12 năm trước, khi còn non nớt và đầy nhiệt huyết, tôi từng nghĩ đến việc mở một nhà hàng theo mô hình quán ăn chay ở TP HCM, tập trung vào những món ăn đơn giản nhưng chỉnh chu, với tiêu chí: chỉ cần món ăn ngon, sạch sẽ là khách hàng sẽ tự tìm đến, sẽ quay lại, và quán sẽ đông khách từ ngày này sang ngày khác.
Nhưng thực tế phũ phàng đã dạy tôi một bài học sâu sắc: “ngon” chỉ là điểm khởi đầu, chứ không bao giờ là đích đến. Trong quá trình vận hành, tôi từng quyết định mở rộng thêm hai cơ sở mới với kỳ vọng sẽ giúp thương hiệu phát triển nhanh hơn. Tuy nhiên, khi hệ thống chưa đủ vững, việc mở rộng khiến chất lượng và trải nghiệm dịch vụ của khách hàng không còn đồng đều. Sau một thời gian, tôi quyết định đóng lại hai địa điểm này, chỉ giữ lại một quán duy nhất để tập trung cải thiện chất lượng.
Khi bắt tay vào làm, tôi mới nhận ra rằng giữa một thị trường F&B cạnh tranh khốc liệt – nơi có hàng trăm, hàng nghìn quán ăn mọc lên mỗi năm, việc chỉ dựa vào chất lượng món ăn ngon là chưa đủ. Nhiều quán có tô mì ngon xuất sắc, bún chuẩn vị, hay cà phê thơm lừng, nhưng vẫn phải đóng cửa sau một hai năm. Lý do không phải vì đồ ăn, thức uống của họ kém chất lượng, mà vì họ thiếu những thứ “vô hình” khác nhưng quyết định sự sống còn của một thương hiệu. Đó là cách giữ chân khách, cách vận hành bền vững, và cách xây dựng mối quan hệ lâu dài.
Món ăn là thứ khách chạm vào đầu tiên qua thị giác (màu sắc bắt mắt), khứu giác (mùi thơm quyến rũ), và vị giác (hương vị hài hòa). Một tô bún măng với nước dùng vàng óng, và chén nước mắm gừng ớt cay nồng, chắc chắn sẽ khiến thực khách ấn tượng ngay từ miếng đầu tiên. Đó là “cú hook” mạnh mẽ để khách quyết định thử và có thể quay lại lần thứ hai. Nhưng để họ quay lại lần thứ ba, thứ tư, và trở thành khách quen thậm chí giới thiệu cho bạn bè, người thân thì cần rất nhiều thứ khác:
>> Quán cà phê bán chai nước suối 15 K khi khách xin nước lọc
Đầu tiên là không gian và trải nghiệm tổng thể. Thực khách bây giờ không chỉ muốn ăn ngon, mà họ còn cần được “sống” trong không gian đó. Một quán sạch sẽ, ấm cúng, ánh sáng vừa phải, nhạc nền nhẹ nhàng sẽ khiến họ thoải mái, ngồi lâu hơn. Ngược lại, dù món ăn ngon đến mấy, nhưng bàn ghế bẩn, toilet kém vệ sinh, hay nhân viên phục vụ thờ ơ, khách sẽ chọn quán khác lần sau.
Thứ hai là dịch vụ và sự chân thành. Đây là yếu tố quyết định sự khác biệt của một quán. Chẳng hạn như nhân viên nhớ tên khách quen, nhớ sở thích của họ (ví dụ vị khách đó thích ít cay hơn và không biết ăn rau muống), hỏi han chân thành, xử lý khiếu nại nhanh chóng và tận tình… Những điều nhỏ này tạo cảm giác “được quan tâm”. Nhiều nghiên cứu và kinh nghiệm thực tế ở Việt Nam cho thấy, khách hàng thường quay lại không chỉ vì món ăn, mà vì cảm giác được đối xử như “người nhà” hoặc “bạn bè”.
