Trong các lần chuyên gia Nhật Bản về làm việc tại nhà máy, tôi có một quan sát rất rõ ràng: Họ làm việc với cường độ và tốc độ có thể gấp ba, thậm chí gấp bốn lần kỹ sư Việt Nam.
Điều đáng nói, sự khác biệt này không hoàn toàn nằm ở trình độ chuyên môn. Điểm mấu chốt lại nằm ở thể lực sức bền, sự dẻo dai và khả năng duy trì nhịp độ làm việc liên tục trong thời gian dài.
Thực tế này cũng lặp lại ở lực lượng công nhân trẻ. Không ít người khi mới vào làm chưa quen môi trường điều hòa, chưa có nền tảng thể lực tốt nên nhanh chóng hụt hơi, không thể theo kịp tiến độ công việc hay học hỏi từ chuyên gia. Khoảng cách không chỉ là kỹ năng, mà bắt đầu từ chính thể trạng.
Câu chuyện về thể lực cũng khiến tôi nhớ đến một trải nghiệm khác.
Các con của một người bạn tôi là người Pháp, các cháu khoảng 16 tuổi. Mỗi lần về Việt Nam, điều khiến tôi ấn tượng là các cháu luôn hào hứng tham gia các hoạt động thể thao cùng bạn bè đồng trang lứa từ đá bóng, bơi lội đến các trò vận động ngoài trời.
Các cháu không coi đó là “việc phải làm”, mà là một phần tự nhiên trong cuộc sống. Nhìn vào sự năng động, chủ động vận động của các cháu, tôi càng thấy rõ sự khác biệt trong thói quen rèn luyện thể chất giữa các môi trường sống khác nhau.
Nhưng câu chuyện thể lực không dừng lại trong nhà máy hay những ví dụ cá nhân. Nó phản ánh một vấn đề rộng lớn hơn của xã hội. Với nhiều người trẻ, thể dục thể thao thường bị xếp sau các thú vui khác như xem tivi, chơi game hay đơn giản là nghỉ ngơi.
Lý do phổ biến là “quá bận rộn”. Bận công việc, bận các mối quan hệ, bận đến mức không còn thời gian cho việc vận động.
Trong khi đó, nghịch lý là người cao tuổi lại thường xuyên tranh thủ mọi lúc để tập thể dục. Câu nói vui “trẻ uống trà, già tập thể thao” dường như đang phản ánh đúng một thực tế đáng suy ngẫm.
Các con số thống kê càng cho thấy vấn đề rõ nét hơn. Khoảng 30% người trưởng thành Việt Nam thiếu hoạt động thể lực. Trung bình mỗi người chỉ đi khoảng 3.600 bước mỗi ngày, riêng giới văn phòng con số này thậm chí chỉ khoảng 600 bước, quá xa so với khuyến nghị 10.000 bước mỗi ngày.
Trong khi đó, mức tiêu thụ bia rượu lại ở mức cao, kéo theo hệ quả là sức bền và sức mạnh thể chất của người Việt bị đánh giá ở mức thấp so với chuẩn chung. Từ góc nhìn cá nhân, tôi cho rằng nhiều lý do được đưa ra bận rộn, thiếu thời gian, thiếu điều kiện chỉ đúng một phần.
Vấn đề cốt lõi nằm ở thói quen và nhận thức. Việc dành ra 15-30 phút mỗi ngày để vận động là hoàn toàn khả thi, nhưng nhiều người vẫn chọn trì hoãn. Khi sự “ì trệ” trở thành trạng thái quen thuộc, nó dần biến thành một vòng luẩn quẩn khó thoát.
Dĩ nhiên, cũng cần nhìn nhận những yếu tố khách quan. Ở nhiều đô thị, không gian dành cho thể thao còn hạn chế, trẻ em phải chơi trên vỉa hè, người lớn thiếu sân bãi tập luyện.
Trong trường học, giáo dục thể chất chưa thực sự được coi trọng, khiến thói quen vận động không được hình thành từ sớm. Bên cạnh đó, sự phát triển của mạng xã hội, game và các hình thức giải trí thụ động đang “chiếm chỗ” của vận động thể chất, đặc biệt ở giới trẻ.
