Nhiều học sinh đánh giá chương trình mang lại ý nghĩa thiết thực, giúp các em hiểu rõ hơn về ngành học và môi trường đại học.
Ngày 17-4, Trường THPT Ernst Thälmann (phường Bến Thành, TP.HCM) đã tổ chức cho hơn 100 em học sinh đến tham quan tại Trường đại học Khoa học xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia TP.HCM.
Thầy Lê Bá Khoa – trợ lý thanh niên Trường THPT Ernst Thälmann – cho biết đây là đợt thứ hai trong năm nhà trường tổ chức cho học sinh tham quan các trường đại học theo nguyện vọng và sở thích cá nhân.
Theo khảo sát hơn 400 học sinh khối 12, nhiều em đã đăng ký tìm hiểu tại các cơ sở đào tạo như Trường đại học Khoa học xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia TP.HCM; Trường đại học Sư phạm TP.HCM; Trường đại học Bách khoa, Đại học Quốc gia TP.HCM…
Theo thầy Khoa, chương trình không chỉ giúp học sinh có cơ hội tiếp cận thực tế môi trường đại học mà còn đóng vai trò quan trọng trong việc định hướng nghề nghiệp. Thông qua trải nghiệm trực tiếp, các em có thể hiểu rõ hơn về ngành học, từ đó đưa ra lựa chọn phù hợp với năng lực và mục tiêu tương lai, thay vì quyết định theo cảm tính.
Tương tự, thầy Huỳnh Thanh Phú – Hiệu trưởng Trường THPT Bùi Thị Xuân – cho rằng hướng nghiệp sau THPT từ lâu đã được xem là một nhiệm vụ quan trọng của nhà trường, nhưng không phải lúc nào cũng chạm được vào nhu cầu thật sự của học sinh.
Đến nay nhiều hoạt động hướng nghiệp vẫn mang nhiều tính hình thức và lặp lại theo lịch trình quen thuộc. Vì vậy thay vì tổ chức đại trà, nhà trường đã cho học sinh đăng ký tham quan các trường đại học theo chính sở thích của mình.
“Dù chỉ vài chục em tham gia, nhưng đó là những em thực sự có nhu cầu, có sự quan tâm. Chính sự ‘ít mà chất’ ấy lại tạo nên giá trị rằng mỗi chuyến đi trở thành một trải nghiệm có ý nghĩa, không còn là một cuộc dạo chơi mang tính thủ tục”, thầy Phú khẳng định.
Đăng ký tham quan trải nghiệm tại Trường đại học Khoa học xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia TP.HCM, em Nguyễn Hoàng Quân – học sinh lớp 12A10, Trường THPT Ernst Thälmann – cho biết từ đầu năm học em đã xác định sẽ đặt nguyện vọng tại một ngành ở trường, tuy nhiên em vẫn khá mơ hồ về ngành nghề này, về điểm xét tuyển, phương thức và cơ hội nghề nghiệp ra sao.
“Sau khi tham quan, tụi em hiểu rõ hơn về cơ sở vật chất cũng như rõ hơn về ngành học mình đang hướng đến”, Quân chia sẻ.
ThS Võ Ngọc Nhơn – Phó giám đốc tuyển sinh Trường đại học Công nghệ TP.HCM (HUTECH) – cho biết tính từ đầu năm đến nay trường đã đón rất nhiều đoàn THPT đến tham quan, trải nghiệm thực tế. Có những tháng HUTECH đón hơn 10 đoàn thầy cô – học sinh với ngàn lượt học sinh.
“Rõ ràng có sự khác biệt rất lớn giữa môi trường ở đại học và THPT, và mỗi trường đại học lại có một bầu không khí khác nhau. Thông qua trải nghiệm và quan sát thực tế, các bạn học sinh sẽ có sự hứng khởi và động lực lớn hơn để vào một trường đại học nào đó”, thầy Nhơn nhấn mạnh.
Thạc sĩ Nguyễn Phước Bảo Khôi, giảng viên Trường ĐH Sư phạm TP.HCM, cho hay khi đời sống ngày càng bị chi phối bởi công nghệ, tốc độ phát triển và áp lực, việc hướng đến chủ đề "Những sắc màu cảm xúc" để kiến tạo đề thi lớp 10 là một lựa chọn giàu ý nghĩa giáo dục.
Đề thi lớp 10 môn ngữ văn TP.HCM không chỉ kiểm tra năng lực đọc, viết mà còn gợi các em nghĩ về đời sống bên trong: con người cần biết buồn, biết thương, biết rung động và biết giữ cho tâm hồn không trở nên khô cằn.
