Từ tháng 6, thị trường xăng dầu Việt Nam bước sang giai đoạn mới khi xăng sinh học E10 được bán đại trà trên toàn quốc, thay thế các loại xăng khoáng RON95 trước đây. Trong khi đó, xăng E5 RON92 vẫn tiếp tục được duy trì song song tới hết năm 2030 theo lộ trình của Bộ Công Thương.
Cùng với việc triển khai xăng E10, nhiều người dùng xe máy và ôtô đời cũ cũng băn khoăn liệu phương tiện của mình có phù hợp với loại nhiên liệu mới hay không. Theo công bố từ nhiều hãng xe và các hiệp hội sản xuất ôtô, xe máy tại Việt Nam, phần lớn phương tiện đang lưu hành hiện nay đều tương thích với xăng E10 mà không cần thay đổi kỹ thuật. Tuy nhiên, một số mẫu xe đời cũ khoảng đầu năm 2000 trở về trước, sử dụng bộ chế hòa khí vẫn được Bộ Công thương khuyến nghị thận trọng hơn khi chuyển sang nhiên liệu chứa 10% ethanol.
Vì sao xe sử dụng chế hòa khí cần lưu ý?
Xe dùng bộ chế hòa khí, hay còn gọi là bình xăng con (carburetor) chủ yếu xuất hiện trên các mẫu xe máy đời cũ, sản xuất trước giai đoạn phổ cập phun xăng điện tử (FI). Từ khoảng năm 2007 trở lại đây, phần lớn xe máy mới tại Việt Nam đã dần chuyển sang hệ thống FI nhằm đáp ứng các tiêu chuẩn khí thải và tiết kiệm nhiên liệu.
Trên xe dùng chế hòa khí, xăng được hút vào động cơ nhờ chênh lệch áp suất không khí và đi qua nhiều đường dẫn, lỗ phun cơ khí có kích thước nhỏ. Hệ thống này không có cảm biến hay bộ điều khiển điện tử để tự điều chỉnh lượng nhiên liệu khi điều kiện vận hành thay đổi.
Theo các nghiên cứu của Phòng thí nghiệm năng lượng tái tạo quốc gia Mỹ (NREL), ethanol trong nhiên liệu có thể làm bong các lớp cặn tồn tại lâu năm trong bình xăng và đường ống nhiên liệu. Ethanol có tính tẩy rửa mạnh hơn xăng khoáng truyền thống. Do đó, với các xe đời cũ đã sử dụng nhiều năm, đặc biệt là xe dùng chế hòa khí, bên trong bình xăng và đường nhiên liệu thường tồn tại cặn nhiên liệu, gỉ sét hoặc tạp chất tích tụ lâu ngày. Khi chuyển sang E10, lượng ethanol trong nhiên liệu có thể làm bong các lớp cặn này. Chúng sau đó theo dòng nhiên liệu đi tới lọc xăng, vòi phun hoặc các đường dẫn nhỏ trong chế hòa khí, gây hiện tượng nghẹt nhiên liệu, khó nổ máy hoặc vận hành không ổn định.
Ngoài ra, nhiều xe dùng chế hòa khí được sản xuất trong giai đoạn nhiên liệu sinh học chưa phổ biến. Theo nghiên cứu của Bộ năng lượng Mỹ (DOE) về tác động của nhiên liệu ethanol đối với phương tiện đời cũ, một số vật liệu cao su và polymer thế hệ cũ có thể bị trương nở, cứng giòn hoặc lão hóa nhanh hơn khi tiếp xúc kéo dài với nhiên liệu chứa ethanol. Điều này có thể dẫn tới hiện tượng rò rỉ nhiên liệu, giảm độ kín của hệ thống hoặc ảnh hưởng đến khả năng hoạt động của bộ chế hòa khí. Nguy cơ này chủ yếu xuất hiện trên các phương tiện đã có tuổi đời cao hoặc chưa từng được nâng cấp các chi tiết trong hệ thống nhiên liệu.
Các xe đời cũ sử dụng chế hòa khí nên chú ý gì khi chuyển sang dùng xăng ethanol?
Trong trường hợp xe sử dụng bộ chế hòa khí và không có thông tin xác nhận tương thích E10 từ nhà sản xuất, người dùng nên tiếp tục sử dụng xăng E5 RON92 thay vì chuyển sang E10. Hiện tại, Yamaha Việt Nam cho biết các mẫu xe dùng chế hòa khí sản xuất từ năm 2017 trở về trước được khuyến nghị tiếp tục sử dụng E5 thay vì E10. Đồng thời, Bộ Công Thương cũng khuyến cáo những xe đời cũ cũng nên kiểm tra và bảo dưỡng trước khi dùng xăng ethanol để đảm bảo vận hành ổn định.
