Sau khi làm thủ tục check in, chọn chỗ ngồi, tiêu hết số tiền rupiah Indonesia cuối cùng để mua quà lưu niệm ở sân bay và nhanh chóng qua cửa an ninh, du khách Mỹ Kevin Miller tin rằng chuyến đi đến đảo Bali năm 2013 đã kết thúc thuận lợi. Anh chỉ cần ngồi đợi giờ lên máy bay để về nước. Nhưng ngay sau đó, anh bất ngờ được yêu cầu trả một khoản phí xuất cảnh.
Miller lúc đó đã bực bội nhưng vẫn phải tìm cách kiếm đủ số tiền mặt, để có thể rời đi. Lúc đó là sáng sớm, các quầy đổi tiền chưa mở, máy ATM không hoạt động. Cuối cùng, một du khách người Mỹ khác động lòng và đưa cho anh số tiền cần thiết. Khi Miller xin liên hệ để sau này trả lại, người này chỉ lắc đầu và nói rằng ông từng rơi vào hoàn cảnh tương tự.
Miller thừa nhận việc bị thu phí xuất cảnh giống như “bị ném cho một cú bóng xoáy” và khiến anh bất ngờ. Vì mất thêm thời gian chạy vạy trong sân bay, anh và vợ đã lỡ chuyến bay đến Kuala Lumpur, Malaysia.
“Chúng tôi phải mua vé chuyến bay tiếp theo, vì đây là vấn đề của sân bay chứ không phải của hãng hàng không”, anh nhớ lại.
Mỗi ngày có hàng nghìn du khách phải trả thuế xuất cảnh, nhưng ít người hay biết. Trong khi một số quốc gia yêu cầu khách trả tiền mặt trực tiếp trước khi rời sân bay, phần lớn các khoản phí này đã được gộp luôn vào giá vé máy bay. Indonesia, nơi Miller gặp sự cố, chuyển sang hình thức thu tiền mặt từ năm 2014.
Các khoản phí này rất phổ biến. Phần lớn thuế xuất cảnh được dùng cho các dự án hạ tầng, bao gồm duy trì hoạt động của chính các sân bay.
Theo báo cáo của Hiệp hội Vận tải Hàng không Quốc tế (IATA), các sân bay trên thế giới đã thu tổng cộng 60,4 tỷ USD từ thuế xuất cảnh và các loại phí tương tự trong năm 2024, tương đương trung bình 6,80 USD mỗi hành khách. Mức phí này cao nhất ở Bắc Mỹ và thấp nhất tại khu vực châu Á – Thái Bình Dương.
Năm 2024, Argentina là quốc gia thu mức cao nhất, trung bình 138 USD mỗi hành khách. Xếp sau là Mauritius, Mexico, Anh, CH Dominica, Mỹ, Ai Cập và Kenya.
Liệu những khoản phí này có xứng đáng? IATA cho rằng “không”.
“Thuế vé máy bay có thể xung đột với các mục tiêu kinh tế – xã hội rộng lớn hơn, vì chúng đặt gánh nặng đáng kể lên người vai hành khách nhưng lại không đóng góp đáng kể vào ngân sách chính phủ”, IATA nhận định trong báo cáo công bố tháng 11/2025.
Trong ngành du lịch, những loại phí này đã trở thành chủ đề gây tranh luận thu hút nhiều người quan tâm trong giai đoạn hậu đại dịch, khi tình trạng quá tải du lịch (overtourism) tiếp tục gây áp lực lên nguồn lực tại nhiều điểm đến toàn cầu.
Nhật Bản, quốc gia đang vật lộn với lượng khách tăng mạnh, đã áp dụng “thuế sayonara” 1.000 yên (khoảng 6 USD) từ năm 2019 và có kế hoạch tăng gấp ba. Khoản phí này được cộng trực tiếp vào giá vé máy bay, thay vì thu tại sân bay.
Các khoản phí du lịch này có nhiều tên gọi khác nhau trên thế giới và không được tiêu chuẩn hóa, khiến du khách khó biết chính xác mình đang trả tiền cho điều gì.
Tại Australia, khoản phí này được gọi là Passenger Movement Charge (phí di chuyển), khoảng 40 USD. Ở Anh, Air Passenger Duty (thuế dành cho hành khách đường bay) thay đổi tùy theo điểm đến, với mức tối đa lên tới 336 USD cho các chuyến bay đường dài. Tại Mexico, đó là Tarifa de Uso de Aeropuerto (phí sử dụng sân bay), và mỗi sân bay tự quyết định mức thu riêng.
Tuy nhiên, một số nơi đã quyết định loại bỏ các khoản phí này. Thụy Điển đã bãi bỏ thuế hàng không vào năm ngoái nhằm cắt giảm các chuyến bay ngắn, khuyến khích người dân chuyển sang tàu hỏa hoặc phà.
