Vào tháng 3, Liu Liehong, người đứng đầu Cơ quan Quản lý Dữ liệu Quốc gia Trung Quốc (NDA) công bố thuật ngữ Ciyuan cho token AI tại họp báo của Hội đồng Nhà nước Trung Quốc, đánh dấu lần đầu một quốc gia đặt tên “tiền tệ” riêng cho AI. Ông nhấn mạnh Ciyuan là “đơn vị thanh toán liên kết nguồn cung công nghệ với nhu cầu thương mại”.
Token là đơn vị dữ liệu đầu vào cơ bản, gồm từ, một phần của từ, ký tự hoặc dấu câu mà mô hình AI xử lý để tạo ra đầu ra. Theo National Business Daily, lượng tiêu thụ token đang trở thành chỉ số quan trọng trong việc triển khai thực tế, đo lường tần suất mô hình AI được đưa vào ứng dụng.
Theo thống kê của NDA, tính đến tháng 4, Trung Quốc xử lý 140.000 tỷ token mỗi ngày, tăng từ 100 tỷ đầu năm 2024. AI của Trung Quốc vượt các mô hình của Mỹ trên OpenRouter, một thị trường phổ biến dành cho AI, cả về hiệu suất và mức độ ưa chuộng.
Giới đầu tư Trung Quốc hiện đổ xô vào cơn sốt AI. Riêng tại Hong Kong, số lượng doanh nghiệp ở lĩnh vực này thực hiện IPO cao nhất 5 năm qua, chủ yếu nhờ dòng chảy ổn định của các công ty khởi nghiệp như MiniMax và Zhipu AI, hay nhà thiết kế chip Biren.
“Chúng tôi tin Trung Quốc đang thắng lớn trong cuộc chiến công nghệ vì một số lý do: định giá, ứng dụng rộng rãi AI cùng lợi thế trong sản xuất điện năng”, Mohit Kumar, chiến lược gia của ngân hàng đầu tư đa quốc gia Jefferies, nói với Fortune.
Giới quan sát đánh giá, mục tiêu Trung Quốc đang hướng đến là xây dựng một “nền kinh tế token” với sự hỗ trợ của AI nguồn mở phổ biến và đẩy mạnh ứng dụng AI trong thực tế. Dù vậy, họ cần vượt qua loạt yếu tố về chi phí nghiên cứu đắt đỏ, nguồn vốn lớn và cả những biện pháp kiểm soát xuất khẩu của Mỹ.
Sự đón nhận
Sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo được đánh giá đã “giải cứu” nhiều ông lớn công nghệ Trung Quốc khỏi loạt quy định kìm hãm phát triển trước đây. Chẳng hạn, Alibaba với mô hình Qwen nguồn mở được đầu tư nhiều năm đang trở thành lựa chọn hấp dẫn đối với những ai không có vốn hoặc không muốn chi nhiều tiền cho các sản phẩm độc quyền từ OpenAI và Anthropic. Không chỉ trong nước, Qwen đã chinh phục nhiều thị trường từ Đông Nam Á đến Trung Đông, thậm chí cả phương Tây khi mô hình mới nhất của Meta là Muse Spark cũng đào tạo một phần dựa trên Qwen.
Khác với Alibaba, ByteDance phần lớn giữ bí mật AI của mình. Theo SCMP, công ty tận dụng thế mạnh về thiết kế sản phẩm và trải nghiệm người dùng để thu hút khách hàng, trong đó chatbot Doubao là AI được sử dụng nhiều nhất ở Trung Quốc, với 100 triệu người dùng hoạt động hàng ngày tính đến tháng 2.
Tencent cũng giới thiệu ứng dụng nhắn tin tự động ClawBot vào tháng 3 và tích hợp sâu vào WeChat, cho phép hơn một tỷ người dùng hoạt động hàng tháng trên nền tảng này kết nối trực tiếp với OpenClaw và thực hiện các tác vụ thông qua giao diện nhắn tin. Ngoài ra, Xiaomi hay Meituan cũng có sản phẩm riêng và được đón nhận.
