Đây trở thành “kim chỉ nam” cho các chương trình khám sức khỏe tầm soát, đưa y tế đến gần dân ngay từ tuyến cơ sở, hướng tới mục tiêu xây dựng một Việt Nam khỏe mạnh.
Vì hoàn cảnh khó khăn, các con làm lại ăn xa, suốt nhiều năm qua bà Đ.T.P. (61 tuổi, ngụ phường Trung Mỹ Tây) hiếm khi có điều kiện đi khám sức khỏe. Ở tuổi này, bà thường xuyên mệt khi gắng sức, kèm theo đau nhức xương khớp nhưng chưa từng được khám sức khỏe.
Được các bác sĩ từ Viện Tim TP.HCM trực tiếp khám miễn phí, trong đó có tầm soát chuyên sâu tim mạch tại trạm y tế địa phương vào ngày 17-4, bà H. mới phát hiện bản thân có bất thường về tim mạch và được chỉ định chuyển tuyến trên để tiếp tục kiểm tra chuyên sâu.
Bán vé số rong ruổi suốt nhiều năm, bà N.T.T. (62 tuổi, ngụ phường Tăng Nhơn Phú) quen với những cơn đau âm ỉ ở đầu gối, vai gáy và thỉnh thoảng đau đầu, choáng nhẹ. Với bà, đó chỉ là “bệnh tuổi già”, cố gắng chịu đựng để tiếp tục mưu sinh.
Chỉ đến khi tham gia một chương trình khám tầm soát miễn phí do Trạm y tế phường Tăng Nhơn Phú (TP.HCM) tổ chức, bà mới bất ngờ khi được các bác sĩ chẩn đoán tăng huyết áp và thoái hóa khớp.
“Nhờ chương trình khám tầm soát, tôi mới biết rõ tình trạng sức khỏe của mình sau nhiều năm chủ quan. Đây là việc làm rất ý nghĩa, giúp những người lao động khó khăn có cơ hội phát hiện bệnh sớm và yên tâm hơn trong cuộc sống”, bà T. nói.
Bác sĩ Phạm Xuân Hải – Phó giám đốc điều hành Trạm y tế phường Tăng Nhơn Phú – cho biết qua các đợt khám, nhiều người dân dù mắc bệnh nhưng không biết, chỉ khi đi khám sức khỏe mới biết như bệnh lao, ung thư…
Trong đợt khám sức khỏe sàng lọc miễn phí quy mô lớn nhất từ trước đến nay của TP.HCM tại 168 trạm y tế cùng sự hỗ trợ 104 bệnh viện trên địa bàn vào ngày 17-4, đã có gần 30.000 người dân được khám.
Kết quả ghi nhận 19.088 trường hợp có vấn đề sức khỏe, chiếm 64,3% số người được khám, đặc biệt có nhiều trường hợp lần đầu phát hiện bệnh. Trong số 19.088 trường hợp trên có 10.634 người cần tiếp tục theo dõi tại trạm y tế, 8.447 trường hợp được chỉ định khám chuyên khoa, chuyển tuyến hoặc điều trị tiếp.
Đáng chú ý, nhóm bệnh lý mạn tính không lây như tăng huyết áp, đái tháo đường, tim mạch… chiếm tỉ lệ cao nhất với 16.175 lượt khám. Qua sàng lọc, hơn 7.100 trường hợp cần được quản lý theo dõi lâu dài và gần 5.000 người cần tiếp tục điều trị.
PGS Nguyễn Hoài Nam – Chủ tịch Hội Tĩnh mạch học TP.HCM – cho rằng khi điều kiện sống hiện nay đã ổn định, sức khỏe chính là “tài sản” cần được ưu tiên hàng đầu.
Với việc tầm soát sức khỏe quy mô lớn cần được thực hiện một cách khoa học, bài bản, có kế hoạch rõ ràng, có quy trình chuyên môn và đặc biệt phải có sự tham gia, thẩm định của hội đồng chuyên gia. Không thể mỗi nơi làm một kiểu, nơi khám sơ sài rồi cho kết luận sớm, điều này có thể không phản ánh đúng thực trạng sức khỏe người dân.
