Nhiều gia đình có thói quen dùng duy nhất một loại dầu ăn cho mọi hình thức chế biến từ chiên, xào đến trộn salad. Tuy nhiên, việc chọn sai dầu ở nhiệt độ cao không chỉ làm thất thoát dinh dưỡng mà còn tạo ra các hợp chất gây hại cho sức khỏe.
Mọi người thường cho rằng cứ là dầu thực vật thì sẽ tốt cho sức khỏe và thoải mái dùng một chai dầu duy nhất từ đầu đến cuối. Thực tế, mỗi loại dầu lại phù hợp với một phương pháp chế biến riêng. Nếu dùng sai, không những giá trị dinh dưỡng bị giảm sút nghiêm trọng, việc đun nấu ở nhiệt độ cao còn có thể sản sinh ra các chất có hại, làm tăng nguy cơ đối mặt với nhiều vấn đề sức khỏe.
Theo các chuyên gia dinh dưỡng, việc chọn đúng loại dầu phù hợp với từng cách chế biến quan trọng hơn nhiều so với việc chỉ nhìn vào giá tiền hay thương hiệu.
3 loại dầu ăn được chuyên gia khuyến nghị hàng đầu
Chuyên gia dinh dưỡng Shi Xin (Phòng khám Resun Nội Hồ, Đài Loan, Trung Quốc) chia sẻ rằng với việc nấu nướng thường ngày trong gia đình, 3 loại dầu đáng đầu tư nhất là dầu hoa trà (dầu hạt trà), dầu bơ và dầu ôliu.
Do các món xào nấu thông thường đều thuộc nhóm chế biến ở nhiệt độ trung bình đến cao, 3 loại dầu này sở hữu độ bền nhiệt rất cao nên cực kỳ ổn định. Trong đó, dầu hoa trà chứa polyphenol từ trà, còn dầu ôliu lại rất giàu polyphenol ôliu – đây đều là các chất chống oxy hóa mạnh mẽ, rất thích hợp để làm dầu ăn sử dụng hàng ngày.
Bên cạnh đó, thời gian gần đây nhiều người cũng bắt đầu quan tâm xem liệu dầu hướng dương giàu axit oleic (High Oleic Sunflower Oil) có đáng mua hay không.
Chuyên gia Shi Xin giải thích: dầu hướng dương giàu axit oleic thực chất là phiên bản cải tiến của dầu hướng dương truyền thống. Dầu hướng dương truyền thống chứa hàm lượng omega-6 khá cao, trong khi phiên bản cải tiến này đã gia tăng tỷ lệ axit béo không bão hòa đơn omega-9, đồng thời hạ hàm lượng omega-6 xuống chỉ còn khoảng 10%. Nhờ đó, khả năng chịu nhiệt của nó tốt hơn hẳn, trở thành một lựa chọn vừa túi tiền lại có tính ứng dụng cao cho các gia đình.
Nhận diện các loại dầu cần cẩn trọng khi dùng
Liên quan đến các xu hướng ăn uống đang rầm rộ trên mạng như dùng dầu dừa hay uống cà phê Bulletproof, chuyên gia Shi Xin đưa ra lời cảnh báo: Có khoảng 70-80% thành phần trong dầu dừa là chất béo bão hòa. Những người có tiền sử mắc bệnh tim mạch, mỡ máu cao hay cholesterol cao tuyệt đối không nên tiêu thụ lượng lớn, tránh làm tăng nguy cơ tai biến như nhồi máu cơ tim.
Đối với mỡ heo, dù có khả năng chịu nhiệt cao nhưng vẫn cần sử dụng với lượng vừa phải. Còn đối với bơ thực vật/bơ động vật, do điểm bốc khói tương đối thấp nên hoàn toàn không thích hợp cho các món chiên xào ở nhiệt độ cao để tránh bị biến chất sau khi đun nóng.
Thói quen dùng một chai dầu duy nhất cho tất cả khâu từ xào rau, rán thịt cho đến trộn salad là cách làm chưa lý tưởng. Chuyên gia khuyến nghị mỗi gia đình nên chuẩn bị ít nhất 2 loại dầu ăn:
Chai thứ nhất (Dùng cho nhiệt độ cao): Phục vụ các món chiên, xào, rán. Ưu tiên các loại có độ bền nhiệt cao như dầu hoa trà, dầu bơ hoặc dầu hướng dương giàu axit oleic.
Chai thứ hai (Dùng cho nhiệt độ thấp/ăn trực tiếp): Phục vụ các món trộn salad hoặc chế biến ở nhiệt độ thấp. Lựa chọn tối ưu là dầu ôliu ép lạnh nguyên chất (Extra Virgin) hoặc dầu hạt lanh.
Sự phân loại này giúp giữ trọn vẹn giá trị dinh dưỡng vốn có của từng nhóm chất béo.
