Ông Nghiêm Minh Hoàng, chuyên gia công nghệ tài chính (fintech) của VBA, cho rằng Việt Nam đang chuyển từ giai đoạn “chấp nhận sự tồn tại” của tài sản mã hóa sang từng bước đưa vào khuôn khổ pháp lý, tạo nền tảng cho sự phát triển minh bạch và bền vững hơn.
– Trong nhiều năm, crypto Việt Nam phát triển mạnh nhưng phần lớn giao dịch diễn ra ngoài khuôn khổ pháp lý, điều gì tạo nên nghịch lý này?
– Thị trường tài sản mã hóa tại Việt Nam tồn tại từ rất lâu. Đây là xu hướng công nghệ mang tính toàn cầu, đồng thời xuất phát từ nhu cầu tự nhiên của người dân trong việc tìm kiếm những kênh đầu tư mới.
Hơn 10 năm qua, thị trường tạo ra nhiều cơ hội, thu hút lượng lớn người tham gia. Tuy nhiên, khi chưa có hành lang pháp lý, phần lớn diễn ra trên sàn nước ngoài hoặc OTC, nơi các cá nhân giao dịch trực tiếp với nhau.
Theo thống kê của Chainalysis, Việt Nam có khoảng 17 triệu người sở hữu tài sản mã hóa, với tổng dòng vốn từ tháng 6/2024 đến 6/2025 khoảng 200 tỷ USD – quy mô cho thấy nhu cầu có thật.
Tôi nhận được không ít chia sẻ từ những người giao dịch OTC rằng họ sẵn sàng đóng thuế, tuân thủ quy định và chịu sự quản lý của cơ quan chức năng và mong có khuôn khổ pháp lý rõ ràng. Khi hoạt động tự phát, họ gần như không có cơ chế bảo vệ. Những rủi ro liên quan đến lừa đảo, tranh chấp hay phòng chống rửa tiền luôn hiện hữu, trong khi người giao dịch khó xác minh đối tác của mình.
– Liệu việc cấp phép sàn giao dịch tài sản mã hóa có thể xóa sổ “chợ đen” tiền mã hóa?
– Cách tiếp cận của Chính phủ đối với tài sản mã hóa đã thay đổi. Trước đây, Việt Nam có cách tiếp cận khá thận trọng. Việc Luật Công nghiệp công nghệ số chính thức công nhận tài sản số là một loại tài sản được pháp luật bảo vệ cho thấy chúng ta đã lựa chọn hướng đi mới: chấp nhận những rủi ro nhất định để đưa lĩnh vực vào khuôn khổ quản lý và phát triển. Đây là tín hiệu rất rõ ràng đối với thị trường.
Sau luật, Chính phủ tiếp tục ban hành Nghị quyết 05 về thí điểm sàn giao dịch tài sản mã hóa và đặt mục tiêu trong năm 2026 có những sàn giao dịch đầu tiên được cấp phép hoạt động. Theo tôi, việc cấp phép là bước đi rất quan trọng để xóa “chợ đen”, nhưng chưa phải toàn bộ câu chuyện.
Một thị trường tài sản mã hóa không chỉ có sàn giao dịch. Để vận hành đầy đủ còn cần hệ thống quy định liên quan đến phòng chống rửa tiền, định danh khách hàng, lưu ký tài sản, phát hành token, quản lý dòng tiền, điều kiện kinh doanh cũng như các tiêu chuẩn kỹ thuật. Nói cách khác, điều được chờ đợi không đơn thuần là một vài sàn giao dịch được cấp phép, mà là một hệ sinh thái pháp lý hoàn chỉnh để tất cả chủ thể có thể hoạt động minh bạch và an toàn.
– Khi được đưa vào khuôn khổ, đâu là nhóm ảnh hưởng nhiều nhất?
