“Nếu ra đường vào dịp lễ cuối tuần này, người dân California nên tránh các trạm xăng của Chevron”, Văn phòng Báo chí Thống đốc Gavin Newsom ngày 21/5 ra thông báo. “Các ông lớn ngành dầu mỏ đã kiếm hàng tỷ USD từ cuộc chiến Iran của ông Trump. Đừng để họ moi thêm tiền bằng cách bắt bạn phải trả giá cao cho một cái mác thương hiệu”.
Thống đốc California cũng đưa ra một “mẹo hay” cho các tài xế là họ nên đổ xăng tại các trạm thông thường, không phải thương hiệu lớn, vì về bản chất chúng đều “bắt nguồn từ cùng nhà máy lọc dầu, bồn chứa và đường ống, đồng thời đáp ứng các tiêu chuẩn tương đương của bang để giữ cho động cơ của bạn hoạt động sạch sẽ, ngay cả khi nó không có cái tên mỹ miều như ‘Techron'”.
Tuyên bố được ông Newsom đưa ra khi hàng triệu người Mỹ chuẩn bị lái xe đi chơi, du lịch trong dịp lễ Memorial Day vào cuối tuần này và đầu tuần sau.
Chevron là một trong những tập đoàn dầu khí lớn nhất của Mỹ và thế giới, hoạt động trong hầu hết chuỗi giá trị năng lượng, từ thăm dò, khai thác, lọc dầu, phân phối đến hóa chất. Công ty có trụ sở tại bang California và hiện do Mike Wirth làm chủ tịch kiêm CEO.
Với người tiêu dùng Mỹ, Chevron quen thuộc nhất qua hệ thống trạm xăng mang thương hiệu Chevron và sản phẩm xăng pha phụ gia Techron. Báo cáo năm 2024 của Ủy ban Năng lượng California cho thấy xăng có thương hiệu tại bang này từ các tập đoàn lớn như Chevron, 76 và Valero đắt hơn khoảng 0,3 USD mỗi gallon so với xăng không thương hiệu.
Người Mỹ có thể mua xăng bình thường tại các trạm bán lẻ mang tên cửa hàng, chuỗi siêu thị hoặc thương hiệu địa phương. Loại xăng này vẫn phải đạt tiêu chuẩn của bang và gần như không khác biệt với xăng có thương hiệu, ngoại trừ phụ gia riêng và khâu tiếp thị, nên giá thường thấp hơn.
Bài đăng ngày 21/5 của ông Newsom có kèm một bản đồ hiển thị hai trạm xăng của Chevron trong bang, một ở hạt Sacramento và một ở hạt Solano.
Phản ứng trước lời kêu gọi của Thống đốc California, hãng Chevron nói các trạm này do chủ doanh nghiệp nhỏ vận hành, mô tả bài đăng của ông Newsom là đòn công kích “đáng tiếc” nhằm vào hai doanh nghiệp nhỏ trong bang.
Phần lớn trạm Chevron không do tập đoàn trực tiếp vận hành mà do chủ doanh nghiệp vận hành theo mô hình nhượng quyền, đại lý.
Ông Newsom kêu gọi tẩy chay Chevron sau khi xuất hiện biển thông báo tại loạt cây xăng Chevron cho rằng giá xăng ở California cao nhất nước Mỹ “là do các chính trị gia Dân chủ” đang nắm quyền ở bang.
“Các chính sách ở Sacramento đã gây ra điều này. Giờ bạn phải trả thêm tiền”, các biển tại nhiều trạm xăng ở California có đoạn. “Các chính trị gia California đang chọn dầu và nhiên liệu nước ngoài thay vì việc làm địa phương và giá xăng thấp”.
Những tấm biển này do tập đoàn Chevron chi trả, kèm hình một chiếc SUV màu xanh bị quấn trong vòi bơm xăng. Ross Allen, phát ngôn viên của Chevron, cho hay chiến dịch dựng biển này nhằm “giáo dục người tiêu dùng về cách các chính trị gia đang móc túi của họ”.
Tính đến ngày 21/5, giá xăng trung bình tại California là 6,143 USD mỗi gallon, cao hơn mức 4,564 USD/gallon trên toàn nước Mỹ. Phó chủ tịch Ủy ban Năng lượng California Siva Gunda thừa nhận bang này đang đối mặt khủng hoảng năng lượng do phụ thuộc vào dầu nhập khẩu từ nước ngoài, trong đó khoảng 30% lượng dầu của California đến từ vịnh Ba Tư.
