Đây trở thành “kim chỉ nam” cho các chương trình khám sức khỏe tầm soát, đưa y tế đến gần dân ngay từ tuyến cơ sở, hướng tới mục tiêu xây dựng một Việt Nam khỏe mạnh.
Vì hoàn cảnh khó khăn, các con làm lại ăn xa, suốt nhiều năm qua bà Đ.T.P. (61 tuổi, ngụ phường Trung Mỹ Tây) hiếm khi có điều kiện đi khám sức khỏe. Ở tuổi này, bà thường xuyên mệt khi gắng sức, kèm theo đau nhức xương khớp nhưng chưa từng được khám sức khỏe.
Được các bác sĩ từ Viện Tim TP.HCM trực tiếp khám miễn phí, trong đó có tầm soát chuyên sâu tim mạch tại trạm y tế địa phương vào ngày 17-4, bà H. mới phát hiện bản thân có bất thường về tim mạch và được chỉ định chuyển tuyến trên để tiếp tục kiểm tra chuyên sâu.
Bán vé số rong ruổi suốt nhiều năm, bà N.T.T. (62 tuổi, ngụ phường Tăng Nhơn Phú) quen với những cơn đau âm ỉ ở đầu gối, vai gáy và thỉnh thoảng đau đầu, choáng nhẹ. Với bà, đó chỉ là “bệnh tuổi già”, cố gắng chịu đựng để tiếp tục mưu sinh.
Chỉ đến khi tham gia một chương trình khám tầm soát miễn phí do Trạm y tế phường Tăng Nhơn Phú (TP.HCM) tổ chức, bà mới bất ngờ khi được các bác sĩ chẩn đoán tăng huyết áp và thoái hóa khớp.
“Nhờ chương trình khám tầm soát, tôi mới biết rõ tình trạng sức khỏe của mình sau nhiều năm chủ quan. Đây là việc làm rất ý nghĩa, giúp những người lao động khó khăn có cơ hội phát hiện bệnh sớm và yên tâm hơn trong cuộc sống”, bà T. nói.
Bác sĩ Phạm Xuân Hải – Phó giám đốc điều hành Trạm y tế phường Tăng Nhơn Phú – cho biết qua các đợt khám, nhiều người dân dù mắc bệnh nhưng không biết, chỉ khi đi khám sức khỏe mới biết như bệnh lao, ung thư…
Trong đợt khám sức khỏe sàng lọc miễn phí quy mô lớn nhất từ trước đến nay của TP.HCM tại 168 trạm y tế cùng sự hỗ trợ 104 bệnh viện trên địa bàn vào ngày 17-4, đã có gần 30.000 người dân được khám.
Kết quả ghi nhận 19.088 trường hợp có vấn đề sức khỏe, chiếm 64,3% số người được khám, đặc biệt có nhiều trường hợp lần đầu phát hiện bệnh. Trong số 19.088 trường hợp trên có 10.634 người cần tiếp tục theo dõi tại trạm y tế, 8.447 trường hợp được chỉ định khám chuyên khoa, chuyển tuyến hoặc điều trị tiếp.
Đáng chú ý, nhóm bệnh lý mạn tính không lây như tăng huyết áp, đái tháo đường, tim mạch… chiếm tỉ lệ cao nhất với 16.175 lượt khám. Qua sàng lọc, hơn 7.100 trường hợp cần được quản lý theo dõi lâu dài và gần 5.000 người cần tiếp tục điều trị.
PGS Nguyễn Hoài Nam – Chủ tịch Hội Tĩnh mạch học TP.HCM – cho rằng khi điều kiện sống hiện nay đã ổn định, sức khỏe chính là “tài sản” cần được ưu tiên hàng đầu.
Với việc tầm soát sức khỏe quy mô lớn cần được thực hiện một cách khoa học, bài bản, có kế hoạch rõ ràng, có quy trình chuyên môn và đặc biệt phải có sự tham gia, thẩm định của hội đồng chuyên gia. Không thể mỗi nơi làm một kiểu, nơi khám sơ sài rồi cho kết luận sớm, điều này có thể không phản ánh đúng thực trạng sức khỏe người dân.
