TP.HCM nắng nóng gay gắt những ngày qua. Nhiều địa phương khác cũng nhiệt độ rất cao. Như Báo Thanh Niên đưa tin, Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia cho biết: Kỷ lục nhiệt độ cao nhất trong ngày 7.4 ghi nhận tại Tây Hiếu (Nghệ An) 41,9 độ C. Bên cạnh đó, có 11 trạm quan trắc khác ghi nhận mức nhiệt cao nhất ngày vượt ngưỡng 40 độ C, tập trung ở các tỉnh Sơn La, Phú Thọ, Nghệ An và Hà Tĩnh.
Tại TP.HCM và Nam bộ, nhiệt độ phổ biến từ 35 – 38 độ C (thấp hơn các tỉnh miền Trung) nhưng cảm giác rất nóng và oi bức vì thời gian nắng trong ngày kéo dài. Theo các chuyên gia khí tượng thủy văn, tình trạng nắng nóng gay gắt còn tiếp tục kéo dài trong vài ngày tới.
Trong tình hình nắng nóng như đổ lửa, ông Nguyễn Bảo Quốc, Phó giám đốc Sở GD-ĐT TP.HCM, cho biết Sở GD-ĐT đã chỉ đạo các cơ sở giáo dục cần rà soát và điều chỉnh thời khóa biểu, lượng hoạt động trong giáo dục thể chất, quốc phòng an ninh cũng như các hoạt động ngoài trời, ngoại khóa cho phù hợp với diễn biến thời tiết, đảm bảo an toàn sức khỏe học sinh.
Lãnh đạo Sở GD-ĐT TP.HCM cũng đề nghị các trường hạn chế tổ chức các hoạt động tập trung đông người như xếp hàng điểm danh, xếp hàng lên lớp tại những thời điểm nắng nóng gay gắt, tránh để học sinh tiếp xúc với nền nhiệt cao trong thời gian dài.
Tại Trường tiểu học Đinh Tiên Hoàng, phường Tân Định, TP.HCM, các tiết giáo dục thể chất của học sinh đều tập trung buổi sáng. Với lợi thế không gian trường rộng, nhiều bóng cây mát, trong các giờ ra chơi, học sinh được hướng dẫn tham gia các hoạt động ở dưới bóng cây xanh râm mát, trong các sảnh lớn của tòa nhà, đảm bảo không tiếp xúc nắng nóng. 10 giờ 35, học sinh đã chuẩn bị ăn trưa, nghỉ trưa bán trú. “Lịch học tập, sinh hoạt của học sinh từ trước đến nay luôn đảm bảo khung giờ này, đảm bảo sức khỏe của học sinh”, bà Trần Thị Thu Hương, Hiệu trưởng nhà trường, cho biết.
Tại Trường tiểu học Hiệp Tân, phường Phú Thạnh, TP.HCM, với những tiết học ngoài trời, học sinh được tham gia dưới không gian có mái che, có bóng mát của cây xanh, đồng thời, các tiết giáo dục thể chất chỉ học vào đầu giờ sáng, khi trời chưa nắng nóng.
Bà Nguyễn Thị Minh Nguyệt, Hiệu trưởng Trường tiểu học Hiệp Tân, cho biết đội ngũ giáo viên giáo dục thể chất và giám thị theo dõi tình hình sức khỏe học sinh, để phòng tránh nguy cơ học sinh bị ảnh hưởng sức khỏe vì nắng nóng. Đồng thời, trong tình hình thời tiết nắng nóng, trường này cũng chú trọng khâu an toàn vệ sinh thực phẩm, phòng tránh các vụ ngộ độc thực phẩm.
Tại Trường tiểu học Lê Đình Chinh, phường Minh Phụng, TP.HCM, 27/27 phòng học đều có máy lạnh nên việc học của học sinh thuận lợi.
Ông Văn Nhật Phương, Hiệu trưởng nhà trường, cho biết đảm bảo đủ nước uống cho học sinh trong mùa nắng nóng. Mỗi tuần học sinh có 2 tiết giáo dục thể chất. Nếu vào buổi chiều, tiết học được sắp xếp sau 14 giờ 40, tổ chức ở trong sảnh, trong hội trường, hoặc ở các khu vực có lưới lan râm mát, học sinh không bị nắng. Đồng thời, giáo viên cũng có thể linh động sắp xếp giảng dạy giáo dục thể chất tại lớp để đảm bảo sức khỏe cho học sinh.
