Tập đoàn điện lực VN (EVN) vừa có văn bản kiến nghị làm rõ hiệu quả các dự án điện mặt trời gắn pin lưu trữ (BESS) khi mô hình này làm tăng giá điện nhưng lợi ích chưa rõ. (trang 4)
Dù tỷ lệ bao phủ bảo hiểm y tế đã gần chạm ngưỡng 100%, lộ trình miễn viện phí cơ bản toàn dân đã bắt đầu được xây dựng từ 2026 song hàng nghìn gia đình vẫn đang bị đẩy vào “bẫy nghèo” khi người thân đau ốm dài ngày. (trang 8)
Một mặt, Bộ GD-ĐT tuyên bố chấm bài thi ngữ văn kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026 theo tinh thần đáp án mở, mặt khác lại xây dựng một đáp án chấm thi theo cách thiên về “truyền thống”. (trang 17)
Tin Gốc: Thanh Niên

Những ngày gần đây, nhiều khu vực ở TP.HCM liên tục xuất hiện mưa lớn vào chiều tối kèm giông lốc, sét và gió giật mạnh. Không ít cây xanh bị gãy nhánh, ngã đổ sau mưa; một số mái tôn, bảng quảng cáo cũng bị tốc mái vì gió lớn.
Trước diễn biến thời tiết thất thường, Đài Khí tượng Thủy văn khu vực Nam bộ cho biết TP.HCM và nhiều tỉnh Nam bộ đã bước vào giai đoạn chuyển mùa, cũng là thời điểm thường xuất hiện các trận mưa giông mạnh, tiềm ẩn nhiều hiện tượng thời tiết nguy hiểm.
Theo cơ quan khí tượng, hiện thời tiết Nam bộ đang chịu tác động cùng lúc của nhiều hình thế. Ở phía bắc, áp thấp nóng phía tây vẫn duy trì hoạt động; trên cao, áp cao cận nhiệt đới hoạt động ổn định. Hai hình thế này khiến trời ít mây vào ban ngày, mặt đất bị nắng đốt nóng mạnh, nền nhiệt tăng cao.
Trong khi đó, từ phía nam, gió tây nam tầng thấp bắt đầu hoạt động và liên tục đưa hơi ẩm vào đất liền. Dù cường độ gió chưa mạnh nhưng bản chất của gió tây nam là nóng ẩm. Khi luồng không khí nóng ẩm này trượt trên nền nhiệt đang bị nung nóng mạnh vào ban ngày sẽ khiến khí quyển trở nên rất bất ổn định.
Đài Khí tượng Thủy văn khu vực Nam bộ lý giải, vào buổi chiều, khi nhiệt độ tăng cao, các đám mây đối lưu sẽ phát triển mạnh. Khi hơi nước đạt ngưỡng bão hòa, các hạt mây lớn dần và hình thành mưa.
Vì mưa xuất phát từ mây đối lưu nên thường đi kèm giông, sét, gió giật mạnh, thậm chí có nơi xuất hiện lốc xoáy hoặc mưa đá.
Đây cũng là lý do nhiều ngày qua, TP.HCM thường xuất hiện kiểu thời tiết sáng nắng gắt nhưng chiều tối lại mưa lớn bất ngờ, có nơi mưa xối xả chỉ trong thời gian ngắn.
Theo cơ quan khí tượng, từ đầu tháng 5 đến nay, nhiều nơi ở Nam bộ đã bắt đầu bước vào mùa mưa. Một số khu vực được xác định đã vào mùa mưa gồm Cà Mau, Bạc Liêu, An Giang, Tây Ninh, Đồng Nai và một phần TP.HCM như Củ Chi, Hóc Môn cùng khu vực giáp Bình Dương.
Thông thường, Nam bộ bắt đầu mùa mưa phổ biến trong khoảng từ ngày 5 - 15.5. Vì vậy, diễn biến thời tiết năm nay được đánh giá ở mức xấp xỉ trung bình nhiều năm, tuy nhiên xảy ra không đồng đều giữa các địa phương.
Từ nay đến cuối tháng 5, Nam bộ vẫn đang trong thời kỳ bắt đầu mùa mưa nên thời tiết sẽ còn nhiều biến động. Các hình thế như áp thấp nóng phía tây, áp cao cận nhiệt đới và gió tây nam tiếp tục hoạt động đồng thời, khiến trạng thái khí quyển duy trì mức bất ổn định cao.