– Sự thay đổi lớn nhất không nằm ở nhà đầu tư cá nhân. Trước đây, crypto là một thị trường rất dễ tiếp cận. Chỉ cần một chiếc điện thoại, người dùng có thể mở tài khoản trên các sàn quốc tế và giao dịch.
Khi được quản lý, người tham gia phải định danh, danh mục tài sản được quản lý chặt chẽ hơn, nhưng tôi không cho rằng điều đó khiến số lượng nhà đầu tư cá nhân giảm. Với khoảng 17 triệu tài khoản hiện nay, quy mô cộng đồng nhiều khả năng vẫn được duy trì, thậm chí tăng nhẹ.
Sự thay đổi lớn sẽ đến từ doanh nghiệp và nhà đầu tư tổ chức. Trước đây, dù nhìn thấy tiềm năng của thị trường, phần lớn không thể tham gia do thiếu cơ sở pháp lý. Dù số lượng tổ chức không nhiều như nhà đầu tư cá nhân, nguồn lực tài chính mà họ mang lại sẽ lớn hơn rất nhiều. Đây mới là thay đổi đáng kể nhất trong cấu trúc thị trường.
– Nhiều startup blockchain Việt Nam từng phải đăng ký pháp nhân ở nước ngoài để hoạt động. Thay đổi chính sách hiện nay có thể đảo ngược xu hướng thế nào?
– Đây là một trong những tín hiệu tích cực nhất tôi nhận thấy. Việt Nam từng có nhiều startup và doanh nghiệp blockchain tạo được tên tuổi trên thế giới. Tuy nhiên, do trong nước chưa có hành lang pháp lý rõ ràng, họ phải đăng ký pháp nhân tại Singapore hoặc một số quốc gia khác. Có nghĩa, giá trị kinh tế họ tạo ra chưa thể quay trở lại đóng góp trực tiếp cho nền kinh tế Việt Nam.
Sau khi Luật Công nghiệp Công nghệ số và Nghị quyết 05 được ban hành, nhiều doanh nghiệp bày tỏ sự hào hứng với khả năng trở về Việt Nam, vận hành tại Việt Nam và phát triển trong nước.
Tất nhiên, cùng với sự kỳ vọng vẫn còn những băn khoăn. Luật chỉ là bước khởi đầu, trong khi các quy định chi tiết vẫn đang được xây dựng. Tôi kỳ vọng nghị định, thông tư sẽ sớm ban hành để tạo sự ổn định cho doanh nghiệp cũng như thu hút thêm dòng vốn đầu tư trong và ngoài nước.
– Ông hình dung thị trường tài sản mã hóa Việt Nam sẽ thay đổi ra sao trong 5 năm tới?
– Tôi cho rằng giai đoạn 2026-2027 là thời kỳ tái cấu trúc mạnh mẽ. Bất kỳ cuộc tái cấu trúc nào cũng không diễn ra êm đềm. Sẽ có nhiều vấn đề mới phát sinh và cần được điều chỉnh liên tục. Nhưng sau giai đoạn đó, thị trường sẽ trưởng thành hơn cả về công nghệ, mô hình vận hành, chất lượng nhà đầu tư và các tổ chức tham gia.
Trong giai đoạn đầu, các tập đoàn và tổ chức tài chính lớn có thể tiếp cận một cách thận trọng. Khi khuôn khổ pháp lý hoàn thiện và cơ chế vận hành minh bạch hơn, chúng ta sẽ chứng kiến sự tham gia mạnh mẽ hơn của các dòng vốn tổ chức.
Đây cũng là điều từng diễn ra ở nhiều quốc gia. Ban đầu, thị trường chủ yếu được dẫn dắt bởi startup và doanh nghiệp công nghệ, sau đó dần thu hút các định chế tài chính lớn khi khung pháp lý được hoàn thiện.
Việt Nam sẽ trải qua quá trình tương tự. Khi đó, sự thay đổi lớn không chỉ nằm ở quy mô thị trường, mà còn ở chất lượng của dòng vốn và mức độ trưởng thành của toàn bộ hệ sinh thái tài sản mã hóa.