Chuyên gia Shi Xin đặc biệt lưu ý: Nếu trong quá trình xào nấu thấy dầu bắt đầu bốc khói, điều đó có nghĩa là nhiệt độ đã vượt quá điểm bốc khói của loại dầu đó. Lúc này, chất lượng dầu không chỉ sụt giảm nghiêm trọng mà còn có thể sản sinh ra acrolein – một chất độc hại gây ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe. Vì vậy, tuyệt đối không nên chờ dầu bốc khói mới cho thực phẩm vào chảo.
Sau cùng, dù là loại dầu tốt đến đâu thì việc kiểm soát liều lượng sử dụng vẫn là yếu tố quyết định. Tốt nhất, bạn chỉ nên mua các chai dầu có dung tích vừa đủ dùng hết trong khoảng 1 đến 2 tháng. Tránh để dầu ăn quá lâu khiến dầu bị oxy hóa, biến chất mới đảm bảo tiêu chí ăn uống lành mạnh và an tâm cho cả gia đình.
Gia đình không rõ thời gian bé chìm trong nước, khi phát hiện và vớt lên đã ngừng tim. Trẻ được nhân viên y tế sơ cứu, ba phút sau có nhịp tim trở lại, chuyển đến Bệnh viện Sản Nhi tỉnh Quảng Ninh trong tình trạng hôn mê, suy hô hấp cấp, đồng tử đều còn phản xạ ánh sáng.
Các bác sĩ chẩn đoán bệnh nhi suy hô hấp, viêm phổi, ngừng tuần hoàn do đuối nước, theo dõi tổn thương não. Bé phải thở máy, dùng chống phù não, kiểm soát thân nhiệt, nuôi dưỡng qua đường truyền tĩnh mạch.
Ngày 24/4, sau 7 ngày điều trị, bác sĩ đánh giá chỉ số sinh tồn của trẻ đã dần ổn định, bình phục nhanh cả về sức khỏe lẫn tinh thần, đủ điều kiện xuất viện.
Đuối nước là tình trạng nước tràn vào đường hô hấp làm cho các cơ quan bị thiếu oxy các chức năng sống của cơ thể ngừng hoạt động. Đây là tai nạn nguy hiểm và là nguyên nhân lớn nhất gây tử vong trẻ em dưới 19 tuổi. Trẻ nam bị đuối nước nhiều gấp hai lần trẻ nữ.
Phần lớn trẻ bị đuối nước tử vong hoặc để lại di chứng não bởi không được sơ cứu hoặc sơ cứu không đúng cách. Các bác sĩ cho rằng sơ cứu tại chỗ đúng kỹ thuật cực kỳ quan trọng, quyết định sự sống còn cho trẻ.
Khi phát hiện trẻ bị đuối nước, cần tìm mọi cách đưa lên khỏi mặt nước và đặt nằm ở nơi khô ráo, thoáng khí. Tùy thuộc vào phương tiện có sẵn tại chỗ, tình trạng trẻ tỉnh hay hôn mê, có bị ngừng tim, ngừng thở hay không và tình hình thực tế (đuối nước tại sông, hồ hay biển, nước lặng hay nước chảy xiết, nước nông hay sâu, gần bờ hay xa bờ) mà cấp cứu bằng các cách khác nhau.
Nếu nạn nhân bất tỉnh và ngưng thở/ngưng tim, cần thực hiện ngay kỹ thuật thổi ngạt và ấn tim liên tục trên đường đến bệnh viện. Nếu nạn nhân còn thở, đặt nằm nghiêng để tránh sặc chất nôn và nhanh chóng đưa nạn nhân đến cơ sở y tế gần nhất để theo dõi.
Bà Ayesha Gulzar, tiến sĩ dược học tại Anh, cho biết hoạt chất piperine trong tiêu đen có khả năng hỗ trợ tiêu hóa, chống oxy hóa và tăng hấp thu dưỡng chất.
Khi dùng đúng cách, tiêu đen còn giúp cơ thể tận dụng tốt hơn các hợp chất có lợi từ thực phẩm hằng ngày, theo trang sức khỏe Verywell Health.
Nghệ chứa curcumin, hoạt chất có khả năng chống viêm và chống oxy hóa mạnh. Cơ thể lại đào thải curcumin khá nhanh nên hiệu quả bị hạn chế. Piperine giúp làm chậm quá trình phân hủy, từ đó tăng khả năng hấp thu curcumin.
Theo nghiên cứu trên tạp chí Food Science & Nutrition vào năm 2022, sự kết hợp tiêu đen và nghệ giúp hỗ trợ kiểm soát đường huyết và giảm cảm giác thèm ăn. Hiệu quả giảm viêm và giảm đau mạn tính cũng được cải thiện rõ rệt.
Curcumin kết hợp piperine còn có khả năng hỗ trợ phòng ngừa ung thư vú, tuyến tiền liệt và đại trực tràng.
Rau xanh như rau chân vịt, đậu lăng, cải xoăn chứa sắt dạng thực vật. Dạng sắt này khó hấp thu hơn so với sắt từ động vật. Piperine kích thích tiết axit dạ dày, giúp phân giải thức ăn hiệu quả hơn.
