Sau giai đoạn khởi đầu gây chú ý với loạt xe máy điện có kiểu dáng cá tính và thiên về hiệu suất vận hành, Dat Bike đang cho thấy định hướng mở rộng tệp khách hàng khi vừa trình làng thị trường Việt thêm mẫu xe ERA hoàn toàn mới.
Khác với những “đàn anh” như Weaver hay Quantum vốn được thiết kế phá cách và khác biệt, ERA mang kiểu dáng scooter đô thị quen thuộc, mềm mại và gần gũi hơn với số đông người dùng. Ngay từ cái nhìn đầu tiên, chiếc xe tạo cảm giác thời trang và mang hơi hướng xe gia đình với phần yếm trước gọn gàng. Chiều cao yên xe cũng chỉ ở mức 750 mm, trọng lượng khá nhẹ (chỉ 112 kg) tạo cảm giác vừa vặn, không quá “đô con” hay nặng nề khi dắt hoặc xoay trở. Thiết kế này đặc biệt phù hợp với thể trạng chung của người dùng trong nước và điều kiện sử dụng phổ biến tại Việt Nam.
Tuy nhiên, điều khiến nhiều người trải nghiệm phải bất ngờ nằm ở khu vực không gian chứa đồ dưới yên xe. Trước đây, những mẫu xe máy sở hữu “siêu cốp” trên thị trường cũng chỉ quanh mức 35 – 40 lít. Riêng với Dat Bike ERA, theo công bố của nhà sản xuất, xe có dung tích cốp lên tới 50 lít, kỷ lục của một mẫu xe hai bánh trên phạm vi toàn cầu.
Và thực tế cho thấy, con số trên không hề mang tính quảng bá. Không gian chứa đồ dưới yên ERA rộng tới mức có thể để vừa một ba-lô cỡ lớn, kèm nhiều vật dụng như túi mua sắm hay đồ dùng cá nhân. Chủ xe không cần phải treo hoặc chất lỉnh kỉnh ở khu vực để chân phía trước. Với nhu cầu sử dụng hằng ngày như đi làm, đưa đón con, đi siêu thị hay chở đồ lặt vặt trong phố, đây là chi tiết mang lại khác biệt rất rõ rệt.
Sở dĩ Dat Bike có thể tạo ra khoang chứa đồ lớn như vậy là nhờ cách bố trí pin dưới sàn để chân thay vì đặt dưới yên như nhiều dòng xe máy điện khác hiện nay. Điều này giúp “giải phóng” gần như toàn bộ không gian phía dưới yên để dành cho việc bố trí cốp. Đây cũng là một trong những chi tiết cho thấy triết lý phát triển khá thực dụng của hãng với mẫu xe mới, ưu tiên giải quyết trực tiếp những nhu cầu sử dụng thiết yếu hàng ngày của người dùng.
Một điểm đáng chú ý khác trên ERA là công nghệ sạc tích hợp (Integrated Charger). Theo Dat Bike, đây là công nghệ lần đầu tiên được thương mại hóa trên xe máy điện. Hiểu đơn giản, thay vì tách riêng bộ sạc như phần lớn xe điện phổ thông hiện nay, hãng tích hợp motor controller, charger, hệ thống tái tạo năng lượng, motor và swingarm thành một kiến trúc thống nhất, dùng chung nhiều nhiều thành phần như bán dẫn công suất, mạch đo lường, logic điều khiển và hệ thống tản nhiệt.
Cách làm này mang lại nhiều lợi ích thực tế. Đầu tiên là người dùng không còn phải mang theo cục sạc rời cồng kềnh mỗi khi cần sạc xe bên ngoài. Đồng thời, việc loại bỏ quạt tản nhiệt riêng cũng giúp quá trình sạc vận hành êm hơn, giảm tiếng ồn và tinh gọn hệ thống cơ khí.
Trong trải nghiệm thực tế, đây là một trong những tính năng cho cảm giác “hữu dụng” rõ ràng nhất, đặc biệt với nhóm khách hàng sử dụng xe mỗi ngày trong đô thị. Việc chỉ cần cắm trực tiếp vào ổ điện dân dụng thay vì lo mang theo bộ sạc riêng giúp quá trình sử dụng xe điện trở nên đơn giản hơn khá nhiều.
