Ngày 10-4, Đài Fox News tường thuật việc vận chuyển dầu mỏ qua eo biển Hormuz trên thực tế vẫn bị đình trệ, bất chấp thỏa thuận ngừng bắn giữa Mỹ – Iran, làm dấy lên những nghi vấn về việc liệu Iran có thực sự tuân thủ điều kiện quan trọng của thỏa thuận hay không.
Khoảng 3.200 tàu – trong đó có khoảng 800 tàu chở dầu và tàu hàng – đang ùn ứ ở phía tây eo biển Hormuz, khi các tàu phải neo chờ trong lúc các hãng vận tải biển chờ đợi thông tin rõ ràng về việc liệu có an toàn để đi qua hay không.
Theo ông Matt Smith – nhà phân tích tại Công ty dữ liệu Kpler, trong những ngày gần đây không có tàu chở dầu nào dám mạo hiểm thực hiện hành trình này.
“Chúng tôi không thấy bất kỳ sản phẩm dầu mỏ nào đi qua khu vực này. Vì vậy thực chất eo biển vẫn đóng cửa. Và đây chính là đòn bẩy mà Iran đang có” – ông nói.
Theo Hãng tin Reuters, dữ liệu theo dõi hàng hải hôm nay cho thấy phần lớn tàu thuyền đi qua eo biển Hormuz trong 24 giờ qua là những tàu có liên quan đến Iran, trong khi các tàu khác vẫn trì hoãn hành trình, bất chấp thỏa thuận ngừng bắn kéo dài hai tuần giữa Mỹ – Iran.
Ba tàu chở dầu – gồm một siêu tàu chở dầu thô có thể vận chuyển tới 2 triệu thùng, một tàu tiếp nhiên liệu và một tàu chở dầu cỡ nhỏ – đều đã rời vùng biển Iran trong 24 giờ qua.
Bốn tàu chở hàng rời, trong đó có một tàu chở quặng sắt từ Iran đi Trung Quốc, cũng đã rời đi trong cùng khoảng thời gian.
Ngày 10-4, Hãng tin AFP dẫn lời một nhà ngoại giao phương Tây cho biết các quốc gia châu Âu và Ả Rập đang gây sức ép lên Israel nhằm chấm dứt các cuộc tấn công vào thủ đô Beirut của Lebanon, hai ngày sau các cuộc không kích chết chóc của Israel vào Lebanon khiến hơn 300 người thiệt mạng.
Chiều 9-4, quân đội Israel đã phát cảnh báo về các cuộc tấn công sắp diễn ra nhằm vào những khu vực rộng lớn và đông dân ở phía nam Beirut, nhưng đến trưa 10-4 (giờ địa phương) vẫn chưa thực hiện lời đe dọa này.
“Các nước châu Âu, các quốc gia vùng Vịnh và Ai Cập đang gây sức ép ngoại giao liên tục nhằm ngăn Israel mở lại các cuộc không kích vào Beirut sau ‘thứ Tư đen tối’ (8-4)” – nhà ngoại giao trên chia sẻ.
Nhóm vũ trang Hezbollah tại Lebanon cho biết các chiến binh của họ đã nhắm mục tiêu vào khu vực Kiryat Shmona ở miền bắc Israel, bằng một đội máy bay không người lái tấn công vào ngày 10-4, theo Đài Al Jazeera.
Nhóm này cũng thông báo đang tiếp tục phóng rocket vào các khu định cư Metula, Margaliot và Misgav Am.
Trong diễn biến khác, Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) cho biết họ đã phá hủy hơn 200 bệ phóng rocket của Hezbollah và tiêu diệt hơn 250 thành viên thuộc các đơn vị pháo binh của lực lượng này, kể từ khi giao tranh bùng phát giữa hai bên hồi đầu tháng 3.
Theo Hãng tin AFP, ngày 10-4, Hội Chữ thập đỏ và Trăng lưỡi liềm đỏ Thổ Nhĩ Kỳ đã điều một đoàn xe viện trợ nhân đạo khẩn cấp từ Thổ Nhĩ Kỳ tới Iran, trong bối cảnh tổ chức này cảnh báo tình hình nhân đạo tại Iran đang ở mức “tuyệt vọng”.
“Nhu cầu nhân đạo tại Iran đang cực kỳ cao” – người phát ngôn Hiệp hội Chữ thập đỏ và Trăng lưỡi liềm đỏ quốc tế (IFRC), ông Scott Craig, chia sẻ trước khi đoàn xe rời khu vực ngoại ô Ankara.