Sự tinh tế của người ra đề còn thể hiện rõ qua cách lựa chọn và kết nối hai ngữ liệu. Văn bản "Chú robot tưởng mình là người" đặt ra một nghịch lý giàu cảm xúc: một robot bắt đầu biết lo sợ, biết hy vọng, biết băn khoăn về việc mình có còn là "mình" hay không. Từ câu chuyện ấy, học sinh được dẫn đến câu hỏi sâu xa: điều gì làm nên phần người không thể thay thế? Ở phần nghị luận xã hội, ngữ liệu về sự thiếu cảm xúc, khô cứng, cằn cỗi cảm xúc tiếp tục mở rộng vấn đề theo chiều ngược lại: khi máy móc ngày càng giống người, con người lại có nguy cơ sống như máy móc nếu đánh mất khả năng rung động. Chính sự cộng hưởng này làm cho đề thi có chiều sâu, mềm mại mà sắc sảo: đánh giá năng lực ngữ văn, nhưng đồng thời gọi thức năng lực sống nhân hậu, nhạy cảm và sâu sắc ở thí sinh.
Theo thầy Khôi, đề thi năm 2026 nêu thẳng vấn đề "thiếu cảm xúc, khô cứng, cằn cỗi cảm xúc" và đặt ra yêu cầu làm sao để "cảm xúc thêm những sắc màu đa dạng, phong phú", làm sao "thấu hiểu cảm xúc để sống yêu thương". Đây là một vấn đề rất gần với thực tế đời sống của các em khi áp lực học tập, sự đắm đuối và lệ thuộc sâu vào công nghệ dần khiến bản thân vô cảm, ít giao tiếp, sống vội nghĩ nhanh, thiếu rung động trước cái đẹp… Chính chất liệu thực tế sống động và những gợi ý tinh tế từ ngữ liệu sẽ tạo cho học sinh "đất diễn" để trình bày những ý kiến, nêu những quan điểm chân thực nhất của mình.
Người ra đề cũng đã khéo léo mở những "lối thoát hiểm" hỗ trợ thí sinh trong việc lựa chọn vấn đề triển khai viết đoạn nghị luận xã hội và viết bài nghị luận xã hội. Tên chủ đề, vấn đề nghị luận xã hội và các chi tiết gợi ra từ hệ thống câu hỏi đọc hiểu chính là những ngả đường dẫn đến lựa chọn việc viết đoạn phân tích nội dung chủ đề.
Tương tự, cuộc trò chuyện thú vị trong ngữ liệu ở phần I và một số lý lẽ, bằng chứng mà nhà văn Tạ Duy Anh đã nêu trong ngữ liệu ở phần II cũng chính là một cách diễn đạt khác của "thực trạng, nguyên nhân, hậu quả và giải pháp" để hướng thí sinh đến lựa chọn đề 1 khi viết bài văn nghị luận xã hội.
Bộ GD-ĐT vừa công bố dự thảo Nghị định quy định về miễn phí sách giáo khoa giáo dục phổ thông và lộ trình miễn học phí, giáo trình môn học giáo dục quốc phòng và an ninh tại cơ sở giáo dục đại học, giáo dục nghề nghiệp trên Cổng thông tin điện tử của bộ để lấy ý kiến góp ý theo quy định.
Đề xuất miễn phí sách giáo khoa (SGK) của Bộ GD-ĐT qua hình thức thư viện khiến nhớ đến thời tiểu học trước đây. Lúc ấy kinh tế nghèo nàn, in ấn khó khăn, sách rất hiếm và quý, chúng tôi phải mượn sách từ đầu mỗi năm học.
Hiện nay tình hình xã hội đã khác nhưng việc áp dụng mô hình này vẫn cho thấy tính hợp lý của nó.
Về mặt kinh tế, chi phí mua SGK mỗi năm tuy không phải là quá lớn đối với một số gia đình nhưng lại là gánh nặng đáng kể với những hộ có thu nhập thấp, đặc biệt ở vùng nông thôn, miền núi. Khi SGK được cung cấp miễn phí thông qua thư viện, phụ huynh sẽ giảm bớt áp lực đầu năm học, từ đó có điều kiện đầu tư tốt hơn cho các nhu cầu học tập khác của con em.
Về mặt xã hội, chính sách này góp phần tăng cường công bằng trong giáo dục. Khi mọi học sinh đều được tiếp cận SGK, khoảng cách về điều kiện học tập giữa các vùng miền sẽ được thu hẹp. Đặc biệt, việc đưa sách chữ nổi Braille vào hệ thống cho thấy sự quan tâm đến học sinh khuyết tật, một điểm rất đáng ghi nhận về tính nhân văn.
Không chỉ vậy, mô hình thư viện dùng chung còn mang ý nghĩa giáo dục sâu sắc, giúp hình thành ở học sinh ý thức giữ gìn tài sản chung, biết trân trọng sách vở và sử dụng có trách nhiệm. Thay vì coi SGK là vật sở hữu cá nhân có thể viết vẽ tùy ý, học sinh sẽ phải thay đổi thói quen giữ gìn. Từ đó hướng tới cách học khoa học hơn là ghi chép ra vở, tóm tắt, hệ thống hóa kiến thức.