Bên cạnh kiểm tra sức khỏe định kỳ, PGS Nam cho rằng yếu tố quan trọng không kém là phòng bệnh từ sớm, từ lối sống hằng ngày. Theo đó cần chú ý đến các bệnh tiêu hóa do thói quen ăn uống còn chưa hợp lý và vấn đề vận động khi người Việt mình còn khá ít vận động.
TS.BS Diệp Bảo Tuấn – Giám đốc Bệnh viện Ung bướu TP.HCM – cũng cho rằng tầm soát và phát hiện bệnh sớm chính là yếu tố “then chốt” quyết định hiệu quả điều trị.
Nhiều chương trình khám sức khỏe cộng đồng và tầm soát miễn phí đã được triển khai giúp tạo điều kiện để người dân chủ động kiểm tra sức khỏe định kỳ. Khi phát hiện bệnh ở giai đoạn sớm, kết quả điều trị tối ưu hơn, đồng thời góp phần giảm thiểu đáng kể gánh nặng bệnh tật cho cộng đồng và hệ thống y tế.
“Tôi kỳ vọng từ năm 2026, với các chính sách của Nhà nước và TP.HCM, mỗi người dân sẽ được khám sức khỏe định kỳ mỗi năm ít nhất một lần, từ đó phát hiện sớm nhiều trường hợp cần điều trị, trong đó có ung thư”, BS Tuấn nói.
PGS Tăng Chí Thượng – Giám đốc Sở Y tế TP.HCM – cho hay trong nhiều năm qua ngành y tế thành phố đã đạt được nhiều thành tựu quan trọng trong công tác khám chữa bệnh.
Tuy nhiên, nếu hệ thống y tế chỉ tập trung vào điều trị khi người dân đã mắc bệnh thì sẽ luôn đối mặt với tình trạng quá tải, chi phí cao và hiệu quả chăm sóc sức khỏe khó đạt mức tối ưu.
Chính vì vậy, ngành y tế thành phố xác định: khám sức khỏe, khám tầm soát, khám sàng lọc và quản lý sức khỏe người dân là một nhiệm vụ trọng tâm, có ý nghĩa chiến lược lâu dài, song hành với hoạt động khám chữa bệnh.
Theo Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan, Nghị quyết 72 được tiếp cận trên cơ sở lấy sức khỏe người dân là trọng tâm cho sự phục vụ, triển khai thực hiện các nhiệm vụ, giải pháp trong lĩnh vực y tế. Đồng thời, nghị quyết cũng thể hiện rõ tinh thần tháo gỡ những “điểm nghẽn” trong lĩnh vực y tế mà thời gian dài vừa qua chưa được giải quyết một cách căn cơ.
Trong đó nghị quyết đã đề cập đến các nội dung chuyển đổi trong công tác y tế, theo hướng thay vì tập trung chủ yếu vào khám bệnh, chữa bệnh chuyển sang chăm sóc sức khỏe toàn diện; nâng cao vai trò, tầm quan trọng của công tác phòng bệnh; chăm sóc sức khỏe của người dân từ sớm, từ xa.
Công tác chăm sóc, bảo vệ và nâng cao sức khỏe của nhân dân sẽ gắn chặt với quản lý, chăm sóc sức khỏe toàn diện theo vòng đời.
Để thực hiện được nhiệm vụ này, Bộ trưởng Bộ Y tế cho rằng cần tập trung tháo gỡ những “điểm nghẽn”. Thực tiễn thời gian qua cho thấy những bất cập về thể chế đã tạo ra nhiều nút thắt trong tổ chức thực hiện nhiệm vụ của ngành y tế.
Vì vậy các vấn đề còn vướng mắc, cũng như định hướng phát triển ngành y tế trong chặng đường tới sẽ được tập trung giải quyết thông qua việc hoàn thiện thể chế, chính sách và cơ chế huy động, phân bổ nguồn lực.
Tinh thần xuyên suốt là khi ban hành chính sách phải bảo đảm sự tham gia, phối hợp chặt chẽ giữa Nhà nước và các chủ thể liên quan; đồng thời kết hợp hiệu quả nguồn lực công – tư, phát huy vai trò của người dân trong tổ chức thực hiện nhiệm vụ chăm sóc, bảo vệ và nâng cao sức khỏe nhân dân.