Đài Khí tượng Thủy văn khu vực Nam bộ dự báo thời gian tới, thời tiết TP.HCM sẽ có mưa xuất hiện nhiều hơn, có những trận mưa trên 50 mm kèm giông mạnh, sét và gió giật nguy hiểm. Người dân cần đặc biệt lưu ý khi ra đường vào chiều tối, tránh trú dưới cây lớn, bảng quảng cáo hoặc các công trình tạm bợ trong lúc có giông lốc.
Cơ quan khí tượng cũng cảnh báo các hiện tượng như gãy đổ cành cây, tốc mái tôn, ngã biển quảng cáo hoàn toàn có thể tiếp tục xảy ra trong các trận mưa lớn sắp tới. Những cơn mưa đầu mùa thường có cường độ mạnh, lượng mưa lớn trong thời gian ngắn nên nguy cơ ngập cục bộ cũng dễ xuất hiện tại nhiều tuyến đường ở TP.HCM.
Tin Gốc: Thanh Niên

Cô Ba chủ trọ hay càu nhàu về cái đồng hồ điện quay tít mù. Đám sinh viên, công nhân mướn phòng thì xót xa từng ngàn bạc lẻ.
Tháng 4 năm 2009, Sài Gòn - TP.HCM đón chuyến công tác xa nhà đầu tiên của tôi bằng cái nóng hầm hập.
Giữa chảo lửa ban trưa ấy, tiếng lách cách của móng trèo sắt va vào trụ bê tông vang lên. Anh thợ điện áo cam đu mình trên cột. Nắng 39 độ C táp thẳng vào gáy, dội xuống lớp mũ bảo hộ. Mồ hôi vạch thành dòng trên mặt, ướt sũng mảng lưng áo. Anh bám lấy bó dây, cặm cụi gỡ từng mối nối. Mùi mồ hôi chua nồng quyện mùi nhựa đường. Ngoài đầu hẻm, nhịp đô thị vẫn cuồn cuộn trôi. Mặc kệ người thợ điện vắt vẻo trên cao cùng mớ dây nhợ chằng chịt.
5 năm sau, tôi trở lại. Mùi cà phê sữa đá lanh canh góc vỉa hè. Ngước lên, khung trời bỗng nhẹ bẫng. Những búi tơ vò đen kịt bốc hơi đâu mất. Chú Tư xe ôm cười khà khà: "Mấy chả điện lực dạo này mần ăn ngọt xớt. Đứt chì, chớp tắt gì, a lô tiếng là xe trờ tới. Rẹt rẹt năm mười phút lại sáng trưng".
Cuối năm 2022, tôi tham gia sự kiện trao giải cuộc thi của một tờ báo. Sài Gòn gượng dậy sau bạo bệnh. Mùi thuốc sát trùng vẫn lẩn khuất đâu đó dưới lớp khẩu trang. Đêm lạnh. Tô hủ tiếu gõ bốc khói. Chị bán hàng khơi bếp than. Ánh lửa hắt lên khuôn mặt chằng chịt nếp nhăn. Chị kể về những đêm thành phố nín thở. Tiếng còi cấp cứu xé tai. Màu áo cam bị nuốt chửng dưới lớp đồ bảo hộ trắng toát, kín bưng. Thợ điện ướt sũng. Mồ hôi ứ đầy trong ủng cao su. Họ kéo lê cuộn cáp nặng trịch, rạp người trên nền đất, cắn răng làm xuyên đêm để kéo điện vào bệnh viện dã chiến.
Cuối năm 2024. Phố xá rực rỡ. Đô thị thông minh cựa mình. Đi ngang xóm trọ năm xưa, tôi khựng lại. Cô Ba giờ lụ khụ. Tay run run rà ngón tay trên màn hình điện thoại, chìa ra cái biên lai điện tử. Tiền điện nay tính đúng giá nhà nước, rót thẳng vào app sinh viên mướn phòng.
Câu chuyện cái biên lai kéo tôi lách mình sâu hơn vào một xóm trọ ở Bình Tân. Gặp chị quét rác thâm quầng mắt. Gặp anh thợ hồ quê miền Tây, tay nứt nẻ cáu bẩn nhào vữa. Chút tiền còm cõi chắt bóp hằng tháng từng bị bóp nghẹt bởi một thứ ám ảnh vô hình: Đồng hồ điện. Bốn ngàn, năm ngàn một ký điện. Dân ngụ cư chỉ biết cắn răng chịu đựng.
