Đây là mức xếp hạng cao nhất của Việt Nam từ trước đến nay, trong bối cảnh hệ sinh thái khởi nghiệp trong nước tiếp tục mở rộng cả về quy mô lẫn tốc độ phát triển.
Global Startup Ecosystem Index là bảng xếp hạng thường niên do StartupBlink công bố từ năm 2017. Đơn vị này đánh giá hệ sinh thái khởi nghiệp của các quốc gia và thành phố trên thế giới, dựa trên nhiều tiêu chí như quy mô hoạt động, chất lượng hệ sinh thái và môi trường kinh doanh.
Báo cáo nhận định, Việt Nam thuộc nhóm quốc gia có tốc độ tăng trưởng nổi bật trong nhóm các nước xếp hạng từ 21-50 toàn cầu. Theo StartupBlink, nhóm quốc gia xếp hạng từ vị trí thứ 21 đến 50 là khu vực năng động nhất trên bảng xếp hạng, có tốc độ phát triển cao hơn đáng kể so với nhóm dẫn đầu. Trong đó, Việt Nam và Thái Lan là hai quốc gia tăng trưởng nổi bật của khu vực.
Không chỉ cải thiện ở cấp quốc gia, hệ sinh thái khởi nghiệp của các thành phố lớn tại Việt Nam cũng ghi nhận bước tiến đáng chú ý. TP HCM lần đầu lọt top 100 hệ sinh thái khởi nghiệp toàn cầu, tăng 12 bậc, lên vị trí 98 thế giới.
StartupBlink đánh giá TP HCM hiện dẫn đầu Đông Nam Á về mức độ trưởng thành của hệ sinh thái khởi nghiệp. Thành phố nổi bật ở các lĩnh vực fintech và blockchain, với thứ hạng lần lượt là 60 và 70 toàn cầu.
Cùng với Hà Nội, TP HCM và Đà Nẵng, năm nay Hải Phòng lần đầu xuất hiện trong nhóm 1.000 hệ sinh thái khởi nghiệp toàn cầu. Sự xuất hiện của Hải Phòng cho thấy hệ sinh thái đổi mới sáng tạo của Việt Nam đang dần mở rộng ra ngoài các trung tâm truyền thống, thay vì chỉ tập trung ở hai đầu Hà Nội và TP HCM như trước.
Kết quả tăng hạng của hệ sinh thái khởi nghiệp Việt Nam diễn ra trong bối cảnh các chính sách về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đang được thúc đẩy mạnh, theo tinh thần Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị.
Theo Bộ Khoa học và Công nghệ, thời gian qua Bộ đã tham mưu hoàn thiện nhiều chính sách lớn nhằm thúc đẩy hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo, phát triển doanh nghiệp công nghệ và công nghệ chiến lược.
Một trong những dấu mốc là việc Quốc hội thông qua Luật Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo năm 2025, đánh dấu lần đầu tiên các khái niệm “công nghệ chiến lược” và “sản phẩm công nghệ chiến lược” được luật hóa.
Trên cơ sở đó, Thủ tướng đã ban hành Danh mục công nghệ chiến lược quốc gia, xác định 10 nhóm công nghệ chiến lược cùng nhiều nhóm sản phẩm ưu tiên phát triển như trí tuệ nhân tạo (AI), bán dẫn, công nghệ lượng tử, robot, vệ tinh quỹ đạo thấp, hydrogen xanh và hạ tầng số. Các chính sách này được kỳ vọng tạo nền tảng cho tăng trưởng, đồng thời nâng cao năng lực tự chủ công nghệ của Việt Nam.
Theo kế hoạch triển khai Nghị quyết 57, Việt Nam đặt mục tiêu tăng 30% số lượng startup, hình thành 30-50 doanh nghiệp spin-off từ viện nghiên cứu và trường đại học, đồng thời xây dựng ít nhất ba trung tâm đổi mới sáng tạo và khởi nghiệp tại Hà Nội, Đà Nẵng và TP HCM.
Kế hoạch cũng hướng tới thương mại hóa ít nhất 5 sản phẩm công nghệ chiến lược như chip bán dẫn, thiết bị mạng 5G, robot công nghiệp, AI và thiết bị bay không người lái (UAV). Bên cạnh đó, mô hình sandbox công nghệ dự kiến được triển khai tại Hà Nội, Đà Nẵng và TP HCM nhằm hỗ trợ thử nghiệm, hoàn thiện và đưa nhanh các công nghệ mới vào thực tế.