Các công ty khởi nghiệp AI Trung Quốc cũng bắt đầu tung ra sản phẩm ấn tượng. Giữa tháng 3, công ty Mỹ Anysphere ra Cursor Composer 2 với khả năng lập trình tiên tiến. Dù không giới thiệu, một số người sau đó phát hiện mô hình được xây dựng trên Kimi K2.5 mã nguồn mở từ Moonshot AI có trụ sở tại Bắc Kinh. Trên X, đồng sáng lập Cursor Lee Robinson sau đó thừa nhận “thiếu sót” khi không đề cập đến Kimi ngay từ đầu.
Knowledge Atlas (hay Zhipu AI, Z.ai) và MiniMax cũng mang đến cái nhìn hiếm hoi về các phòng thí nghiệm AI tiên phong Trung Quốc. MiniMax đạt doanh thu 79 triệu USD năm 2025, tăng 159% so với năm trước, trong đó 70% đến từ thị trường nước ngoài – tín hiệu cho thấy nhu cầu toàn cầu đối với các mô hình nền tảng của Trung Quốc. Zhipu đạt doanh thu 724 triệu nhân dân tệ (104,8 triệu USD) năm 2025, cao hơn 132% so với năm 2024. Dù những công ty như Knowledge Atlas hay MiniMax vẫn thua lỗ, giới đầu tư Trung Quốc không mấy bận tâm. Cổ phiếu của Zhipu tăng hơn 570% so với giá IPO, còn MiniMax đã tăng hơn 470%, thậm chí có lúc vượt cả giá trị vốn hóa thị trường của Baidu.
Có sẵn các mô hình AI, Trung Quốc cũng tận dụng hệ sinh thái công ty robot hình người để mang chúng ra môi trường vật lý. Unitree Robotics, Agibot hay UBTech đều tích hợp mô hình riêng tự phát triển, hoặc ứng dụng sản phẩm sẵn có do trong nước sản xuất.
Theo khảo sát hồi tháng 10 của Edelman, công ty tư vấn tiếp thị và quan hệ công chúng đa quốc gia lớn nhất thế giới, người dùng Trung Quốc cảm thấy thoải mái hơn nhiều với AI so với người dùng phương Tây, khi có tới 87% tin tưởng công nghệ này, cao hơn nhiều so với 32% ở Mỹ.
Ngành công nghiệp phim ngắn Trung Quốc là một ví dụ về sự thoải mái của người dùng với AI. Các nền tảng video nước này đã ra mắt khoảng 470 phim ngắn mới mỗi ngày trong tháng 1. Nhờ các công cụ AI, mỗi bộ phim chỉ tốn khoảng 100.000 nhân dân tệ (14.600 USD), bằng khoảng 10% chi phí truyền thống, trong khi thời gian sản xuất rút ngắn từ 15-30 ngày xuống còn dưới 5 ngày.
Người Trung Quốc cũng đón nhận trợ lý ảo AI nhiều hơn những quốc gia khác. Mới nhất, OpenClaw lập tức tạo cơn sốt, dù sau đó bị tuýt còi vì liên quan đến các nguy cơ bảo mật. Chính quyền nhiều địa phương đang đẩy mạnh thúc đẩy áp dụng AI, trong đó khuyến khích và cung cấp trợ cấp cho “công ty một người”. Theo giới quan sát, cách tiếp cận này vừa mang tính thận trọng, thúc đẩy AI như một ưu tiên chiến lược, vừa chủ động ngăn ngừa một số rủi ro tiềm tàng.
Tuy nhiên, lợi thế chính sách quan trọng nhất liên quan đến năng lượng. Trung Quốc đã mở rộng mạnh mẽ năng lực sản xuất và truyền tải điện trong những năm gần đây. Goldman Sachs ước tính, Trung Quốc sẽ có khoảng 400 gigawatt công suất điện dự phòng đến năm 2030, gấp khoảng ba lần nhu cầu cho trung tâm dữ liệu toàn cầu.
Áp lực lợi nhuận
Các công ty AI của Trung Quốc được đánh giá vẫn phải đối mặt với nhiều thách thức, đặc biệt là khi so sánh với những hãng phát triển trí tuệ nhân tạo hàng đầu của Mỹ. Các vấn đề chủ yếu liên quan đến tiếp cận chip AI tiên tiến do bị Mỹ cấm vận, cũng như hệ sinh thái vốn đầu tư mạo hiểm “mỏng” hơn so với Thung lũng Silicon.