Ủy viên Cảnh sát Đô thị London (Metropolitan Police - Met), Sir Mark Rowley, cho biết ông đang đề nghị Bộ trưởng Nội vụ Anh Shabana Mahmood xem xét ban hành luật yêu cầu các công ty công nghệ biến điện thoại bị trộm thành những "thiết bị vô dụng", đồng thời buộc doanh nghiệp công bố dữ liệu về việc thiết bị bị đánh cắp có được kích hoạt lại hay không.
London hiện được xem là một trong những điểm nóng trộm cắp điện thoại ở châu Âu, với khoảng 200-300 vụ mỗi ngày, chiếm khoảng 75% tổng số vụ trộm điện thoại tại Anh và Xứ Wales.
Met đã phối hợp với Apple trong việc chia sẻ dữ liệu thiết bị bị đánh cắp để theo dõi khả năng tái kích hoạt. Theo ông Rowley, việc kết nối dữ liệu giữa lực lượng thực thi pháp luật và doanh nghiệp công nghệ có thể giúp truy vết toàn bộ hành trình thiết bị, từ tái sử dụng, tháo linh kiện đến vận chuyển ra nước ngoài.
Một chuyên án gần đây cho thấy khoảng 40.000 điện thoại bị đánh cắp đã bị đưa ra thị trường quốc tế. Apple cũng đã tăng cường các lớp bảo mật như yêu cầu Face ID hoặc Touch ID cho các thao tác quan trọng, giúp hạn chế việc đặt lại thiết bị và bán lại điện thoại bị trộm.
Met cho biết tỉ lệ thiết bị bị đánh cắp được kích hoạt lại đã giảm đáng kể sau khi các biện pháp bảo mật mới được áp dụng.
Song song, lực lượng này triển khai nhiều biện pháp nghiệp vụ như dùng xe máy điện, drone và công nghệ nhận diện khuôn mặt để truy quét các băng nhóm tội phạm. Thống kê cho thấy giai đoạn tháng 6-2025 đến tháng 5-2026, số vụ liên quan trộm cắp điện thoại giảm khoảng 14.000 vụ, tương đương 18%, riêng 5 tháng đầu năm giảm 20,6%.
Giới chức London đánh giá việc vô hiệu hóa điện thoại bị đánh cắp là giải pháp căn cơ để triệt tiêu động cơ phạm tội, đồng thời nhấn mạnh cần phối hợp chặt chẽ hơn giữa cơ quan quản lý, lực lượng thực thi pháp luật và các tập đoàn công nghệ trong cuộc chiến chống tội phạm xuyên quốc gia liên quan thiết bị di động.
Theo danh mục được Thủ tướng ký ban hành ngày 30/6, có 46 hệ thống AI được xếp vào nhóm rủi ro cao và phải đáp ứng yêu cầu quản lý nghiêm ngặt. Đây là những hệ thống có thể gây thiệt hại đáng kể đến tính mạng, sức khỏe, quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân, lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng và an ninh quốc gia.
Danh mục được chia thành 6 lĩnh vực gồm giáo dục; dân tộc và tôn giáo; y tế; ngân hàng; tố tụng; giao thông vận tải. Trong số này, giao thông vận tải là lĩnh vực chiếm nhiều nhất với 31 hệ thống. Lĩnh vực dân tộc và tôn giáo xếp thứ hai với 7 hệ thống. Lĩnh vực giáo dục có 3 hệ thống, y tế và ngân hàng cùng có 2 hệ thống còn lĩnh vực tố tụng có một hệ thống.
Trong giáo dục, nhóm rủi ro cao gồm AI cung cấp nội dung tự học sử dụng nguồn dữ liệu không kiểm soát; AI tự động kiểm tra, đánh giá kết quả, xếp hạng người học; hệ thống sử dụng AI để giám sát, phân tích hành vi người học sinh bằng dữ liệu sinh trắc học.
