Ngày 20-4, một ngày trước khi kết thúc lệnh ngừng bắn kéo dài hai tuần, đàm phán giữa Mỹ và Iran có nguy cơ sụp đổ hơn bao giờ hết khi Washington tấn công tàu hàng của Iran vì cho rằng tàu hàng này vi phạm lệnh phong tỏa, khiến Tehran sau đó trả đũa bằng máy bay không người lái.
Vụ tấn công cho thấy rõ sự thiếu tin tưởng lẫn nhau giữa Mỹ và Iran, cũng như nguy cơ chiến tranh quay trở lại vùng Vịnh khi lệnh ngừng bắn kết thúc vào ngày 21-4.
Vụ tấn công diễn ra khi Mỹ dự kiến sẽ cử một phái đoàn do Phó tổng thống JD Vance dẫn đầu để đến Pakistan đàm phán dự kiến vào tối ngày 20-4.
Trên nền tảng Truth Social, Tổng thống Donald Trump tiếp tục gia tăng sức ép đe dọa sẽ phá hủy các nhà máy điện và cầu của nước này nếu không đạt được thỏa thuận.
Cuối tuần qua, nhà lãnh đạo Mỹ đã có những tuyên bố trái ngược khi nói rằng Iran đã “đồng ý với mọi thứ” và đã mở lại hoàn toàn eo biển Hormuz.
Nhưng thay vì có động thái có đi có lại, ông tuyên bố Mỹ sẽ tiếp tục phong tỏa hàng hải đối với Iran dẫn đến phản ứng mạnh của Tehran khi bác bỏ việc giao nộp uranium làm giàu cho Mỹ và tuyên bố eo biển Hormuz vẫn đóng.
Cuối ngày 19-4, truyền thông Iran đưa tin nước này sẽ không tiếp tục đàm phán với Washington. Theo giới quan sát, các quan chức Iran dường như nghi ngờ rằng việc ông Trump nói về thỏa thuận có thể chỉ là vỏ bọc cho một cuộc tấn công bất ngờ.
“Trong khi tuyên bố ngoại giao và sẵn sàng đàm phán, Mỹ đang có những hành vi không hề cho thấy sự nghiêm túc trong việc theo đuổi tiến trình ngoại giao” – người phát ngôn Esmaeil Baghaei của Bộ Ngoại giao Iran nói, cáo buộc vụ tấn công như “cướp biển” của Mỹ vào một tàu hàng của Iran cũng như phong tỏa các cảng của Tehran. Iran còn tố Mỹ vi phạm lệnh ngừng bắn khi chậm trễ thực hiện lệnh ngừng bắn ở Lebanon.
Ngày 20-4, nói về triển vọng đàm phán, lãnh đạo Ủy ban An ninh quốc gia của Quốc hội Iran Ebrahim Azizi nói rằng việc này còn tùy thuộc vào việc Mỹ có gửi đi những tín hiệu tích cực hay không.
Nhưng trên đấu trường đàm phán này, Iran sẽ kiên quyết hành động vì lợi ích quốc gia và có những lằn ranh đỏ, những điều kiện không thể nhượng bộ. Ba yêu cầu của Iran trước khi bước vào vòng đàm phán vòng hai bao gồm: ngừng bắn ở Lebanon, chấm dứt lệnh phong tỏa của Mỹ đối với các cảng của Iran và bỏ phong tỏa các tài sản của Tehran.
Kể từ đầu cuộc chiến, việc đánh giá mức độ chân thành và chính xác của các tuyên bố từ Mỹ hay Iran luôn là điều khó khăn.
Sau khi Mỹ và Israel ám sát hàng loạt lãnh đạo của Iran, hầu như không thể đoán chiến lược của Iran cũng như chính xác những ai đang nắm quyền. Bất chấp những tuyên bố cứng rắn, theo giới phân tích, Tehran không có nhiều lựa chọn.
