Những ánh nhìn ấy đôi khi trở thành áp lực vô hình đối với gia đình có con tự kỷ.
Không chỉ là buổi thảo luận chuyên môn, chương trình do khoa tâm lý – giáo dục – công tác xã hội Trường đại học Sư phạm – ĐH Đà Nẵng tổ chức ngày 5-4 còn là nơi phụ huynh, chuyên gia và giáo viên cùng chia sẻ những câu chuyện nhiều cảm xúc.
PGS.TS Võ Văn Minh, Hiệu trưởng Trường đại học Sư phạm – ĐH Đà Nẵng, xuất hiện không phải với vai trò nhà quản lý hay nhà khoa học, mà là một người cha có con tự kỷ, đồng thời là tác giả cuốn sách Tự kỷ – một phần của thế giới này.
Từ góc nhìn của một nhà nghiên cứu sinh học, ông chia sẻ một triết lý giản dị: một đàn gà con không con nào giống con nào, một cành cây không có chiếc lá nào giống hệt chiếc lá nào, và mỗi đứa trẻ cũng vậy. Trong sinh thái học, một hệ sinh thái càng đa dạng thì càng bền vững, và ông tin xã hội cũng thế.
Là người cha đồng hành cùng con, ông nghẹn ngào kể: “Người tự kỷ thường hạn chế giao tiếp bằng mắt. Nhưng những người xung quanh tôi lại “giao tiếp” với chúng tôi chủ yếu bằng ánh mắt từ xa đến gần.
Có ánh mắt cảm thông, có ánh mắt thương hại, có cả những ánh mắt băn khoăn. Chính những điều đó, đôi khi tạo nên một áp lực vô hình… và không hề dễ chịu”.
Từ trải nghiệm của mình, ông cho rằng gia đình hay nhà trường thôi vẫn chưa đủ, mà cần sự thấu hiểu và chung tay của cả cộng đồng để tạo nên môi trường tốt hơn cho trẻ tự kỷ và gia đình của các em.
Nhiều phụ huynh có con tự kỷ đã rưng rưng xúc động khi nghe những chia sẻ chạm đến nỗi lòng. Rất nhiều người cho biết họ cũng đang đối diện với những “ánh mắt” ấy mỗi ngày và mong xã hội có cái nhìn “chấp nhận” sự khác biệt để hành trình đồng hành với con bớt nhọc nhằn.
BSCK II Lâm Tứ Trung – Phó chủ tịch Hội Tâm lý trị liệu Việt Nam – nhấn mạnh trong quá trình hỗ trợ trẻ tự kỷ, gia đình là yếu tố quan trọng nhất.
“Một đứa trẻ có thể học ở trung tâm vài giờ mỗi ngày, nhưng phần lớn thời gian là ở nhà, vì vậy cha mẹ mới chính là người đồng hành lâu dài và hiểu con nhất”, ông Trung nói.
Tuy nhiên, theo ông, điều đáng lo là sức khỏe tinh thần của chính cha mẹ. Áp lực chăm con, công việc và kinh tế khiến nhiều gia đình rơi vào căng thẳng kéo dài. Vì vậy, hỗ trợ trẻ tự kỷ không thể chỉ tập trung vào trẻ, mà cần quan tâm đến cả gia đình, bởi khi gia đình ổn định thì đứa trẻ mới có thể phát triển tốt.
Ông cũng lưu ý cách ứng xử với các con khác trong gia đình. Khi một đứa trẻ cần được chăm sóc nhiều hơn, cha mẹ cần giải thích để các con hiểu và vẫn dành sự quan tâm phù hợp, tránh tạo ra cảm giác bị so sánh hay bỏ quên, dẫn đến những tổn thương tâm lý.
Từ góc nhìn của người làm việc lâu năm trong lĩnh vực tâm lý học và giáo dục hòa nhập, PGS.TS Nguyễn Thị Hằng Phương cho biết ở nhiều quốc gia, các chương trình hỗ trợ trẻ tự kỷ không chỉ dành cho trẻ mà còn dành riêng cho phụ huynh.
Không chỉ hướng dẫn cách can thiệp, các chương trình này còn tạo không gian để phụ huynh chia sẻ, hỗ trợ tinh thần cho nhau.
Theo bà, căng thẳng tâm lý kéo dài là vấn đề phổ biến ở phụ huynh có con tự kỷ, vì vậy việc chăm sóc sức khỏe tinh thần cho cha mẹ cũng quan trọng không kém việc can thiệp cho trẻ.