Việc eo biển Hormuz bị phong tỏa do chiến sự Iran đã khiến California mất nguồn cung dầu quan trọng này. Giáo sư Severin Borenstein thuộc Đại học California Berkeley cảnh báo giá xăng trung bình tại California có thể lên tới 8 USD mỗi gallon, thậm chí vượt 9 USD, nếu tình thế bế tắc tại Hormuz tiếp tục kéo dài.
Trong vài tuần sau khi xung đột nổ ra hôm 28/2, đồng rial của Iran duy trì ở mức ổn định, một phần do hoạt động thương mại và nhập khẩu giảm đáng kể giữa chiến sự. Tuy nhiên, đồng rial bắt đầu trượt giá hồi đầu tuần và xuống thấp kỷ lục vào ngày 29/4, ở mức 1,8 triệu rial đổi 1 USD.
Các chuyên gia cảnh báo rằng sự sụt giảm này có thể sẽ làm trầm trọng thêm tình trạng lạm phát ở Iran, quốc gia phải nhập khẩu nhiều mặt hàng, từ thực phẩm, thuốc men đến hàng điện tử và nguyên liệu thô, những thứ đều chịu ảnh hưởng từ tỷ giá USD.
Trước đó, vào thời điểm cuộc biểu tình xảy ra ở Iran hồi đầu năm, tỷ giá đồng rial từ 1,4 triệu rial đổi 1 USD đã giảm xuống còn 1,6 triệu rial đổi 1 USD trong chưa đầy một tuần.
Trước khi đồng rial của Iran chạm mức thấp kỷ lục, nhiều mặt hàng thiết yếu đã tăng giá. Theo AP, trong hai tuần qua, người dân Iran phải trả mức giá cao hơn đối với nhiều nhu yếu phẩm như sữa, dầu ăn, bánh mì.
Đồng tiền Iran mất giá trong lúc cuộc xung đột giữa nước này với Mỹ - Israel chưa có dấu hiệu chấm dứt. Mỹ và Iran từng đàm phán tìm giải pháp cho xung đột tại Islamabad, Pakistan, hôm 11/4, nhưng không đạt được đồng thuận về các vấn đề then chốt, trong đó có quyền kiểm soát eo biển Hormuz và Iran có được tiếp tục làm giàu uranium hay không.
Tổng thống Mỹ Donald Trump ra lệnh phong tỏa các cảng biển Iran từ ngày 13/4 để gây áp lực buộc nước này chấp nhận các điều khoản của thỏa thuận. Lệnh phong tỏa của Mỹ khiến Iran không thể xuất khẩu dầu mỏ để thu ngoại tệ, cũng như gặp nhiều khó khăn trong nhập khẩu các mặt hàng bằng đường biển.
Dù vậy, Iran tuyên bố sẽ không nhượng bộ trước sức ép từ Mỹ và đáp trả bằng cách siết kiểm soát eo biển Hormuz. Ông Trump sau đó gia hạn lệnh ngừng bắn với Iran cho tới khi Tehran đưa ra đề xuất cụ thể với Washington.
Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif ngày 29/4 cho biết chính phủ của ông đang tiếp tục nỗ lực trung gian và thúc đẩy đối thoại nhằm giảm bớt căng thẳng giữa Mỹ và Iran.
Trả lời phỏng vấn Hãng tin AFP ngày 3-6, Đại diện cấp cao phụ trách chính sách đối ngoại và an ninh của Liên minh châu Âu (EU) Kaja Kallas nói các cuộc tấn công bằng drone của Ukraine sâu trong lãnh thổ Nga đang gây ra "sự hoảng loạn" cho Điện Kremlin, đồng thời cho rằng Matxcơva đang đáp trả bằng cách tăng cường tấn công Kiev.
Máy bay không người lái của Ukraine đã tấn công các cơ sở năng lượng và quân sự tại thành phố St. Petersburg vào hôm 3-6, đúng thời điểm các đại biểu từ nhiều nước tập trung tham dự Diễn đàn Kinh tế quốc tế St. Petersburg (SPIEF) 2026 tại thành phố lớn thứ hai của Nga.
