Tôi trả lời như vậy và còn bảo rộng vài nghìn mét vuông, các đồng nghiệp ở thành phố của tôi ao ước, có người còn thắc mắc sao không bán bớt mà trả nốt cái căn hộ trên thành phố, hai vợ chồng còn trả góp để làm gì.
Nhưng chẳng ai biết rằng trên mảnh đất ấy chỉ có khoảng 50 cây mít còi cọc, có quả thì được gửi lên ăn vài múi, còn lại là mít kem (chất lượng trung bình, có khiếm khuyết) thương lái chê không mua, chẳng mang lại bao nhiêu giá trị.
Mảnh đất này vốn là đất của ông bà để lại. Sau nhiều lần chia tách, tôi đứng tên một phần. Nếu tính theo giá thị trường hiện nay thì cũng xấp xỉ cả tỷ đồng. Thấy để đất trống thì phí, vài năm trước tôi quyết định trồng mít. Tôi nghĩ đây là loại cây dễ chăm, vài năm là có trái, biết đâu cũng có thêm chút thu nhập.
Nhưng thực tế khác xa tưởng tượng. Đợi mấy năm cây mới bắt đầu cho trái thì phần lớn lại là mít kem, chất lượng không cao. Thương lái đến xem rồi lắc đầu, chê khó bán nên không thu mua.
Vườn mít không còn được chăm sóc thường xuyên nên bây giờ tôi cũng không còn kỳ vọng kiếm tiền từ nó nữa. Có trái nào thì hái trái đó, không có cũng chẳng sao.
Nhiều người bảo sao không xây căn nhà nhỏ để cuối tuần về nghỉ nhưng đó lại là chuyện không đơn giản. Đất nông nghiệp muốn xây nhà phải làm thủ tục chuyển mục đích sử dụng, xin lên thổ cư, tốn thêm một khoản tiền không nhỏ. Với tôi, nhu cầu về quê ở không nhiều nên cũng không muốn đầu tư thêm.
Có người khuyên bán đi, lấy tiền đầu tư việc khác hiệu quả hơn. Tôi chưa dám tưởng tượng sẽ bị họ hàng nói lên nói xuống thế nào ngay từ khi rao bán: “Đất ông bà để lại mà dám bán”. Ở quê tôi, câu nói ấy có sức nặng lắm.
Đất không đơn thuần là tài sản. Nó còn gắn với ký ức, với gia đình và cả suy nghĩ rằng con cháu không nên là người bán đi phần đất tổ tiên để lại. Vì vậy, nhiều người chấp nhận giữ một mảnh đất nhiều năm liền dù không khai thác, không sinh lời, thậm chí mỗi năm còn phải bỏ tiền phát cỏ, đóng thuế hoặc chăm sóc cây cối.
Đôi khi tôi tự hỏi nếu một mảnh đất không tạo ra giá trị kinh tế, chủ cũng không có nhu cầu sử dụng, còn việc chuyển đổi mục đích thì quá tốn kém, liệu cứ giữ mãi có phải là lựa chọn tốt nhất hay không?
Chiều hôm ấy, người yêu tôi gặp tôi với vẻ háo hức hiếm thấy. Vừa ngồi xuống, cô cẩn thận mở một chiếc hộp nhỏ, bên trong là một cây bút đen bóng. Cô đưa tôi xem, ánh mắt lấp lánh: "Em vừa được tặng đấy".
Tôi nhìn vài giây, rồi buột miệng, gần như theo phản xạ: "Anh tưởng gì... mấy loại này anh cũng được tặng vài cái rồi. Nhưng nói thật, chả cái nào dùng được. Viết không ra mực. Toàn bỏ xó, phí của, phí tiền".
Không khí chùng xuống gần như ngay lập tức. Cô khép hộp lại, động tác nhẹ nhưng dứt khoát. "Đây không phải bút để viết, đây là bút kỷ niệm". Tôi cười nhạt: "Đã là bút thì phải viết được chứ? Không viết được thì tặng làm gì?".
