Tổng thống Donald Trump ngày 5/4 thông báo quân đội Mỹ đã triển khai “chiến dịch tìm kiếm cứu nạn táo bạo nhất lịch sử”, giải cứu thành công phi công thứ hai trên chiếc F-15E bị Iran bắn rơi trước đó hai ngày.
Howard Altman, biên tập viên của chuyên trang quân sự Mỹ War Zone, đánh giá đây là một trong những nhiệm vụ phức tạp và nguy hiểm nhất mà quân đội Mỹ từng thực hiện. “Chiến dịch đòi hỏi thiết lập trạm tiếp nhiên liệu và vũ khí nằm sâu trong lãnh thổ đối phương một cách nhanh chóng, cũng như bảo vệ kỹ càng để tập kết máy bay, thiết bị và binh sĩ”, Altman cho biết.
Nhiệm vụ này thường giao cho các Phi đoàn Chiến thuật Đặc biệt (STS) trực thuộc Bộ tư lệnh Tác chiến Đặc biệt thuộc không quân Mỹ.
STS là những đơn vị tích hợp lực lượng tác chiến đường không và mặt đất, với thành phần gồm sĩ quan điều phối chiến trường, lính tìm kiếm cứu nạn và trinh sát đặc nhiệm. Họ có khả năng thiết lập sân bay dã chiến, điều phối không lưu, tiến hành giải cứu và yểm trợ hỏa lực tầm gần ở sâu trong phòng tuyến đối phương.
Kyle Rempfer, cựu thành viên STS từng tham chiến tại Afghanistan và Iraq, cho biết ngay khi nhận tin có máy bay rơi trong khu vực đối phương kiểm soát, các đơn vị đặc nhiệm không quân Mỹ sẽ truy vấn thông tin đã có về các điểm triển khai tiềm năng.
“Trong trường hợp này, có thể họ đã đánh giá khả năng dùng đường băng và sân bay thô sơ của Iran để làm khu vực đổ quân. Họ thu thập hình ảnh, dùng phần mềm để phác thảo kích thước đường băng và xác định loại máy bay có thể đáp xuống”, Rempfer nói.
Địa điểm Mỹ triển khai chiến dịch giải cứu phi công F-15E nằm gần thành phố Isfahan, một trong những đô thị chủ chốt của Iran, do đó STS có thể đã khảo sát khu vực này từ trước. Quân đội Mỹ đã huy động hai máy bay vận tải đặc nhiệm MC-130J Commando II, có thể hoạt động trên đường băng nông nghiệp dành cho máy bay phun thuốc trừ sâu, theo Rempfer.
“Quân đội Mỹ có thể triển khai sân bay dã chiến rất nhanh. Mọi thứ đều được chuẩn bị từ trước, ngay cả bên trong chiếc MC-130J. Các trực thăng AH-6 được bốc dỡ và sẵn sàng cất cánh chỉ sau vài phút, thay vì vài giờ. Đơn vị tại sân bay dã chiến sẽ bảo vệ vị trí và duy trì liên lạc với tất cả máy bay trong khu vực”, Rempfer giải thích.
Các phi cơ Mỹ làm nhiệm vụ yểm trợ hỏa lực sẽ dùng cảm biến để giám sát toàn bộ tuyến đường dẫn tới sân bay dã chiến, sẵn sàng oanh tạc để tạo ra những hố lớn trên mặt đất nhằm ngăn đối phương tiếp cận hoặc trực tiếp không kích những mối đe dọa đến căn cứ.
“Lực lượng thiết lập bãi đáp nhiều khả năng là Đơn vị Kiểm soát Chiến đấu (CCT) thuộc Phi đoàn Chiến thuật Đặc biệt số 24”, cựu quân nhân Mỹ cho hay.
Ảnh chụp từ vệ tinh và máy bay cho phép xác định địa điểm tiềm năng, song lực lượng Mỹ sẽ không nắm được mức độ chịu tải của nền đất tại đây cho tới khi trực tiếp có mặt ở thực địa.