Ở lĩnh vực y tế, hai hệ thống được liệt kê đều liên quan đến robot phẫu thuật. Đây là các hệ thống tích hợp vào robot trực tiếp thực thi hoặc tham gia trực tiếp vào quá trình can thiệp, hướng dẫn thao tác. Với ngân hàng là AI tự động thực hiện giao dịch điện tử giá trị lớn mà không qua kiểm tra, phê duyệt của con người; AI tự quyết định cấp tín dụng cũng thuộc nhóm rủi ro cao.
AI rủi ro cao ở lĩnh vực dân tộc và tôn giáo là những hệ thống tự động chấm điểm, phân loại, xếp hạng hồ sơ để xác định đối tượng, địa bàn hưởng chính sách; xác thực và quyết định tính hợp lệ của thông tin; hệ thống tự động quyết định chấp thuận hoặc từ chối hồ sơ; phân bổ ngân sách theo thuật toán hoặc phân loại cá nhân, nhóm cộng đồng theo thuộc tính dân tộc, tín ngưỡng, tôn giáo.
Ở lĩnh vực tố tụng, AI nhận dạng sinh trắc học diện rộng phục vụ giải quyết án dân sự công ích cũng nằm trong danh mục.
Phần lớn hệ thống AI rủi ro cao thuộc lĩnh vực giao thông vận tải. Với giao thông đường bộ và đường sắt, danh mục đề cập đến hệ thống điều khiển tự hành cấp độ cao trên phương tiện giao thông; điều khiển hoặc tự động vận hành tín hiệu giao thông; AI kiểm soát vận hành công trình giao thông và hạ tầng kỹ thuật trọng yếu; AI tự động phát hiện, đánh giá nguy cơ sự cố và phát hiện lệnh hạn chế hoặc dừng khai thác công trình, kết cấu hạ tầng...
Trong hàng không, nhiều hệ thống được đưa liệt kê như AI quản lý không lưu tự động; hỗ trợ hoặc thay thế kiểm soát viên không lưu; dự báo xung đột quỹ đạo tàu bay; tự động điều phối slot cất/hạ cánh...
Theo quyết định, những hệ thống AI đã đưa vào hoạt động trước khi quyết định này có hiệu lực sẽ có thời gian chuyển tiếp để hoàn thành các nghĩa vụ tuân thủ theo quy định. Trong đó, hệ thống thuộc lĩnh vực y tế, giáo dục và tài chính phải hoàn thành tuân thủ trước ngày 1/9/2027. Các lĩnh vực còn lại trước 1/3/2027.
Luật Trí tuệ nhân tạo có hiệu lực từ ngày 1/3, phân loại AI thành ba mức độ rủi ro gồm cao, trung bình và thấp. Trong đó, nhóm rủi ro cao phải thực hiện các nghĩa vụ nghiêm ngặt hơn như đánh giá sự phù hợp, lưu giữ hồ sơ kỹ thuật, bảo đảm khả năng giám sát và can thiệp của con người.
Bất kỳ ai trong chúng ta cũng từng có lúc đối mặt với một chiếc màn hình máy tính trục trặc khi đang làm việc hoặc chơi game, làm chậm tiến độ và phá hỏng những khoảnh khắc nghẹt thở. Tuy nhiên, đừng vội hoang mang nghĩ rằng phần cứng đã hỏng. Phần lớn các trục trặc hiển thị thực chất bắt nguồn từ việc lỏng dây cáp, xung đột cài đặt hoặc driver lỗi thời. Chỉ với một phương pháp chẩn đoán bài bản, bạn hoàn toàn có thể tự khắc phục ngay tại nhà để tiết kiệm tiền bạc và thời gian.