Bác sĩ chuyên khoa II Phan Thị Thanh Hà, Trưởng khoa Nhi – Nhiễm, Bệnh viện đa khoa Chánh Hưng, TP.HCM cho biết trời nắng nóng như đổ lửa, phụ huynh cần phòng tránh nguy cơ trẻ nhỏ bị sốc nhiệt. Người bị sốc nhiệt có dấu hiệu bị đỏ mặt, chóng mặt, đau đầu, nặng hơn là co giật, tiêu cơ vân, suy thận, thậm chí tử vong.
Để đề phòng nguy cơ sốc nhiệt, bảo vệ sức khỏe ngày nắng nóng, theo bác sĩ Hà, học sinh cần luôn luôn được uống đủ nước; hạn chế uống đồ uống có cafein và nước ngọt; ăn uống lành mạnh; tăng cường rèn luyện thể dục thể thao trong điều kiện môi trường phù hợp. Đặc biệt, khi mới ở ngoài trời nắng về thì không được tắm ngay lập tức mà cần nghỉ ngơi cho cơ thể ráo mồ hôi, sau đó mới tắm để tránh việc thay đổi nhiệt độ đột ngột.
Đồng thời, khi ra đường trời nắng nóng, học sinh cần trùm kín mũ (nón), áo khoác chống nắng, kính mát, khẩu trang, găng tay chống nắng, bôi kem chống nắng có chỉ số SPF trên 50. Áo khoác chống nắng cần che được phần gáy sau cổ – đây là nơi quan trọng, là trung tâm điều nhiệt cho cơ thể…
Từ dịch lời nói trực tiếp trong các cuộc gọi video đến tính năng lồng tiếng tự động trên TikTok, AI đang xóa nhòa rào cản ngôn ngữ với tốc độ chưa từng có. Các công cụ của OpenAI, Meta, Google cùng nhiều hãng khác hiện có thể dịch gần như tức thì giữa hàng chục ngôn ngữ.
Vậy nếu máy móc làm điều này nhanh hơn và chính xác hơn con người, thì nhiều năm học ngoại ngữ còn có ý nghĩa gì? Câu trả lời không đơn giản như ta tưởng.
Từ trước đến nay, con người luôn chuyển giao một phần công việc nhận thức cho công cụ hỗ trợ: chữ viết giúp giảm gánh nặng ghi nhớ, máy tính bỏ túi thay thế tính nhẩm. AI cũng nằm trong dòng chảy phát triển ấy. Nhưng từ chỗ AI là công cụ hỗ trợ đến chỗ hoàn toàn phụ thuộc vào AI mà không học ngoại ngữ - đó là một sai lầm.
Trên trang The Conversation, tiến sĩ Olivia Maurice và phó giáo sư Mark Antoniou (cùng thuộc Đại học Tây Sydney) chỉ ra rằng chính nỗ lực mới là yếu tố then chốt trong quá trình học ngoại ngữ.
Khi người học vật lộn với ngữ pháp, tìm kiếm từ ngữ phù hợp hay xây dựng ý nghĩa giữa nhiều ngôn ngữ, các mạng lưới thần kinh liên quan đến trí nhớ, sự tập trung và nhận thức được kích hoạt. Theo thời gian, điều này giúp kiến thức được khắc sâu hơn nhiều so với việc tiếp xúc thụ động.
Các nhà tâm lý học gọi đây là "những khó khăn đáng mong muốn" - những thử thách tuy khiến việc học có vẻ kém hiệu quả trước mắt, nhưng lại củng cố trí nhớ dài hạn và tạo nền tảng hiểu biết vững chắc hơn.
Sự vận động trí óc bền bỉ đó còn góp phần tạo nên "khả năng phục hồi nhận thức" - năng lực giúp não bộ duy trì hoạt động khi con người già đi. Não bộ của người đa ngôn ngữ phải liên tục xử lý, theo dõi ngữ cảnh và thích nghi linh hoạt giữa các ngôn ngữ.
Các nghiên cứu cũng chỉ ra mối liên hệ giữa việc sử dụng nhiều ngôn ngữ với thời điểm khởi phát bệnh Alzheimer muộn hơn và quá trình lão hóa tích cực hơn. Nhìn chung, sử dụng nhiều ngôn ngữ trong thời gian dài dường như là một dạng rèn luyện trí não mà tác động của nó được tích lũy suốt cả đời.