Rồi màu áo cam xuất hiện. Không chỉ bám trụ trên cột cao, họ luồn lách vào từng con hẻm. Gõ cửa từng nhà trọ. Kiên nhẫn hướng dẫn chủ nhà làm thủ tục, yêu cầu thu đúng giá điện nhà nước cho người nghèo. Bằng cái lý, cái tình, họ dần gỡ bỏ đi thứ định mức bóc lột tồn tại bao năm ròng rã.
Sự tận tâm của những chiến sĩ áo cam không chỉ duy trì nguồn điện thắp sáng cho phố phường, mà còn nâng đỡ và chia sẻ với bao phận người nghèo khó. Từ những chuyến xe rong bán đồ ăn đêm, đến những công tơ điện được tính đúng giá của nhà nước trong những căn phòng trọ lợp mái tôn chật hẹp.
Rời Bình Tân, tôi tấp vô quán cà phê lề đường. Góc bàn xộc xệch, ba người thợ áo cam ùa vào. Tôi chủ động bắt chuyện. Sau dăm câu làm quen, biết tôi là người làm báo, một anh thợ trạc tứ tuần tâm sự: "Làm cái nghề này, tai phải điếc một nửa chú em à. Vừa xong, cúp điện đột xuất để cắt con diều xẹt lửa trên đường dây. Dưới xóm trọ, thiên hạ ùa ra. Đù má đù cha chửi văng miểng. Nóng mà. Trẻ con khóc óe óe. Mình lơ lửng trên cao, nghe réo tên ba đời nhà mình ra chửi, ruột gan xót xa!".
Anh ngừng lại. Cầm ly đen đá tu cái ực. Yết hầu chạy lên chạy xuống.
"Rồi sao anh?" - tôi chồm người hỏi.
"Rồi điện sáng chớ sao!" - cậu trẻ tuổi ngồi cạnh cười phá lên. "Bụp một phát. Nguyên xóm sáng trưng. Tiếng quạt máy vù vù, tiếng tivi réo lên. Tiếng chửi tắt ngấm. Lúc đang thu đồ nghề, mồ hôi mẹ, mồ hôi con nhỏ ròng ròng ướt nhẹp cái lai quần. Cái bà hồi nãy chửi hăng nhất xóm bưng ra ba ly nước cam đá lạnh. Một sự bù trừ ngang phè, sòng phẳng, ngọt lịm của đất phương Nam".
Tôi ngước nhìn về phía trạm biến áp chéo góc ngã tư. Rè rè... Tiếng cánh quạt xé gió. Hình ảnh người thợ điện lấm lem đu cột năm nào không còn. Thay vào đó là màu áo cam đứng dưới đất, dán mắt vào màn hình điều khiển. Chiếc flycam gắn camera ảnh nhiệt bay vút lên, dò từng điểm nóng trên lưới điện. Chính xác. Lạnh lùng. Ánh sáng xanh hắt lên khuôn mặt người kỹ sư. Nhưng ánh mắt thì vẫn rặt một vẻ chân chất. Bắt gặp cái nhìn của tôi, anh nhoẻn miệng cười. Cái cười sảng khoái, không lẫn đi đâu được của dân lục tỉnh.
"Lớp vỏ" thành phố thay màu. Công nghệ trùm lên những trụ điện vô tri. Mạng lưới ngầm chạy tít tắp dưới lớp bê tông rải nhựa. Nói về ngành điện TP.HCM, không phải nhắc đến những thuật toán với băng tần. Ánh sáng của TP.HCM không đo bằng kilowatt giờ. Cũng chẳng có máy móc tân tiến nào đọc được vệt mồ hôi rớt xuống hẻm sâu...
Bởi ánh sáng ấy vẫn thoảng mùi mồ hôi của những người thợ mặc áo cam. Mạch máu thắp sáng thành phố này vẫn chảy bằng một nhịp đập duy nhất: sự tận hiến vô hình.
Tin Gốc: Thanh Niên

Nghĩ rằng con đã biết chạy xe hoặc chỉ đi quãng đường ngắn nên không ít phụ huynh vẫn giao xe máy cho con tự đi học, đi học thêm hay đi chơi với bạn bè. Thế nhưng, đây lại là một trong những hành vi đang bị lực lượng CSGT TP.HCM xử lý quyết liệt vì tiềm ẩn nguy cơ tai nạn giao thông.