Các giáo viên cũng cho rằng việc dạy trẻ tự kỷ không chỉ là dạy một đứa trẻ, mà là đồng hành với cả gia đình. Mỗi em là một hoàn cảnh khác nhau, nên việc can thiệp cần được cá nhân hóa và có sự phối hợp chặt chẽ giữa gia đình và nhà trường.
Trong buổi lễ tổng kết năm học, hình ảnh một cô giáo nhận “giấy khen” từ chính học sinh của mình đã thu hút sự quan tâm trên mạng xã hội. Tấm giấy khen được trình bày đơn giản, viết tay nắn nót nhưng chứa đựng tình cảm chân thành của cả lớp dành cho giáo viên chủ nhiệm.
Chia sẻ với phóng viên Dân trí, cô Nguyễn Thị Hương (giáo viên chủ nhiệm lớp 6H, Trường THCS Lê Lợi, phường Thành Vinh, tỉnh Nghệ An) không giấu nổi niềm hạnh phúc khi nhận được tấm giấy khen độc lạ.
“Sau khi tôi phát giấy khen cho các học trò xong, các em bất ngờ ùa lên, trao cho tôi một tấm giấy khen tự chế. Lúc ấy, tôi đứng hình mất vài giây, vừa bất ngờ vừa xúc động đến nghẹn ngào", cô nói.
Điều khiến nữ giáo viên trân quý nhất là tấm giấy khen này được chuẩn bị hoàn toàn thủ công. Từ dòng chữ nắn nót cho đến hàng chục chữ ký của các thành viên trong lớp ở phía dưới.
"Tờ giấy khen vừa đáng yêu, vừa chân tình. Trong sự nghiệp đi dạy, có lẽ đây là món quà đặc biệt nhất mà tôi khó quên được", cô Hương tâm sự.
Năm học vừa qua cũng là năm đầu tiên cô Hương đồng hành cùng học sinh ở bậc THCS. Cô nhớ lại những ngày đầu nhận lớp, nhiều học sinh còn rụt rè, nhút nhát. Tuy nhiên, sau những giờ học và hoạt động trải nghiệm, khoảng cách giữa cô trò dần được kéo gần hơn.
Nữ giáo viên nhớ nhất dịp lớp tham gia gian hàng ngày Tết với chủ đề ẩm thực Việt - Pháp. Nhìn những học trò nhỏ ngày thường còn bỡ ngỡ, nay bỗng chốc tự tin, chủ động chuẩn bị từng món ăn, đoàn kết để tỏa sáng theo cách riêng, cô biết sợi dây gắn kết giữa mình và các em đã thực sự bền chặt.
Cô Hương bộc bạch rằng nghề giáo thời nay không thiếu những áp lực. Từ áp lực chỉ tiêu, chất lượng bài giảng cho đến cả những góc nhìn đôi khi còn khắt khe, thiếu thấu hiểu trên mạng xã hội. Nhưng chính những món quà tinh thần vô giá của các em đã giúp thầy cô cảm thấy được an ủi, động viên.
“Tôi nhận ra điều ý nghĩa nhất của nghề giáo không chỉ là dạy chữ mà là dạy cách làm người. Cứ giáo dục các em bằng chữ tâm, truyền cho các em năng lượng tích cực, tự khắc các em sẽ lớn lên thành những người tử tế”, cô chia sẻ.
Chứng kiến khoảnh khắc xúc động của cô trò, chị Nguyễn Thị Thuận (phụ huynh em Lê Bình Tuệ Anh, lớp 6H) không khỏi ngạc nhiên và tự hào về sự trưởng thành của con mình. Chị đã đăng tải giấy khen lên mạng xã hội và nhận được sự quan tâm lớn từ cộng đồng mạng.
Chị Thuận cười chia sẻ: “Bình thường ở nhà cháu viết chữ khá cẩu thả, thế mà hôm đó ngồi nắn nót từng nét một để làm giấy khen tặng cô. Bản thân làm cha làm mẹ như tôi cũng thấy ấm lòng vì các con đã học được cách biết ơn, biết yêu thương”.
Trong mắt các phụ huynh, cô Hương dù là một giáo viên trẻ nhưng lại có sự thấu hiểu và tâm lý đáng nể. Cô nắm rõ tính cách, điểm mạnh, điểm yếu của từng học sinh để có cách động viên, uốn nắn phù hợp. Trên lớp, cô vừa là người thầy nghiêm khắc, vừa là người bạn lớn cởi mở, luôn chủ động kết nối với gia đình.