“Tôi nghĩ khả năng cao chúng ta sẽ thấy một phái đoàn Iran đến đàm phán. Các lựa chọn chiến lược trước mắt Iran đã trở nên khá hạn chế. Ngoài chiến tranh, họ chỉ còn lựa chọn đàm phán. Tôi nghĩ Iran muốn đàm phán, nhưng họ muốn đàm phán trên những điều khoản mà rõ ràng là họ vẫn chưa đồng ý với Mỹ”, nhà nghiên cứu Rashid Al-Mohanadi nhận định. Đài CNN dẫn các nguồn tin từ Tehran nói rằng phái đoàn của nước này sẽ đến Pakistan vào 21-4.
Đối với Tổng thống Trump, vài ngày tới sẽ là là phép thử cho thấy chiến lược hăm dọa quen thuộc của ông có thể tạo ra những cơ hội ngoại giao hay đang mất dần hiệu quả.
Nếu thất bại, ông Trump có thể đứng trước lựa chọn leo thang sự can thiệp quân sự để giải quyết vấn đề – điều rõ ràng sẽ gây ra những hậu quả thảm khốc đối với nền kinh tế toàn cầu và mức độ tín nhiệm đang sụt giảm của chính ông.
Theo ông Mohammad Eslami, nhà nghiên cứu về Trung Đông và Bắc Phi tại Đại học Tehran, những tín hiệu trái chiều vừa qua có thể là chiến lược đàm phán có tính toán. “Iran đóng cửa eo biển để rồi mở lại, đó là một động thái đàm phán”, ông nói với Đài Al Jazeera.
Việc Mỹ bắt giữ tàu Iran là hành động nhằm giữ thể diện, và cuộc tấn công đáp trả của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran sau đó cho thấy Tehran không hề nhượng bộ, theo ông Eslami.
Nhưng điều khó đoán chính là liệu những tính toán này có thể dẫn đến một thỏa thuận hay không. “Mỹ không có một chiến lược rõ ràng khi bắt đầu cuộc chiến này. Tôi không mấy lạc quan về các cuộc đàm phán. Nếu không đạt được thỏa thuận, chiến tranh sẽ tiếp diễn”, ông Eslami nhận định.
Bộ trưởng Quốc phòng Ba Lan Władysław Kosiniak-Kamysz đã kêu gọi Ukraine lựa chọn mục tiêu chính xác hơn sau vụ việc liên quan đến UAV của Kiev trên không phận Estonia.
Ngày 19/5, NATO đã lần đầu tiên bắn hạ một UAV của Urainke ngay trên không phận Estonia, một nước thành viên của liên minh.
“Ukraine phải, và đây cũng là điều quân đội và NATO đang nói, lựa chọn mục tiêu chính xác hơn nhiều để điều này không đe dọa an ninh của các quốc gia NATO”, ông Kosiniak-Kamysz nói.
Ông cũng cáo buộc Nga có thể khai thác những sự cố như vậy cho mục đích riêng của Moscow liên quan tới tuyên truyền. Nga chưa bình luận về tuyên bố này.
Bộ trưởng Ba Lan nhấn mạnh rằng ông hiểu các mục tiêu chiến thuật của Ukraine trong cuộc chiến, nhưng điều đó không loại bỏ trách nhiệm đảm bảo an ninh cho các đồng minh.
“Dù hiểu các mục tiêu chiến thuật trong cuộc chiến mà Ukraine đang tiến hành, nước này vẫn phải bảo vệ lãnh thổ của các quốc gia NATO”, ông nói thêm.
Ngày 19/5, sau khi bị một tiêm kích NATO ở Estonia, UAV của Ukraine đã rơi xuống hồ Võrtsjärv ở miền nam quốc gia Baltic.
Bộ trưởng Quốc phòng Estonia Hanno Pevkur cho biết nhiều khả năng đây là một UAV của Ukraine bị lệch hướng do tác chiến điện tử gây nhiễu của Nga. Ukraine cũng đưa ra các cáo buộc tương tự, cho rằng Nga cố tình điều hướng UAV của Kiev bay vào không phận NATO.