Thứ ba là sự nhất quán và vận hành chuyên nghiệp. Hôm nay có thể món ăn ngon, nhưng bữa sau lại dở chính là lý do lớn khiến khách mất lòng tin. Muốn duy trì chất lượng món ăn ổn định, bạn phải có quy trình bếp rõ ràng, nguyên liệu tươi mới mỗi ngày, và đội ngũ được đào tạo tốt. Đồng thời, quản lý chi phí, dòng tiền, nhân sự cũng cực kỳ quan trọng. Ngành F&B có tỷ lệ thất bại cao (nhiều nơi ghi nhận khoảng 20-60% quán mới đóng cửa trong năm đầu), chủ yếu vì thiếu kế hoạch tài chính và khả năng thích ứng.
Cuối cùng là xây dựng mối quan hệ lâu dài. Đây mới là “chìa khóa vàng” để đi đường dài. Thay vì chỉ chạy quảng cáo tìm khách mới (chi phí cao), bạn phải biết tập trung chăm sóc khách cũ qua chính sách tích điểm, ưu đãi cá nhân hóa, chương trình thành viên, hoặc đơn giản là tương tác trên mạng xã hội. Khách quen sẽ trở thành “đại sứ thương hiệu” miễn phí, họ chia sẻ ảnh món ăn đẹp, tag bạn bè, và mang cả gia đình đến trong những lần sau.
Những biến động lớn nhất đến từ việc phải liên tục điều chỉnh mô hình vận hành, đặc biệt trong giai đoạn thị trường thay đổi và dịch bệnh, buộc tôi phải tìm cách tối ưu chi phí, tinh gọn đội ngũ và thích nghi với nhu cầu mới của khách hàng. Đến hiện tại, quán ăn của tôi vẫn tồn tại và đi tiếp không phải vì mở rộng nhanh, mà nhờ tập trung vào sự ổn định: giữ chất lượng món ăn nhất quán, cải thiện trải nghiệm khách hàng, và xây dựng mối quan hệ lâu dài với khách quen.
Từ hành trình của mình, tôi học được rằng kinh doanh F&B giống như một cuộc hôn nhân dài hạn: món ăn ngon là sự hấp dẫn ban đầu, nhưng sự thấu hiểu, kiên trì và chăm sóc hàng ngày mới giữ được tình cảm. Mỗi ngày, tôi đều tự hỏi: hôm nay khách có cảm thấy vui khi đến quán không? Nhân viên có được hỗ trợ tốt để phục vụ tận tâm không? Mọi thứ có thực sự cân bằng giữa lợi nhuận và giá trị mang lại cho khách?
Sau hơn 10 năm hoạt động trong ngành, tôi không còn ảo tưởng rằng chỉ cần “nấu ngon” là đủ. Thay vào đó, tôi tập trung vào việc xây dựng một hệ thống: từ bếp núc đến phục vụ, từ marketing đến chăm sóc khách hàng, tất cả đều hướng tới một mục tiêu duy nhất tạo ra sự gắn kết.
Nếu bạn đang ấp ủ mở quán, hoặc đã và đang kinh doanh F&B, tôi muốn gửi một lời khuyên chân thành: hãy đầu tư mạnh vào món ăn, đồ uống ngon làm “vốn liếng ban đầu”, nhưng hãy dành nhiều tâm huyết hơn cho dịch vụ, không gian, sự nhất quán và mối quan hệ với khách. Đó chính là những thứ sẽ giúp bạn trụ vững và phát triển bền vững trong một thị trường đầy thử thách như hiện nay.
Diệp Thị Thanh TuyềnCô gái dùng cốc của quán cà phê cho chó cưng uống nước
Ba khách chỉ gọi một ly cà phê 30 K nhưng ngồi ‘cắm rễ’
Vị khách bực bội vì quán cà phê không cho túi nilon đựng ly nước mang về
Hai năm mở quán cà phê, tôi mất trắng 600 triệu
Tôi phát điên vì quán cà phê bắt khách tự bê đồ uống lên xuống cầu thang
Từ hiệu sách cho khách vào ‘đọc chùa’ đến quán cà phê chê người ngồi ‘cắm rễ’
"Tôi nghĩ 5 là mốc điểm trung bình, điểm số khảo sát môn Toán của học sinh Hà Nội là 4,75 phản ánh trình độ chung của học sinh, là thấp hơn trung bình một chút.
Điều này có thể do chương trình của chúng ta quá khó hay không? Nội dung nào quá khó thì nên đẩy lên mức đại học, chương trình lúc đó sẽ đúng với các em thật sự có nhu cầu học cao hơn".