Tuy nhiên, với hầu hết công ty AI trên toàn cầu, câu hỏi lớn nhất được đặt ra, là làm thế nào để biến các token thành lợi nhuận, hay theo cách gọi mới tại Trung Quốc là Ciyuan. Doanh nghiệp trí tuệ nhân tạo nước này cũng không ngoại lệ.
Alibaba đã chi 123 tỷ nhân dân tệ (17 tỷ USD) cho chi phí đầu tư vốn trong năm 2025, khiến lợi nhuận ròng giảm 66%, hay Tencent chi với 79 tỷ nhân dân tệ (11,6 tỷ USD). Một số doanh nghiệp như ByteDance ít chịu áp lực từ các cổ đông về lợi nhuận do là công ty tư nhân, nhưng cũng đã chi 23 tỷ USD cho cơ sở hạ tầng AI năm ngoái, theo FT.
Con số này vẫn nhỏ hơn nhiều so với các ông lớn Mỹ. Chẳng hạn, Alphabet (công ty mẹ của Google) chi 94 tỷ USD, hay Meta chi 75 tỷ USD năm ngoái, đồng thời dự định mạnh tay hơn nữa trong năm nay.
Theo giới quan sát, áp lực kiếm tiền có thể đang khiến một số công ty công nghệ Trung Quốc phải xem xét lại chiến lược của mình. Cả Alibaba và Zhipu đều đã phát hành một số mô hình mới nhất của họ dưới dạng đóng, ít nhất là ban đầu. Tháng trước, Alibaba đã tái cấu trúc toàn bộ hoạt động AI, hợp nhất năm đơn vị riêng biệt và đặt tên “Alibaba Token Hub” (ATH).
“Sứ mệnh duy nhất của ATH là tạo ra, phân phối và ứng dụng token”, CEO Alibaba Eddie Wu cho biết trong họp báo công bố tháng trước.
Trong khi đó, các điều khoản đặt cọc mới của doanh nghiệp làm dấy lên thêm nghi vấn về tiến độ phát hành sản phẩm.
Tháng 6/2025, tập đoàn Trump (doanh nghiệp thuộc sở hữu gia đình Tổng thống Mỹ Donald Trump) giới thiệu mẫu điện thoại Trump T1 Phone, đồng thời tuyên bố sản phẩm được thiết kế và sản xuất tại Mỹ.
Theo kế hoạch ban đầu, thiết bị dự kiến được mở bán từ tháng 9/2025 với giá 499 USD. Khách hàng có thể đặt cọc 100 USD để đăng ký mua sớm sản phẩm.
Chưa xác nhận thời điểm giao máy cho khách hàng
Theo ước tính được truyền thông Mỹ dẫn lại, đã có hơn 590.000 lượt đặt cọc cho Trump T1 Phone, tương đương khoảng 59 triệu USD. Tuy nhiên, doanh nghiệp hiện chưa xác nhận thời điểm chính thức giao sản phẩm cho khách hàng.
Tháng trước, Trump Mobile - công ty viễn thông thuộc tập đoàn Trump - đã cập nhật các điều khoản liên quan đến việc đặt cọc thiết bị trên website bán hàng của Trump T1 Phone.
Theo nội dung điều khoản mới, Trump Mobile cho biết công ty không chịu trách nhiệm đối với các trường hợp chậm giao hàng do thiếu linh kiện hoặc các vấn đề liên quan đến quy định pháp lý.
“Việc đặt cọc không phải là hành động mua hàng, không đồng nghĩa với việc chấp nhận đơn hàng, không tạo ra hợp đồng mua bán, không chuyển giao quyền sở hữu, không đặt trước hàng tồn kho cụ thể và không đảm bảo rằng thiết bị sẽ được sản xuất hoặc bán ra”, Trump Mobile nêu trong điều khoản đặt hàng của Trump T1 Phone.
Trump Mobile cho biết nếu Trump T1 Phone được bán ra, khoản đặt cọc 100 USD sẽ được khấu trừ vào giá bán khi giao thiết bị cho khách hàng. Trong trường hợp dự án bị hủy, người đặt cọc có thể được hoàn tiền.