Bên cạnh kiểm tra sức khỏe định kỳ, PGS Nam cho rằng yếu tố quan trọng không kém là phòng bệnh từ sớm, từ lối sống hằng ngày. Theo đó cần chú ý đến các bệnh tiêu hóa do thói quen ăn uống còn chưa hợp lý và vấn đề vận động khi người Việt mình còn khá ít vận động.
TS.BS Diệp Bảo Tuấn – Giám đốc Bệnh viện Ung bướu TP.HCM – cũng cho rằng tầm soát và phát hiện bệnh sớm chính là yếu tố “then chốt” quyết định hiệu quả điều trị.
Nhiều chương trình khám sức khỏe cộng đồng và tầm soát miễn phí đã được triển khai giúp tạo điều kiện để người dân chủ động kiểm tra sức khỏe định kỳ. Khi phát hiện bệnh ở giai đoạn sớm, kết quả điều trị tối ưu hơn, đồng thời góp phần giảm thiểu đáng kể gánh nặng bệnh tật cho cộng đồng và hệ thống y tế.
“Tôi kỳ vọng từ năm 2026, với các chính sách của Nhà nước và TP.HCM, mỗi người dân sẽ được khám sức khỏe định kỳ mỗi năm ít nhất một lần, từ đó phát hiện sớm nhiều trường hợp cần điều trị, trong đó có ung thư”, BS Tuấn nói.
PGS Tăng Chí Thượng – Giám đốc Sở Y tế TP.HCM – cho hay trong nhiều năm qua ngành y tế thành phố đã đạt được nhiều thành tựu quan trọng trong công tác khám chữa bệnh.
Tuy nhiên, nếu hệ thống y tế chỉ tập trung vào điều trị khi người dân đã mắc bệnh thì sẽ luôn đối mặt với tình trạng quá tải, chi phí cao và hiệu quả chăm sóc sức khỏe khó đạt mức tối ưu.
Chính vì vậy, ngành y tế thành phố xác định: khám sức khỏe, khám tầm soát, khám sàng lọc và quản lý sức khỏe người dân là một nhiệm vụ trọng tâm, có ý nghĩa chiến lược lâu dài, song hành với hoạt động khám chữa bệnh.
Theo Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan, Nghị quyết 72 được tiếp cận trên cơ sở lấy sức khỏe người dân là trọng tâm cho sự phục vụ, triển khai thực hiện các nhiệm vụ, giải pháp trong lĩnh vực y tế. Đồng thời, nghị quyết cũng thể hiện rõ tinh thần tháo gỡ những “điểm nghẽn” trong lĩnh vực y tế mà thời gian dài vừa qua chưa được giải quyết một cách căn cơ.
Trong đó nghị quyết đã đề cập đến các nội dung chuyển đổi trong công tác y tế, theo hướng thay vì tập trung chủ yếu vào khám bệnh, chữa bệnh chuyển sang chăm sóc sức khỏe toàn diện; nâng cao vai trò, tầm quan trọng của công tác phòng bệnh; chăm sóc sức khỏe của người dân từ sớm, từ xa.
Công tác chăm sóc, bảo vệ và nâng cao sức khỏe của nhân dân sẽ gắn chặt với quản lý, chăm sóc sức khỏe toàn diện theo vòng đời.
Để thực hiện được nhiệm vụ này, Bộ trưởng Bộ Y tế cho rằng cần tập trung tháo gỡ những “điểm nghẽn”. Thực tiễn thời gian qua cho thấy những bất cập về thể chế đã tạo ra nhiều nút thắt trong tổ chức thực hiện nhiệm vụ của ngành y tế.
Vì vậy các vấn đề còn vướng mắc, cũng như định hướng phát triển ngành y tế trong chặng đường tới sẽ được tập trung giải quyết thông qua việc hoàn thiện thể chế, chính sách và cơ chế huy động, phân bổ nguồn lực.