"Con tôi đi học về ngày nào cũng kể chuyện về cô. Không chỉ học sinh mà phụ huynh cũng mong sang năm tiếp tục được cô làm chủ nhiệm”, chị Thuận bày tỏ.
10 chuyên đề ôn tập môn tiếng Anh thuộc chương trình Bí quyết ôn thi tốt nghiệp THPT đạt điểm cao năm 2026 do giáo viên Trương Thị Cẩm Hân, Trường quốc tế Á Châu (Asian School), hướng dẫn được phát ở chuyên mục giáo dục trên các nền tảng: thanhnien.vn, fanpage Facebook và kênh YouTube của Báo Thanh Niên.
https://www.youtube.com/watch?v=iir6sTyz-6o
Trong chuyên đề 5 - Sắp xếp hội thoại (Sentence Rearrangement – Dialogue), giáo viên hướng dẫn kỹ năng thiết lập trình tự logic cho các lời thoại dựa trên ngữ cảnh giao tiếp, lời chào hỏi và các cặp câu hỏi - trả lời. Các từ tín hiệu phản hồi và đại từ nhân xưng luân phiên là những manh mối then chốt để đảm bảo tính tự nhiên và mạch lạc của cuộc trò chuyện.
Trước đó, vào ngày 30.4, Báo Thanh Niên đã phát sóng chuyên đề 4 - Câu hỏi tìm chi tiết trong bài đọc (Reading - Detail Questions) - giáo viên hướng dẫn học sinh dạng bài kiểm tra kỹ năng định vị và xác thực các thông tin cụ thể, sự thật hoặc dữ liệu được nêu trực tiếp trong văn bản. Thí sinh được trang bị quy trình 4 bước gồm gạch chân từ khóa, quét thông tin (scan) và đối chiếu ngữ cảnh để loại bỏ các phương án bẫy gây nhiễu.
Từ 20.4 đến 23.5, vào các khung giờ cố định (16 giờ 30, 18 giờ 30 và 20 giờ 30) thứ hai đến thứ bảy hàng tuần, Báo Thanh Niên lần lượt phát sóng trực tiếp 88 chuyên đề Bí quyết ôn thi tốt nghiệp THPT đạt điểm cao tại các địa chỉ thanhnien.vn, Facebook.com/thanhnien và YouTube Báo Thanh Niên.
88 chuyên đề ôn tập kiến thức do các giáo viên giàu kinh nghiệm tại TP.HCM xây dựng, gồm: Trường THPT chuyên Lê Hồng Phong, chuyên Trần Đại Nghĩa, Bùi Thị Xuân, Lê Quý Đôn, Marie Curie, Nguyễn Hiền, quốc tế Á Châu… Qua mỗi chuyên đề ôn thi trực tuyến, giáo viên sẽ giúp học sinh tiết kiệm thời gian, tận dụng lợi thế của công nghệ để hứng thú với việc học, tích lũy kiến thức cho kỳ thi quan trọng sắp đến.
Sau các khung giờ nói trên, các chuyên đề vẫn xuất hiện trên các nền tảng thanhnien.vn, Facebook.com/thanhnien và YouTube Thanh Niên. Học sinh sử dụng bất kỳ thiết bị (điện thoại thông minh, máy tính cá nhân hay máy tính cố định) và chỉ cần kết nối internet đều có thể tiếp cận nội dung hệ thống kiến thức của 9 môn thi trong kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026.
Học sinh có thể truy cập vào các nền tảng của Báo Thanh Niên hoặc quét mã QR từ lịch phát sóng để xem trực tiếp chương trình Bí quyết ôn thi tốt nghiệp THPT năm 2026 vào đúng khung giờ hoặc xem lại 88 chuyên đề ôn thi tốt nghiệp THPT đã phát.
Lịch phát sóng tuần từ 4 đến 9.5 các chuyên đề ôn thi tốt nghiệp năm 2026:
Theo quy chế tuyển sinh của Bộ Giáo dục và Đào tạo, thí sinh xét tuyển theo phương thức nào đều đăng ký nguyện vọng, đóng lệ phí xét tuyển 20.000 đồng/nguyện vọng trên hệ thống xét tuyển chung của bộ.
Nhưng nhiều trường đại học yêu cầu thí sinh phải thực hiện đăng ký xét tuyển trên hệ thống của trường, nộp lệ phí xét tuyển cho trường. Như vậy thí sinh phải đăng ký xét tuyển 2 lần, đóng lệ phí nhiều lần bao gồm lệ phí xét tuyển, lệ phí xét duyệt hồ sơ minh chứng hưởng điểm ưu tiên, thẩm tra chứng chỉ ngoại ngữ.