Hệ quả không còn là cảnh báo xa xôi. Tỷ lệ tăng huyết áp, đái tháo đường và các bệnh không lây nhiễm đang gia tăng nhanh chóng trong những năm gần đây. Khi thể lực suy giảm, không chỉ sức khỏe cá nhân bị ảnh hưởng mà năng suất lao động và chất lượng nguồn nhân lực quốc gia cũng bị tác động.
Bởi vậy, phát biểu gần đây của Tổng Bí thư rằng “mỗi người dân lựa chọn ít nhất một môn thể thao phù hợp để tập luyện thường xuyên” là hoàn toàn xác đáng. Đó là một gợi mở rất thực tế: không cần điều kiện quá cầu kỳ, không cần những mục tiêu lớn lao, chỉ cần bắt đầu từ một thói quen nhỏ nhưng duy trì đều đặn mỗi ngày.
Cuối cùng, cần thẳng thắn nhìn nhận rằng thể lực không phải là câu chuyện của riêng ai, mà là nền tảng của cả một xã hội. Muốn thay đổi, không chỉ cần chính sách hay hạ tầng, mà quan trọng hơn là sự thay đổi trong tư duy mỗi người.
Khi việc vận động trở thành một nhu cầu tự nhiên như ăn uống hay nghỉ ngơi, lúc đó chúng ta mới có thể nói đến một thế hệ khỏe mạnh, bền bỉ và đủ sức cạnh tranh trong môi trường toàn cầu.
Và có lẽ, sự khác biệt tôi nhìn thấy trong nhà máy cũng như qua những đứa trẻ 16 tuổi đầy năng lượng kia không chỉ là câu chuyện của người Nhật, người Pháp hay người Việt, mà là câu chuyện của việc chúng ta chọn sống như thế nào mỗi ngày.
Chỉ đạo được đưa ra trong bối cảnh thành phố triển khai các giải pháp tiết kiệm điện, bảo đảm cung ứng an toàn, ổn định mùa khô 2026. Theo UBND TP HCM, nguồn cung năng lượng chịu tác động từ biến động địa chính trị, thời tiết cực đoan khó dự báo, làm gia tăng áp lực hệ thống.
Thành phố giao Tổng công ty Điện lực TP HCM xây dựng phương án cung cấp điện, theo dõi sát phụ tải, chủ động kịch bản ứng phó khi thiếu nguồn hoặc xảy ra sự cố; ưu tiên cấp điện cho phụ tải quan trọng. Các đơn vị điện lực phải hướng dẫn khách hàng sử dụng điện hiệu quả, khuyến khích phát triển năng lượng tái tạo và huy động nguồn dự phòng khi cần.
Các sở, ngành, địa phương xây dựng kế hoạch tiết kiệm điện; lĩnh vực chiếu sáng công cộng, quảng cáo ngoài trời tăng cường thiết bị tiết kiệm năng lượng, ứng dụng công nghệ điều khiển tự động.
Ông Luân Quốc Hưng, Phó tổng giám đốc Tổng công ty Điện lực TP HCM, cho biết nhu cầu sử dụng điện tại thành phố luôn ở mức cao do hoạt động kinh tế - xã hội sôi động, đặc biệt tăng mạnh trong các đợt nắng nóng. Tuy nhiên, việc cung cấp điện vẫn được đảm bảo; chương trình tiết kiệm điện là giải pháp lâu dài, triển khai trên phạm vi cả nước.
Theo số liệu của Tổng công ty Điện lực TP HCM, công suất cực đại của thành phố có thể đạt 9.556 MW và thậm chí lên tới 10.059 MW. Với kịch bản này, hệ thống điện có nguy cơ thiếu khoảng 354 MW vào khung giờ cao điểm buổi tối (17-20h). Trong trường hợp cực đoan, mức thiếu hụt có thể tăng lên 723-1.226 MW.
Dữ liệu từ Công ty Vận hành hệ thống điện và thị trường điện quốc gia cho thấy, trong kịch bản vận hành cực đoan, phụ tải của Tổng công ty Điện lực miền Nam có thể vượt ngưỡng công suất khả dụng được phân bổ, đặc biệt vào các tháng cao điểm như 5, 6, 7 và 11.