Bình xăng là hạng mục cần được kiểm tra đầu tiên. Nếu bên trong xuất hiện gỉ sét hoặc cặn nhiên liệu tích tụ trong thời gian dài, nên vệ sinh trước khi chuyển sang E10. Bộ chế hòa khí cũng nên được vệ sinh nếu xe đã lâu chưa bảo dưỡng. Người dùng cũng nên kiểm tra lọc xăng và thay mới nếu bộ phận này đã cũ. Trong giai đoạn đầu sử dụng nhiên liệu chứa ethanol, lọc nhiên liệu có thể giữ lại lượng cặn được làm bong ra từ bình xăng và đường ống. Ngoài ra, các ống dẫn nhiên liệu, gioăng cao su, phớt làm kín hoặc các chi tiết bằng cao su trong hệ thống nhiên liệu cần được kiểm tra kỹ.
Sau khi chuyển sang xăng ethanol, chủ xe nên theo dõi tình trạng vận hành trong vài lần đổ nhiên liệu đầu tiên. Nếu xuất hiện các dấu hiệu như khó khởi động, máy chạy không ổn định, hụt ga, chết máy hoặc có mùi xăng bất thường, nên đưa xe đi kiểm tra để xác định nguyên nhân và xử lý kịp thời.
Số liệu mới nhất từ hãng nghiên cứu thị trường Edmunds cho thấy làn sóng chuyển đổi từ xe xăng sang xe điện đang tăng tốc tại các đại lý. Vào tháng 1, tỷ lệ người mua xe điện mới chọn phương thức đổi xe xăng cũ đạt 67,1%. Chỉ ba tháng sau, con số này đã nhảy vọt lên 72,1%.
Không dừng lại ở những người mua xe lần đầu, xu hướng gắn bó với xe điện cũng ghi nhận mức tăng đáng kể. Dữ liệu mua lại cho thấy trong tháng 1, khoảng 26,2% khách hàng đã đổi xe điện cũ để lấy một chiếc xe điện mới. Đến tháng 4, tỷ lệ này đã tăng lên 35,4%.
Làn sóng này diễn ra ngay cả khi chính phủ Mỹ đã bãi bỏ khoản hỗ trợ thuế liên bang trị giá 7.500 USD dành cho xe điện, đồng thời nhiều bang cũng cắt giảm các chính sách ưu đãi tài chính tương tự.
Tuy nhiên, các chuyên gia nhận định còn quá sớm để khẳng định đây là một xu hướng bền vững hay chỉ là phản ứng nhất thời trước những biến động địa chính trị.
Chia sẻ với CNBC, Ivan Drury, Giám đốc bộ phận phân tích của Edmunds, nhận định đợt bùng nổ này có mối liên hệ mật thiết với cuộc xung đột tại Trung Đông khiến giá nhiên liệu leo thang chóng mặt.
Giá xe điện tăng nhanh hơn xe xăng
Thị trường ôtô nói chung đang ghi nhận mức tăng giá đồng loạt, bất kể là xe mới hay xe đã qua sử dụng. Người tiêu dùng hiện phải chi trả nhiều hơn đáng kể so với 6 tháng trước và cao hơn rất nhiều so với năm 2020.
Theo Cox Automotive, chỉ số giá xe đã qua sử dụng Manheim hiện cao hơn khoảng 4% so với cùng kỳ 2025. Trong đó, xe điện là nhóm dẫn đầu đà tăng giá, vượt xa các dòng xe chạy xăng truyền thống.
"Giá xe điện đang tăng nhanh và giữ giá tốt hơn xe xăng. Trong 6 tuần liên tiếp, giá xe điện 3 năm tuổi tăng vượt trội so với xe xăng và hiện cao hơn 11% so với đầu năm", Jeremy Robb, Chuyên gia kinh tế trưởng tại Cox Automotive cho biết. Theo ông, giá xăng càng cao, người dân càng có xu hướng tìm đến các dòng xe tiết kiệm nhiên liệu, và xu hướng giá xe điện trong mùa hè này sẽ là biến số cốt lõi, đặc biệt nếu căng thẳng Trung Đông vẫn bế tắc.