Tinh thần xuyên suốt là khi ban hành chính sách phải bảo đảm sự tham gia, phối hợp chặt chẽ giữa Nhà nước và các chủ thể liên quan; đồng thời kết hợp hiệu quả nguồn lực công – tư, phát huy vai trò của người dân trong tổ chức thực hiện nhiệm vụ chăm sóc, bảo vệ và nâng cao sức khỏe nhân dân.
Đối với Bộ Y tế, bà Lan cho hay thời gian tới bộ tiếp tục rà soát, hoàn thiện các quy định, cơ chế nhằm tháo gỡ các “điểm nghẽn”, bảo đảm triển khai đồng bộ các giải pháp đã nêu trong nghị quyết.
Nhiều người cho rằng sốt xuất huyết Dengue chỉ đáng lo khi vào mùa mưa. Nhưng thực tế bệnh vẫn hiện diện quanh năm và có thể gia tăng bất cứ lúc nào.
Thống kê từ 14-12-2025 đến 18-4-2026, cả nước đã ghi nhận 44.965 ca mắc sốt xuất huyết và 5 ca tử vong. So với cùng kỳ năm 2025 (24.924 ca mắc, 3 ca tử vong), số ca mắc tăng cao gấp 1,8 lần, đồng thời số ca tử vong tăng thêm 2 ca.
Báo cáo tuần 15-2026 (tính đến hết ngày 12-4) của Viện Pasteur TP.HCM cho thấy khu vực miền Nam có khoảng 30.000 ca mắc và 5 trường hợp tử vong mặc dù chưa vào mùa cao điểm.
Theo báo cáo từ Trung tâm Kiểm soát bệnh tật thành phố Đồng Nai, trong 4 tháng đầu năm 2026, toàn thành phố ghi nhận 2.461 ca mắc sốt xuất huyết, trong đó trẻ dưới 15 tuổi chiếm 45,14%.
So với cùng kỳ năm 2025, số ca mắc giảm 12,51%, tuy nhiên đã ghi nhận 3 ca tử vong, tăng 2 ca so với cùng kỳ, xảy ra tại Đồng Phú, Tân Phú và Nhơn Trạch. Toàn thành phố ghi nhận 870 ổ dịch, tăng 22,54% so với cùng kỳ năm 20253.
Diễn biến này phần nào phản ánh đặc thù của thành phố Đồng Nai - thành phố giáp ranh với TP.HCM, có mạng lưới giao thông dày đặc, nhiều khu công nghiệp tập trung với mật độ dân cư cao, tạo điều kiện thuận lợi để vi rút Dengue lưu hành và lan rộng trong cộng đồng.
Đáng chú ý, nhóm đối tượng mắc bệnh cũng đang có sự thay đổi.
Chia sẻ tại chương trình tọa đàm "Sức khỏe cho mọi người" do Trung tâm Kiểm soát bệnh tật thành phố Đồng Nai thực hiện vào tháng 4-2026, BS.CKI Cao Văn Dũng, Trưởng khoa phòng chống bệnh truyền nhiễm - Trung tâm Kiểm soát bệnh tật thành phố Đồng Nai, cho biết sốt xuất huyết Dengue trước đây thường có xu hướng xảy ra ở nhóm đối tượng trẻ em dưới 15 tuổi.
Tuy nhiên trong vài năm gần đây, bệnh có xu hướng dịch chuyển sang nhóm người lớn trên 15 tuổi. Đặc biệt theo ghi nhận từ đầu năm 2026 đến nay, số ca mắc sốt xuất huyết Dengue có tỉ lệ cao rơi vào nhóm tuổi lao động 22 - 44 tuổi.
Các chuyên gia chia sẻ tại tọa đàm "Sức khỏe cho mọi người", chủ đề "Đẩy lùi sốt xuất huyết Dengue ngay hôm nay: Hiểu nguy cơ, chủ động bảo vệ sức khỏe" do Trung tâm Kiểm soát bệnh tật thành phố Đồng Nai thực hiện, tháng 4-2026
Điều đó đồng nghĩa sốt xuất huyết Dengue không còn là căn bệnh chủ yếu của trẻ em như nhiều người vẫn nghĩ. Bất kỳ ai cũng có thể mắc bệnh, các đối tượng nguy cơ mắc cao như người lớn tuổi, phụ nữ mang thai hay người có sẵn bệnh nền (tim mạch, tiểu đường...) cần đặc biệt lưu tâm phòng bệnh.