Áp lực cung ứng điện cũng gia tăng tại nhiều khu vực. Dự báo phụ tải miền Bắc và miền Nam tiếp tục tăng mạnh trong các tháng cao điểm, tạo sức ép lớn lên vận hành hệ thống.
"Việc đưa cha mẹ già vào viện dưỡng lão là một giải pháp tốt. Tùy vào điều kiện sức khỏe của các cụ và điều kiện kinh tế của con cái mà lựa chọn phương án phù hợp. Cũng cần hỏi ý kiến các cụ xem như thế nào?
Bản thân tôi là người có mẹ già nằm một chỗ gần 10 năm. Tính mọi chi phí thuê người chăm sóc, ăn uống, vệ sinh 24/7, và một người mát xa trị liệu, đi khám chữa bệnh mỗi tháng, chưa kể những đợt nằm viện đột xuất, sữa, tã, tiền ăn cho hai người (mẹ và người chăm sóc), mỗi tháng tôi phải bỏ ra hơn 23 triệu đồng. Nếu tôi không đi làm, chỉ ở nhà chăm sóc mẹ thì đến cái thân tôi còn không lo được chứ nói gì tới chăm sóc cho ai.
Ngoài cha mẹ ra thì tôi còn có gia đình riêng của mình. Bản thân tôi có phân thân được đâu mà đòi hỏi phải tự tay chăm sóc cha mẹ, vừa kiếm tiền để trang trải chi phí. Nếu chỉ là một, hai năm thì tôi còn gắng gượng được, nhưng nếu là 10-20 năm thì tôi phải làm sao?".
Đó là chia sẻ của độc giả Jade sau bài viết "Tôi sẵn sàng đánh đổi thừa kế để cha mẹ già vào viện dưỡng lão". Khi tuổi thọ người Việt ngày càng tăng và quy mô gia đình ngày càng thu nhỏ, câu chuyện chăm sóc cha mẹ già đang trở thành chủ đề được nhiều người quan tâm. Có người cho rằng đưa cha mẹ vào viện dưỡng lão là giải pháp giúp người cao tuổi được chăm sóc chuyên nghiệp, giảm gánh nặng cho con cái. Ngược lại, không ít ý kiến xem đây là biểu hiện của sự bất hiếu, bỏ mặc đấng sinh thành. Giữa những quan điểm trái chiều ấy, câu hỏi "Có nên đưa cha mẹ già vào viện dưỡng lão?" vẫn là chủ đề gây nhiều tranh cãi.
>> Tôi bỏ lỡ nhiều cơ hội làm giàu trong 40 năm báo hiếu cha mẹ già
Lựa chọn tự tay chăm sóc cha mẹ, bạn đọc Xuân Hà nêu quan điểm: "Bản thân tôi không thích đi viện dưỡng lão, mà thích ở gần con cháu, được ôm ấp cháu, được trò chuyện với con mỗi ngày. Nhiều người nói sẵn sàng dùng tiền thừa kế nọ kia để đưa cha mẹ vào viện dưỡng lão theo tôi là không nên. Nếu đã tính đến cách đó thì sao không dùng tiền để thuê điều dưỡng viên chuyên nghiệp chăm sóc cha mẹ tại nhà?
Tôi cũng đã là con một, và tôi vẫn nuôi mẹ tại nhà cho đến lúc bà qua đời. Lúc mẹ tôi còn sống, tôi vẫn ngày đêm chăm sóc để bà không phải nằm viện khi đau ốm. Sau đó, mẹ tôi ra đi tại nhà lúc bà 91 tuổi. Tôi nghĩ nếu hiện giờ cha mẹ vẫn còn khỏe, thì con cái nên chăm sóc cho họ tốt nhất có thể thì cuối đời cũng không phải chăm sóc quá nặng nề".
Với lựa chọn khác về hình thức chăm sóc cha mẹ già, độc giả Đặng Tuấn Hùng bình luận: Dưỡng lão tại nhà là mô hình tốt nhất cho cha mẹ cao tuổi. Nếu con cái bận vì kiếm tiền, có điều kiện kinh tế thì cha mẹ vẫn nên ở nhà để được đi lại, giao lưu với những người hàng xóm, người cao tuổi cùng cộng đồng. Nếu sức khỏe yếu thì có thể thuê người về chăm sóc theo giờ, hoặc full time.