“Với tư cách du khách, chúng ta cần nhận thức rằng mình đang gây áp lực lớn lên tài nguyên – từ nước, điện đến hạ tầng giao thông. Những thứ đó cần được bù đắp”, Anna Abelson, giáo sư ngành quản trị du lịch tại Đại học New York, Mỹ, cho biết.
Dù vậy, bà cũng nhận định rằng việc thu tiền mặt trực tiếp, như trải nghiệm của Miller ở Bali, thường không được du khách ưa chuộng.
Theo bà, việc phải trả tiền ngay trước khi lên máy bay “tạo ra sự khó chịu”, khiến du khách cảm thấy như đang bị “làm khó” hoặc thậm chí giống như phải trả một khoản “lót tay”. Điều này dễ làm hỏng ấn tượng cuối cùng của một kỳ nghỉ đẹp, giống như trải nghiệm chạy đôn đáo tìm ATM của Kevin Miller.
Theo kinh nghiệm của Abelson, du khách thường không ngại trả phí nếu họ được thông báo rõ ràng từ đầu về mục đích của khoản tiền. Minh bạch là yếu tố then chốt.
“Các điểm đến cần cởi mở hơn, sáng tạo hơn, và giải thích rõ vì sao khoản phí này tồn tại và tại sao họ cần nó”, Albelson nói.
Bà lấy ví dụ về “Cam kết Palau” (Palau Pledge) như một cách tích cực để giới thiệu phí du lịch tại Palau. Quốc đảo gần Philippines này chỉ đón vài nghìn khách mỗi năm, nhưng nỗ lực về bảo vệ môi trường đã khiến họ yêu cầu mọi du khách phải ký cam kết trước khi nhập cảnh.
Cam kết này được đóng dấu vào hộ chiếu, mở đầu bằng lời hứa:
“Với tư cách là một du khách, tôi cam kết bảo tồn và bảo vệ ngôi nhà đảo xinh đẹp và độc đáo của các bạn. Tôi hứa sẽ hành xử nhẹ nhàng, tử tế và có ý thức”. Tuy nhiên, đây không chỉ là một lời hứa suông. Du khách vi phạm có thể bị phạt tới 1 triệu USD.
Những người du lịch dày dạn kinh nghiệm cũng có thể rơi vào tình huống bị động trước các khoản phí thu trực tiếp. Abelson cũng từng gặp trường hợp tương tự khi phát hiện mình không còn tiền mặt để trả phí xuất cảnh trong chuyến du lịch tới Saint Lucia năm nay. Cuối cùng, bà phải vay tiền từ một người trong nhóm đi chung.
Ngày 23/6, Ban Quản lý rừng đặc dụng Nam Quảng Trị cho biết hang động được tìm thấy tại tiểu khu 638S, thuộc Khu Bảo tồn thiên nhiên Bắc Hướng Hóa.
Đoàn khảo sát ghi nhận cửa hang mở ra một không gian rất rộng, bề ngang ước tính gần 70 m. Đi sâu khoảng 200 m, hang tách thành 4 nhánh lớn ăn sâu vào lòng núi. Bên trong hệ thống nhánh này xuất hiện nhiều khối thạch nhũ nguyên sơ với hình dạng phong phú. Dưới ánh sáng của đèn pin, thạch nhũ phản chiếu tạo nên nhiều dải màu sắc bắt mắt.
Theo đoàn khảo sát, phía trong hang có thể còn tồn tại hệ thống thạch nhũ quy mô lớn hơn cùng một mạch nước ngầm cạn. Tuy nhiên, do thiếu thiết bị chuyên dụng, lực lượng chức năng mới chỉ tiếp cận được phần đầu hang, chưa thể đi hết 4 nhánh.
Nằm gần khu vực hang động mới là một hố sụt lớn. Vị trí này cách không xa động Vân Tiên ở thôn Cát Trĩa, xã Hướng Sơn (huyện Hướng Hóa cũ), nơi từng được phát hiện hệ thống thạch nhũ đẹp cách đây hơn 10 năm.
Theo Ban Quản lý rừng đặc dụng Nam Quảng Trị, các đặc điểm địa chất tại đây đặt ra giả thuyết khu vực này còn ẩn chứa một hệ thống hang động karst ngầm quy mô lớn, có sự liên kết ngầm với nhau.
Hang động karst ngầm là hệ thống không gian dưới mặt đất, hình thành khi nước hòa tan khối đá vôi. Quá trình này diễn ra trong hàng triệu năm, để lại những kiến tạo địa chất vô cùng độc đáo. Điển hình là hệ thống thạch nhũ và măng đá được bồi đắp từ khoáng chất, hay những hố sụt (giếng trời) và mạng lưới sông ngầm phức tạp.