Đáng lưu ý, sốt xuất huyết Dengue thường khởi phát bằng những triệu chứng dễ bị nhầm lẫn với cảm cúm như sốt cao đột ngột, sốt liên tục, nhức đầu, chán ăn, buồn nôn, đau cơ, đau khớp...
Nếu người bệnh chủ quan, bỏ qua các dấu hiệu hoặc tự ý điều trị tại nhà, bệnh có thể diễn tiến nhanh chóng và khó lường. Sốt xuất huyết Dengue có thể dẫn đến các biến chứng nặng như sốc sốt xuất huyết, xuất huyết nặng, suy đa tạng (tim, gan, thận, não), thậm chí có thể dẫn đến tử vong.
Trong bối cảnh hiện chưa có thuốc điều trị đặc hiệu, việc nhận diện sớm dấu hiệu cảnh báo và chủ động phòng bệnh từ trước mùa dịch - thậm chí ngay trong mùa nắng vẫn là cách bảo vệ hiệu quả nhất.
Cũng chia sẻ tại tọa đàm, TTƯT.ThS.BS Nguyễn Ngọc Anh Tuấn - Giám đốc Trung tâm Xét nghiệm y sinh học lâm sàng và Dịch vụ khoa học kỹ thuật, Viện Pasteur TP.HCM - cho biết muỗi vằn Aedes aegypti - tác nhân truyền bệnh sốt xuất huyết Dengue - là loài muỗi sống gần người.
Chúng thường trú ẩn trong những góc tối, khuất trong nhà như gầm bàn, góc tường, nơi treo quần áo và hoạt động mạnh vào ban ngày, đặc biệt vào sáng sớm và chiều tối - những khung giờ mà nhiều người thường ít đề phòng.
Khác với suy nghĩ phổ biến, loài muỗi này không sinh sản ở nước bẩn mà thường đẻ trứng trong nước sạch tại các vật dụng quen thuộc xung quanh nhà như bình hoa, lu chứa nước, chân chạn bát, lốp xe cũ, hay các vật chứa nhỏ bị bỏ quên.
Do đó việc dọn dẹp sạch sẽ nhà cửa, phát hiện và loại trừ những nơi sinh sản của muỗi, loại bỏ lăng quăng và phòng ngừa muỗi là việc làm cần thiết để phòng ngừa nguy cơ sốt xuất huyết. Điều này đòi hỏi sự chung tay, đồng lòng thực hiện từ mỗi cá nhân, gia đình và cả khu phố để đảm bảo hạn chế yếu tố nguy cơ.
Chính vì hiện diện ở những nơi quá quen thuộc, các ổ lăng quăng rất dễ bị bỏ sót nếu việc kiểm tra và vệ sinh không được thực hiện thường xuyên.
"Nhà này làm mà 10 nhà khác không làm, hoặc 10 nhà làm mà sót một nhà không làm thì muỗi từ nhà đó vẫn bay qua những nhà khác. Thậm chí trong 10 nhà đều làm hết mà sót một ổ lăng quăng thôi nó cũng đã là nguy cơ cho cả khu phố" - bác sĩ Tuấn nhấn mạnh.
Điều này cho thấy chỉ một hộ gia đình lơ là cũng có thể làm tăng nguy cơ bùng phát dịch cho cả khu phố, nhất là ở khu vực đông dân cư và nhà trọ.
Thực tế tại Đồng Nai cũng phản ánh rõ điều đó khi số ca mắc tăng ở 44/95 xã, phường, tập trung tại các địa bàn đông dân và đô thị hóa nhanh như Long Bình, Nhơn Trạch, Chơn Thành, Trấn Biên.