Ông đánh giá thiệt hại quy mô lớn đối với cơ sở hạ tầng đã khiến cuộc khủng hoảng thêm trầm trọng, đồng thời gây ra những tác động nghiêm trọng về tâm lý và sức khỏe tinh thần đối với người dân.
Đoàn xe viện trợ mang theo khoảng 200 bộ dụng cụ xử lý chấn thương, bao gồm các vật tư y tế khẩn cấp dành cho nạn nhân của các vụ không kích.
Đại sứ Mỹ tại Israel, ông Mike Huckabee (70 tuổi), vừa chia sẻ về cuộc sống của mình trong thời gian Mỹ và Israel tiến hành chiến dịch quân sự nhằm vào Iran, cho biết ông đã trải qua nhiều tuần tại một trung tâm chỉ huy.
“Sau 6 tuần sống trong trung tâm chỉ huy, ở một phòng cùng hai con chó, ngủ trên giường xếp, nấu ăn bằng lò vi sóng và bếp điện và bị hạn chế di chuyển rất nhiều, chúng tôi đã trở lại nơi ở trong thời gian ngừng bắn” – ông Huckabee viết trên nền tảng X ngày 10-4.
“Cuối cùng cũng được ngủ giường thật! Làm đại sứ đúng là vừa xa xỉ vừa đầy phiêu lưu!” – ông chia sẻ.
Ông Huckabee là người ủng hộ Israel. Ông từng gây tranh cãi hồi tháng 2 khi nói trong một cuộc phỏng vấn rằng ông “sẽ ổn” nếu Israel kiểm soát phần lớn Trung Đông.
Ngày 10-4, bầu không khí bất định bao trùm quanh kế hoạch khởi động đàm phán giữa Mỹ và Iran vào cuối tuần này tại thủ đô Islamabad (Pakistan), khi chưa có thông báo nào về việc các phái đoàn đàm phán tới nơi, trong lúc hai bên liên tục cáo buộc đối phương không thực hiện đúng thỏa thuận ngừng bắn, theo Hãng tin AFP.
Tổng thống Mỹ Donald Trump bày tỏ không hài lòng về cách Iran xử lý eo biển Hormuz – tuyến hàng hải lẽ ra phải được mở lại theo thỏa thuận ngừng bắn. Trong khi đó Iran phản ứng giận dữ với các cuộc tấn công của Israel tại Lebanon, khẳng định Lebanon cũng nằm trong phạm vi thỏa thuận – điều mà Washington bác bỏ.
Dù vậy Islamabad vẫn thúc đẩy công tác chuẩn bị cho cuộc đàm phán. Các nguồn tin cho biết nội dung sẽ bao gồm nhiều vấn đề nhạy cảm, trong đó có chương trình làm giàu uranium của Iran và bảo đảm dòng chảy thương mại tự do qua eo biển Hormuz.
Iran nói rằng sự tham gia của nước này có thể phụ thuộc vào việc Israel ngừng các cuộc tấn công vào Lebanon.
“Đàm phán nhằm chấm dứt cuộc chiến phụ thuộc vào việc Mỹ tuân thủ các cam kết ngừng bắn trên mọi mặt trận, đặc biệt là tại Lebanon” – người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baqaei nói.
Các quan chức Iran thậm chí cho rằng những cuộc tấn công của Israel ở Lebanon đã khiến tiến trình đàm phán tại Pakistan trở nên “vô nghĩa”.
Lực lượng hải quân thuộc Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) cho biết đã phát động chiến dịch hiệp đồng quy mô lớn nhằm vào các tàu hải quân Mỹ tối 7/5, nhằm đáp trả hai hành động "khiêu khích" của đối phương.
Hành động đầu tiên là khi quân đội Mỹ tấn công tàu chở dầu Iran gần cảng Jask, điều Tehran cho là vi phạm lệnh ngừng bắn. Tiếp đó là việc các khu trục hạm Mỹ tiến vào eo biển Hormuz dù Iran đã cảnh báo không được làm điều đó.
Hải quân IRGC cho hay lực lượng này đã khai hỏa nhiều vũ khí tiên tiến, gồm tên lửa đạn đạo chống hạm, tên lửa hành trình chống hạm và drone tự sát, được trang bị đầu đạn nổ mạnh và "được khai hỏa nhắm trực tiếp vào các tàu khu trục của kẻ thù".
Video do truyền thông nhà nước Iran công bố cho thấy lực lượng nước này phóng tên lửa và UAV vào các khu trục hạm Mỹ ở eo biển Hormuz.
Theo hải quân IRGC, đòn đánh đã gây ra "thiệt hại đáng kể" cho lực lượng Mỹ và khiến ba tàu khu trục đối phương phải "tháo chạy khỏi khu vực eo biển Hormuz ngay lập tức".