AI dịch thuật vượt trội ở tốc độ và khả năng tiếp cận, nhưng nó vận hành dựa trên nhận dạng khuôn mẫu, chứ không phải sự thấu hiểu được hình thành từ trải nghiệm sống. AI vẫn gặp khó khăn với ngữ cảnh văn hóa, sắc thái ngôn ngữ, sự hài hước hay những tầng ý nghĩa gắn với cảm xúc - đặc biệt với các ngôn ngữ ít dữ liệu huấn luyện.
Ở trạng thái tốt nhất, AI chỉ nắm bắt được lớp nghĩa "từ vựng" của ngôn ngữ, trong khi bỏ lỡ hoàn toàn khía cạnh xã hội.
Hãy nhớ lại cảnh phim trong bộ phim hài lãng mạn Love Actually: nhân vật Jamie (do diễn viên Colin Firth thủ vai) vụng về nhưng chân thành cầu hôn Aurelia bằng thứ tiếng Bồ Đào Nha ngập ngừng. Khoảnh khắc ấy xúc động chính bởi nỗ lực, sự dễ tổn thương và thành ý chứa trong những lời nói chưa hoàn hảo. Nếu thay bằng phần mềm dịch theo thời gian thực, thứ còn lại chỉ là thông tin chứ không còn là biểu đạt cảm xúc.
Trên báo The Guardian, ông Diego Marani - tiểu thuyết gia người Ý, nguyên phiên dịch viên tại Ủy ban châu Âu - nhấn mạnh rằng dù các hệ thống AI được cung cấp đầy đủ thông tin về một quốc gia và nền văn hóa của nước đó, chúng vẫn luôn thiếu khả năng đánh giá hoàn cảnh thực tế. Không có gì bảo đảm AI sẽ không mắc sai sót.
Năm 2019, nhân viên tại một trung tâm giam giữ của Cơ quan Thực thi di trú và Hải quan Mỹ (ICE) đã sử dụng AI để xử lý hồ sơ xin tị nạn. Nhưng công cụ dịch giọng nói này không thể hiểu được giọng địa phương của người nộp đơn, khiến đương sự bị giam giữ suốt sáu tháng trong tình trạng gần như không thể giao tiếp hay được thấu hiểu bởi bất kỳ ai.
Học một ngôn ngữ không chỉ là biết dịch - mà là hiểu cách người khác suy nghĩ, hệ giá trị của họ, ý nghĩa được hình thành từ bối cảnh và lịch sử. Sự hiểu biết văn hóa ấy chỉ có thể phát triển qua tương tác và trải nghiệm trực tiếp, và đó là điều con người không thể giao phó cho máy móc.
AI chắc chắn sẽ tiếp tục thay đổi cách học ngôn ngữ: cá nhân hóa việc giảng dạy, giảm rào cản, cung cấp phản hồi trên quy mô lớn. Nhưng quá trình nhận thức và trải nghiệm văn hóa đến từ việc tự mình học một ngôn ngữ - đó là điều AI không thể thay thế.
GS. TS Vũ Văn Yêm, Phó giám đốc Đại học Bách khoa Hà Nội, cho biết thông tin trên tại lễ tốt nghiệp ngày 9/5.
Hàng năm, Đại học Bách khoa Hà Nội có hai đợt trao bằng tốt nghiệp, thường vào tháng 5 và tháng 10. Ở đợt này, trường có hơn 3.000 tân cử nhân, kỹ sư, tương đương cùng kỳ năm ngoái.
Tỷ lệ sinh viên tốt nghiệp xuất sắc và giỏi xấp xỉ 19%, giảm khoảng 2%. Còn lại, khoảng 68% xếp loại khá, 13% trung bình.
"Nhìn chung, tỷ lệ tốt nghiệp giỏi và xuất sắc của Đại học Bách khoa Hà Nội trước giờ không cao. Số tốt nghiệp xuất sắc mỗi đợt chỉ 3-5% và giỏi khoảng 10-15%", ông Yêm nói.
So với các trường top đầu khác, tỷ lệ trên ở mức thấp. Ví dụ tại Đại học Ngoại thương, số tốt nghiệp giỏi, xuất sắc năm 2025 là gần 80%, ở Kinh tế Quốc dân là hơn 86%.
