Nhà khoa học đoạt giải Nobel đầu quân cho đại học Trung Quốc

Cuối tuần trước, Hà Nội phê duyệt đề án phát triển theo hướng tiệm cận "chuẩn quốc tế" với hai trường THPT chuyên Chu Văn An và Hà Nội - Amsterdam, ngay lập tức gây bàn luận trên các diễn đàn.

TS Nguyễn Quang Minh, chuyên gia giáo dục quốc tế và là Giám định viên Hội đồng các trường Quốc tế (CIS), cho rằng đây là hướng đi cần thiết.

Ông đánh giá đề án của hai trường có sự học hỏi từ các mô hình đào tạo tài năng ở Singapore, Nhật Bản, Hàn Quốc, Mỹ và Anh, song không sao chép máy móc mà vẫn giữ "tinh thần trường công" với ngân sách nhà nước làm nền tảng.

Các mục tiêu như tăng cường nghiên cứu khoa học, trí tuệ nhân tạo, học tập dự án và hội nhập học thuật quốc tế là phù hợp với yêu cầu phát triển nguồn nhân lực trong bối cảnh mới.

Chuyên gia cũng đánh giá cao việc sử dụng khái niệm "tiệm cận quốc tế", thay vì ngay lập tức khẳng định sẽ trở thành một "trường chuẩn quốc tế".

"Đây là cách tiếp cận thận trọng và thực tế, bởi giáo dục quốc tế không chỉ là câu chuyện chương trình hay chứng chỉ, mà là cả một hệ sinh thái học thuật, văn hóa và quản trị cần thời gian dài để hình thành", ông Minh nói.

Điểm gây tranh luận nhất nằm ở tiêu chí cụ thể của trường chuyên Chu Văn An. Trường này đặt mục tiêu giai đoạn 2026-2030 có ít nhất 150 học sinh trúng tuyển đại học tại Anh, Mỹ, Australia và 80 em nhận học bổng quốc tế. Trường cũng tổ chức các hoạt động để hỗ trợ học sinh làm quen, chuẩn bị cho các kỳ thi, chương trình chuẩn hóa quốc tế như SAT, ACT, AP, IB... - vốn được nhiều đại học trên thế giới dùng như một tiêu chí xét tuyển đầu vào.

Theo ông Quang Minh, một ngôi trường xuất chúng không phải là nơi "dạy học sinh vào Harvard", mà là nuôi dưỡng học sinh có nền tảng tư duy, năng lực nghiên cứu, khả năng tự học và thích nghi, để các em có đủ năng lực "vào Harvard".

Lãnh đạo một trường THPT chuyên ở phía Nam nhìn nhận rằng việc du học, thi chứng chỉ SAT, AP... nên là kế hoạch của học sinh và gia đình, không nên là mục tiêu của trường chuyên.

Ông dẫn lại nhiệm vụ của trường chuyên được đề cập trong Luật Giáo dục, đó là phát hiện và bồi dưỡng học sinh có năng khiếu trong các môn học, tạo nguồn nhân tài cho đất nước.

"Học sinh trường chuyên đi du học không phải là điều xấu nhưng không nên dùng nguồn lực nhà nước để thúc đẩy điều đó", ông nói.

Bởi dù còn hạn chế, trường chuyên đã và đang được ưu tiên hơn về ngân sách, đội ngũ giáo viên giỏi và những chính sách khác trong hệ thống giáo dục công lập nói chung.

"Việc phân bổ thêm ngân sách để tạo bệ phóng "tiếp cận quốc tế" cho một bộ phận nhỏ vốn đã được đầu tư nhiều hơn là thiếu công bằng cho số đông".

PGS. TS quản lý giáo dục Trương Đình Thăng, Hiệu trưởng trường Cao đẳng Sư phạm Quảng Trị, cũng cảnh báo các mục tiêu "quốc tế hóa" có thể trở thành một cuộc đua thành tích, xem trường nào có nhiều học sinh đạt chứng chỉ, nghiên cứu khoa học... hơn. Khi đó, mô hình mới rất dễ lại đặt trọng tâm vào luyện thi, tăng áp lực cho học trò.

Ở chiều ngược lại, ông Đàm Quang Minh, Đồng chủ tịch khối Phổ thông, Tập đoàn giáo dục EQuest, thấy rằng cần đặt những tiêu chí về du học, chứng chỉ trong tổng thể định hướng hội nhập quốc tế của trường chuyên Chu Văn An.