Thực tế này cho thấy người mua sẵn sàng chấp nhận chi phí đầu tư ban đầu cao hơn để đổi lấy chi phí vận hành rẻ hơn - một lợi thế vốn có của xe điện.
Báo cáo của Cox Automotive cũng chỉ ra bức tranh tương phản giữa các phân khúc. Các dòng SUV và CUV chạy xăng đã qua sử dụng chỉ tăng giá vỏn vẹn 0,3% so với 2025 - mức thấp nhất thị trường. Đây là hệ quả khi mức tiêu hao nhiên liệu lớn của dòng xe này đang "bào mòn" túi tiền của người sử dụng trong bối cảnh bão giá.
Ngược lại, phân khúc xe cỡ nhỏ - đại diện cho nhóm xe xăng tiết kiệm nhiên liệu - lại ghi nhận mức tăng giá cao thứ hai toàn thị trường, đạt 7,6%.
Các chuyên gia đồng tình rằng các số liệu hiện tại đang mở ra một kịch bản dịch chuyển thị trường đầy thú vị. Dù vậy, thế giới cần thêm thời gian để trả lời câu hỏi: Đây là một sự thay đổi mang tính cấu trúc của ngành ôtô, hay chỉ là phản ứng phòng thủ tạm thời của người tiêu dùng trước cuộc khủng hoảng giá xăng.
Ngày 19-5, Cục Cảnh sát giao thông cho biết đang quyết liệt chỉ đạo nâng cao chất lượng công tác sát hạch lái xe.
Đơn vị này nhận định việc tạo ra một môi trường sát hạch minh bạch, công bằng là yêu cầu cấp thiết, buộc mỗi học viên phải sở hữu kiến thức pháp luật "thật" và kỹ năng lái xe "thật".
Với việc nâng độ khó đối với sát hạch đường trường, trình chiếu các clip tai nạn cho học viên trước khi bước vào các phần thi đã giúp họ có ý thức và trách nhiệm hơn.
Cục Cảnh sát giao thông cũng đưa ra số liệu thống kê tỉ lệ đạt sát hạch kể từ ngày 1-3-2025 (khi tiếp nhận công tác sát hạch) đến ngày 7-5-2026.
Theo đó, tỉ lệ đạt chung ô tô 54%, xe máy 65%. Trong đó, lý thuyết ô tô 78%; sa hình ô tô 68%; đường trường 89%. Lý thuyết xe máy đạt 76%; sa hình xe máy đạt 89%.
Đối với lý thuyết ô tô: 74%/77% (giảm 3%); sa hình ô tô 65%/65% (không đổi); đường trường ô tô: 68%/96% (giảm mạnh 28%). Đối với lý thuyết xe máy: 72%/82% (giảm 10%); sa hình xe máy 86%/90% (giảm 4%).
Thời gian tới, Cục Cảnh sát giao thông tiếp tục đề xuất có thay đổi trong phần thi lý thuyết theo hướng tập trung vào quy tắc, đạo đức và văn hóa giao thông; phần sát hạch đường trường sẽ bổ trợ những tình huống liên quan đến quy tắc giao thông, các vi phạm thường gặp…
Đồng thời chấm dứt việc "học mẹo, thi mẹo".
Bộ Công an đang lấy ý kiến về thông tư sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư 65/2024, quy định kiểm tra kiến thức pháp luật về trật tự, an toàn giao thông đường bộ để được phục hồi điểm bằng lái xe.
Đáng chú ý, dự thảo thông tư được sửa đổi, bổ sung các nội dung kiểm tra kiến thức pháp luật về trật tự, an toàn giao thông đường bộ để phục hồi điểm bằng lái xe.
Theo đó, dự thảo đề xuất tăng số lượng câu hỏi kiểm tra kiến thức pháp luật trên máy tính nhằm đánh giá toàn diện hơn kiến thức pháp luật, kỹ năng và đạo đức người lái xe.
Cụ thể, hạng A1, A từ 25 câu lên 50 câu, hạng B1 từ 25 câu lên 60 câu, hạng B từ 30 câu lên 60 câu, hạng C1 từ 35 câu lên 70 câu, hạng C từ 40 câu lên 80 câu. Hạng D1, D2, D từ 45 lên 90 câu. Hạng BE, C1E, CE, D1E, D2E, DE từ 45 lên 100 câu.