Đáng chú ý, phiên bản ERA E1 còn hỗ trợ chế độ sạc Boost công suất 2.700W. Theo thông số công bố, xe có thể sạc trong 15 phút để di chuyển thêm khoảng 30 km. Trong khi đó, chế độ sạc nhanh Fast 1.800W cũng giúp xe sạc đầy pin trong khoảng hơn 2 giờ. Với người dùng xe máy phổ thông, đây có lẽ là một trong những yếu tố quan trọng nhất để giảm bớt tâm lý e ngại khi chuyển sang xe điện. Thay vì phải chờ nhiều giờ như các mẫu xe điện đời cũ, ERA cho cảm giác gần hơn với sự tiện lợi vốn quen thuộc trên xe xăng.
Về khả năng vận hành, Dat Bike ERA sử dụng động cơ side motor công suất 5 kW phát triển cùng đối tác FCC Nhật Bản, cho tốc độ tối đa 82 km/giờ. Dù không phải mẫu xe hướng tới hiệu suất quá mạnh, chiếc scooter điện này vẫn tạo cảm giác tăng tốc tốt khi cầm lái thực tế. Thậm chí, khi chở hai người lớn với tổng trọng lượng khoảng 120 kg, xe vẫn tăng tốc mượt và nhẹ nhàng. Nhất là ở những cú đề-pa hoặc tăng tốc quãng ngắn trong phố, ERA không tạo cảm giác hụt hơi hay phải “gồng” quá nhiều như một số mẫu xe điện phổ thông công suất nhỏ.
Đặc biệt, việc sử dụng động cơ kiểu side motor truyền động bằng bánh răng (thay vì xích hay dây curoa) cũng giúp xe giảm thiểu tiếng ồn và đơn giản hóa quá trình bảo trì. Bởi vậy, người dùng không cần phải chăm sóc hệ truyền động hay tăng xích thường xuyên như các dòng xe máy truyền thống.
Khối pin 4,3 kWh cho quãng đường công bố khoảng 200 km sau mỗi lần sạc đầy cũng là thông số đáng chú ý trên một mẫu xe máy điện trong tầm giá dưới 30 triệu đồng. Với nhu cầu đi lại đô thị thông thường, con số này đủ để nhiều người sử dụng vài ngày mới cần sạc lại.
Ngoài ra, Dat Bike ERA còn được tích hợp nhiều tiện ích như hỗ trợ khởi hành ngang dốc, kiểm soát hành trình, chống trộm, quản lý xe qua ứng dụng và cập nhật phần mềm OTA. Bản cao cấp ERA E1 có thêm hệ thống phanh CBS, cổng USB, đèn định vị và các chế độ sạc nhanh hơn.
Nhìn chung, sau một ngày trải nghiệm thực tế, có thể thấy ERA không phải mẫu xe điện tạo ấn tượng bằng những màn phô diễn công nghệ hào nhoáng. Thay vào đó, mẫu xe này tập trung vào những yếu tố rất cơ bản nhưng thiết thực: cốp thật rộng, sạc nhanh, dễ dùng, vận hành đủ mạnh và phù hợp với thói quen sử dụng hàng ngày của người Việt. Đặc biệt, Dat Bike ERA có giá bán rất dễ tiếp cận chỉ từ 29,9 triệu đồng cho phiên bản ERA E2, từ 32,9 triệu đồng cho ERA E1 màu đen và 33,9 triệu đồng cho các tùy chọn màu sắc khác, đã bao gồm pin và thuế GTGT. Ở góc độ nào đó, đây cũng có thể xem là mẫu xe “thực tế” nhất mà Dat Bike từng tạo ra kể từ khi thương hiệu xe điện Việt này xuất hiện trên thị trường.
Xăng E85 từ lâu đã trở thành loại nhiên liệu phổ biến tại các thị trường như Brazil hay Mỹ, đặc biệt trong giới chơi xe hiệu năng cao và các mẫu ôtô có khả năng sử dụng nhiều tỷ lệ ethanol khác nhau. So với xăng truyền thống, E85 có giá rẻ hơn tại một số thị trường, chỉ số octane cao hơn và được xem như giải pháp giúp giảm phụ thuộc nhiên liệu hóa thạch. Đổi lại, loại nhiên liệu này cũng đặt ra nhiều yêu cầu riêng về động cơ, hệ thống nhiên liệu và hạ tầng tiếp nhiên liệu.