Cô nhìn thẳng vào tôi, không còn chút vui nào: "Anh lúc nào cũng thực dụng như thế à? Không phải cái gì cũng đo bằng việc dùng được hay không. Đây là sự trân trọng".
Tôi cũng bắt đầu khó chịu: "Anh không phủ nhận ý nghĩa. Nhưng tối thiểu nó phải làm đúng chức năng của nó chứ. Một cây bút viết được thì đâu có làm mất đi ý nghĩa?".
Cô lắc đầu, thở dài: "Vấn đề là anh không hiểu cảm xúc của em". Còn tôi thì nghĩ: vấn đề là cô đang bỏ qua một điều rất rõ ràng về công dụng của cây bút.
Cuộc nói chuyện dừng lại ở đó. Không ai thuyết phục được ai. Và rồi, từ một cây bút, chúng tôi giận nhau. Nhìn lại, tôi nhận ra câu chuyện này không chỉ là chuyện riêng của hai người. Nó giống như một lát cắt nhỏ của cách chúng ta nhìn nhận giá trị trong đời sống. Một bên sẽ nói như tôi: Đã là bút thì phải viết được. Không viết được thì dù mang danh nghĩa gì, cũng là một món đồ không trọn vẹn chức năng.
Nhưng một bên khác sẽ nói như cô ấy rằng giá trị của món quà không nằm ở công năng, mà nằm ở hoàn cảnh và ý nghĩa khi nó được trao. Đó là kỷ niệm, là sự trân trọng, không thể đo bằng chuyện "viết được hay không".
Chính sự khác biệt ấy lại dễ đẩy mọi chuyện đi xa hơn mức cần thiết. Bởi lẽ, trong một xã hội mà những giá trị biểu tượng ngày càng được đề cao, người ta có xu hướng chấp nhận rằng có những thứ "không cần dùng".
Trong khi đó, với nhiều người, đặc biệt là những trải nghiệm rất đời thường, một món đồ trước hết vẫn phải làm tốt chức năng của nó. Vậy thì câu hỏi đặt ra là: Một món quà mang tính nghi lễ có cần đảm bảo công năng cơ bản không? Hay chỉ cần "đúng ý nghĩa" là đủ? Và nếu người nhận thấy nó không dùng được, thì đó là lỗi của món quà hay chỉ là sự lệch nhau trong cách nhìn?
Tôi năm nay 35 tuổi, đã lập gia đình và có hai con nhỏ. Thu nhập hiện tại tương đối ổn định, bao gồm cả lương và nguồn thu từ bất động sản cho thuê.
Hiện tôi có một căn chung cư 74 m2 và một lô đất 10 m x 15 m. Hai tài sản này chỉ cách nhau khoảng 3 km, tiện ích xung quanh đều đầy đủ.
Nếu chọn ở chung cư, gia đình tôi sẽ được hưởng môi trường sống tiện nghi, an ninh. Khi đó, lô đất có thể được khai thác theo hướng xây dựng để cho thuê, tối ưu dòng tiền điều mà tôi cũng đã có kinh nghiệm từ các bất động sản khác.
Ngược lại, nếu chọn ở nhà đất, tôi sẽ ưu tiên xây dựng theo nhu cầu sinh hoạt của gia đình, tạo không gian sống rộng rãi, ổn định lâu dài. Căn chung cư khi đó sẽ được cho thuê, tạo nguồn thu nhập đều đặn, nhưng có thể không tối ưu bằng việc khai thác lô đất.
Hiện tôi phân vân như sau:
- Với gia đình có hai con nhỏ, nên ưu tiên chung cư hay nhà đất?
- Ở chung cư lâu dài có thực sự phù hợp khi các con lớn dần?
- Trong bài toán tài chính, nên tối ưu dòng tiền hay ưu tiên chất lượng sống?
Rất mong nhận được những chia sẻ thực tế để có thêm góc nhìn trước khi đưa ra quyết định quan trọng cho gia đình mình.