Ukraine cũng đã gửi lời xin lỗi tới Estonia và các quốc gia Baltic vì vụ việc.
“Chúng tôi xin lỗi Estonia và tất cả những người bạn Baltic vì các sự cố ngoài ý muốn như vậy”, phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Ukraine Heorhii Tykhyi nói.
Vào ngày 19/5, Cơ quan Tình báo Hải ngoại Nga (SVR) ngày 19/5 cáo buộc Latvia, một quốc gia Baltic là thành viên NATO, đã cấp phép cho Ukraine sử dụng lãnh thổ của mình cho các cuộc tấn công UAV tiềm tàng nhằm vào Nga.
Các UAV của Ukraine đã nhắm mục tiêu vào vùng tây bắc nước Nga nhiều lần trong những tuần gần đây, đặc biệt là các cơ sở năng lượng ở vùng Leningrad, mặc dù một số UAV cuối cùng đã rơi xuống Latvia, Estonia, Lithuania và Phần Lan.
Cơ quan này cho biết các nhóm điều khiển máy bay không người lái của Ukraine đã được triển khai đến Latvia tại các căn cứ quân sự Adazi, Selija, Lielvarde, Daugavpils và Jekabpils.
Ukraine và Latvia đã bác bỏ cáo buộc này từ Nga.
Thư ký Hội đồng An ninh Nga Sergey Shoigu tháng trước tuyên bố nếu các quốc gia vùng Baltic và Phần Lan “cung cấp không phận” cho các UAV của Ukraine, Moscow có quyền tự vệ để đáp trả.
Trước đó, Bộ trưởng Quốc phòng Estonia Hanno Pevkur nói rằng phía Ukraine cần “giữ UAV tránh xa lãnh thổ của chúng tôi và kiểm soát hoạt động của chúng tốt hơn".
Trong khi đó, tại Latvia, cả Thủ tướng Evika Silina và Bộ trưởng Quốc phòng Andris Spruds đều từ chức sau vụ 2 UAV cảm tử tầm xa của Ukraine bay vào một kho dầu bỏ trống gần thị trấn Rezekne, cách biên giới Nga khoảng 40km hồi đầu tháng.
Theo Kyiv Independent, mặc dù ủng hộ mạnh mẽ Ukraine, các nước Baltic, bao gồm Estonia, Latvia và Litva, được cho vẫn đứng ngoài các hoạt động chiến đấu, chỉ cung cấp hỗ trợ quân sự, tình báo và viện trợ nhân đạo cho Kiev kể từ khi xung đột nổ ra, đồng thời không cho phép Ukraine sử dụng lãnh thổ của mình để nhằm mục tiêu tấn công Nga.
Tổng thống Pháp Emmanuel Macron ngày 17/4 chào đón Thủ tướng Đức Friedrich Merz, Thủ tướng Anh Keir Starmer và Thủ tướng Italy Giorgia Meloni tới Paris dự hội nghị thảo luận về biện pháp triển khai lực lượng đa quốc gia nhằm đảm bảo tự do hàng hải tại eo biển Hormuz. Gần 30 lãnh đạo các quốc gia khác dự hội nghị theo hình thức trực tuyến.
Một trong những khoảnh khắc gây chú ý nhất tại sự kiện là khi Tổng thống Macron đón và ôm hôn, chào hỏi bà Meloni. Video về màn chào hỏi giữa hai lãnh đạo lan truyền nhanh chóng trên mạng xã hội, thu hút hàng triệu lượt xem.
Khi đón bà Meloni bước từ xe xuống, ông Macron tiến tới gần, chủ động ôm bà và hôn vào hai bên má theo nghi thức chào hỏi truyền thống của người Pháp. Tuy nhiên, bà Meloni dường như thể hiện sự ngạc nhiên trước thái độ nồng nhiệt của ông Macron, thậm chí hơi nghiêng người như thể đang né tránh.