Làm vậy dù con cái không trực tiếp chăm hoặc ở bên cha mẹ nhưng hàng ngày vẫn nắm được tình hình sức khỏe, tinh thần cha mẹ. Họ hàng cũng có thể đến thăm đều đặn. Đó mới là hạnh phúc và nguyện vọng của người cao tuổi".
Tôi thuộc thế hệ 6X, năm nay 58 tuổi. Gia đình tôi có năm anh chị em (ba gái, hai trai). Đáng tiếc, em trai tôi mất sớm khi còn rất trẻ, nên tôi từ con trai út trở thành người con trai trưởng trong nhà. Có lẽ vì vậy mà tôi luôn suy nghĩ nhiều về trách nhiệm của mình với bố mẹ và các anh chị em.
Từ khi trưởng thành, tôi gần như tự lập hoàn toàn. Tôi đi làm rồi tự kiếm tiền mua đất, xây nhà và đón bố mẹ về ở cùng để tiện chăm sóc khi các cụ tuổi cao sức yếu. Với tôi, đó là trách nhiệm của người làm con, không phải để đổi lấy phần tài sản thừa kế nhiều hơn sau này.
Về sau, bố mẹ tôi quyết định bán nhà và đất của các cụ để lại rồi chia đều cho tất cả con cái trong gia đình. Kể cả một người em được bố mẹ nhận làm con nuôi cũng có phần trong đó. Dù là người chịu toàn bộ trách nhiệm phụng dưỡng cha mẹ nhưng tôi hoàn toàn đồng tình với quyết định đó.
Khi bố mẹ qua đời, hai người còn để lại một khoản tiền tiết kiệm cỡ vài trăm triệu đồng. Là trưởng nam, tôi chủ động chia đều số tiền đó cho các anh chị em và các con cháu trong nhà, ai cũng có phần, bất kể trai hay gái. Riêng mấy chỉ vàng của mẹ, tôi nói với mọi người dành riêng cho ba chị gái, coi như chút hồi môn cuối cùng mẹ để lại cho các con. Nhưng các chị lại bảo: "Nếu không chia cho cả em dâu (vợ tôi) thì các chị sẽ không nhận". Cuối cùng, mọi người thống nhất chia đều để ai cũng thấy vui vẻ.
>> Đồng nghiệp Tây ngạc nhiên vì tôi kiếm nhà thừa kế cho hai con trai
Đến hôm nay nhìn lại, tôi thấy mình đã có một lựa chọn hoàn toàn đúng đắn. Gia đình tôi đến giờ vẫn giữ được sự hòa thuận. Các anh chị em, các cháu luôn yêu quý nhau và thích về nhà vợ chồng tôi chơi mỗi dịp nghỉ lễ. Với tôi, đó là điều đáng quý hơn bất kỳ khoản tiền thừa kế nào.
Tôi luôn nghĩ tiền bạc rồi vẫn có thể làm ra. Nhưng tình cảm gia đình, một khi rạn nứt vì chuyện hơn thua tài sản, sẽ rất khó hàn gắn. Người con trai trưởng không nhất thiết phải được hưởng nhiều hơn, mà nên là người biết nhường nhịn, biết hy sinh một phần lợi ích của mình để giữ sự bình yên cho đại gia đình.
Đó là lựa chọn của tôi và tôi chưa bao giờ thấy hối tiếc. Được nhìn thấy anh chị em vẫn yêu thương nhau, con cháu vẫn quây quần mỗi dịp giỗ Tết, với tôi đã là một tài sản vô giá. Với những gia đình còn giữ được nhà đất của cha mẹ, theo tôi, nếu điều kiện cho phép thì nên cân nhắc giữ lại một phần làm nơi thờ cúng tổ tiên. Có một mái nhà để con cháu cùng trở về hương khói cho ông bà cũng là cách gìn giữ sự gắn kết giữa các thế hệ, thay vì để những tranh chấp về tài sản làm phai nhạt tình thân.