Hiện hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo Việt Nam có khoảng 4.000 startup, 208 quỹ đầu tư, 84 vườn ươm và hơn 20 trung tâm hỗ trợ khởi nghiệp ở cấp quốc gia và địa phương.
Tại sự kiện "AI: Shaping Human-Centered Innovation" diễn ra ở Hà Nội mới đây, tiến sĩ Ed H. Chi, Phó chủ tịch Nghiên cứu tại Google DeepMind, ví AI như động cơ trong "Cách mạng Công nghiệp". Ông nhận định doanh nghiệp không thể chỉ mua một động cơ đặt vào nhà máy là xong, mà cần đội ngũ kỹ sư tìm cách vận hành sao cho phù hợp với thực tế sản xuất.
Theo ông, nhân sự công nghệ Việt Nam có thể đảm nhận vai trò này nhờ khả năng hiểu sâu về AI để ứng dụng hiệu quả vào các lĩnh vực cốt lõi như y tế, tài chính và sản xuất.
Sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo cũng đặt ra những yêu cầu mới cho hệ thống giáo dục và nhân lực. Tiến sĩ Lương Minh Thắng, Giám đốc Nghiên cứu tại Google DeepMind nhấn mạnh phẩm chất quan trọng nhất của thế hệ trẻ hiện nay là năng lực phán đoán để tránh tiếp nhận thông tin thụ động từ máy tính. Ông Thắng cũng chỉ ra một điểm nghẽn mới của xã hội là sự thiếu hụt những người có khả năng kiểm chứng, diễn giải tri thức do AI tạo ra.
Ở góc độ giáo dục, Giáo sư Po-Shen Loh từ Đại học Carnegie Mellon (Mỹ) nhận định mô hình đào tạo bắt buộc phải chuyển dịch từ "học để biết" sang "học để suy nghĩ".
Bên cạnh bài toán nhân lực, vấn đề an ninh thông tin và độ tin cậy của công nghệ cũng được đặt ra. Giáo sư Preslav Nakov (Trưởng khoa Xử lý ngôn ngữ tự nhiên tại MBZUAI) cảnh báo AI tạo sinh đang làm gia tăng nguy cơ lan truyền thông tin sai lệch ở quy mô lớn, đòi hỏi các hệ thống công nghệ tương lai phải hướng tới tính minh bạch và đáng tin cậy.
Để thúc đẩy năng lực ứng phó của lực lượng lao động trẻ trước bước ngoặt công nghệ, ông Trương Gia Bình, Chủ tịch FPT khẳng định không một tổ chức nào có thể duy trì năng lực cạnh tranh nếu đứng ngoài làn sóng AI. Hiện các doanh nghiệp công nghệ trong nước đang tập trung xây dựng các liên minh nghiên cứu và quỹ giải thưởng quy mô lớn nhằm tạo động lực cho nhân sự trẻ tham gia giải quyết các bài toán thực tế bằng AI.
Theo Reuters, Roblox cho biết sẽ triển khai hệ thống tài khoản phân theo độ tuổi, đi kèm việc vô hiệu hóa hoặc hạn chế chức năng chat với nhóm người dùng nhỏ tuổi. Đây là một phần trong nỗ lực tăng cường kiểm soát nội dung và tương tác trên nền tảng, vốn có lượng lớn người chơi là trẻ em.
Theo kế hoạch, người dùng sẽ được phân loại vào các nhóm tuổi khác nhau, từ đó áp dụng mức độ kiểm soát phù hợp. Với nhóm trẻ nhỏ, các tính năng giao tiếp như chat sẽ bị hạn chế đáng kể, thậm chí vô hiệu hóa trong một số trường hợp. Điều này nhằm giảm nguy cơ tiếp xúc với nội dung không phù hợp hoặc tương tác với người lạ.
Hệ thống mới cũng cho phép phụ huynh có thêm công cụ để quản lý tài khoản của con, bao gồm việc theo dõi hoạt động và điều chỉnh quyền truy cập. Roblox cho biết cách tiếp cận này giúp tạo ra môi trường an toàn hơn mà vẫn giữ được trải nghiệm chơi game cốt lõi.
Trước đó, nền tảng này đã áp dụng nhiều biện pháp kiểm duyệt nội dung và lọc tin nhắn, nhưng vẫn đối mặt với chỉ trích liên quan đến an toàn trẻ em. Việc chuyển sang mô hình tài khoản theo độ tuổi được xem là bước đi mạnh tay hơn, khi kiểm soát ngay từ cấp độ hệ thống thay vì chỉ xử lý nội dung phát sinh.