Theo Rempfer, các binh sĩ CCT được huấn luyện để kiểm tra thực địa, dọn chướng ngại vật, theo dõi hoạt động đối phương rồi thiết lập sân bay dã chiến. “Họ dùng xe máy địa hình để kiểm tra nền đất và lắp đặt đèn dẫn hạ cánh, thiết bị này dùng tín hiệu hồng ngoại và chỉ có thể thấy được bằng kính nhìn đêm. Điều đó khiến dân địa phương rất khó phát hiện”, ông nói.
CCT sẽ được các đội đặc nhiệm như SEAL và Delta bảo vệ, đồng thời có khả năng điều phối máy bay trong khu vực để tấn công mục tiêu khi cần thiết.
Nhiệm vụ giải cứu phi công cũng đòi hỏi hoạt động tiếp liệu trên không trong điều kiện đêm tối, đồng thời hạn chế tối đa liên lạc vô tuyến để tránh đối phương nghe trộm hoặc định vị được đài thu phát sóng.
Về vụ hai máy bay MC-130J gặp sự cố, nghi là mắc kẹt trong cát và không thể cất cánh, Rempfer cho rằng đường băng sân bay dã chiến ở Iran không đáp ứng được yêu cầu của dòng Commando II hoặc không được bảo trì, do địa điểm này nằm ở khu vực xa xôi hẻo lánh và khắc nghiệt.
Reuters dẫn lời quan chức Mỹ giấu tên cho biết các đơn vị đặc nhiệm đã phải phá hủy 6 máy bay, gồm hai vận tải cơ MC-130J và 4 trực thăng, trước khi rời đi để ngăn chúng rơi vào tay Iran.
Rempfer nhận định lực lượng Mỹ đã giành được yếu tố bất ngờ trong chiến dịch này, khiến Iran không kịp điều động pháo binh hay máy bay không người lái (UAV) để đối phó.
“Mối đe dọa lớn nhất là cảnh sát địa phương và dân thường tình cờ phát hiện sân bay dã chiến. Khi chiến dịch diễn ra, tiếng ồn từ đây có thể thu hút nhiều sự chú ý và các đội đặc nhiệm Iran có thể ập tới, mang theo vũ khí cá nhân, súng cối và cả tên lửa phòng không vác vai”, ông nói.
Vụ đấu súng xảy ra vào chiều 4.5 gần Đài tưởng niệm Washington khi các sĩ quan mặc thường phục phát hiện một đối tượng tình nghi có súng và gọi chi viện. Đối tượng đã nổ súng chống trả trong lúc bỏ chạy, theo tờ Politico.
Nghi phạm sau đó bị bắt và được đưa đến bệnh viện nhưng chưa rõ tình hình. Lực lượng an ninh thu hồi một khẩu súng từ người này. Một đứa trẻ tại khu vực bị thương nhưng không nguy hiểm đến tính mạng.
Phó giám đốc Mật vụ Mỹ Matthew Quinn cho biết đoàn xe của Phó tổng thống J.D. Vance đã đi qua khu vực này không lâu trước khi vụ nổ súng xảy ra. Ông nói rằng lực lượng chức năng chưa xác định động cơ của nghi phạm nhưng đang điều tra liệu đối tượng có nhắm vào tổng thống hay không.
Vụ việc xảy ra vào cuối buổi chiều gần khu National Mall và Đài tưởng niệm Washington, một khu vực an ninh thường đông đúc khách du lịch và nhân viên văn phòng.
Theo tờ The Washington Post, Nhà Trắng đã ra lệnh phong tỏa tạm thời khi vụ việc xảy ra. Mật vụ đã sơ tán một số thành viên đoàn báo chí từ khu vườn phía bắc Nhà Trắng đến phòng họp báo của tòa bạch ốc.
Vụ nổ súng diễn ra trong bối cảnh lo ngại gia tăng về bạo lực chính trị, khoảng một tuần sau khi một tay súng cố gắng vượt qua vòng vây an ninh tại bữa tiệc thường niên của các phóng viên Nhà Trắng ở Washington D.C, trong một nỗ lực được cho là nhằm ám sát Tổng thống Donald Trump.