Lãnh đạo Đại học Bách khoa Hà Nội cho rằng chương trình đào tạo ở mỗi đại học có tính đặc thù riêng, chuẩn đầu ra khác nhau. Ngoài ra, chiến lược của mỗi trường cũng khác.
Với hơn 20 năm tại HUST, ông Yêm nhận thấy sinh viên tốt nghiệp đáp ứng đúng định hướng phát triển của trường. Số có việc làm trong vòng 12 tháng đạt 93-95%. Có những sinh viên bằng khá vẫn học tốt khi theo chương trình thạc sĩ, tiến sĩ ở nước ngoài.
Hiện mỗi năm, Đại học Bách khoa Hà Nội có khoảng 3-4% sinh viên tốt nghiệp du học bậc học cao hơn. Nhóm xuất sắc có nhiều cơ hội quay lại trường theo đề án đào tạo giảng viên nguồn, nếu đáp ứng các tiêu chí về năng lực ngoại ngữ, khả năng nghiên cứu.
Thành lập năm 1956, Đại học Bách khoa Hà Nội là trường dẫn đầu cả nước về đào tạo lĩnh vực kỹ thuật, công nghệ. Mỗi năm, trường tuyển mới khoảng 8.000-9.500 sinh viên bậc đại học, số tốt nghiệp đúng hạn là gần 7.000.
Năm ngoái, tỷ lệ tốt nghiệp xuất sắc và giỏi của trường cao kỷ lục với 8,8% trong gần 6.800 người.
Ngày 16.6, lãnh đạo UBND xã Xuân Sơn (TP.HCM) cho biết đã quyết định thi hành kỷ luật với hình thức cảnh cáo đối với ông Tạ Văn Quý, Hiệu trưởng Trường tiểu học Kim Đồng.
“Hiện UBND xã Xuân Sơn đang triển khai công tác lập kế hoạch và lấy ý kiến của Sở GD-ĐT TP.HCM để thuyên chuyển công tác của ông Quý”, lãnh đạo này nói thêm.
Trước đó, tháng 1.2026, Chủ tịch UBND xã Xuân Sơn đã ban hành quyết định về việc thụ lý, giải quyết tố cáo và thành lập tổ xác minh tố cáo đối với ông Tạ Văn Quý.
Ngày 16.4.2024, Chủ tịch UBND xã Xuân Sơn đã ban hành kết luận nội dung tố cáo đối với ông Quý. Kết luận này nêu rõ có nhiều nội dung tố cáo ông Quý là đúng sự thật.
Theo đó, dù không đứng lớp giảng dạy các năm học 2023 - 2024, 2024 - 2025 và 2025 - 2026 nhưng ông Quý vẫn nhận tiền phụ cấp nhà giáo 35%. Số tiền nhận được, ông Quý đã trả cho các thầy cô dạy thay mình.
Kết luận nêu rõ, việc nhà trường chi trả tiền phụ cấp 35% cho hiệu trưởng không đứng lớp giảng dạy là sai quy định.
Ngoài ra, trong thời gian ông Quý làm hiệu trưởng, Trường tiểu học Kim Đồng đã trừ tiền bảo hiểm của một số giáo viên từ năm 2020 - 2024. Tuy nhiên, sau đó nhà trường đã khắc phục truy thu quá trình đóng bảo hiểm xã hội và điều chỉnh hệ số đóng bảo hiểm cho giáo viên.
Ngoài ra, từ tháng 1 đến tháng 5.2025, nhà trường còn chi sai chế độ tiền lương hơn 95 triệu đồng. Tuy nhiên, nhà trường đã đã khắc phục trước khi có đơn tố cáo.
Cũng trong thời gian này, nhà trường đã chi sai gần 110 triệu đồng, trong đó có hơn 83 triệu đồng là chi sai chế độ tăng giờ vượt tiết cho người lao động hợp đồng; hơn 21 triệu đồng chi sai chế độ tăng giờ đứng nắng vượt mức. Tuy nhiên, nhà trường cũng đã khắc phục trước khi có đơn tố cáo.
Trước khi UBND xã Xuân Sơn ra quyết định thi hành kỷ luật với hình thức cảnh cáo thì ông Tạ Văn Quý đã bị Đảng ủy xã quyết định thi hành kỷ luật cùng hình thức cảnh cáo.