Động thái mới diễn ra trong bối cảnh các công ty công nghệ ngày càng chịu áp lực từ cơ quan quản lý và phụ huynh về việc bảo vệ người dùng nhỏ tuổi trên môi trường trực tuyến. Những thay đổi như hạn chế chat hay kiểm soát tương tác được xem là cần thiết để giảm rủi ro, đặc biệt với các nền tảng có yếu tố mạng xã hội.
Việc vô hiệu hóa chat với trẻ nhỏ có thể ảnh hưởng đến cách người chơi tương tác, nhưng Roblox cho rằng đây là sự đánh đổi cần thiết. Trong bối cảnh các nền tảng trực tuyến ngày càng phức tạp, việc thiết lập rào cản rõ ràng theo độ tuổi được xem là giải pháp trực tiếp để giảm thiểu rủi ro.
Trong thế giới công nghệ, nơi mà sự nhanh chóng luôn được ưu tiên, Apple lại chọn một hướng đi ngược lại với chiếc vỏ hộp của hãng. Bất cứ ai khi đập hộp iPhone cũng từng trải qua cảm giác: Khi nhấc phần nắp lên, nhưng nó không rơi ra ngay mà từ từ trượt xuống một cách chậm chạp đến khó tin. Đó không phải là lỗi thiết kế, mà là một 'nghi lễ' được tính toán đến từng micromet để đánh gục cảm xúc người dùng, đằng sau đó là cả một triết lý thiết kế tinh vi mà Steve Jobs và Jony Ive đã dày công xây dựng.
Huyền thoại Steve Jobs từng khẳng định: "Khi bạn mở hộp một chiếc iPhone, chúng tôi muốn trải nghiệm xúc giác đó sẽ định hình cách bạn cảm nhận về sản phẩm". Apple không chỉ bán một chiếc điện thoại, họ bán một trải nghiệm đẳng cấp ngay từ giây phút đầu tiên khách hàng cầm trên tay bộ sản phẩm.
Cựu Giám đốc thiết kế Jony Ive cũng tiết lộ ông đã dành vô số thời gian chỉ để nghiên cứu về bao bì. Với Apple, bao bì không chỉ để bảo vệ máy, nó là một 'sân khấu' điện ảnh. Khoảng thời gian vài giây chờ đợi để nắp hộp từ từ tách rời chính là lúc sự hồi hộp và kỳ vọng của người dùng lên đến đỉnh điểm. Nó buộc bạn phải: "Chậm lại. Bình tĩnh. Bạn sắp được chiêm ngưỡng một siêu phẩm".
Để có được cảm giác trượt chậm đặc trưng đó, phần nắp và đáy hộp phải được sản xuất với sai số cực thấp (tight tolerances). Độ khít này tạo ra một lực cản không khí vừa đủ, khiến nắp hộp không rơi tuột ra mà chuyển động một cách chậm rãi.
Chính sự tỉ mỉ này khiến người dùng cảm thấy 'được quan tâm' thông qua từng chi tiết nhỏ nhất. Đó là lý do vì sao khảo sát cho thấy người dùng iPhone có xu hướng giữ lại vỏ hộp như một món đồ kỷ niệm, thay vì vứt bỏ hay tái chế như các loại bao bì thông thường khác.
Dù qua nhiều năm, bao bì iPhone đã có những thay đổi lớn để bảo vệ môi trường - như loại bỏ củ sạc trên iPhone 12 hay sử dụng 100% sợi gỗ tái chế trên iPhone 16 - nhưng 'nghi lễ' mở hộp vẫn được giữ nguyên vẹn.
Ngay cả khi kích thước hộp mỏng đi đáng kể, Apple vẫn duy trì độ khít hoàn hảo để đảm bảo rằng mỗi khách hàng, khi mở hộp, đều cảm thấy mình đang bắt đầu một câu chuyện đầy kịch tính. Hình ảnh chiếc iPhone hiện ra ngay lập tức sau khi nắp hộp rời đi chính là phần thưởng cho sự chờ đợi đầy tính toán đó.
Rõ ràng, trong cuộc chơi của Apple, chiếc vỏ hộp không chỉ là vật trang trí. Nó là lời chào mừng trị giá hàng ngàn USD, biến một hành động mua sắm thông thường trở thành một trải nghiệm khó quên.