Độc giả Ngọc Vy bình luận như trên, sau thông tin Điểm Toán của học sinh Hà Nội 'kẹt ở mốc 3-5'. Điểm trung bình trong bài khảo sát môn Toán của gần 120.000 học sinh lớp 12 ở Hà Nội là 4,75, hơn 40% "kẹt ở mốc 3-5", Sở Giáo dục coi đây là điểm nghẽn lớn nhất, yêu cầu phụ đạo bắt buộc.
Trưởng phòng Giáo dục trung học, Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội, công bố kết quả khảo sát học sinh lớp 12 của thành phố vào tháng trước.
Ông cho rằng "điểm nghẽn" lớn nhất nằm ở môn Toán, khi điểm trung bình của học sinh là 4,75, giảm 0,35 so với kỳ khảo sát năm ngoái. Nếu tính riêng khối trường công lập, số điểm giảm gần 0,5.
Phân tích kỹ hơn, ông Nhâm cho biết phổ điểm Toán lệch trái, "kẹt ở mốc 3-5 điểm", với hơn 40% đạt điểm trong khoảng này. Không học sinh nào được 10 điểm.
Trong khi đó, ở Hà Nội, số liệu từ cuối năm ngoái cho biết thủ đô có khoảng 15.000 trung tâm dạy thêm, các độc giả thắc mắc vì sao học sinh học nhiều nhưng điểm thấp:
Độc giả nickname King of Chess: "Bây giờ các cháu học quá nhiều, học tối ngày, học đến mức ăn không ngon, ngủ cũng ám ảnh thành tích, vẫn không có thời gian học kỹ năng sống và học làm việc nhà. Sáng dậy thì lờ đờ, rồi kết quả khảo sát thì như trên?".
Độc giả nickname Pvsryd thắc mắc: "Khảo sát liệu có đúng và khách quan không? Điểm số trung bình trong học bạ toàn khá giỏi, khó mà kiểm được em nào học lực trung bình, yếu mà tại sao khảo sát lại thấp vậy?".
Độc giả nickname manhhung813 lo ngại: "Chương trình giáo dục phải phù hợp, nếu học sinh điểm nơi thấp nơi cao thì xem xét lại khu vực điểm thấp để phụ đạo, còn đây thấp đều chứng tỏ chương trình quá nặng, học cả ngày như vậy mà còn yêu cầu phụ đạo.
Phụ đạo chỉ dành cho thiểu số học sinh quá yếu ở một số nơi vùng sâu xa chứ ngay thủ đô mà yêu cầu rà soát để phụ đạo thì không thể hiểu nổi".
Theo Trưởng phòng Giáo dục trung học, Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội một trong những lý do chính khiến điểm Toán thấp là học sinh chưa thích ứng tốt với dạng trắc nghiệm đúng/sai và trả lời ngắn.
Một số độc giả đặt vấn đề về việc thi Toán bằng trắc nghiệm. Độc giả nickname tdlong91nd nói:
"Môn Toán là môn thiên hướng phân tích logic, nên tốt nhất giữ nguyên hình thức tự luận hơn là trắc nghiệm. Theo suy nghĩ của tôi, nếu tập trung luyện thi theo hình thức thi trắc nghiệm thì các thầy cô sẽ hướng tới luyện dập khuôn theo bộ đề, và nó mang hơi hướng học vẹt hơn là vận dụng khả năng phân tích.
Trước kia, khi tự mình vắt óc suy nghĩ và giải ra được một bài đại số hoặc hình học, nó mang lại cảm giác hưng phấn không khác gì được tặng một món quà bất ngờ như ý.
Giờ với hình thức kiểm tra, thi trắc nghiệm, thì chắc chắn các dạng bài thử thách một chút sẽ bị giảm số lượng đi đáng kể. Thử hỏi, khi gặp một bài khó, khi làm tự luận thì học sinh sẽ phải cố gắng giải ra bằng được, còn khi làm trắc nghiệm, học sinh có khả năng dễ từ bỏ hơn là kiên nhẫn, và chọn bừa một trong bốn đáp án, phó mặc cho hên xui".