Theo ông, đề án này theo đuổi mô hình tương tự một số trường công ở Singapore, khi triển khai các chương trình như tú tài quốc tế IB để học sinh tiếp cận chuẩn đầu ra toàn cầu. Ngoài ra, Việt Nam hiện chưa có đại học nào vào top 200 thế giới, nên học sinh "chỉ có lựa chọn du học" nếu muốn vào các trường như vậy.

Ông Minh cũng đánh giá cao việc đề án nhấn mạnh hỗ trợ học bổng cho học sinh khó khăn, để các em được tiếp cận chương trình quốc tế.

"Làm được điều này, các chương trình như IB sẽ không còn là đặc quyền của những gia đình giàu có", ông nói.

Dù có góc nhìn khác nhau, các chuyên gia đều cho rằng hai trường nên thực hiện đồng bộ nhiều giải pháp về chương trình, đội ngũ và tăng cường hợp tác quốc tế.

TS Nguyễn Quang Minh thấy cần xây dựng bộ tiêu chí đánh giá năng lực học thuật và nghiên cứu thực chất, bổ sung các chỉ số về sức khỏe tinh thần để bảo vệ học sinh, giúp các em phát triển toàn diện.

Đây cũng là quan điểm của PGS Trương Đình Thăng. Ông lưu ý các trường cân bằng giữa học thuật đỉnh cao và sức khỏe tinh thần của học sinh, hội nhập quốc tế và trách nhiệm đất nước, đào tạo cá nhân xuất sắc và xây dựng tinh thần phụng sự cộng đồng.

Các chuyên gia kỳ vọng hai đề án không chỉ nâng cao chất lượng đào tạo của trường chuyên công lập, mà còn mở thêm cơ hội để học sinh Việt Nam tiếp cận môi trường học thuật và chuẩn đầu ra quốc tế ngay trong nước.

Tin Gốc: Vnexpress

Vũ Lương Ngọc Anh, 22 tuổi, hoàn thành chương trình Chất lượng cao Kinh tế đối ngoại, Đại học Ngoại thương (FTU), với điểm 3,99/4. Cô gái quê Gia Lai nhận bằng tốt nghiệp sáng 5/4, là sinh viên có điểm cao nhất đợt này.

"Mình hơi bất ngờ, vì nghĩ sẽ có bạn nào đó giỏi hơn", Ngọc Anh nói. "Trong những năm cấp ba, mình giống như 'vua về nhì', vì hiếm khi đứng nhất. Kết quả này khiến mình rất vui và tự hào".

Sinh ra và lớn lên ở Gia Lai, trường Ngoại thương cũng có phân hiệu ở TP HCM, nhưng Ngọc Anh vẫn quyết định vượt hơn 1.100 km để "Bắc tiến". Nữ sinh kể bố mẹ là người gốc Hải Phòng nên muốn trải nghiệm cuộc sống, văn hóa miền Bắc, đồng thời tiện về thăm người thân.

Là cựu học sinh lớp chuyên Anh, trường THPT chuyên Hùng Vương, Ngọc Anh nói đã quen với môi trường học tập cạnh tranh. Tuy nhiên, những ngày đầu đại học, cô nhanh chóng nhận ra khoảng cách về kỹ năng so với bạn bè đến từ các thành phố lớn.

Ngọc Anh từng đăng ký vào ban hậu cần, truyền thông của hai câu lạc bộ, nhưng đều trượt. "Cũng buồn" song thay vì nản lòng, nữ sinh xem đây là cơ hội quan sát các câu lạc bộ vận hành, học hỏi kỹ năng làm việc nhóm, cải thiện cách thể hiện bản thân.

Sau đó, cô trúng tuyển ban truyền thông của Cộng đồng sinh viên Chất lượng cao Kinh tế đối ngoại và Câu lạc bộ Nhiếp ảnh, dần bắt nhịp môi trường mới, mở rộng vòng kết nối.

Trong học tập, Ngọc Anh duy trì cách tiếp cận chủ động: đi học đầy đủ, ghi chép ý chính và hỏi ngay khi chưa hiểu, giúp giảm áp lực thi cuối kỳ. Ngoài ra, cô chú trọng sự liên kết giữa các môn học, coi đây là cách để hiểu sâu kiến thức và tiết kiệm thời gian ôn thi.

Kết quả, Ngọc Anh chỉ có một môn điểm B ở kỳ I năm thứ hai, ở môn Chủ nghĩa xã hội khoa học. Nữ sinh cho rằng có thể mình chưa nắm được yêu cầu cốt lõi của môn để trả lời đúng hướng.

"Mình không học lại để cải thiện điểm vì muốn giữ điều chưa hoàn hảo này, như sự nhắc nhở bản thân luôn cố gắng", Ngọc Anh nói.