"Rõ ràng phía Nga cũng đang hoảng loạn. Lý do họ gia tăng các cuộc tấn công ở Ukraine là vì họ không biết phải xử lý điều này như thế nào" - bà Kallas bình luận.
Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky mô tả các đòn tấn công của Kiev là hành động trả đũa "công bằng" đối với các cuộc không kích của Nga và tuyên bố sẽ tiếp tục tiến hành thêm các cuộc tấn công.
"Ukraine đã thực sự tăng cường các đòn tấn công sâu vào các cơ sở dầu mỏ, bởi dầu mỏ là nguồn tài chính quan trọng cho cuộc chiến ở Ukraine. Đồng thời, chúng tôi nhận thấy (Tổng thống Nga) Putin đang mất tiền, mất người và mất đà. Đó là lý do ông ấy tăng cường các cuộc tấn công vào dân thường" - bà Kallas bình luận.
Hôm 2-6, Nga đã tiến hành cuộc tấn công bằng drone và tên lửa dữ dội nhằm vào Ukraine, khiến ít nhất 23 người thiệt mạng.
Bà Kallas cho rằng Nga tăng cường tấn công như vậy để "tạo ra nỗi sợ hãi" và vì Nga đang ở thế bất lợi trên chiến trường.
EU đang chuẩn bị gói trừng phạt mới nhằm vào Nga để tăng sức ép lên Điện Kremlin. Bà Kallas cho biết một phần quan trọng của gói này nhằm hạn chế doanh thu dầu mỏ của Nga, trong lúc giá năng lượng tăng do xung đột ở Trung Đông.
Giữa bối cảnh các cuộc đàm phán do Mỹ làm trung gian đình trệ, nhiều tiếng nói kêu gọi EU đóng vai trò lớn hơn trong nỗ lực chấm dứt xung đột Nga - Ukraine. Tuy nhiên bà Kallas nhắc lại quan điểm rằng EU không thể đóng vai trò trung gian trung lập giữa hai bên, do lập trường ủng hộ mạnh mẽ dành cho Kiev.
Thủ tướng Canada đã công bố kế hoạch đóng hạm đội tàu ngầm mới trước khi lên đường đến Thổ Nhĩ Kỳ dự hội nghị thượng đỉnh của Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO).
Hạm đội tàu ngầm mới sẽ thay thế các tàu ngầm lớp Victoria của Canada do Anh chế tạo, vốn chuẩn bị về hưu trong vòng 10 năm tới.
Ottawa vào năm 2024 đã khởi động quy trình mua sắm 12 tàu ngầm mới và đến tháng 8 năm ngoái công bố hai cái tên cuối cùng sẽ tranh gói thầu nhiều tỉ USD. Đó là TKMS, công ty con trực thuộc tập đoàn công nghiệp đa quốc gia Thyssenkrupp (Đức) và Hanwha Ocean, công ty trực thuộc Tập đoàn Hanwha (Hàn Quốc).
Phát biểu tại thành phố cảng Halifax trên bờ Đại Tây Dương khi lên máy bay dự hội nghị NATO, ông Carney thông báo TKMS đã thắng công ty Hàn Quốc trong cuộc đua sau rốt.
Theo nhà lãnh đạo, Canada giờ đây sẽ bước vào giai đoạn đàm phán với TKMS về việc mua tối đa 12 tàu ngầm. Các cuộc thảo luận dự kiến kéo dài khoảng 18 tháng.
Nếu thương thuyết thất bại, một khả năng mà theo ông Carney khó xảy ra, Canada vẫn có quyền quay lại đàm phán với Hanwha.
Thủ tướng Carney từ chối tiết lộ giá trị hợp đồng vì lý do cần bảo mật trong quá trình đàm phán, nhưng cho hay thỏa thuận sẽ mang lại hàng chục tỉ đô cho nền kinh tế Canada.
Chính phủ Canada gọi việc chọn ra nhà thầu đóng tàu ngầm là quyết định khó khăn vì cả hai nhà cung cấp đều có năng lực vượt trội.
Tuy nhiên, chuyên gia chính sách quốc phòng Wesley Wark của Trung tâm Đổi mới Quản trị Quốc tế (Canada) nói với AFP rằng TKMS nhiều khả năng luôn có lợi thế trước Hanwha vì ông Carney ưu tiên hợp tác với một đồng minh NATO.
"Tôi cho rằng NATO cuối cùng đã trở thành nhân tố quyết định", ông Wark nhận xét.