Đồng quan điểm, độc giả Gàn: "Với Toán, một bộ môn đòi hỏi tư duy logic, phát triển phương pháp giải quyết vấn đề, năng lực diễn giải và lập luận mà nếu quá lạm dụng theo kiểu trắc nghiệm (tức là kích thích phát triển khả năng thuộc công thức, nhớ dạng bài, tính nhẩm nhanh, kèm theo một số mẹo mực...) thì theo tôi là làm suy giảm kỹ năng tư duy toán học đúng nghĩa".
Sắp tới, Sở sẽ gặp riêng những trường có kết quả thấp để tìm giải pháp nâng cao chất lượng học sinh trước kỳ thi tốt nghiệp THPT.
Độc giả nickname anhgunner93hn nói: "Nếu các em có kế hoạch ôn tập hợp lý có lẽ vẫn tăng được điểm, không nên quá căng thẳng với kết quả thi thử lúc này. Điều cần làm là từ bài thi phân tích ra điểm chưa đạt được và khắc phục. Đây là lúc cần bản lĩnh và sự chính xác trong ôn tập
Còn khoảng hơn hai tháng nữa, hy vọng các em cố gắng củng cố kiến thức. Chỗ nào nắm kỹ kiến thức rồi thì ôn tập ở mức khá để chắc điểm trong tay. Chỗ nào chưa hiểu hoặc còn lờ mờ thì vừa ôn tâp một mình vừa phải trao đổi với thầy giáo hoặc bạn bè, theo nguyên tắc nếu đang ở mức 4 điểm thì cố gắng ôn lên 5,5 hay 6 điểm còn nếu đang được 5,5 hay 6 thì cố gắng lên 7 điểm.
Có lẽ đây là lần đầu tiên các em chuyển từ làm đề ở nhà sang làm đề ở phòng thi, nên kết quả có kém hơn cũng là điều dễ hiểu. Điều quan trọng là biết mình đang ở đâu để có kế hoạch ôn tập hợp lý".
Năm ngoái, hơn 120.000 học sinh Hà Nội dự thi tốt nghiệp THPT, chiếm khoảng 1/10 cả nước. Điểm Toán trung bình của học sinh thủ đô là 5,29, đứng thứ 2/34 tỉnh, thành.
Ở cấp độ thi học sinh giỏi quốc gia, quốc tế, học sinh thủ đô luôn trong nhóm đạt thành tích tốt, gồm các môn Toán, khoa học tự nhiên/
"Bất động sản không hề đứng một mình mà kéo theo cả chục ngành công nghiệp đằng sau, từ sắt thép, xi măng, gạch ngói, vận tải, đến thiết kế, nội thất... Nếu cứ siết vốn bất động sản thì liệu có làm ảnh hưởng tới các nhà máy sản xuất vật liệu kia không, công nhân có nguy cơ thất nghiệp hàng loạt không? Thế nên, bơm vốn cho các dự án bất động sản có hạ tầng đồng bộ, làm thật ăn thật cũng chính là gián tiếp cứu cánh cho sản xuất công nghiệp. Còn 'đóng băng' bất động sản thì nền kinh tế cũng sẽ bị tác động tiêu cực".
Đó là lo lắng của độc giả Trunghieufwork đại diện Ngân hàng Nhà nước khẳng định quan điểm không thể ưu tiên tín dụng cho riêng bất động sản tại diễn đàn khơi thông dòng vốn, chiều 20/5. Trước ý kiến từ Hiệp hội bất động sản TP HCM và cộng đồng doanh nghiệp cho rằng cần nới room tín dụng, phân loại phân khúc nhà ở và ưu tiên vốn cho nhà ở phục vụ nhu cầu thực, đại diện cơ quan điều hành nhấn mạnh dòng vốn vào bất động sản vẫn tăng cao hơn mức bình quân của nền kinh tế, không thể tập trung quá lớn vào một lĩnh vực, gây khó khăn tiếp cận vốn cho các ngành khác, nhất là doanh nghiệp nhỏ và vừa..