Bộ tư lệnh Trung tâm (CENTCOM), cơ quan đặc trách hoạt động của quân đội Mỹ ở Trung Đông, xác nhận Iran đã triển khai nhiều tên lửa, UAV và xuồng cao tốc khi tàu khu trục USS Truxtun, USS Rafael Peralta và USS Mason đang di chuyển qua eo biển Hormuz để tiến vào vịnh Oman.
"Lực lượng Mỹ đã loại bỏ mối đe dọa đang tiếp cận và nhắm vào các cơ sở quân sự Iran đứng sau vụ tấn công", CENTCOM cho hay, thêm rằng mục tiêu gồm điểm phóng tên lửa và máy bay không người lái, trung tâm chỉ huy, các cơ sở tình báo, giám sát và trinh sát.
Giới chức Mỹ khẳng định không có khí tài nào bị trúng đòn của đối phương và cáo buộc Iran "hành động thù địch vô cớ".
Bộ tư lệnh Trung tâm Khatam al-Anbiya của quân đội Iran cáo buộc Mỹ đã phối hợp với một số quốc gia trong khu vực để không kích khu vực dân cư ở những tỉnh ven biển nước này.
CBS News dẫn lời các quan chức Mỹ giấu tên cho biết cuộc tấn công của Iran dữ dội và kéo dài hơn so với đợt tập kích trước đó vài ngày nhằm vào hai tàu chiến nước này. Đội xuồng tấn công nhanh Iran đã áp sát đến mức các chiến hạm Mỹ buộc phải khai hỏa để ngăn chúng đến gần.
Các quan chức này cho hay trong vài giờ, đội tàu chiến Mỹ và máy bay yểm trợ đã thiết lập lưới phòng thủ nhiều lớp, sử dụng pháo hạm 127 mm và hệ thống phòng thủ tầm cực gần (CIWS) khai hỏa vào đội xuồng Iran.
Ngoài ra, lực lượng Mỹ cũng đã phóng tên lửa Hellfire từ trực thăng Apache và khai hỏa súng máy 12,7 mm trên boong tàu, trong lúc những máy bay khác yểm trợ từ trên không.
Tổng thống Mỹ Donald Trump sau đó nói đây chỉ là "cuộc chạm trán nhẹ" và lệnh ngừng bắn vẫn có hiệu lực. Tuy nhiên, ông cảnh báo lực lượng Mỹ sẽ tiến hành thêm đòn không kích nếu Iran không nhanh chóng ký thỏa thuận.
Mỹ và Iran đạt thỏa thuận ngừng bắn từ hôm 8/4 để tạo điều kiện cho đàm phán. Washington đang chờ Tehran phản hồi về đề xuất nhằm chấm dứt giao tranh.
Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baqaei cho biết nước này sẽ thông báo lập trường của mình cho bên trung gian là Pakistan "sau khi hoàn tất xem xét".
Trang tin Axios ngày 1/6 dẫn lời hai quan chức Mỹ và một nguồn tin am hiểu vấn đề cho biết Tổng thống Mỹ Donald Trump đã chỉ trích Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu "mất trí" và "vô ơn", khi hai lãnh đạo điện đàm về Lebanon.
"Ông mất trí thật rồi. Không có tôi thì giờ ông đã vào tù. Tôi đang cứu ông đấy. Bây giờ ai cũng ghét ông và Israel vì chuyện này", người đứng đầu Nhà Trắng nói.
Theo nguồn tin, Tổng thống Trump đề cập việc ông nhiều lần công khai kêu gọi Tổng thống Israel Isaac Herzog ân xá cho Thủ tướng Netanyahu, người hiện đối mặt với phiên tòa kéo dài liên quan các cáo buộc tham nhũng.
Các quan chức Mỹ nói ông Trump hiểu rõ việc Hezbollah liên tục phóng hỏa lực vào Israel và Tel Aviv có quyền đáp trả. Tuy nhiên, Tổng thống Mỹ cho rằng phản ứng quân sự của Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) những ngày gần đây là quá mức cần thiết, gây tổn hại nỗ lực của Washington nhằm đạt thỏa thuận ngừng bắn lâu dài với Iran. Tehran đã đặt ra điều kiện thỏa thuận hòa bình phải đi kèm lệnh ngừng bắn tại Lebanon.
Một quan chức Mỹ cho biết ông Trump hoàn toàn áp đảo ông Netanyahu trong cuộc điện đàm. "Ông Bibi nói 'được rồi, được rồi, chỉ cần bảo đảm mọi việc được giải quyết ổn thỏa'", nguồn tin dẫn lời Thủ tướng Israel nói, sử dụng biệt danh của lãnh đạo này.