Đơn vị quản lý đang lên phương án phối hợp với các chuyên gia nghiên cứu hang động, thành lập đoàn thám hiểm chuyên sâu để đo vẽ cấu trúc, nhằm phục vụ công tác bảo tồn, đồng thời định hướng phát triển du lịch sinh thái khám phá trong thời gian tới.
Khu Bảo tồn thiên nhiên Bắc Hướng Hóa có diện tích hơn 23.000 ha, nằm ở phía tây tỉnh Quảng Trị, sở hữu địa hình chia cắt mạnh với nhiều núi cao, độ dốc lớn, thung lũng hẹp và mạng lưới sông suối dày đặc.
Theo Cục Bảo tồn thiên nhiên và đa dạng sinh học, khu bảo tồn có tài nguyên động thực vật đa dạng phong phú nằm trong Sách đỏ Việt Nam và Sách đỏ thế giới.
Đặc biệt, hệ sinh thái tại khu bảo tồn trải dài từ độ cao 150-1.700 m so với mặt biển nên có nhiều loài động thực vật đặc hữu được các nhà khoa học trong nước và quốc tế quan tâm. Khu bảo tồn có 283 loài thực vật, trong đó 59 loài thực vật quý hiếm; một số loài đặc hữu như 109 loài thú, 207 loài chim, 81 loài bò sát ếch nhái, 33 loài cá.
Hồi cuối tháng 4, Đoàn thám hiểm hang động Anh - Việt phát hiện thêm 26 hang động mới tại Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng, đo vẽ tổng chiều dài 13.643 m. Trong đó, hang Thiên Cung dài 4.206 m, được đánh giá có giá trị khoa học và tiềm năng khai thác lớn. Ngoài ra, hang Chả Nghéo trở thành tâm điểm chú ý nhờ cấu trúc thác nước đổ thẳng vào lòng vực sâu.
Đoạn video ghi lại trải nghiệm giác hơi trên vỉa hè TP HCM của Laura Try đăng tải cuối tháng 5 hiện thu hút hơn một triệu lượt xem. Trên kênh YouTube cá nhân sở hữu hơn 18.000 lượt theo dõi, nữ du khách Anh chuyên khám phá các liệu pháp chăm sóc sức khỏe trên thế giới khẳng định đây là "trải nghiệm đáng nhớ nhất" trong chuyến du lịch Việt Nam.
Điểm dừng chân của Laura là một góc vỉa hè nơi "chú Bảy" hành nghề massage và giác hơi hơn 40 năm. Cô biết đến người thợ này qua các video lan truyền trên mạng xã hội. Theo tìm hiểu, góc làm nghề của chú Bảy nằm trên một đường Ký Con, phường Sài Gòn (quận 1 cũ), TP HCM, nơi thu hút khá đông người dân địa phương và du khách nước ngoài đến trải nghiệm.
Ghé tiệm từ sáng sớm, Laura thừa nhận bản thân tò mò xen lẫn lo lắng vì hầu hết khách hàng trước đó cô thấy trên video đều là nam giới. Do bất đồng ngôn ngữ, cô không hiểu hết các liệu pháp sắp thực hiện nhưng vẫn quyết định trải nghiệm 45 phút trị liệu.
Buổi massage bắt đầu bằng những nhịp điệu quen thuộc, sau đó người thợ dùng cốc thủy tinh làm nóng để tạo chân không, hút chặt lên da.
"Có vài cái ở chân thực sự khá đau, tôi nhiều lần phải xin dừng lại", Laura kể.
Trong lúc nằm trị liệu, Laura bị thu hút bởi khung cảnh diễn ra xung quanh. Một người đàn ông đi xe máy dừng lại bên đường để chụp ảnh cô. Xe cộ và người qua lại vẫn di chuyển ngay sát nơi cô đang nằm.
"Có những lúc tôi hoàn toàn quên mất mình đang nằm trên vỉa hè cạnh một con đường", cô nói.
Một số người xem cho rằng điều kiện vệ sinh của dịch vụ có thể khiến họ e ngại. Laura cho biết cô lựa chọn tin tưởng người thợ bởi ông đã làm công việc này hơn 4 thập kỷ.
Ngoài giác hơi, buổi trị liệu còn có các động tác kéo giãn cơ thể, xoay người và bấm huyệt. Laura nhận xét một số kỹ thuật khiến cô liên tưởng đến massage Thái Lan. Sau khi các cốc giác hơi được tháo ra, cô mô tả cảm giác vừa đau vừa thư giãn.