Ngoài ra, việc Nhà nước chủ động đầu tư và quản lý SGK cũng giúp ổn định thị trường sách, hạn chế tình trạng giá cả biến động hoặc bị chi phối bởi nhiều yếu tố ngoài chuyên môn. Nếu thực hiện tốt, đây sẽ là bước tiến quan trọng, đưa SGK trở thành một dạng "tài sản công" phục vụ lâu dài cho xã hội.
Một lợi thế dễ thấy để thực hiện kế hoạch này là từ năm học sau 2026-2027, cả nước thực hiện thống nhất một bộ sách giáo khoa. Điều này giúp các trường dễ dàng thực hiện.
Dù mang nhiều ý nghĩa tích cực, đề xuất này vẫn cần được điều chỉnh linh hoạt để phù hợp với thực tế.
Chẳng hạn, không nhất thiết áp dụng miễn phí đại trà cho tất cả học sinh. Có thể cân nhắc kết hợp 2 hình thức là miễn phí hoàn toàn đối với học sinh có hoàn cảnh khó khăn và cho phép phụ huynh có điều kiện tự nguyện mua SGK nếu muốn con em sử dụng sách riêng. Cách làm này vừa đảm bảo công bằng, vừa tránh lãng phí ngân sách, đồng thời đáp ứng nhu cầu đa dạng của người học.
Cần xây dựng cơ chế bảo quản và sử dụng sách rõ ràng cho thư viện nhà trường khi để học sinh mượn sách. Nên quy định cụ thể như không được viết, vẽ vào SGK; phải bọc sách, giữ gìn cẩn thận. Cuối năm có kiểm tra, đánh giá tình trạng sách khi trả. Có thể áp dụng hình thức ký cam kết hoặc đặt cọc tượng trưng, nhằm nâng cao ý thức trách nhiệm. Đồng thời, cần có quy định xử lý hợp lý trong trường hợp làm hư hỏng hoặc thất lạc.
Hệ thống thư viện trường học cần được đầu tư đồng bộ. Không chỉ dừng ở việc cấp phát sách, mà còn phải có các phần mềm quản lý mượn và trả. Bố trí thêm nhân sự phụ trách. Kho lưu trữ sách phải đảm bảo điều kiện bảo quản tốt. Nếu không mô hình thư viện rất dễ rơi vào tình trạng quá tải, kém hiệu quả.
Cần kiểm soát chặt chẽ việc sử dụng sách tham khảo và tài liệu bổ trợ. Thực tế hiện nay cho thấy dù SGK có thể được miễn phí, nhưng nếu học sinh vẫn bị "khuyến khích" mua thêm nhiều loại sách khác thì gánh nặng chi phí vẫn không giảm. Do đó, ngành giáo dục cần có hướng dẫn rõ ràng, tránh tình trạng lạm dụng.
Cuối cùng, nên đẩy mạnh ứng dụng SGK điện tử song song với sách in. Đây là xu hướng tất yếu, vừa tiết kiệm chi phí lâu dài vừa phù hợp với chuyển đổi số trong giáo dục.
Bộ Giáo dục và Đào tạo ngày 21/7 cho biết phát hiện một số tồn tại về dữ liệu điểm học bạ, phiếu đăng ký, minh chứng ưu tiên và chứng chỉ ngoại ngữ... khi rà soát trên hệ thống tuyển sinh.
Cụ thể, với minh chứng ưu tiên và chứng chỉ ngoại ngữ, hơn 125.000 em chưa được duyệt. Hơn 2.600 dữ liệu khu vực ưu tiên của thí sinh cần rà soát. Ngoài ra, hàng chục nghìn trường hợp có điểm môn Ngoại ngữ, Ngoại ngữ 2 trong học bạ nhưng không có mã môn này.
Để đảm bảo chính xác trong xét tuyển, Bộ đề nghị các địa phương rà soát, cập nhật dữ liệu, hoàn thành trước 17h ngày 24/7. Bộ lưu ý việc này sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến công tác xét tuyển của trường đại học và kết quả của thí sinh.
Đại diện tuyển sinh của một số trường cho biết đây là khâu quan trọng. Như năm ngoái, có trường phát hiện một số thí sinh dùng chứng chỉ ngoại ngữ giả sau khi xét tuyển xong, nên phải hủy kết quả.
Bộ cũng đề nghị các địa phương cập nhật kết quả của nhóm bị kỷ luật trong kỳ thi tốt nghiệp THPT hoặc nhóm phúc khảo, dẫn đến thay đổi điểm thi.
"Tuyệt đối không để chậm muộn, để sót đơn thư của thí sinh", Bộ nêu.
Theo kế hoạch, các đại học sẽ tổ chức xét tuyển, xử lý nguyện vọng từ ngày 4 đến 9/8 với 6 lần lọc ảo. Sau đó, các trường rà soát để công bố điểm chuẩn sau 17h ngày 10/8.