Một phụ huynh có con xét tuyển vào Trường đại học Ngân hàng TP.HCM cho biết trường buộc thí sinh phải đăng ký nguyện vọng trên trang web của trường, đóng phí 100.000 đồng/nguyện vọng, nộp hồ sơ học bạ mới được xét tuyển.
Trường không sử dụng các hồ sơ như điểm thi đánh giá năng lực, học bạ, điểm ngoại ngữ IELTS mà thí sinh đã gửi lên cổng thông tin của bộ.
"Trường làm vậy có trái với yêu cầu của Bộ Giáo dục và Đào tạo hay không? Vì sao buộc thí sinh phải đăng ký nguyện vọng riêng với trường, thu phí cho mỗi nguyện vọng đăng ký dù đã đăng ký và đóng phí trên cổng tuyển sinh của bộ?", phụ huynh này thắc mắc.
Đây không phải là trường cá biệt yêu cầu thí sinh đăng ký xét tuyển trên hệ thống của trường và thu phí.
Chẳng hạn Đại học Bách khoa Hà Nội Xét tiếp nhận tuyển tài năng gồm các phương thức: xét tuyển thẳng theo quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo, xét tuyển dựa trên các chứng chỉ quốc tế, xét tuyển dựa theo hồ sơ năng lực kết hợp phỏng vấn. Lệ phí xét tuyển 200.000 - 500.000 đồng tùy phương thức. Trường thu phí 100.000 xác thực chứng chỉ ngoại ngữ.
Đại học Kinh tế quốc dân thu lệ phí 200.000 đồng/hồ sơ phương thức xét tuyển kết hợp. Trường đại học Điện lực yêu cầu thí sinh thực hiện việc khai báo các thông tin cá nhân và kết quả học tập THPT cả 3 năm học để trường kiểm tra hồ sơ đăng ký xét tuyển và khảo sát nguyện vọng theo hướng dẫn trên hệ thống trực tuyến của trường, lệ phí 50.000đồng/hồ sơ.
Trường đại học Giáo dục (Đại học Quốc gia Hà Nội), Trường đại học Giao thông vận tải thu 50.000 đồng//hồ sơ, Trường đại học Thương mại thu 100.000 đồng/hồ sơ xét tuyển.
Bên cạnh lệ phí xét tuyển, một số trường đại học như Công nghiệp TP.HCM, Đồng Tháp... thu phí 50.000 đồng/hồ sơ minh chứng tính điểm cộng.
Ông Nguyễn Văn Thụy - Trưởng phòng Tuyển sinh và Truyền thông Trường đại học Ngân hàng TP.HCM - cho biết đây là phí xử lý dữ liệu đầu vào chứ không phải lệ phí xét tuyển. Ông Thụy giải thích đối với hai phương thức xét tuyển kết quả học tập, thành tích, năng khiếu đặc biệt bậc THPT và chứng chỉ tiếng Anh, kết quả kỳ thi đầu vào đại học trên máy tính (V-SAT) thí sinh phải cung cấp dữ liệu đầu vào cho trường.
"Thí sinh cung cấp kết quả thi, kết quả học tập và chứng chỉ ngoại ngữ. Trường phải thẩm tra chứng chỉ ngoại ngữ nhằm tránh trường hợp chứng chỉ không hợp lệ, ảnh hưởng đến kết quả xét tuyển của thí sinh", ông Thụy nói.
Trong khi đó, ông Phạm Thái Sơn - giám đốc Trung tâm Tuyển sinh và truyền thông Trường đại học Công Thương TP.HCM - cho biết năm 2025 trường yêu cầu thí sinh đăng ký xét tuyển theo một số phương thức như học bạ trên hệ thống của trường và thu phí 30.000/nguyện vọng.
Tuy nhiên năm nay trường không thu. Lý giải việc yêu cầu thí sinh đăng ký xét tuyển trên hệ thống trường, ông Sơn cho biết đây là bước sơ tuyển hồ sơ (chủ yếu xét học bạ THPT), trường phát hiện hồ sơ thí sinh thiếu sẽ yêu cầu bổ sung để khi thí sinh đăng ký chính thức trên cổng tuyển sinh của bộ sẽ đầy đủ hồ sơ.
"Kinh phí sơ tuyển cũng không đáng kể, nhân viên cũng đã được trường trả lương để làm công việc này. Việc thu phí sơ tuyển khiến thí sinh phải thực hiện thêm một bước và tốn kém hơn nên năm nay trường không thu phí sơ tuyển", ông Sơn nói.