Nhà Trắng và văn phòng của Thủ tướng Netanyahu hiện chưa lên tiếng về thông tin này.
Israel và Hezbollah giao tranh từ tháng 10/2023, bất chấp thỏa thuận ngừng bắn có hiệu lực từ tháng 11/2024. Thủ tướng Netanyahu hôm 1/6 lệnh cho IDF tấn công các mục tiêu của Hezbollah tại quận Dahiyeh ở thủ đô Beirut.
Giới chức Iran, trong đó có Ngoại trưởng Abbas Araghchi, cáo buộc các cuộc tấn công của Israel vào Lebanon vi phạm thỏa thuận ngừng bắn mà Washington và Tehran đã đạt được ngày 8/4.
"Thỏa thuận ngừng bắn giữa Iran và Mỹ rõ ràng có hiệu lực trên mọi mặt trận, kể cả ở Lebanon. Vi phạm trên một mặt trận đồng nghĩa vi phạm trên mọi mặt trận. Mỹ và Israel phải chịu trách nhiệm hậu quả", ông Araghchi đăng trên X.
Sau cuộc điện đàm với ông Netanyahu, ông Trump tuyên bố binh sĩ Israel sẽ không tiến đến Beirut.
"Tôi đã đề nghị không tiến hành cuộc tập kích quy mô lớn vào Beirut và ông ấy đã lệnh cho quân đội quay lại. Cảm ơn Bibi! Tôi cũng trao đổi với các đại diện của lãnh đạo Hezbollah và họ đã đồng ý ngừng tấn công Israel cũng như binh sĩ của nước này. Tương tự, Israel đồng ý ngừng khai hỏa vào Hezbollah. Hãy xem điều đó kéo dài bao lâu, hy vọng là mãi mãi", ông Trump cho hay.
Trong khi đó, Thủ tướng Netanyahu viết trên X ông đã nói với Tổng thống Trump rằng "nếu Hezbollah không ngừng tấn công các thành phố và người dân của chúng tôi, Israel sẽ tấn công các mục tiêu ở Beirut". Lãnh đạo Israel đồng thời nhấn mạnh IDF sẽ tiếp tục "hoạt động theo kế hoạch" ở miền nam Lebanon.
Trong thông điệp được truyền hình nhà nước Iran Press TV đưa ngày 18-4, ông Khamenei ca ngợi quân đội Iran đã “dũng cảm bảo vệ đất liền, vùng biển và quốc kỳ của đất nước” trước chiến dịch quân sự của Mỹ và Israel.
“Với sự hậu thuẫn vững chắc từ niềm tin tôn giáo và nhân dân, cùng quân số đông đảo, vững chắc và sự sát cánh của các lực lượng khác, quân đội Iran đã đối đầu với hai lực lượng quân đội bất tín và kiêu ngạo hàng đầu, phơi bày sự yếu kém và thất bại của họ trước thế giới”, Đại giáo chủ Iran phát biểu.
Theo ông Khamenei, máy bay không người lái của quân đội Iran đã tấn công “nhanh như chớp” vào lực lượng Mỹ và Israel. Lực lượng hải quân Iran đã khiến đối thủ “nếm trải những thất bại cay đắng".
Ngoài ra, lãnh tụ Khamenei cho rằng cần phải thúc đẩy phát triển quân đội với nỗ lực gấp đôi. Tehran sẽ sớm ban hành các biện pháp cần thiết để đạt được mục tiêu này.
Thông điệp trên được đưa ra cùng thời điểm Tehran tuyên bố tái áp đặt lệnh đóng cửa eo biển Hormuz để phản ứng việc Mỹ phong tỏa các cảng của nước này.
Hội đồng An ninh quốc gia tối cao Iran cho biết đang xem xét các đề xuất mới của Mỹ, đồng thời khẳng định Tehran quyết tâm sẽ thực thi việc giám sát và kiểm soát giao thông tại eo biển Hormuz "cho đến khi chiến tranh kết thúc hoàn toàn".
Sau khi Tehran tái áp đặt lệnh phong tỏa eo biển Hormuz, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã triệu tập cuộc họp khẩn cấp tại Phòng Tình huống Nhà Trắng để thảo luận về cuộc khủng hoảng ở eo biển Hormuz, cũng như tiến trình đàm phán với Iran, theo trang tin Axios.
Một quan chức Nhà Trắng tiết lộ nếu hai bên không sớm đạt được bước đột phá, xung đột có thể tiếp diễn trong những ngày tới, đặc biệt sau khi lệnh ngừng bắn hai tuần Mỹ - Iran hết hạn vào ngày 22-4.