Ngọc Anh tham gia nghiên cứu khoa học từ năm thứ hai, khởi đầu từ một bài tập lớn môn Kinh tế lượng và thấy hấp dẫn. Vì thế, các năm sau, cô chủ động kết nối bạn bè cùng định hướng, rủ làm chung và nhờ giảng viên hướng dẫn để thực hiện đề tài bài bản hơn.

Đề tài tâm đắc nhất của nữ sinh là nghiên cứu về ứng dụng học máy (machine learning) để giải các bài toán về lý thuyết trò chơi (game theory), được xếp hạng A* tại Hội thảo khoa học quốc tế AAAI-26 ở Singapore.

Nữ sinh kể ban đầu chỉ định làm thuần về kinh tế, nhưng sau đó nhận ra có thể kết hợp với học máy để xử lý vấn đề hiệu quả hơn. Cùng với một người bạn, Ngọc Anh tự tìm hiểu nền tảng lý thuyết trò chơi, các thuật toán học máy, đồng thời chuyển hóa các mô hình kinh tế sang dạng có thể xử lý bằng code.

Cô nhìn nhận quá trình này giúp bản thân định hình rõ hơn hướng đi, là kết hợp kinh tế với công nghệ để giải quyết các bài toán khoa học dữ liệu. Vì thế, Ngọc Anh học thêm ngôn ngữ truy vấn SQL, ngôn ngữ lập trình Python, nền tảng phân tích kinh doanh Power BI. Cô còn cùng bạn bè ở Đại học Bách khoa Hà Nội tham gia một số cuộc thi, từng đạt ngôi quán quân Data Science Talent Competition (Tìm kiếm tài năng khoa học dữ liệu) năm 2024.

Từ tháng 10/2025, Ngọc Anh trở thành nhân viên chính thức ở một ngân hàng, đảm nhận vị trí xây dựng và kiểm định các mô hình học máy, nhằm đánh giá rủi ro thanh khoản của khách hàng.

Song song với công việc toàn thời gian, Ngọc Anh hoàn thiện khóa luận tốt nghiệp. Cô nhìn nhận đây là giai đoạn áp lực nhất trong suốt những năm đại học vì đi làm về muộn, rồi lại tiếp tục viết luận tới 1-2 giờ sáng.

Để cân đối, nữ sinh tận dụng buổi trưa ở công ty để đọc tài liệu, sửa khóa luận, lên kế hoạch chi tiết cho từng đầu việc, chủ động trao đổi với giảng viên và anh chị khóa trước để rút ngắn thời gian xử lý.

Ngọc Anh cho biết cảm giác "luôn về nhì" theo suốt những năm phổ thông. Kể cả khi đã vào đại học, cô cũng thấy mình hiếm khi đứng đầu, mà thường chỉ trong top có kết quả tốt. Vì vậy, việc tốt nghiệp sớm với điểm cao nhất không phải là mục tiêu đặt ra từ đầu, mà là kết quả của quá trình tích lũy.

Điều cô còn tiếc nuối là sự thiếu tự tin trong một số thời điểm, nên bỏ lỡ cơ hội.

"Có những cơ hội như thi khoa học dữ liệu ở nước ngoài, mình từng ngại thử vì lo lắng", cô nói.

Sau khi tốt nghiệp, Ngọc Anh muốn tiếp tục làm việc để tích lũy kinh nghiệm, trước khi theo học thạc sĩ trong lĩnh vực phân tích định lượng hoặc khoa học dữ liệu.

Thanh Hằng

Nguồn: https://vnexpress.net/nu-sinh-dan-dau-dot-tot-nghiep-som-o-ngoai-thuong-sau-nhieu-nam-ve-nhi-5058571.html

Với kỳ thi có tính cạnh tranh căng thẳng như kỳ thi vào lớp 10, yếu tố tâm lý và kỹ năng trong quá trình làm bài được đánh giá là rất quan trọng và đôi khi giúp thí sinh chiến thắng trong cuộc cạnh tranh giữa những học sinh (HS) có năng lực học tập tương đồng.

Thầy Nguyễn Cao Cường, Hiệu trưởng Trường THCS Thái Thịnh (Hà Nội), nhắc nhở: "Khi nhận đề, các em không vội làm bài ngay mà cần bình tĩnh đọc kỹ một hai lượt tổng thể cả đề, tư duy và ghi nhanh ra giấy nháp những tự lưu ý của bản thân về từng câu hỏi". Theo thầy Cường, thường thì đề thi cũng đã sắp xếp thứ tự các nội dung từ dễ đến khó. Sau khi làm những câu hỏi dễ thì thực hiện làm các câu hỏi khó mang tính phân loại. HS cần có chiến lược cho các câu này về thời gian, quá 8 - 10 phút không có ý tưởng cần chuyển câu hỏi khác. Trong trường hợp không làm được cả câu, cần bóc tách các ý của câu hỏi để được điểm.