Vụ nổ súng này cũng xảy ra chỉ vài tháng sau khi một tay súng nổ súng vào 2 thành viên Vệ binh Quốc gia cách Nhà Trắng vài dãy nhà, làm một người bị thương nặng và một người thiệt mạng.
Chánh văn phòng Nhà Trắng Susie Wiles đã triệu tập một cuộc họp vào tuần trước với nhóm điều hành Nhà Trắng, Cơ quan Mật vụ và lãnh đạo Bộ An ninh Nội địa để thảo luận về "nghi thức và thông lệ" cho các sự kiện lớn liên quan đến tổng thống sau vụ nổ súng tại bữa tiệc báo chí.
Theo Hãng tin Reuters, ngày 1-5, Bộ Tài chính Mỹ cảnh báo bất kỳ hãng tàu nào nộp phí cho Iran để đi qua eo biển Hormuz - bao gồm cả những khoản đóng góp từ thiện cho Hiệp hội Trăng lưỡi liềm đỏ Iran - đều có nguy cơ đối mặt với các lệnh trừng phạt.
Eo biển Hormuz là một trong những tuyến hàng hải chiến lược quan trọng nhất thế giới, nơi trung chuyển khoảng 20% lượng dầu thô và khí tự nhiên hóa lỏng (LNG).
Tehran trước đó đã đề xuất thu phí đối với tàu thuyền đi qua khu vực này, như một phần trong các đề nghị nhằm chấm dứt cuộc chiến với Israel và Mỹ.
Trong thông báo từ Văn phòng Kiểm soát tài sản nước ngoài (OFAC) thuộc Bộ Tài chính Mỹ, cơ quan này cho biết Washington đã nắm được việc Iran yêu cầu thanh toán để bảo đảm lộ trình an toàn qua eo biển.
OFAC đã khuyến cáo các doanh nghiệp rằng việc nộp phí có thể khiến họ đối mặt với rủi ro trừng phạt. Đến ngày 1-5, cơ quan này làm rõ rằng các khoản thanh toán được ngụy trang dưới hình thức từ thiện hoặc thực hiện gián tiếp cũng không được phép.
Bộ Tài chính Mỹ không cung cấp chi tiết về các quốc gia hay công ty cụ thể đã thực hiện những khoản thanh toán gián tiếp này. Tuy nhiên đã có báo cáo về ít nhất một trường hợp chi 2 triệu USD để một con tàu được phép đi qua eo biển.
Cảnh báo được đưa ra trong bối cảnh Iran vừa gửi đề xuất đàm phán mới nhất tới Mỹ thông qua Pakistan - động thái mở ra cơ hội giải quyết tình trạng bế tắc trong đàm phán hiện nay.
OFAC cho biết các yêu cầu từ phía Iran có thể bao gồm nhiều hình thức thanh toán như tiền pháp định, tài sản kỹ thuật số, bù trừ, hoán đổi không chính thức.
Ngoài ra còn có các khoản hiện vật khác, kể cả những đóng góp mang danh nghĩa từ thiện cho Hiệp hội Trăng lưỡi liềm đỏ Iran, Quỹ Bonyad Mostazafan hoặc các tài khoản của Đại sứ quán Iran.
"OFAC ban hành cảnh báo này nhằm lưu ý các cá nhân, tổ chức trong và ngoài nước Mỹ về rủi ro trừng phạt khi thực hiện các khoản thanh toán nói trên hoặc yêu cầu sự bảo đảm từ chính quyền Iran để được lưu thông an toàn. Rủi ro này tồn tại bất kể phương thức thanh toán là gì", thông báo nêu rõ.
OFAC cũng áp đặt các biện pháp trừng phạt mới đối với ba công ty trao đổi ngoại tệ của Iran, cho rằng các đơn vị này hỗ trợ thực hiện những giao dịch trị giá hàng tỉ USD mỗi năm.
Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent tuyên bố: "Chúng tôi sẽ kiên quyết nhắm vào khả năng tạo ra, vận chuyển và hồi hương nguồn tiền của chính quyền Iran, đồng thời truy đuổi bất kỳ ai hỗ trợ Tehran né tránh các lệnh trừng phạt".