Nhấn mạnh tầm quan trọng của việc phân loại bất động sản đầu cơ và nhu cầu mua ở thực thay vì siết dòng vốn cào bằng, độc giả Anhdungbình luận: "Nhiều người cứ nghĩ siết tín dụng bất động sản là để giá nhà giảm cho dân dễ mua, nhưng thực tế doanh nghiệp không tiếp cận được vốn thì không thể làm dự án, nguồn cung khan hiếm làm giá nhà bị đẩy lên cao, người thu nhập trung bình lại càng khó chạm tay vào ước mơ an cư.
Hơn nữa, một dự án đứng im không chỉ ảnh hưởng đến chủ đầu tư, mà kéo theo hàng ngàn công nhân xây dựng mất việc, các đại lý vật liệu, cửa hàng nội thất thất thu... Việc siết dòng vốn cào bằng như vậy vô tình làm thắt chặt chi tiêu và cơ hội việc làm của rất nhiều người lao động bình thường. Tôi nghĩ thay vì khóa van tổng, cơ quan quản lý nên mở van cho các dự án nhà ở thực, có như vậy thị trường mới có hàng, giá nhà mới hạ nhiệt và người lao động mới có công ăn việc làm".
>> Tôi vẫn đi ở trọ sau khi vay mua nhà 2,5 tỷ đồng Sài Gòn
Trong khi đó, ủng hộ quan điểm của Ngân hàng Nhà nước, độc giả Mẹ Nấm phân tích: "Bất động sản cần vốn, nhưng nông nghiệp, công nghiệp, startup cũng cần vốn. Không thể ngành nào cũng đòi ưu tiên riêng được. Đồng ý là bất động sản có tác động lan tỏa tới rất nhiều ngành nghề, nên không thể để thị trường 'đóng băng' hoàn toàn. Nhưng cũng vì nó ảnh hưởng lớn nên càng phải kiểm soát dòng vốn kỹ hơn. Nếu tín dụng chủ yếu đi vào đầu cơ, đẩy giá đất vượt xa thu nhập thì cuối cùng doanh nghiệp sản xuất, người lao động và cả ngân hàng đều chịu hệ quả khi 'bong bóng' xì hơi".
Gợi ý giải pháp phân loại dòng vốn bất động sản, bạn đọc Phuongthanhngo cho rằng: "Hoàn toàn chia sẻ với áp lực của Ngân hàng Nhà nước khi quản lý dòng tiền quốc gia là nhiệm vụ cực kỳ cân não, không thể cứ thấy doanh nghiệp bất động sản kêu than là nới room bừa bãi được. Tuy nhiên, thay vì nhìn nhận chung chung là 'ngành bất động sản', có lẽ giải pháp hợp lý hơn là thiết kế một bộ tiêu chí phân loại dòng vốn thật chi tiết.
Theo đó, những dự án mang tính chất đầu cơ, gom đất để chờ đẩy giá cần tuyệt đối không cấp vốn. Nhưng ngược lại, với các siêu đô thị được quy hoạch bài bản, đồng bộ cả hạ tầng giao thông, tiện ích an sinh xã hội và có năng lực triển khai thực tế, thì rất cần được khơi thông dòng vốn ổn định. Những đại dự án này bản chất là hạ tầng đô thị, giúp giãn dân và tạo động lực phát triển kinh tế vùng chứ không thuần túy là 'kinh doanh đất'. Định hướng tín dụng trúng và đúng vào các dự án động lực này vừa giúp phát triển kinh tế, vừa bảo đảm an toàn dòng vốn cho chính hệ thống ngân hàng".
Mới đây, dư luận lại một lần nữa xôn xao trước câu chuyện một số cư dân sống tại các khu nhà ở xã hội (NOXH) sở hữu ôtô. Lập tức, một làn sóng chỉ trích xuất hiện: "Đã giàu thế sao còn ở khu người nghèo?". Nghịch lý này vô tình phơi bày một tư duy cố hữu trong quy hoạch bấy lâu nay: chúng ta đang dán nhãn và cô lập các tầng lớp xã hội bằng những bức tường gạch của các dự án bất động sản.
Sự phân chia rạch ròi giữa "dự án cao cấp cho người giàu" và "khu nhà ở cho người thu nhập thấp" đang bộc lộ những bất cập lớn, có nguy cơ trở thành lực cản cho sự phát triển đô thị bền vững trong tương lai. Đã đến lúc chúng ta cần tiến tới xóa bỏ ranh giới hành chính này, thay thế bằng một mô hình quy hoạch hỗn hợp tiến bộ hơn.