Theo các chuyên gia, để kiểm soát sốt xuất huyết Dengue hiệu quả, điều quan trọng nhất là duy trì thói quen phòng bệnh quanh năm, thay vì chỉ hành động khi dịch bùng phát.
Mỗi gia đình nên dành 5 - 10 phút mỗi tuần để kiểm tra, cọ rửa dụng cụ chứa nước, lật úp vật dụng không dùng, loại bỏ nước đọng và giữ môi trường sống sạch sẽ.
Bên cạnh đó cần chủ động tránh muỗi đốt bằng cách ngủ màn ngay cả ban ngày, mặc quần áo dài tay và sử dụng biện pháp xua muỗi phù hợp.
Khi có dấu hiệu nghi ngờ mắc sốt xuất huyết Dengue, người dân cần đến cơ sở y tế để được thăm khám kịp thời, không tự ý điều trị tại nhà.
Ngoài các biện pháp kiểm soát muỗi truyền thống, các chuyên gia cho biết vắc xin sốt xuất huyết Dengue đã được cấp phép tại Việt Nam và có thể hỗ trợ tạo miễn dịch chủ động, giảm nguy cơ mắc bệnh cũng như biến chứng nặng.
Đừng đợi đến khi mưa đến hay khu phố xuất hiện hàng loạt ca mắc mới bắt đầu phòng bệnh. Với sốt xuất huyết Dengue, chủ động từ hôm nay là cách thiết thực nhất để bảo vệ bản thân và gia đình trước nguy cơ dịch bệnh.
Cách ngâm hạt chia cũng ảnh hưởng đáng kể đến khả năng tiêu hóa và hấp thụ dinh dưỡng của cơ thể, theo trang sức khỏe Verywell Health.
Hạt chia có thể hút lượng nước gấp khoảng 12 lần trọng lượng của chúng. Khi ngâm trong nước hoặc sữa, lớp vỏ bên ngoài mềm ra, giúp cơ thể tiêu hóa dễ hơn.
Nghiên cứu trên tạp chí Food Research International vào năm 2012 cho thấy ngâm hạt chia trong nước suốt 24 giờ giúp các axit béo trong hạt được giải phóng dễ hơn. Tỷ lệ omega-3 chống viêm cũng tăng cao hơn so với omega 6. Đây là điều có lợi cho sức khỏe vì chế độ ăn hiện nay thường chứa quá nhiều omega 6.
Khi ngâm nước, hạt chia tạo thành lớp gel đặc. Thời gian ngâm có thể từ 15 phút đến hơn 24 giờ. Thời gian ngâm càng lâu thì dưỡng chất giải phóng càng nhiều.
Gel hạt chia chứa lượng lớn chất xơ hòa tan. Chất xơ giúp làm mềm phân, hỗ trợ cải thiện táo bón và giúp hệ tiêu hóa hoạt động ổn định hơn. Hạt chia còn nuôi lợi khuẩn đường ruột, giúp hệ vi sinh đường ruột đa dạng hơn.
Ngoài ra, gel hạt chia giúp thức ăn được hấp thụ chậm hơn nên đường huyết không tăng quá nhanh sau ăn. Đây cũng là lý do hạt chia thường xuất hiện trong các thực đơn lành mạnh.
Một muỗng canh hạt chia chứa khoảng 60 calo, 2 gram protein và 4 gram chất xơ. Hạt chia ngâm nước giúp tạo cảm giác no nhưng vẫn khá ít calo.
Ngâm hạt chia với sữa tạo thành món pudding hạt chia. Cách ăn này bổ sung thêm protein, chất béo, canxi và vitamin D từ sữa.
Một cốc sữa nguyên kem cung cấp khoảng 8 gram protein, 152 calo cùng lượng canxi và vitamin D khá cao. Vitamin D trong sữa còn giúp cơ thể hấp thụ magie từ hạt chia hiệu quả hơn.
Protein, chất béo và chất xơ kết hợp với nhau giúp tạo cảm giác no lâu và giữ đường huyết ổn định hơn sau ăn. Vì vậy, hạt chia ngâm sữa phù hợp cho bữa sáng hoặc bữa phụ cần nhiều năng lượng hơn.