Đội tuyển bóng đá Nhật Bản để thua 1-2 trước đối thủ Brazil ở vòng 1/16 World Cup 2026, đồng nghĩa với việc phải rời khỏi giải đấu này. Bàn thua ngay ở phút thứ 95 khiến các cổ động viên ở Nhật Bản tiếc nuối, xót xa khi xem trận đấu vào lúc rạng sáng.
Shigenobu Katsumura, một trong khoảng 200 cổ động viên tập trung xem trận đấu Nhật Bản - Brazil tại một địa điểm công cộng ở Tokyo, nói rằng anh tự hào về nỗ lực của tuyển nhà, nhưng thất vọng về cách họ để thua.
"Để cầm cự được với một đối thủ như Brazil tới những giờ phút đó, không ai biết được điều gì sẽ xảy ra trong trận đấu nếu phải bước vào hiệp phụ. Vẫn còn cơ hội, vì vậy việc để cơ hội đó bị dập tắt thật đáng thất vọng", Katsumura, 55 tuổi, nói.
Tuyển Nhật Bản lần đầu tiên đánh bại Brazil trong một trận giao hữu hồi tháng 10 năm ngoái tại Tokyo và người hâm mộ đội tuyển này tin rằng các cầu thủ có thể lại gây bất ngờ cho đối thủ trong cuộc đối đầu tại World Cup.
Trong trận Nhật Bản - Brazil, do chênh lệch múi giờ, người hâm mộ tại Nhật Bản phải lựa chọn giữa việc dậy lúc sáng sớm hoặc thức xuyên đêm để xem trận đấu, kết thúc vào khoảng 4h sáng.
"Tôi đã thức cả đêm rồi. Tôi sẽ về nhà để ngày mai còn đi làm. Ồ không, thực ra là hôm nay. Tôi sẽ đi làm hôm nay, từ 8h30", Noa Takagi, 29 tuổi, nhân viên văn phòng, cho biết.
Trước khi trận đấu bắt đầu, các cổ động viên Nhật Bản gần như nín thở khi chứng kiến dàn cầu thủ Brazil ra sân. Nhưng sự lo lắng nhanh chóng biến thành niềm vui ở phút thứ 29, khi tiền vệ Kaishu Sano dẫn bóng lên phía trước rồi dứt điểm tung lưới thủ môn Alisson của Brazil, ghi bàn mở tỷ số.
Sự hồi hộp quay trở lại với cổ động viên Nhật Bản khi Brazil gỡ hòa ở phút thứ 11 của hiệp hai, và căng thẳng lên đến đỉnh điểm khi các cầu thủ Nam Mỹ liên tục tấn công khung thành Nhật Bản trong thời gian bù giờ.
Cầu thủ Brazil Gabriel Martinelli đã dập tắt hy vọng của Nhật Bản khi ghi bàn thắng quyết định ở những phút cuối cùng, khiến các CĐV Nhật thẫn thờ.
"Tôi đã nghĩ chúng tôi có thể thắng, nên kết quả cuối cùng thật đáng thất vọng. Tôi nghĩ Brazil đã cho thấy họ là một quốc gia bóng đá mạnh mẽ như thế nào. Họ đã chơi rất tốt", Tomo Yoshida, 35 tuổi, nói.
Nhật Bản trước đó tuyên bố họ muốn giành chức vô địch World Cup, một mục tiêu đầy tham vọng đối với đội bóng chưa từng thắng một trận đấu loại trực tiếp nào tại giải đấu này.
Chuỗi thành tích không mong muốn đó vẫn tiếp diễn sau thất bại mới nhất của họ ở kỳ World Cup năm nay, nhưng ít nhất người hâm mộ cũng tự hào rằng họ đã gây khó khăn cho Brazil.
"Tôi đến đây xem từ trận đấu đầu tiên với Hà Lan và bầu không khí hôm nay hoàn toàn khác. Sự cuồng nhiệt lên đến cấp độ khác đi khi đội tuyển bước vào vòng loại trực tiếp", cổ động viên Katsumura nói.