Trước đây ở khu vực nhà tôi có bán cà phê bột đóng gói sẵn, tôi hay mua về pha. Một điều kỳ lạ là sau khi pha phin xong, dù không bỏ đường nhưng vẫn thấy ngọt. Một số người bảo dường như chỗ sản xuất đã trộn thêm đường vào. Đến khi tôi về quê chơi, thói quen ăn uống ngọt dường như vẫn còn và ngày càng nâng tầm hơn.
Tôi gọi một ly cà phê sữa, chỉ thấy chủ quán xúc 3 thìa cà phê đầy ắp đường, cho sữa vào. Nhấp một ngụm thì quá ngọt, đến khi uống hết, dưới đáy ly vẫn còn khoảng 2 cm đường bị bão hòa không tan hết.
Không riêng gì cà phê, nước dừa bình thường đã ngọt, nếu không dặn thì chủ quán vẫn cho đường vào. Nước cam đôi lúc tôi cũng thấy có vị ngọt tự nhiên, nhưng vẫn đầy ắp đường. Càng choáng hơn khi nhiều đứa trẻ mê mẩn hút trà sữa siêu ngọt.
Viện Dinh dưỡng Quốc gia cho biết mức tiêu thụ đường trung bình của người Việt Nam là 46,5 g/ngày, cao gần gấp đôi mức khuyến cáo của Tổ chức Y tế Thế giới (25 g/ngày). Chỉ trong khoảng 15 năm, lượng đường tiêu thụ đã tăng gấp 7 lần. Đây cũng là một trong những nguyên nhân quan trọng làm gia tăng các bệnh không lây nhiễm như béo phì, đái tháo đường, tim mạch.
Nhìn sang các nước láng giềng, chẳng hạn Thái Lan, họ đã bắt đầu tuýt còi đồ uống quá ngọt.
Bộ Y tế Thái Lan cho biết người dân nước này tiêu thụ trung bình 21 muỗng cà phê đường mỗi ngày, cao gấp hơn ba lần mức khuyến nghị của WHO. Từ tháng 2 năm nay, chín chuỗi cà phê lớn trên toàn quốc đã cam kết giảm một nửa lượng đường mặc định trong nhiều loại đồ uống theo sáng kiến của chính phủ.
Điều đáng chú ý là họ không cấm người dân uống ngọt. Ai thích ngọt vẫn có thể yêu cầu thêm đường. Họ chỉ thay đổi mặc định, tức là giảm lượng đường được cho vào ly nước ngay từ đầu.
Trong khi đó, ở Việt Nam, dường như nhiều quán vẫn giữ thói quen càng ngọt càng tốt. Có cảm giác nếu ly cà phê, ly nước cam hay ly trà sữa không đủ ngọt thì khách sẽ chê. Chính vì suy nghĩ đó mà nhiều người đang vô tình tiêu thụ lượng đường nhiều hơn nhu cầu của cơ thể mà không hề nhận ra.
Nguy hiểm ở chỗ, đường không chỉ đến từ ly cà phê buổi sáng. Nó còn có trong trà sữa, nước ngọt, bánh kẹo, sữa, nước chấm, thực phẩm chế biến sẵn... Mỗi thứ một ít nhưng cộng lại có thể vượt rất xa ngưỡng an toàn.
Nhiều người cho rằng mình không thích ăn đồ ngọt nên chắc không tiêu thụ nhiều đường. Nhưng chỉ cần mỗi ngày một ly cà phê sữa, một ly trà sữa hoặc nước giải khát, cộng thêm lượng đường ẩn trong các bữa ăn, con số đó đã không còn nhỏ.
Tôi nghĩ đã đến lúc chúng ta cần khắt khe hơn với lượng đường nạp vào cơ thể mỗi ngày. Một ly cà phê nên giữ được vị đắng đặc trưng, nước dừa nên được thưởng thức vị ngọt tự nhiên, còn nước cam cũng không cần thêm vài thìa đường mới dễ uống vì lúc đó chúng ta đang thèm một xíu vị chua.