Khi còn 15 phút nữa là hết giờ làm bài, nếu HS không thể làm được tiếp các câu hỏi khó thì dành thời gian đó để kiểm tra lại toàn bộ bài làm. HS cần kiểm tra kết quả các câu hỏi độc lập ra ngoài nháp. Câu nào thấy sai, gạch trước bằng bút chì, kiểm tra kỹ thì mới gạch bỏ bằng bút mực và sửa, tránh trường hợp gạch phần đúng mà không có cơ hội sửa lại. Trước khi nộp bài, cần kiểm tra kỹ thông tin của mình trên tờ giấy thi như họ và tên, ngày sinh, số báo danh, số tờ giấy thi.

Cụ thể hơn, với môn toán trong buổi thi sáng 31.5, cô Lê Thị Hương, giáo viên Trường THCS Giảng Võ (Hà Nội), căn dặn dành thời gian để kiểm tra lại một lần nữa đáp án để tránh sai sót đáng tiếc rất quan trọng. Theo kinh nghiệm của cô Hương, HS thường bị mất điểm ở các phần như: sai điều kiện của ẩn, thiếu đơn vị, viết sai tên điểm, suy luận thiếu căn cứ, chưa đọc kỹ đề dẫn đến vẽ hình sai…

Cô Nguyễn Thu Thủy, giáo viên Trường THCS Lê Ngọc Hân (Hà Nội), chia sẻ: Nhiều HS chỉ làm bài thi một môn chưa tốt đã mất tinh thần cho những môn sau. Những lúc đó, bố mẹ hãy là người ở bên cạnh để động viên con tiếp tục. Một bài thi không được phép lấy hết tinh thần của cả một hành trình. Môn đã thi xong thì hãy khép nó lại, phía trước vẫn cần một tâm thế vững vàng và bố mẹ hãy trao cho con điều đó.

Cha mẹ cũng cần giúp con hiểu rằng: "Điểm số rất quan trọng, nhưng con còn quan trọng hơn điểm số". Câu nói này, theo cô Thủy, không phải để con xem nhẹ kết quả mà để biết rằng giá trị của con không nằm ở một bài thi. Kỳ thi quan trọng, nhưng sức khỏe, tinh thần, sự cố gắng và hành trình trưởng thành của con cũng quan trọng không kém. Một đứa trẻ biết mình được yêu thương cả khi chưa hoàn hảo sẽ không vì thế mà lười đi, ngược lại, con có thêm sức mạnh để cố gắng, từ đó tốt hơn. Đừng đặt thêm gánh nặng lên vai con, hãy đặt vào đó một niềm tin vừa đủ và nếu có thể hãy nói với con một câu thật đời, thật gần gũi, thật tình cảm: "Thi xong dù thế nào, bố mẹ cũng ở đây và mình sẽ về nhà nghỉ ngơi, con nhé!".

Theo cô Thủy, mỗi HS đều cần được biết rằng sau cánh cửa phòng thi vẫn có một gia đình, một nơi để trở về và có những người luôn thương yêu, mong chờ mình hơn mọi điểm số. Còn thầy Nguyễn Cao Cường thì khuyên HS sau mỗi buổi thi, cần dành thời gian nghỉ ngơi, chuẩn bị cho buổi thi sau.

Theo thống kê của Sở GD-ĐT Hà Nội, 615 thí sinh vắng mặt trong buổi làm thủ tục thi lớp 10 sáng 29.5, nhiều hơn 120 em so với năm ngoái. Trước đó, trong khoảng 147.000 HS lớp 9 xét tốt nghiệp năm nay, chỉ có gần 125.000 em đăng ký dự thi vào lớp 10 công lập. Sở GD-ĐT nhận định điều đó đồng nghĩa với việc khoảng 17.000 HS đã chủ động lựa chọn hướng đi khác như học nghề, học trường tư thục hoặc giáo dục thường xuyên. Thực tế này cho thấy, nhận thức của một bộ phận phụ huynh, HS đang dần thay đổi, khi trường công lập không còn là con đường duy nhất dẫn tới tương lai.

TP.HCM đã nêu dự kiến xây dựng phương án mở rộng xét tuyển học bạ vào lớp 10 từ năm học 2026 - 2027, hướng tới lộ trình phổ cập bậc THPT và bỏ dần kỳ thi tuyển sinh. Mục tiêu của định hướng này là giảm áp lực học tập và thi cử nặng nề cho HS. Hà Nội, nơi áp lực của kỳ thi này căng thẳng nhất, chưa nêu phương án nào giảm tải mạnh mẽ cho kỳ thi năm tới.