Điều khoản của Trump Mobile cũng cho phép công ty thay đổi cấu hình hoặc giá bán của Trump T1 Phone mà không cần thông báo trước.
Hiện Trump Mobile chưa công bố thời gian cụ thể sản phẩm được giao đến tay người dùng. Website nhận đặt cọc của Trump T1 Phone vẫn hoạt động tính đến thời điểm bài viết được đăng tải.
Theo truyền thông Mỹ, một số mốc thời gian phát hành từng xuất hiện trên website Trump Mobile cũng đã bị gỡ bỏ trong các lần cập nhật gần đây.
Các nghị sĩ Mỹ kêu gọi điều tra Trump Mobile
Đầu năm nay, 11 nghị sĩ Đảng Dân chủ tại Hạ viện và Thượng viện Mỹ đã đề nghị Ủy ban Thương mại Liên bang Mỹ (FTC) xem xét hoạt động của Trump Mobile liên quan đến “các vi phạm tiềm ẩn đối với luật bảo vệ người tiêu dùng”.
Nhóm nghị sĩ cho rằng Trump Mobile chưa công bố đầy đủ bằng chứng cho thấy sản phẩm đã sẵn sàng cho quá trình thương mại hóa, dù công ty đã nhận lượng lớn tiền đặt cọc từ khách hàng.
Sau các lời kêu gọi điều tra, hai lãnh đạo Trump Mobile là Don Hendrickson và Eric Thomas đã xuất hiện trong một số cuộc phỏng vấn trực tuyến để giới thiệu Trump T1 Phone.
Tuy nhiên, trang công nghệ The Verge cho rằng thiết bị xuất hiện trong buổi phỏng vấn có một số chi tiết khác với hình ảnh minh họa trước đó trên website công ty.
Hai lãnh đạo này cho biết thời điểm ra mắt sản phẩm sẽ bị chậm so với kế hoạch ban đầu, song không đưa ra mốc thời gian cụ thể.
Giới công nghệ hoài nghi tuyên bố “sản xuất tại Mỹ”
“Đã đến lúc chúng ta sản xuất điện thoại tại Mỹ và đưa hoạt động sản xuất trở lại đất nước”, Eric Trump phát biểu khi giới thiệu Trump T1 Phone.
Đại diện tập đoàn Trump cho biết sản phẩm được sản xuất tại các nhà máy ở ba bang Alabama, California và Florida. Tuy nhiên, doanh nghiệp chưa công bố thông tin chi tiết về đối tác sản xuất hoặc vị trí cụ thể của các nhà máy này.
Trước câu hỏi liệu Trump T1 Phone có sử dụng linh kiện nhập khẩu từ châu Á hoặc Trung Quốc hay không, tập đoàn Trump từ chối bình luận. Điều này khiến một số chuyên gia công nghệ cho rằng cần có thêm thông tin để kiểm chứng tuyên bố “sản xuất tại Mỹ”.
Blake Przesmicki, chuyên gia phân tích của Counterpoint Research, nhận định việc sản xuất thiết bị điện tử hiện đại hiện vẫn phụ thuộc đáng kể vào chuỗi cung ứng linh kiện và nguồn lao động tại châu Á, đặc biệt là Trung Quốc. Theo ông, nhiều khả năng một phần quá trình gia công hoặc hoàn thiện thiết bị diễn ra ngoài nước Mỹ.
“Đây có thể là một mẫu điện thoại Android phổ thông, được thiết kế và sản xuất chủ yếu tại Trung Quốc, sau đó tinh chỉnh và hoàn thiện tại Mỹ”, Carsten Frauenheim, chuyên gia phần cứng của iFixit, nhận định.
Một loạt thông tin rò rỉ gần đây tiết lộ chi tiết về ít nhất ba sản phẩm sắp ra mắt của Apple, bao gồm một chiếc iPhone không gian với màn hình 3D, một mặt dây chuyền AI (trí tuệ nhân tạo) và một cặp AirPods Pro có camera hỗ trợ AI. Trong khi mặt dây chuyền AI có thể ra mắt vào năm tới, chiếc iPhone 3D có thể phải đến năm 2030 mới xuất hiện.