Hiện tượng chớp tắt liên tục thường do kết nối cáp bị lỏng hoặc nguồn điện không ổn định. Bạn cần kiểm tra xem cáp HDMI, DisplayPort, Thunderbolt và cáp nguồn đã được cắm chặt chưa, hoặc thử thay một sợi cáp mới.
Nếu lỗi xuất hiện ở một số ứng dụng cụ thể, hãy vào mục Advanced Display trong Windows Settings để chỉnh lại tần số quét (Hz) cho khớp với màn hình, đồng thời kiểm tra tính năng G-Sync/FreeSync của card đồ họa. Nếu driver đồ họa bị lỗi thời gây ra hiện tượng này, hãy bật ứng dụng Nvidia hoặc Adrenalin để cập nhật, hoặc chọn Clean Install để khôi phục driver về trạng thái mặc định ban đầu.
Khi màn hình bị đen và báo "No Signal", nghĩa là nó không nhận được tín hiệu đầu vào tương thích. Bước đầu tiên là kiểm tra menu màn hình xem đã chọn đúng nguồn đầu vào (HDMI, DisplayPort hay USB-C) chưa. Tiếp theo, hãy xác nhận PC hoặc console đã bật nguồn hoàn toàn và không bị kẹt ở chế độ ngủ (sleep mode). Nếu bạn dùng PC có card đồ họa rời, hãy chắc chắn dây cáp được cắm trực tiếp vào GPU chứ không phải bo mạch chủ. Hãy tháo bỏ các cổng chuyển đổi để cô lập nguyên nhân, hoặc khôi phục màn hình về cài đặt gốc nếu cần.
Xung đột tỷ lệ hiển thị có thể phá hỏng những hình ảnh sắc nét trên tấm nền mới. Để xử lý, hãy vào Display Settings của Windows và chọn độ phân giải khuyến nghị khớp với độ phân giải gốc của màn hình. Nếu không thấy tùy chọn độ phân giải cao, có thể do driver hoặc giới hạn băng thông của sợi cáp cũ; hãy thay bằng cáp chứng nhận HDMI 2.1 hoặc DisplayPort 1.4.
Ngoài ra, hãy tắt các chế độ tăng cường hình ảo nhân tạo như độ sắc nét hay tỷ lệ tương phản động (DCR) trên màn hình và chạy công cụ ClearType trong Windows để tăng độ rõ nét của chữ.
Những chấm nhỏ không chuyển động có thể là điểm ảnh bị kẹt (stuck pixel) hiển thị một màu cố định (đỏ, xanh lá, xanh dương) hoặc điểm chết (dead pixel) là một ô vuông màu đen hoàn toàn.
Với điểm ảnh bị kẹt, bạn có thể dùng vải mềm xoa nhẹ vùng bị ảnh hưởng hoặc chạy phần mềm làm tươi điểm ảnh. Ngược lại, điểm chết đen là khuyết tật vật lý do tấm nền không nhận được điện năng, hoàn toàn không có phần mềm hay firmware nào sửa được. Nếu màn hình còn hạn bảo hành, hãy đọc kỹ điều khoản của nhà sản xuất về số lượng điểm chết tối thiểu để yêu cầu đổi mới, bằng không bạn buộc phải sống chung với nó.
Nếu màn hình bị tắt định kỳ khi đang sử dụng, nguyên nhân là do tấm nền không nhận đủ điện năng hoặc bị quá nhiệt. Bạn hãy kiểm tra lại bộ chống sốc điện, ổ cắm âm tường và nên cắm trực tiếp cáp nguồn vào tường thay vì ổ cắm nối dài. Để tránh quá nhiệt cho linh kiện bên trong và cục nguồn bên ngoài, hãy dọn dẹp không gian thông thoáng xung quanh màn hình và định kỳ lau bụi lưới tản nhiệt. Cuối cùng, hãy điều chỉnh lại cài đặt chế độ ngủ trong Windows để ngăn màn hình tự động chuyển sang trạng thái chờ quá sớm khi bạn vừa rời đi vài phút.
