sản của ông hiện là 3,1 tỷ USD, gấp gần 4 lần so với đầu năm 2025, nhưng đã giảm từ đỉnh 4,6 tỷ USD đầu năm nay. Sprott tiết lộ 98% tài sản của ông là từ vàng và bạc.
Con đường trở thành một trong những người lạc quan nhất thế giới về kim loại quý của Sprott bắt đầu tại Ottawa - thủ đô Canada nổi tiếng với các mỏ khoáng sản phong phú. Cha ông là một công chức tại đây, thường giao dịch chứng khoán lúc rảnh rỗi. Việc này khiến Sprott dần có hứng thú với đầu tư.
Năm 1980, ông dùng tiền tiết kiệm để tham gia giao dịch trên sàn chứng khoán Toronto. Sau đó, ông mở công ty chứng khoán riêng có tên Sprott Securities.
Năm 2000, khi bong bóng dot com phình to, Sprott bắt đầu lo ngại về kịch bản thị trường sụp đổ. Vì thế, ông bán cổ phiếu để chuyển sang mua kim loại quý. Không lâu sau đó, thị trường chứng khoán giảm tới 80%.
Sprott sau đó bán mảng môi giới chứng khoán của công ty Sprott Securities. Ông giữ lại mảng quản lý tài sản, và bắt đầu đổ tiền vào các công ty khai khoáng.
Do sự thiếu chắc chắn về chi phí và chất lượng khoáng sản, các mỏ chưa khai thác thường được định giá thấp hơn kim loại tinh luyện, kể cả sau khi đã có dự báo từ các nhà địa chất học. Tuy nhiên, từ kinh nghiệm cá nhân, Sprott coi đây là lợi thế. Ông cho biết trên Forbes rằng đến nay, mình vẫn xem xét các chỉ số như trữ lượng quy đổi, hàm lượng quặng tối thiểu và hoạt động của mỏ để cân nhắc chi phí đầu tư so với giá thị trường.
Khoản đầu tư lớn nhất của ông là số cổ phần hiện trị giá 1,3 tỷ USD tại Hycroft Mining Holding (Mỹ). Đây là một trong những ví dụ về đầu tư vào tài sản bị định giá thấp. Sprott bị thu hút bởi quy mô lớn của mỏ vàng và bạc chủ lực tại Bắc Nevada này, dù khi ông đầu tư năm 2019, mỏ này còn chưa hoạt động và công ty Hycroft Mining đang chìm trong nợ nần.
Sprott đã rót hơn 360 triệu USD vào Hycroft và hỗ trợ công ty này vay vốn để nắm 1% cổ phần cùng quyền hưởng 1,5% doanh thu khai thác ròng trong tương lai. Sau vài năm biến động, cổ phiếu Hycroft bắt đầu tăng giá. Sprott tiếp tục đầu tư thêm. Từ đầu năm 2025, cổ phiếu này tăng tới gần 1.500%, dù công ty mới bắt đầu hoạt động và chưa sản xuất được ounce vàng hay bạc nào.
Khoản đầu tư lớn thứ hai của ông là vào Discovery Silver Corporation (Canada). Tháng 5/2019, Discovery và Levon Resources sáp nhập thành một công ty thăm dò tập trung vào bạc, với các dự án tại Mexico và Puerto Rico. Cuối năm đó, Sprott đầu tư khoảng 6 triệu USD để sở hữu gần 25% công ty mới. Với số vốn này, Discovery bắt đầu tập trung vào mỏ Cordero quy mô lớn tại Chihuahua (Mexico). Họ ước tính mỏ này chứa gần một triệu tấn vàng, bạc, chì và kẽm.
Giá vàng đầu năm 2024 chỉ hơn 2.000 USD một ounce, nhưng đến cuối tháng 1/2026 có thời điểm tiến sát 5.600 USD, tương đương tăng 180% trong 2 năm. Giá bạc cũng có diễn biến tương tự, khi tăng từ quanh 30 USD lên 100 USD chỉ trong 2 năm.
40 năm đầu tư giúp Sprott luôn giữ được sự điềm tĩnh, dù thị trường biến động đến mức nào. Khi được hỏi làm thế nào để tìm ra khoản đầu tư tỷ USD tiếp theo, tỷ phú chỉ cho biết: "Các con số đã đưa tôi tới đây. Hãy nhớ điều đó. Bạn không cần phải là nhà địa chất học đâu".
Ngày 26/5, UBND thành phố Đà Nẵng khai mạc diễn đàn đầu tư mạo hiểm và thiên thần Đà Nẵng 2026 (DAVAS 2026) với chủ đề “Đổi mới sáng tạo gặp gỡ đầu tư toàn cầu” và thông điệp “Ý tưởng thăng hoa, dòng vốn lan tỏa”.