Tiến sĩ Nguyễn Tùng Lâm, Phó chủ tịch Hội Khoa học tâm lý - giáo dục VN, cho rằng để nhanh chóng đáp ứng đầy đủ nhu cầu học tập của người dân trong bối cảnh quy mô HS tăng nhanh là điều không dễ dàng. Theo ông, Hà Nội không thiếu chỗ học, vấn đề là người dân vẫn tập trung vào mục tiêu con phải học trường công lập. Chính điều đó tạo ra "cơn sốt" vào lớp 10 công lập nhiều năm nay. Đây là câu chuyện không thể giải quyết ngay trong một sớm một chiều, nhưng nếu thành phố có giải pháp đúng và kiên trì thực hiện trong một số năm thì hoàn toàn có thể từng bước tháo gỡ.

Ông Lâm cho rằng cần nhìn nhận áp lực giáo dục một cách toàn diện hơn, không chỉ tập trung vào kỳ thi lớp 10 trường THPT công lập. Chẳng hạn, tại các khu công nghiệp, khu đông lao động, hệ thống trường học đã đáp ứng đủ nhu cầu học tập của con em công nhân hay chưa? Hay với HS khuyết tật, số lượng trường chuyên biệt hiện vẫn rất hạn chế. Đây cũng là những vấn đề cần được quan tâm trong bài toán công bằng giáo dục. "Điều quan trọng là cả người dân và cơ quan quản lý đều cần thay đổi cách tiếp cận. Mục tiêu không chỉ là vào được trường công, mà phải là bảo đảm mọi HS đều có môi trường học tập phù hợp để phát triển năng lực, phẩm chất của mình", tiến sĩ Nguyễn Tùng Lâm nói.

Tiến sĩ Đặng Tự Ân, Giám đốc Quỹ Hỗ trợ đổi mới giáo dục phổ thông VN, nêu quan điểm: Giảm áp lực thi vào lớp 10 không chỉ là giảm một kỳ thi, mà còn là thay đổi tư duy về giáo dục, hướng nghiệp và cơ hội phát triển của mỗi HS. Theo ông, mô hình THPT nghề mở ra triển vọng nghề nghiệp rộng hơn cho nhiều HS. Trong khi đó, nếu cố theo học THPT nhưng không đủ năng lực cạnh tranh vào các trường đại học chất lượng cao, nhiều em có thể phải theo học các trường chất lượng thấp vừa phải, cơ hội việc làm hạn chế, cuối cùng vẫn phải làm những công việc giản đơn hoặc lao động phổ thông.

Ông Ân đề xuất Bộ GD-ĐT cần tập trung xây dựng hệ thống trường THPT nghề hiện đại, đồng bộ về cơ sở vật chất và đội ngũ giáo viên, đủ sức hấp dẫn đối với HS 14 - 15 tuổi. Đồng thời, cần rút ngắn giai đoạn chuyển tiếp để sớm đưa chất lượng giáo dục THPT nghề tiệm cận chuẩn khu vực và quốc tế.

Đại diện lãnh đạo Sở GD-ĐT Hà Nội cũng nêu thực tế, việc giải quyết bài toán quá tải trong tuyển sinh cần sự kết hợp đồng bộ giữa quy hoạch dài hạn, đầu tư cơ sở vật chất và đổi mới công tác tư vấn, phân luồng. Đây là hướng đi cần thiết để bảo đảm sự phát triển bền vững của giáo dục thủ đô trong bối cảnh đô thị hóa ngày càng mạnh mẽ.

Vị này cũng bày tỏ lo ngại nếu xét tuyển trong bối cảnh nhiều trường top trên vẫn có tỷ lệ chọi căng thẳng như hiện nay thì sẽ khó mang lại kết quả chính xác, công bằng.

Thời gian tới, sở GD-ĐT sẽ tiếp tục đầu tư cơ sở vật chất, mở rộng quy mô trường lớp, tăng cường xây mới và bổ sung các điều kiện dạy và học, nhằm đáp ứng nhu cầu học tập ngày càng tăng của HS. Cạnh đó, sẽ triển khai nhiều giải pháp nhằm thu hẹp khoảng cách về chất lượng giáo dục giữa các khu vực. Đồng thời, ngành sẽ tạo điều kiện thuận lợi để các trường THPT ngoài công lập phát triển, qua đó mở rộng thêm cơ hội học tập cho HS.

Tin Gốc: Thanh Niên