Kết thúc liệu trình có giá 150.000 đồng, nữ YouTuber đã quyết định trả cho chú Bảy 500.000 đồng và vui vẻ chụp ảnh kỷ niệm. Trước khi chia tay, cô lưu lại ảnh kỷ niệm cùng chú Bảy và được tặng một tấm danh thiếp viết tay.
"Ông ấy khiến tôi rất vui và trải nghiệm này thực sự tuyệt", cô nói.
Vài năm trở lại đây, xu hướng khách quốc tế tìm kiếm các trải nghiệm du lịch mang đậm tính bản địa, hòa nhập trực tiếp vào đời sống thường nhật của người dân TP HCM đang ngày càng gia tăng. Theo báo cáo từ Sở Du lịch TP HCM, các sản phẩm du lịch cộng đồng và trải nghiệm văn hóa đường phố đang được ngành du lịch thành phố chú trọng phát triển để đa dạng hóa sức hút với khách quốc tế.
Số liệu từ Cục Thống kê hôm 3/5 cho thấy trong tháng 4, Việt Nam đón 2,03 triệu lượt khách quốc tế, nâng tổng lượt khách trong 4 tháng đầu năm lên 8,8 triệu và tăng gần 15% so với cùng kỳ năm ngoái. Ngành du lịch Việt cũng hoàn thành 35% mục tiêu đón 25 triệu lượt khách quốc tế của cả năm.
Đây là lần đầu tiên sau 18 năm thống kê, du lịch Việt Nam chứng kiến chuỗi 4 tháng liên tiếp đón trên 2 triệu lượt khách mỗi tháng. Đại diện Cục Du lịch Quốc gia nhận định, chính sách thị thực thông thoáng và việc tăng cường các đường bay quốc tế là "động lực chính" cho sự tăng trưởng này.
Trung Quốc đại lục tiếp tục là thị trường lớn nhất với gần 450.000 lượt khách trong tháng 4, theo sau là Hàn Quốc, Nga, Campuchia, Mỹ, Ấn Độ, Nhật Bản. Đáng chú ý, Philippines lần đầu lọt nhóm 10 thị trường gửi khách lớn nhất khi vượt qua Malaysia.
Thị trường Nga cũng ghi nhận sự bứt phá mạnh mẽ với mức tăng xấp xỉ 300% so với cùng kỳ năm 2025 nhờ sự phục hồi của các chuyến bay thuê chuyến (charter) phục vụ nhu cầu nghỉ dưỡng dài ngày tại các tỉnh ven biển miền Trung, kết hợp lợi thế cạnh tranh về an ninh, tiện nghi, chi phí của các điểm đến Việt Nam.
10 thị trường nguồn hàng đầu đang đóng góp 72% tổng lượt khách quốc tế đến Việt Nam, trong đó, hai thị trường lớn nhất gồm Trung Quốc đại lục và Hàn Quốc, đóng góp 40%.
Tháng 4 là tháng cuối của mùa cao điểm khách quốc tế, chuẩn bị bước sang mùa cao điểm du lịch nội địa hè. Tuy nhiên, theo đánh giá của Cục Du lịch Quốc gia, lượng khách ngoại đến trong tháng này duy trì mức cao, cho thấy triển vọng tăng trưởng tích cực cũng như bức tranh tươi sáng của ngành.
Kết quả của Việt Nam được đánh giá là điểm sáng trong khu vực. Trong khi Việt Nam tăng trưởng đều đặn, lượng khách đến Thái Lan trong 4 tháng đầu năm đạt 11,3 triệu lượt, giảm 3,4% so với cùng kỳ. Singapore (4,4 triệu lượt) và Indonesia (3,51 triệu lượt) cũng ghi nhận mức tăng trưởng thấp hơn kỳ vọng trong quý I.
Theo Cục Du lịch Quốc gia, dù tháng 4 là thời điểm cuối mùa cao điểm khách quốc tế (thường từ tháng 10 đến tháng 4 năm sau), nhưng lượng khách duy trì ở mức trên 2 triệu lượt cho thấy bức tranh sáng của ngành. Tuy nhiên, các chuyên gia cảnh báo áp lực lên hạ tầng hàng không và sự cạnh tranh về giá từ các nước láng giềng vẫn là thách thức lớn trong nửa cuối năm.
Trong bối cảnh địa chính trị toàn cầu còn nhiều bất ổn, đặc biệt chịu tác động từ xung đột tại Trung Đông, kết quả 4 tháng này không chỉ phản ánh đà tăng trưởng mà còn khẳng định vị thế của Việt Nam như một điểm đến an toàn, ổn định và ngày càng hấp dẫn trên bản đồ du lịch quốc tế, theo Cục Du lịch.