Ông Hồ Quang Bửu, Phó Chủ tịch UBND thành phố Đà Nẵng, khẳng định trong xu hướng khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và kinh tế số đang diễn ra mạnh mẽ trên toàn cầu hiện nay, Đà Nẵng xác định rất rõ muốn phát triển nhanh và bền vững phải dựa vào tri thức, công nghệ, con người sáng tạo và năng lực kết nối toàn cầu.
“Thành phố không lựa chọn con đường phát triển bằng lợi thế ngắn hạn, mà lựa chọn xây dựng một hệ sinh thái đổi mới sáng tạo thực chất, nơi các ý tưởng mới được nuôi dưỡng, công nghệ mới được thử nghiệm và các doanh nghiệp tiên phong được tạo điều kiện để bứt phá”, ông Hồ Quang Bửu nhấn mạnh.
Lãnh đạo thành phố Đà Nẵng cũng cho rằng diễn đàn không chỉ là nơi gặp gỡ giữa nhà khởi nghiệp (startup) và quỹ đầu tư, mà đây là nơi Đà Nẵng phát đi một cam kết mạnh mẽ về tư duy phát triển mới của thành phố, cởi mở, đổi mới, hội nhập hơn, sẵn sàng đồng hành cùng các mô hình kinh doanh dựa trên công nghệ và đổi mới sáng tạo.
Phó Chủ tịch UBND thành phố Đà Nẵng phát biểu: “Trong những năm qua, hệ sinh thái khởi nghiệp đổi mới sáng tạo của Đà Nẵng đã có những bước tiến đáng ghi nhận. Thành phố lần đầu tiên vào top 1.000 hệ sinh thái khởi nghiệp toàn cầu năm 2024 và đến năm 2026 đã vươn lên vị trí 554 thế giới, tăng 342 bậc chỉ sau 2 năm”.
Theo lãnh đạo thành phố Đà Nẵng, một hệ sinh thái muốn đi xa không thể chỉ dừng ở các bảng xếp hạng. Điều quan trọng hơn là phải tạo ra được những doanh nghiệp công nghệ có năng lực cạnh tranh quốc tế; những startup có khả năng gọi vốn, mở rộng thị trường và đóng góp thật sự cho tăng trưởng kinh tế của thành phố.
Phát biểu tại diễn đàn, ông Phạm Hồng Quất, Viện trưởng Viện đổi mới sáng tạo Quốc gia, Bộ Khoa học và Công nghệ, cho rằng Việt Nam đang bước vào giai đoạn then chốt của chiến lược quốc gia về khởi nghiệp sáng tạo đến năm 2045. Việt Nam không chỉ đặt mục tiêu về số lượng 10.000 startup vào năm 2030, mà quan trọng hơn là xây dựng một hệ sinh thái tự cường và có khả năng bứt phá.
Theo ông Quất, Đà Nẵng đang nổi lên như một địa phương năng động, có tư duy đổi mới và quyết tâm cao trong phát triển hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo. Thành phố không chỉ quan tâm đến hỗ trợ startup, mà còn đang từng bước khẳng định vị thế trong các lĩnh vực mới như AI, Trung tâm tài chính quốc tế...
Ông Quất cũng kỳ vọng DAVAS 2026 không chỉ dừng lại ở những phiên kết nối hay các biên bản ghi nhớ, mà còn là không gian đối thoại giữa chính sách, thị trường, công nghệ và cộng đồng khởi nghiệp.
Ngoài ra, theo ông Quất, đây là nơi khởi đầu cho những thương vụ đầu tư thực chất, nơi các startup tìm thấy người đồng hành và các nhà đầu tư tìm thấy giá trị tăng trưởng dài hạn tại Việt Nam và những sáng kiến chính sách mới có thể được thử nghiệm ngay tại Đà Nẵng.
DAVAS 2026 có sự góp mặt của hơn 30 nhà đầu tư và quỹ đầu tư danh tiếng đến từ các quốc gia với tổng mức đầu tư hơn 5 tỷ USD; hơn 120 chuyên gia, diễn giả trong và ngoài nước; cùng hơn 70 đơn vị đồng hành, hỗ trợ khởi nghiệp.
Diễn đàn thu hút 62 dự án/doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo trong nước và quốc tế thuộc nhiều lĩnh vực như công nghệ, giáo dục, chăm sóc sức khỏe, Blockchain, AI… Trong đó có 43 dự án trong nước, 9 dự án đến từ Singapore, 5 dự án đến từ Hàn Quốc, 3 dự án đến từ Dubai, 2 dự án đến từ Hoa Kỳ và Ukraine.