Hạt chia cần được ngâm với nước, sữa hoặc chất lỏng trước khi ăn. Khi nuốt hạt chia khô, hạt có thể hút nước và nở ra trong thực quản hoặc dạ dày.
Trường hợp hiếm gặp nhưng vẫn có thể xảy ra là tắc nghẽn thực quản. Người gặp khó khăn khi nuốt hoặc có bệnh lý thực quản nên thận trọng trước khi dùng hạt chia, kể cả khi đã ngâm.
Hạt chia ngâm nước phù hợp cho người muốn ăn nhẹ, ít calo và tăng chất xơ. Hạt chia ngâm sữa thích hợp cho bữa ăn đầy đủ dinh dưỡng hơn nhờ chứa thêm protein, canxi và vitamin D.
Ngày 29.4, Ngân hàng HD Bank tổ chức lễ trao tặng 2 xe thị giác lưu động cùng các trang thiết bị chuyên dụng phục vụ khám, sàng lọc và chăm sóc mắt cho Bệnh viện Mắt Bà Rịa - Vũng Tàu để phục vụ công tác chăm sóc mắt cộng đồng và phòng chống mù lòa.
Ngân hàng HD Bank còn tài trợ phẫu thuật miễn phí 50 ca đục thủy tinh thể bằng phương pháp Phaco cho bệnh nhân có hoàn cảnh khó khăn; trao tặng 207 cặp kính đeo mắt cho học sinh bị tật khúc xạ.
Thấy thuốc nhân dân, tiến sĩ, bác sĩ Nguyễn Viết Giáp, Giám đốc Bệnh viện Mắt Bà Rịa - Vũng Tàu cho biết xe thị giác lưu động là một giải pháp thiết thực nhằm đưa dịch vụ chăm sóc mắt chất lượng đến gần hơn với người dân, đặc biệt là các đối tượng yếu thế, người cao tuổi, người khuyết tật, học sinh, người dân vùng khó khăn, hạn chế tiếp cận dịch vụ y tế.
Bác sĩ Giáp chia sẻ, hơn 20 năm qua, hành trình xây dựng và phát triển Bệnh viện Mắt Bà Rịa - Vũng Tàu là một hành trình không ngừng nỗ lực vì ánh sáng của người dân.
"Mỗi năm, bệnh viện khám cho hàng trăm ngàn lượt bệnh nhân, thực hiện hàng ngàn ca phẫu thuật, mang lại sức khỏe, ánh sáng và niềm tin cho rất nhiều người. Nhưng điều mà chúng tôi tự hào hơn cả, không chỉ là những con số mà là hành trình phòng chống mù lòa và chăm sóc mắt cộng đồng", bác sĩ Giáp nói thêm.
Phát biểu tại buổi lễ, bác sĩ Trần Ngọc Triệu, Phó giám đốc Sở Y tế TP.HCM khẳng định, việc triển khai mô hình xe thị giác lưu động là một giải pháp rất đúng hướng, rất kịp thời và hết sức nhân văn.
Trong hơn 20 năm qua, Bệnh viện Mắt Bà Rịa - Vũng Tàu đã có những bước phát triển rất đáng tự hào. Không chỉ làm tốt công tác khám chữa bệnh, bệnh viện còn là điểm sáng của cả nước trong hoạt động chăm sóc mắt cộng đồng. Những kết quả đó đã góp phần quan trọng vào công tác an sinh xã hội, nâng cao chất lượng cuộc sống cho người dân trên địa bàn.
Bác sĩ Triệu đề nghị Bệnh viện Mắt Bà Rịa - Vũng Tàu xây dựng kế hoạch triển khai sử dụng tài trợ một cách cụ thể, khoa học; ưu tiên các khu vực khó khăn, đối tượng yếu thế; kết hợp tốt giữa khám sàng lọc - điều trị - theo dõi lâu dài và tăng cường phối hợp với y tế cơ sở, trường học, chính quyền địa phương đẩy mạnh truyền thông nâng cao nhận thức chăm sóc mắt cho người dân.