Dự thảo cũng bổ sung câu hỏi nhận thức về Bộ luật Hình sự liên quan đến nhóm tội phạm quy định về giao thông, pháp luật về xử lý vi phạm hành chính về trật tự, an toàn giao thông đường bộ, nhận thức về phòng ngừa tai nạn giao thông.
Phương Nga (Hải Phòng) lái xe VinFast VF 3 chở theo hai con nhỏ, hôm 4/7. Sau khi dừng xe, cô xuống trước để bế một bé nhỏ xuống, trong khi con trai hai tuổi vẫn ngồi ở ghế trẻ em trong xe.
Trong lúc người lớn vừa rời xe, bé trai đã nghịch thao tác tắt xe. Sau đó, cửa xe bị khóa khiến bé 2 tuổi mắc kẹt bên trong cabin. Gia đình lập tức gọi thợ khóa đến hỗ trợ, đồng thời liên tục trấn an và hướng dẫn bé mở khóa cửa từ bên trong. Tuy nhiên, do mới 2 tuổi, bé không thể thực hiện đúng thao tác, càng lúc càng hoảng sợ và bật khóc.
Lo ngại con bị ảnh hưởng bởi thời tiết và tâm lý, người chồng quyết định dùng búa đập vỡ kính cửa xe để đưa bé ra ngoài. Nga cho biết mảnh kính văng khiến tay bé bị xây xát nhẹ.
Thời điểm xảy ra sự việc, cả hai chìa khóa của xe đều ở trong cabin. Chìa phụ được gắn cùng chùm với chìa chính nên gia đình không thể sử dụng chìa dự phòng để mở cửa từ bên ngoài, buộc phải chọn phương án đập kính để giải cứu bé.
Trên mẫu VF 3, xe không có nút bấm tắt/mở máy vật lý. Theo sách hướng dẫn, sau khi dừng xe và kéo phanh tay, người lái rút chìa khóa thông minh, rời khỏi xe rồi bấm nút khóa trên chìa. Thao tác này sẽ khóa cửa đồng thời tắt hoàn toàn hệ thống điện của xe. Do bé 2 tuổi bấm nút khóa tắt máy khi còn ở trong xe, khiến gia đình không thể mở cửa từ bên ngoài.
Phòng tránh trẻ mắc kẹt trong ôtô
Sự việc cho thấy tầm quan trọng của việc hình thành thói quen sử dụng xe an toàn. Phụ huynh không nên để trẻ ở lại một mình trong ôtô, kể cả khi chỉ rời xe trong thời gian ngắn, bởi trẻ có thể vô tình thao tác vào các nút điều khiển hoặc gặp nguy hiểm nếu nhiệt độ trong cabin tăng cao.
Chủ xe nên luôn mang theo chìa khóa khi xuống xe, tránh để toàn bộ chìa khóa trong cabin như trường hợp trên. Trước khi khóa cửa, cần kiểm tra kỹ bên trong xe để bảo đảm không còn trẻ nhỏ. Đồng thời, chủ xe cũng nên tìm hiểu cơ chế khóa, mở cửa và các tính năng an toàn trên mẫu xe của mình để biết cách xử lý khi phát sinh tình huống khẩn cấp.
Cuối cùng, chủ xe cũng cần biết cách xử lý nếu buộc phải phá kính để cứu người trong tình huống khẩn cấp. Nên ưu tiên kính cửa bên thay vì kính chắn gió, bởi kính chắn gió là loại kính dán nhiều lớp, khó phá hơn. Nếu dùng dụng cụ phá kính chuyên dụng, người cứu hộ nên tác động vào gần góc của kính để tăng hiệu quả phá kính. Tuy nhiên, đây chỉ là giải pháp cuối cùng khi không còn cách nào khác để đưa người ra ngoài.
Với trẻ đã có nhận thức và biết làm theo người lớn, cần hướng dẫn trẻ những kỹ năng an toàn cơ bản khi ngồi trên ôtô. Phụ huynh nên tập cho con nhận biết vị trí nút khóa, nút mở khóa trung tâm, tay mở cửa và cách mở cửa từ bên trong.
Trẻ em nên được hướng dẫn thực hiện thao tác mở cửa nhiều lần để trẻ ghi nhớ, thay vì chờ đến khi xảy ra sự cố mới chỉ dẫn từ bên ngoài. Phụ huynh có thể bắt đầu hướng dẫn trẻ các thao tác mở cửa khi trẻ được 2 tuổi trở lên, và luôn dặn trẻ chỉ tự mở cửa khi được cho phép, hoặc khi không có ai hỗ trợ.