Hãy nhìn vào thực trạng thị trường hiện tại. Không khó để bắt gặp những khu đô thị được gắn mác "siêu cao cấp", "biệt thự triệu đô" nhưng quanh năm vắng bóng người, rơi vào cảnh bỏ hoang lạnh lẽo suốt nhiều năm trời. Để rồi, một số chủ đầu tư phải chua chát "sửa tạm" những căn biệt thự thô thành phòng trọ giá rẻ cho người lao động thuê để giữ đất, giữ nhà. Ở một góc khác, có những đại gia xuống tiền mua căn hộ hạng sang, biệt thư chỉ như một dạng tích lũy tài sản chết.
Trong khi đó, hàng triệu người lao động thực sự - những "mạch máu" vận hành nền kinh tế đô thị - lại phải chen chúc trong các khu nhà trọ chật hẹp, hoặc xếp hàng nộp hồ sơ, chen lấn đến nghẹt thở để tranh một suất mua NOXH ở những khu vực vùng ven xa xôi. Bản chất của một đô thị văn minh là sự đa dạng và tích hợp. Thay vì xây dựng những "ốc đảo" biệt lập cho từng tầng lớp, giải pháp căn cơ và bền vững nhất là luật hóa tỷ lệ hỗn hợp (mua - thuê) ngay trong từng dự án, không phân biệt nhà thương mại hay nhà xã hội.
>> Mua nhà vì thuê 20 năm cũng mất 4 tỷ đồng
Cụ thể, chủ đầu tư khi lập dự án sẽ được yêu cầu dành ra một tỷ lệ cố định (ví dụ 10-20%) quỹ căn hộ cho thuê giá rẻ. Đổi lại, Nhà nước sẽ bù đắp bằng các cơ chế như tăng hệ số sử dụng đất hoặc ưu đãi thuế. Trong tòa nhà đó, những căn hộ diện tích lớn, view đẹp sẽ được bán thương mại cho người có thu nhập cao để lấy dòng tiền chi trả chi phí xây dựng và tạo lợi nhuận. Ngược lại, những căn hộ diện tích nhỏ, vị trí ít ưu thế hơn sẽ được dùng làm quỹ nhà cho thuê giá mềm, với mức phí chỉ cần vừa đủ bù đắp chi phí vận hành, bảo trì tòa nhà.
Mô hình "lấy sở hữu trợ giá cho thuê" này không chỉ giải quyết bài toán tài chính cho doanh nghiệp mà không tốn một đồng ngân sách, mà quan trọng hơn, nó tạo ra một hệ sinh thái cộng sinh tuyệt vời về mặt xã hội: Người lao động thu nhập thấp (lao công, bảo vệ, nhân viên dịch vụ, shipper...) được sống ngay gần trung tâm, gần nơi làm việc. Họ cung cấp sức lao động tại chỗ và tiêu thụ hàng hóa, dịch vụ ở khối đế tòa nhà, giúp giảm chi phí logistics và chi phí sinh hoạt cho toàn khu vực.
Trong khi đó, sống chung dưới một mái nhà, sử dụng chung một sân chơi, một thang máy, con cái của họ học chung một ngôi trường công, ranh giới kỳ thị sẽ bị xóa nhòa. Người thu nhập thấp khi ở gần tầng lớp trí thức, thượng lưu sẽ có cơ hội tiếp xúc, học hỏi được nhiều kiến thức, tư duy và kinh nghiệm sống quý báu để thay đổi cuộc đời. Ở chiều ngược lại, người giàu khi không còn sống xa cách, biệt lập trong những "vương quốc" riêng, họ sẽ có cơ hội thấu hiểu, nuôi dưỡng sự bao dung và nâng cao ý thức trách nhiệm với cộng đồng.
Mô hình quy hoạch bao hàm này hoàn toàn không phải là lý thuyết viển vông. Đó chính là cách mà các siêu đô thị như New York (Mỹ), Paris (Pháp) hay Singapore đã và đang vận hành cực kỳ thành công để ngăn chặn tình trạng "ghetto hóa" (khu ổ chuột hóa) và giảm áp lực giá nhà.