Đối với Bộ Y tế, bà Lan cho hay thời gian tới bộ tiếp tục rà soát, hoàn thiện các quy định, cơ chế nhằm tháo gỡ các “điểm nghẽn”, bảo đảm triển khai đồng bộ các giải pháp đã nêu trong nghị quyết.
Ngày 13/5, Bệnh viện Sản Nhi tỉnh Ninh Bình cho biết, các bác sĩ của đơn vị vừa cứu sống một bệnh nhi nguy kịch vì tai nạn giao thông.
Trước đó, em T.V.A. (15 tuổi, trú xã Yên Mô, Ninh Bình) gặp tai nạn khi điều khiển xe gắn máy đâm vào bồn hoa dẫn đến sốc chấn thương - đa chấn thương. Bệnh nhân nhập viện trong tình trạng nguy kịch: suy hô hấp, suy tuần hoàn, toàn thân có nhiều vết trầy xước, bụng đau, chướng và căng như gỗ.
Qua thăm khám, các bác sĩ tiên lượng nặng, nhanh chóng can thiệp cấp cứu đặt ống nội khí quản, bóp bóng có oxy, an thần, giảm đau, truyền dịch chống sốc, cầm máu cho bệnh nhân.
Các kết quả cận lâm sàng ghi nhận bệnh nhân có tình trạng đụng dập nhu mô phổi hai bên, tràn khí - tràn máu màng phổi hai bên; có nhiều khí và dịch tự do ổ bụng, theo dõi vỡ tạng rỗng.
Bệnh viện Sản Nhi tỉnh Ninh Bình đã kích hoạt báo động đỏ, hội chẩn liên chuyên khoa cấp cứu cho người bệnh. Quá trình phẫu thuật mở ổ bụng bệnh nhân, bác sĩ ghi nhận tình trạng vỡ dạ dày với hai đường vỡ lớn dài 12-15cm ở mặt trước và mặt sau, trong ổ bụng có rất nhiều thức ăn bẩn.
Bệnh nhân được cắt phần dạ dày tổn thương và khâu phục hồi, làm sạch ổ bụng sau đó dẫn lưu ra ngoài. Cuộc phẫu thuật kéo dài 5 tiếng, sau đó bệnh nhân được chuyển về Khoa Hồi sức tích cực – Chống độc theo dõi điều trị.
Sau 5 ngày điều trị tích cực, bệnh nhân được cai máy thở thành công, giảm và cắt dần thuốc vận mạch. Sau 10 ngày, tình trạng bệnh nhân dần ổn định, được rút các sonde dẫn lưu ổ bụng, tập ăn trở lại. Các bác sĩ chuyển bệnh nhân về Khoa Ngoại nhi tiếp tục điều trị.
Sau gần một tháng, sức khỏe bệnh nhân đã ổn định, ăn uống, tiêu hóa tốt. Hành trình cứu sống bệnh nhân được xem như một kỳ tích đối với cả người bệnh và người nhà.
ThS.BS Phạm Thị Mộng Đào, Trưởng khoa Thận Nhân tạo, Bệnh viện Gia An 115, TP HCM, cho biết cơ thể vẫn liên tục mất nước qua hô hấp, da và nước tiểu, ngay cả khi không có cảm giác khát rõ rệt. Khi lượng nước đưa vào không đủ bù lại lượng mất đi, thể tích tuần hoàn giảm, máu trở nên cô đặc, kéo theo lượng máu đến thận giảm.
Trong khi đó, thận vẫn phải đảm nhiệm vai trò lọc chất thải và điều hòa điện giải, buộc cơ quan này tăng tái hấp thu nước để duy trì huyết áp và cân bằng nội môi. Hệ quả là nước tiểu ít hơn, đậm đặc hơn, còn thận phải hoạt động với áp lực cao trong thời gian dài.
Tình trạng thiếu nước kéo dài là yếu tố thuận lợi thúc đẩy hình thành sỏi thận. Khi nước tiểu luôn ở trạng thái cô đặc, nồng độ các khoáng chất như canxi, oxalat, acid uric hay phosphate tăng lên, dễ kết tinh tạo sỏi, đồng thời làm tăng nguy cơ tái phát ở người đã từng mắc bệnh.