Theo Phòng CSGT Công an TP.HCM, thời gian qua lực lượng chức năng đã đồng thời triển khai nhiều giải pháp nhằm kéo giảm tai nạn giao thông liên quan lứa tuổi học sinh. Bên cạnh tuyên truyền pháp luật, tập huấn kỹ năng điều khiển phương tiện, thi và cấp chứng chỉ cho học sinh phổ thông, CSGT cũng tăng cường tuần tra, kiểm soát và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm.
Đáng chú ý, việc phụ huynh giao xe cho học sinh chưa đủ điều kiện điều khiển tiếp tục là lỗi được phát hiện khá phổ biến.
Theo Đội CSGT Hàng Xanh, từ đầu năm 2026 đến nay, đơn vị đã xử lý 325 trường hợp học sinh vi phạm các quy định về trật tự an toàn giao thông. Cùng thời gian này, có 278 trường hợp phụ huynh bị xử lý vì giao phương tiện cho học sinh không đủ điều kiện điều khiển.
Thực tế, nhiều học sinh vẫn điều khiển xe khi chưa đủ tuổi, chưa có giấy phép lái xe theo quy định. Một số trường hợp không đội mũ bảo hiểm, chở quá số người cho phép hoặc thiếu kỹ năng xử lý tình huống khi tham gia giao thông.
Theo CSGT, đây là những hành vi tiềm ẩn nguy cơ cao dẫn đến tai nạn giao thông, ảnh hưởng trực tiếp đến tính mạng, sức khỏe của chính học sinh và những người xung quanh.
Để nâng cao ý thức chấp hành pháp luật trong lứa tuổi học sinh, Đội CSGT Hàng Xanh đã tăng cường tuyên truyền tại các trường học, cơ sở giáo dục; hướng dẫn kỹ năng lái xe an toàn và phổ biến các quy định pháp luật liên quan đến người chưa đủ tuổi điều khiển phương tiện.
Bên cạnh đó, đơn vị cũng phối hợp nhà trường, chính quyền địa phương và phụ huynh trong công tác quản lý học sinh, đặc biệt tại khu vực cổng trường và các tuyến đường thường xuyên tập trung đông học sinh.
Theo thống kê của Phòng CSGT Công an TP.HCM, trong 6 tháng đầu năm 2026, toàn thành phố xảy ra 64 vụ tai nạn giao thông liên quan đến người trong lứa tuổi học sinh, làm 17 người tử vong và 28 người bị thương.
So với cùng kỳ năm 2025, số vụ tai nạn giảm 5 vụ, tương đương 7,2%; số học sinh bị thương giảm 12 trường hợp, tương đương 30%.
Dù vậy, số trường hợp tử vong vẫn ở mức cao. Theo Phòng CSGT, đây là tín hiệu cho thấy cần tiếp tục đẩy mạnh các giải pháp phòng ngừa, trong đó có việc nâng cao nhận thức của học sinh và phụ huynh khi tham gia giao thông.
Theo CSGT, kỳ nghỉ hè là thời điểm học sinh có nhiều thời gian vui chơi, đi lại hơn, kéo theo nguy cơ vi phạm và tai nạn giao thông gia tăng. Vì vậy, lực lượng CSGT khuyến cáo phụ huynh tuyệt đối không giao xe mô tô, xe gắn máy cho học sinh chưa đủ tuổi hoặc chưa có giấy phép lái xe theo quy định.
Bên cạnh đó, gia đình cần thường xuyên nhắc nhở con em đội mũ bảo hiểm đạt chuẩn khi đi xe máy, xe đạp điện; không chở quá số người quy định; chú ý quan sát và tuân thủ các quy tắc giao thông trên đường.
Phòng CSGT Công an TP.HCM cho biết thời gian tới sẽ tiếp tục phối hợp gia đình và nhà trường tăng cường giáo dục ý thức chấp hành pháp luật giao thông, tập huấn kỹ năng lái xe an toàn cho học sinh, đồng thời xử lý nghiêm các hành vi vi phạm nhằm kéo giảm tai nạn giao thông liên quan lứa tuổi học sinh trên địa bàn.
Tin Gốc: Thanh Niên