E85, hay còn gọi là hỗn hợp gồm 85% ethanol sinh học và phần còn lại là xăng khoáng. Tại Mỹ, tỷ lệ ethanol thực tế trong E85 không cố định ở mức 85%, mà dao động từ 51-83%. Nguyên nhân nằm ở đặc tính của ethanol nguyên chất khi loại nhiên liệu này chứa ít năng lượng hơn xăng, khiến động cơ khó khởi động trong thời tiết lạnh nếu không làm nóng khí nạp, tăng tốc độ đề máy hoặc pha thêm xăng theo điều kiện khí hậu. Vì vậy, tại các khu vực có mùa đông lạnh, E85 thường chứa tỷ lệ xăng cao hơn.
So với xăng truyền thống, ethanol có chỉ số octane cao hơn, giúp động cơ chống kích nổ tốt hơn khi vận hành ở áp suất nén lớn hoặc khi turbo tăng áp cao. Đổi lại, loại nhiên liệu này chứa ít năng lượng hơn trên mỗi lít, khiến xe tiêu thụ nhiều nhiên liệu hơn để tạo cùng mức công suất.
Chính những đặc tính này khiến các động cơ xăng thông thường cần được hiệu chỉnh lại nếu muốn vận hành ổn định với nhiên liệu chứa tỷ lệ ethanol cao. Khi đó, hệ thống phun nhiên liệu, thời điểm đánh lửa và nhiều chi tiết trong đường nhiên liệu phải thay đổi để phù hợp hơn với đặc tính cháy của ethanol. Từ đó, khái niệm "flex fuel" ra đời nhằm chỉ các mẫu xe có thể tự thích nghi với nhiều tỷ lệ pha trộn ethanol khác nhau.
Flex fuel là gì?
Flex fuel (hay flexible-fuel vehicle: xe sử dụng nhiên liệu linh hoạt) dùng để chỉ các mẫu xe có thể chạy bằng xăng thường, E85 hoặc bất kỳ tỷ lệ pha trộn nào giữa hai loại nhiên liệu. Những mẫu xe này xuất hiện phổ biến tại Brazil từ đầu những năm 2000, sau đó lan sang Mỹ với nhiều dòng bán tải và SUV của Ford, General Motors hay Stellantis. Tại Brazil, ethanol từ mía có giá rẻ và nguồn cung dồi dào nên phần lớn xe mới bán ra hiện nay đều hỗ trợ flex fuel. Trong khi đó, Mỹ xem E85 như cách tận dụng nguồn nông sản nội địa, giảm phụ thuộc dầu mỏ nhập khẩu và tạo thêm đầu ra cho ngành sản xuất ethanol từ ngô.
Brazil hiện là thị trường xe flex fuel lớn nhất thế giới, trong khi Mỹ đứng thứ hai. Tuy nhiên, mức độ sử dụng E85 trên thực tế vẫn khá hạn chế do hạ tầng trạm nhiên liệu chưa phổ biến, đồng thời nhiều chủ xe tại Mỹ thậm chí không biết xe của họ hỗ trợ nhiên liệu E85. Xe flex fuel đặc biệt phổ biến tại khu vực Trung Tây nước Mỹ, nơi ngô là cây trồng chủ lực. Chính phủ Mỹ cũng sử dụng xe flex fuel trong đội xe công vụ suốt nhiều năm nhằm thúc đẩy tiêu thụ ethanol nội địa.
Làm thế nào để xe có thể sử dụng xăng với tỷ lệ ethanol lên đến 85%?
Động cơ xăng thông thường không phải lúc nào cũng tương thích hoàn toàn với E85. Để sử dụng loại nhiên liệu này, người dùng thường can thiệp vào hệ thống phun nhiên liệu và điều khiển động cơ.
Các garage độ xe tại Mỹ thường lắp thêm cảm biến ethanol để đo tỷ lệ nhiên liệu trong bình xăng, sau đó gửi dữ liệu về ECU nhằm tự điều chỉnh lượng phun và thời điểm đánh lửa. Vì ethanol cần lượng nhiên liệu lớn hơn để đạt tỷ lệ cháy tối ưu, nhiều xe phải nâng cấp kim phun lưu lượng lớn hơn cùng bơm nhiên liệu mạnh hơn. Một số dòng xe hiệu suất cao còn tinh chỉnh turbo hoặc remap ECU để tận dụng khả năng chống kích nổ tốt hơn của E85.