Không chỉ vậy, giảm thể tích tuần hoàn kéo dài còn làm giảm tưới máu thận, khiến mức lọc cầu thận suy giảm dần. Người bệnh có thể được ghi nhận creatinin máu tăng, eGFR giảm - những dấu hiệu cho thấy chức năng thận đang bị ảnh hưởng. Nước tiểu ít cũng làm giảm khả năng "rửa trôi" vi khuẩn trong đường tiết niệu, tăng nguy cơ nhiễm trùng tiết niệu tái diễn và có thể gây tổn thương nhu mô thận nếu kéo dài.
Những biểu hiện ban đầu cho thấy thận đang "làm việc quá tải" do uống ít nước thường khá mờ nhạt nên dễ bị bỏ qua. Người bệnh có thể nhận thấy nước tiểu sẫm màu, mùi đậm, lượng ít hơn bình thường, kèm theo khô miệng, môi khô, da kém đàn hồi, mệt nhẹ hoặc đau âm ỉ vùng thắt lưng. Một số trường hợp có cảm giác lâm râm vùng hông lưng hoặc tiểu buốt nhẹ do tinh thể khoáng bắt đầu hình thành trong đường tiết niệu.
Ở người cao tuổi hoặc có bệnh nền như đái tháo đường, tăng huyết áp hay bệnh thận mạn, thiếu nước còn có thể gây chóng mặt nhẹ khi thay đổi tư thế, táo bón hoặc làm khởi phát suy thận cấp trên nền mạn, khiến chức năng thận suy giảm nhanh hơn.
Bác sĩ Đào khuyến cáo người trưởng thành nên uống trung bình khoảng 30-35 ml nước/kg cân nặng mỗi ngày, tương đương 1,8-2,5 lít, kể cả khi không thấy khát. Người có tiền sử sỏi thận cần uống nhiều hơn để duy trì lượng nước tiểu đạt khoảng 2-2,5 lít mỗi ngày.
Để bảo vệ thận, nên uống nước đều trong ngày, chia nhỏ từng ngụm, không đợi khát mới uống và tránh dồn nhiều nước vào buổi tối. Ưu tiên nước lọc, hạn chế đồ uống nhiều đường, trà đặc hoặc cà phê vì có thể làm tăng bài niệu nhưng không bù đủ nước cho cơ thể.
Ngoài ra, có thể theo dõi màu nước tiểu như một dấu hiệu đơn giản, với màu vàng nhạt là đủ nước, trong khi vàng sậm cho thấy cần bổ sung thêm. Người mắc bệnh thận mạn, lượng nước cần được điều chỉnh theo tình trạng cụ thể và nên tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ, tránh tự ý uống quá nhiều hoặc quá ít.
Phổi liên tục tiếp xúc với không khí, bụi mịn và các tác nhân gây ô nhiễm nên dễ chịu tác động của stress oxy hóa và phản ứng viêm. Theo Times of India, duy trì chế độ ăn giàu chất chống oxy hóa và chất chống viêm có thể giúp bảo vệ mô phổi, hỗ trợ chức năng hô hấp và giảm tổn thương do các yếu tố từ môi trường.
Bông cải xanh, súp lơ, cải xoăn, cải brussels và cải bắp chứa nhiều vitamin C, chất xơ cùng các hợp chất thực vật như sulforaphane.
Sulforaphane có đặc tính chống oxy hóa, có thể bảo vệ tế bào trước tổn thương do các gốc tự do. Ăn rau họ cải thường xuyên cũng góp phần giảm phản ứng viêm trong cơ thể, từ đó hỗ trợ sức khỏe phổi.
Theo Eatingwell, cải xoăn giàu vitamin K1 - dưỡng chất có liên quan đến chức năng phổi tốt hơn và nguy cơ COPD thấp hơn.