Môi trường axit thuận lợi giúp cơ thể hấp thu sắt tốt hơn. Piperine còn hỗ trợ enzyme tiêu hóa và giúp sắt đi qua ruột dễ dàng. Nhờ đó, cơ thể cải thiện khả năng hấp thu sắt và hỗ trợ giảm nguy cơ thiếu sắt.
Các thực phẩm như dầu ô liu, quả bơ và các loại hạt chứa nhiều chất béo tốt. Piperine giúp tăng khả năng hấp thu các vitamin tan trong chất béo và các chất chống oxy hóa từ nhóm thực phẩm này.
Piperine còn kích thích quá trình sinh nhiệt trong ruột non. Cơ thể tăng nhẹ nhiệt độ và tốc độ trao đổi chất. Tuyến tụy tiết enzyme để phân giải chất béo thành axit béo, từ đó giúp hấp thu dưỡng chất tốt hơn và tạo năng lượng hiệu quả.
Gừng chứa gingerol, hoạt chất có tác dụng chống viêm, chống oxy hóa và hỗ trợ tim mạch. Khi kết hợp với piperine, hiệu quả chống viêm được tăng cường, đặc biệt trong hỗ trợ xương khớp.
Piperine giúp tăng khả năng hấp thu gingerol vào máu. Sự kết hợp này thường xuất hiện trong các sản phẩm hỗ trợ tiêu hóa, giảm viêm và tăng cường chuyển hóa.
Một bé trai 5 tuổi (ở Hà Tĩnh) đã được các bác sĩ (BS) Bệnh viện (BV) Nhi T.Ư (Hà Nội) phẫu thuật thành công sau khi phát hiện nhiều dị vật nam châm trong ổ bụng gây thủng ruột.
Trước đó, trẻ bị tiểu buốt, gia đình đưa đi khám tại BV địa phương, có kết quả chẩn đoán viêm bàng quang, dùng thuốc theo đơn của BS nhưng triệu chứng không cải thiện. Khi tái khám, chụp X-quang phát hiện dị vật trong ổ bụng, trẻ được chuyển đến BV Nhi T.Ư.
Tại BV Nhi T.Ư, các BS nhận thấy bệnh nhi (BN) có dị vật trong đường tiêu hóa. Thông thường, dị vật trong đường tiêu hóa sẽ được nhu động ruột đẩy dần ra ngoài. Nhưng trường hợp này, dị vật không di chuyển. Từ thông tin gia đình cung cấp về loại đồ chơi có các viên nam châm nhỏ mà trẻ vẫn chơi tại nhà, các BS chẩn đoán trẻ đã nuốt phải nhiều viên nam châm trong nhiều thời điểm và chỉ định phẫu thuật lấy dị vật.
Trong cuộc mổ, các BS phát hiện nhiều viên nam châm nhỏ dính vào nhau thành một chuỗi, gây thủng ruột. Các BS đã lấy dị vật, khâu lỗ thủng và đặt dẫn lưu. Sau 4 ngày, BN bình phục, sinh hoạt bình thường.
Th.S-BS Vũ Thanh Tú, Trung tâm Ngoại tổng hợp, BV Nhi T.Ư, cho biết nhiều BN nhập viện do nuốt phải các dị vật như cúc áo, đồng xu, tăm hoặc các chi tiết nhỏ của đồ chơi.
BS Tú đặc biệt lưu ý: Nam châm là vật liệu có từ tính mạnh. Khi trẻ nuốt từ 2 viên trở lên ở các thời điểm khác nhau, chúng có thể nằm ở các đoạn ruột khác nhau nhưng vẫn hút dính vào nhau qua thành ruột. Lực hút này tạo áp lực kéo dài lên thành ruột, gây thiếu máu cục bộ, dẫn đến hoại tử và thủng ruột. Nếu không được phát hiện kịp thời, có thể dẫn đến viêm phúc mạc, tắc ruột, sốc nhiễm trùng và đe dọa tính mạng.
Trường hợp khác là BN 14 tuổi (ở Hà Nội) nhập viện sau thời gian dài bị ho dai dẳng, triệu chứng ho tăng nặng, có kết quả chụp chẩn đoán phát hiện xác định dị vật là hạt hồng xiêm ở phế quản phải. Tại BV Nhi T.Ư, các BS nội soi ống cứng kết hợp laser để cắt bỏ các tổ chức viêm, mô hạt bao quanh dị vật, giải phóng và gắp thành công hạt hồng xiêm kích thước khoảng 1×3 cm. Gia đình BN cho hay, 13 tháng trước khi được điều trị, tại nhà, trẻ bị hóc hạt hồng xiêm, ho sặc sụa, tức ngực, nhưng sau đó cơn ho tự hết nên gia đình không đưa trẻ đi khám. Suốt 13 tháng sau đó, trẻ ho khan kéo dài, không sốt, gia đình nhiều lần tự mua thuốc điều trị cho con nhưng không cải thiện.