Người dùng mạng xã hội phản ứng trái chiều về khoảnh khắc này, trong đó một số người mô tả đó là cảm giác gượng gạo, khó xử của bà Meloni. Tuy nhiên, những người khác lại cho rằng đó là cách hai lãnh đạo phản ứng hết sức bình thường.
"Chẳng có gì khó xử cả. Ông ấy nói điều gì đó rất hài hước và bà ấy phản ứng lại. Chỉ vậy thôi", một tài khoản bình luận.
"Ông ấy có vẻ rất vui khi gặp Thủ tướng Italy và có lẽ họ đã nói đùa", tài khoản khác viết.
Tổng thống Macron và Thủ tướng Italy hồi tháng 2 từng xảy ra tranh cãi liên quan sự việc gây chết người ở Pháp.
Quentin Deranque, công dân Pháp 23 tuổi, khi đó tử vong do chấn thương đầu sau khi bị ít nhất 6 người tấn công bên lề cuộc biểu tình của phe cực hữu tại một trường đại học ở thành phố Lyon. Hầu hết trong số 11 nghi phạm bị bắt đều là những người thuộc các phong trào cực tả.
Thủ tướng Italy nói cái chết của Deranque là "vết thương cho toàn châu Âu". Tổng thống Pháp lập tức trả rằng "hãy để mọi người tự lo việc của mình", đồng thời kêu gọi bà Meloni "ngừng bình luận về những gì đang xảy ra ở quốc gia khác".
Hồi tháng 7 năm ngoái, bà Meloni và ông Macron cũng có khoảnh khắc gây chú ý khi dự hội nghị G7 ở Canada. Video tại sự kiện cho thấy Thủ tướng Italy nghiêng người về phía Tổng thống Pháp để nghe ông nói điều gì đó. Bà Meloni sau đó trợn tròn mắt, thể hiện biểu cảm ngạc nhiên, gây nhiều đồn đoán về câu nói của ông Macron. Hai lãnh đạo sau đó không tiết lộ về nội dung trao đổi của mình.
El Nino là hiện tượng nhiệt độ bề mặt nước biển ở khu vực trung tâm và phía đông Thái Bình Dương ấm lên theo chu kỳ, thường kéo dài từ 9 - 12 tháng, theo Reuters.
WMO dự báo nhiệt độ tại hầu hết các khu vực trên thế giới sẽ cao hơn mức trung bình trong giai đoạn từ tháng 6 - 8. Tuy nhiên, mức độ nghiêm trọng của El Nino vẫn còn chưa chắc chắn, do các mô hình khí hậu hiện đưa ra những kịch bản khác nhau. "Chúng ta cần chuẩn bị cho khả năng xuất hiện một đợt El Nino mạnh, có thể làm trầm trọng thêm hạn hán và mưa lớn, đồng thời gia tăng nguy cơ sóng nhiệt trên đất liền lẫn đại dương", Tổng thư ký WMO Celeste Saulo nói.
Các nhà khoa học cho biết El Nino thường gây mưa lớn hơn tại một số khu vực ở Nam Mỹ, miền nam nước Mỹ, vùng Sừng châu Phi và Trung Á, trong khi làm gia tăng khô hạn tại Trung Mỹ, Caribbean, Úc, Indonesia và một số khu vực Nam Á. Giới chuyên gia cảnh báo tác động của El Nino có thể gây thêm sức ép lên nguồn cung lương thực toàn cầu, vốn đã chịu ảnh hưởng từ biến đổi khí hậu và bất ổn địa chính trị.
Tổng thư ký LHQ Antonio Guterres gọi đây là "lời cảnh báo khí hậu cấp bách". Theo ông Guterres, giải pháp căn cơ vẫn là hành động khí hậu quyết liệt hơn, gồm giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch, thúc đẩy năng lượng tái tạo, bảo vệ nhóm dễ tổn thương và mở rộng hệ thống cảnh báo sớm.