Phổi liên tục tiếp xúc với không khí, bụi mịn và các tác nhân gây ô nhiễm nên dễ chịu tác động của stress oxy hóa và phản ứng viêm. Theo Times of India, duy trì chế độ ăn giàu chất chống oxy hóa và chất chống viêm có thể giúp bảo vệ mô phổi, hỗ trợ chức năng hô hấp và giảm tổn thương do các yếu tố từ môi trường.
Rau cải
Bông cải xanh, súp lơ, cải xoăn, cải brussels và cải bắp chứa nhiều vitamin C, chất xơ cùng các hợp chất thực vật như sulforaphane.
Sulforaphane có đặc tính chống oxy hóa, có thể bảo vệ tế bào trước tổn thương do các gốc tự do. Ăn rau họ cải thường xuyên cũng góp phần giảm phản ứng viêm trong cơ thể, từ đó hỗ trợ sức khỏe phổi.
Theo Eatingwell, cải xoăn giàu vitamin K1 - dưỡng chất có liên quan đến chức năng phổi tốt hơn và nguy cơ COPD thấp hơn.
Trà xanh
Trà xanh chứa nhiều catechin - nhóm polyphenol có khả năng chống oxy hóa mạnh. Catechin giúp giảm stress oxy hóa và phản ứng viêm trong cơ thể, từ đó hỗ trợ bảo vệ sức khỏe phổi. Tuy nhiên, nên uống với lượng vừa phải và hạn chế thêm nhiều đường để tận dụng lợi ích của thức uống này.
Trà xanh
Trà xanh chứa nhiều catechin - nhóm polyphenol có khả năng chống oxy hóa mạnh. Catechin giúp giảm stress oxy hóa và phản ứng viêm trong cơ thể, từ đó hỗ trợ bảo vệ sức khỏe phổi. Tuy nhiên, nên uống với lượng vừa phải và hạn chế thêm nhiều đường để tận dụng lợi ích của thức uống này.
Cà chua
Cà chua là nguồn cung cấp lycopene dồi dào - chất chống oxy hóa tạo nên màu đỏ đặc trưng của loại quả này. Lycopene có thể giúp giảm viêm đường hô hấp và bảo vệ mô phổi trước tác động của ô nhiễm và khói thuốc. Cà chua nấu chín hoặc chế biến cùng một lượng nhỏ dầu thực vật giúp cơ thể hấp thu lycopene tốt hơn.
Cà chua
Cà chua là nguồn cung cấp lycopene dồi dào - chất chống oxy hóa tạo nên màu đỏ đặc trưng của loại quả này. Lycopene có thể giúp giảm viêm đường hô hấp và bảo vệ mô phổi trước tác động của ô nhiễm và khói thuốc. Cà chua nấu chín hoặc chế biến cùng một lượng nhỏ dầu thực vật giúp cơ thể hấp thu lycopene tốt hơn.
Gừng
Gừng được sử dụng như một gia vị và vị thuốc trong nhiều nền y học cổ truyền. Các hợp chất hoạt tính trong gừng có đặc tính chống viêm, giúp làm dịu đường hô hấp và hỗ trợ giảm kích ứng. Gừng cũng có thể được dùng dưới dạng trà hoặc thêm vào các món ăn hằng ngày.
Gừng
Gừng được sử dụng như một gia vị và vị thuốc trong nhiều nền y học cổ truyền. Các hợp chất hoạt tính trong gừng có đặc tính chống viêm, giúp làm dịu đường hô hấp và hỗ trợ giảm kích ứng. Gừng cũng có thể được dùng dưới dạng trà hoặc thêm vào các món ăn hằng ngày.
Táo
Các chất như flavonoid, vitamin C và chất xơ hòa tan trong táo đều có lợi cho sức khỏe. Các chất chống oxy hóa góp phần bảo vệ tế bào phổi trước tổn thương do các gốc tự do. Ăn táo thường xuyên cũng hỗ trợ duy trì chức năng hô hấp tốt hơn.
Táo
Các chất như flavonoid, vitamin C và chất xơ hòa tan trong táo đều có lợi cho sức khỏe. Các chất chống oxy hóa góp phần bảo vệ tế bào phổi trước tổn thương do các gốc tự do. Ăn táo thường xuyên cũng hỗ trợ duy trì chức năng hô hấp tốt hơn.