Thông tin về chiếc iPhone mới được cung cấp bởi nguồn rò rỉ đáng tin cậy Schrodinger khi cho biết Apple đang phát triển một chiếc "iPhone không gian" với tên mã H1 hoặc MH1. Sản phẩm này sẽ sở hữu màn hình hiển thị 3D, tạo cảm giác chiều sâu chân thực mà không cần đeo kính.
Khác với công nghệ màn hình 3D của những năm 2010, màn hình mới sẽ kết hợp công nghệ theo dõi mắt tiên tiến và khả năng điều khiển chùm tia nhiễu xạ, giúp ánh sáng được hướng về phía mắt người xem thông qua một lớp ảnh ba chiều cấu trúc nano tích hợp vào lớp AMOLED. Kết quả là cảm giác chiều sâu được tạo ra, khiến các vật thể trên màn hình dường như lơ lửng.
Ngoài ra, thông tin rò rỉ cũng cho thấy chiếc iPhone 3D sẽ sử dụng màn hình của Samsung, tích hợp thuật toán được cấp bằng sáng chế giúp người dùng xem các đối tượng từ góc nhìn 360 độ. Khái niệm này tương tự như màn hình không gian 85 inch hiện có của Samsung, nhưng được tối ưu hóa cho màn hình di động nhỏ hơn.
Về hai thiết bị còn lại, phóng viên Mark Gurman từ Bloomberg cho biết mặt dây chuyền AI và AirPods Pro tích hợp camera của Apple đã đạt đến "giai đoạn thử nghiệm nâng cao". Trong số này, mặt dây chuyền AI sẽ là một phụ kiện có kích thước tương đương AirTag, không có màn hình riêng nhưng có camera "luôn hoạt động" và micro để nhận lệnh thoại Siri. Người dùng có thể đeo nó như một chiếc vòng cổ hoặc gắn vào quần áo bằng kẹp và sản phẩm này có thể ra mắt ngay trong năm tới.
Ông Gurman cũng xác nhận Apple đang gần hoàn thiện quá trình phát triển AirPods Pro tích hợp camera. Công ty đã hoàn tất thiết kế, phần cứng và phần mềm, với lịch dự kiến ra mắt vào tháng 9 năm nay. Camera trên AirPods Pro mới được thiết kế để cung cấp dữ liệu hình ảnh cho quá trình xử lý bằng trí tuệ nhân tạo (AI), không phải để chụp ảnh hay quay video cho người dùng.
Mặc dù Google Maps là ứng dụng đầu tiên mà nhiều người mở ngay khi lên xe, vẫn có những lựa chọn thay thế dễ dàng hơn dịch vụ của Google. Từ việc muốn tiết kiệm dữ liệu, bảo mật hay đơn giản là muốn trải nghiệm khác biệt, dưới đây là một số ứng dụng mà người dùng có thể lựa chọn thay vì Google Maps.
Waze có lẽ là lựa chọn thay thế phổ biến nhất cho Google Maps, đặc biệt là trong môi trường đô thị với điểm mạnh nhất là hiển thị thông tin thời gian thực do người dùng cung cấp.
Những tính năng nổi bật từ Waze:
HERE WeGo có cách tiếp cận trực tiếp hơn, là lựa chọn tốt cho những ai muốn một sản phẩm đơn giản và tiện dụng, tập trung vào những gì người dùng thực sự cần. Dịch vụ đặc biệt hữu ích cho những người thường xuyên đi du lịch hoặc muốn tiết kiệm dữ liệu di động.
Những tính năng nổi bật từ HERE WeGo:
Apple Maps đã phát triển đáng kể trong những năm gần đây và trở thành một trong những ứng dụng điều hướng được sử dụng rộng rãi nhất, đặc biệt bởi người dùng iPhone trên toàn thế giới. Ứng dụng tập trung vào trải nghiệm đơn giản, tích hợp và ngày càng tin cậy.
Những tính năng nổi bật từ Apple Maps:
Nhìn chung, Google Maps vẫn là lựa chọn toàn diện nhất đối với hầu hết người dùng, nhưng nó không phải là lựa chọn duy nhất. Waze nổi bật với thông tin giao thông, HERE WeGo nhờ sự đơn giản và khả năng hoạt động ngoại tuyến, còn Apple Maps tận dụng sức mạnh từ hệ sinh thái thiết bị Apple.