Ưu và nhược điểm của xăng E85
Với chỉ số octane khoảng 100-105 RON, E85 cho phép động cơ tăng áp hoạt động ở mức áp suất cao hơn mà ít gặp hiện tượng kích nổ. Nhiều mẫu xe turbo sau khi chuyển sang E85 và remap ECU có thể tăng thêm hàng chục mã lực mà không cần can thiệp sâu vào phần cứng động cơ. Tại Mỹ, nhiều garage xem E85 là lựa chọn phải chăng thay cho xăng đua chuyên dụng, vốn đắt hơn đáng kể. Đây cũng là lý do E85 đặc biệt phổ biến trong giới chơi xe hiệu năng cao.
Tuy nhiên, E85 cũng tồn tại nhiều nhược điểm. Do mật độ năng lượng thấp hơn xăng, xe thường hao nhiên liệu hơn khoảng 20-30%. Nếu giá E85 không thấp hơn đáng kể so với xăng truyền thống, lợi ích kinh tế gần như không còn rõ rệt. Ethanol cũng có tính hút ẩm cao hơn, dễ gây ảnh hưởng tới gioăng cao su, bơm xăng hoặc đường ống nhiên liệu trên các mẫu xe cũ không thiết kế cho nhiên liệu này. Một số xe sau khi chuyển đổi không đúng kỹ thuật có thể gặp tình trạng khó nổ máy khi động cơ nguội, báo lỗi động cơ hoặc hỗn hợp cháy quá nghèo.
Ngoài vấn đề kỹ thuật, hạ tầng tiếp nhiên liệu cũng là rào cản lớn. E85 hiện phổ biến chủ yếu tại Brazil và một số bang ở Mỹ, trong khi nhiều thị trường châu Á gần như chưa có mạng lưới cây xăng chuyên dụng. Điều này khiến việc sử dụng xe flex fuel tại các quốc gia ngoài Mỹ hoặc Brazil thiếu tính thực tế, đặc biệt với người dùng phổ thông cần di chuyển đường dài thường xuyên.
Tình huống giao thông: Phía trước có xe, ở hướng ngược chiều cũng có xe đi tới nhưng lái xe SUV vẫn lấn làn vượt lên. Không đủ khoảng cách an toàn để trở về đúng làn đường, chiếc SUV tạt đầu va chạm mạnh vào xe có gắn camera hành trình. Chưa rõ thiệt hại về tài sản.
Kỹ năng lái xe: Việc vượt xe không chỉ đơn thuần là đạp ga, mà là một quá trình quan sát và tính toán. Trước khi vượt, phải đảm bảo không có xe đi ngược chiều trong khoảng cách an toàn và xe phía trước không có tín hiệu rẽ hoặc cũng đang chuẩn bị vượt. Xe chỉ được vượt khi có đủ khoảng trống để trở về làn đường mà không gây ảnh hưởng đến xe bị vượt. Tuyệt đối không tạt đầu.
Khi muốn vượt, tài xế cần sử dụng xi-nhan báo hiệu cho xe phía trước biết ý định vượt. Nếu tầm nhìn bị hạn chế hoặc có xe ngược chiều đang tiến đến, hãy kiên nhẫn chờ đợi. Một vài giây vội vàng có thể dẫn đến tai nạn thảm khốc.
Ngoài ra, khi thấy xe khác đang cố tình vượt ẩu và có nguy cơ va chạm, tài xế nên chủ động rà phanh, nhường đường. Việc giữ cái tôi "đúng làn" trong lúc này rất dễ dẫn đến va chạm. Nếu có thể hãy hơi đánh lái về phía bên phải để nới rộng khoảng cách với xe đang vượt ẩu.
Tình huống giao thông: Cô gái đi xe máy từ bên phụ, tạt qua đầu rồi đi lên phía trước xe có gắn camera hành trình. Rơi vào điểm mù, cô gái bị ủn lên phía trước, ngã xuống đường rồi mất hút dưới gầm xe. Chưa rõ thương vong.
Kỹ năng lái xe: Những chiếc xe lớn rất nhiều điểm mù, những người đi xe máy nên chủ động tránh xa khi nghe tiếng xe tới gần. Đặc biệt khi chuyển hướng cần luôn nhìn gương, quan sát hai bên và quay đầu nhìn thật nhanh nếu cần thiết để xác định có những phương tiện nào đang đi tới. Rất nhiều người có thói quen ra đường chỉ bật đèn xi-nhan là chuyển hướng, không cần biết phía sau có xe khác hay không.
Tài xế điều khiển những chiếc xe lớn cần tập trung quan sát xung quanh, di chuyển tốc độ chậm, nhất là trong khi vực dân cư phòng mọi tình huống có thể xảy ra.
