Những ngày này, sức nóng ở các gia đình có con thi vào lớp 10 trường công lập Hà Nội cũng không kém cạnh gì cái nắng nóng kỷ lục ở miền Bắc. Chủ đề được các ông bố, bà mẹ chia sẻ nhiều nhất không còn là chọn thầy cô, chọn trường nào, ôn thi ra sao mà là những lo lắng về sức khỏe và tâm lý của con.
Chị Lam An, có con thi vào lớp 10 nguyện vọng 1 là Trường THPT chuyên Hà Nội – Amsterdam, chia sẻ: “Nhiều ý kiến hay chỉ trích cha mẹ tạo áp lực cho con nhưng không biết rằng chính các con tự đặt mục tiêu cho mình từ rất sớm và quyết tâm để đạt được mục tiêu đó. Ví dụ con nhà tôi, mục tiêu số 1 của con là vào lớp 10 chuyên Anh và cháu tự đề xuất về kế hoạch ôn thi từ lớp 7. Gia đình đã “nhắm” cả một trường tư chất lượng tốt để con thoải mái tâm lý rằng, dù thế nào con cũng có một chỗ học tử tế”.
Thế nhưng, theo chị, cháu vẫn “học ngày cày đêm” để đạt ước mơ của mình. Những ngày gần thi, bố mẹ muốn con dừng việc học lại để có một tâm lý thoải mái nhất. Thậm chí, đến 10 giờ đêm là tắt đèn, nhắc con đi ngủ thay vì học bài nhưng chờ bố mẹ ngủ rồi con vẫn lén dậy để tranh thủ học vì nói rằng nằm cũng không ngủ được vì lo. “Thương hơn cả chữ thương”, chị An nói.
Kỳ thi vào 10 với tỷ lệ “chọi” căng thẳng nên không chỉ trường chuyên mà cuộc đua để có suất vào trường công lập không chuyên cũng không kém phần “khốc liệt”.
Nhiều gia đình dành những điều kiện tốt nhất cho con, chăm sóc chu đáo từng bữa ăn, giấc ngủ. Nhiều phụ huynh cho biết, lên lớp 9 là “tạm hoãn” các việc nhà mà con phải làm trước đây để con chuyên tâm học hành.
Sát ngày thi, Hà Nội trải qua đợt nắng nóng kỷ lục khiến nhiều ông bố, bà mẹ càng bất an hơn. Nỗi lo thường trực là con ốm đúng ngày dự thi thì mọi nỗ lực sẽ uổng phí. Khác với kỳ thi tốt nghiệp THPT, thí sinh sẽ không được “đặc cách” trong kỳ thi này nếu chẳng may gặp tai nạn, ốm đau trước ngày thi. Phụ huynh lo lên mạng tìm kiếm, chia sẻ kinh nghiệm nên cho con ăn gì trong những ngày này để vừa an toàn, vừa bồi bổ sức khỏe và giúp tập trung nhất.
Nhiều phụ huynh tếu táo viết trên mạng xã hội: “Lưu ý: Nhà có con thi vào 10, xin đừng hỏi han nhiều. Nó khùng lên không ai chịu trách nhiệm”. Có mẹ thì trào phúng: “Những ngày ngày cả nhà phải đi nhẹ, nói khẽ, cười duyên”…
Dù chỉ đùa vui nhưng đủ thấy mức độ căng thẳng, áp lực của thí sinh. Suốt gần 10 năm đi học, đây là kỳ thi cam go nhất mà hầu hết học sinh phải trải qua và ít có sự lựa chọn nếu muốn vào trường công lập.
Thời điểm này, việc tổ chức ôn tập cho học sinh lớp 9 của các trường đã dừng lại. Thầy cô không còn nhắc các con về những đề cương, “chiến thuật” ôn thi nữa mà dành chỗ cho những lời động viên và nhắc nhở về tâm lý, kỷ luật phòng thi để đạt kết quả tốt nhất.
Ngày 27.5, sân trường THCS Chu Văn An (P.Tây Hồ, Hà Nội) như lặng đi trong một bầu không khí thật đặc biệt. Tiếng chuông quen thuộc vang lên cũng là lúc buổi học cuối cùng của các học sinh khối 9 dưới mái nhà “Chu2” khép lại, nhẹ nhàng, lưu luyến và đầy yêu thương.
Không còn những tiết học vội vã hay bài giảng trên bục giảng, hôm nay là những lời dặn dò thật khẽ trước kỳ thi quan trọng, là ánh mắt tin yêu, những cái ôm siết chặt và những lời chúc bình an gửi đến từng học sinh 2K11. Có những giọt nước mắt đã rơi, có những nụ cười xen lẫn nghẹn ngào, có những cái ôm thật lâu…
Thầy Nguyễn Cao Cường, Hiệu trưởng Trường THCS Thái Thịnh (Hà Nội) thì ân cần dặn dò học sinh từng chút về các thời điểm trước, trong và sau kỳ thi. Các em cần lắng nghe thật kỹ những phổ biến trong ngày 29.5, ngày mà các em phải có mặt tại các điểm thi, nghe phổ biến quy chế thi, thông báo bảng ghi tên dự thi để thí sinh kiểm tra, báo sai sót (nếu có) cho điểm thi.
Phụ huynh, học sinh cần đọc thông tin về điểm thi trong phiếu báo thi để đến đúng điểm thi và đúng giờ. Trong buổi phổ biến, học sinh cần lưu ý để xác nhận với cán bộ coi thi về những thông tin trên tờ giấy báo dự thi, bảng ghi tên dự thi, lắng nghe kỹ những quy định trong quá trình dự thi, những vật dụng được mang vào, không được mang vào phòng thi.
Thầy Cường cũng nhắc nhở các em về thiết bị cấm mang vào phòng thi, như điện thoại, đồng hồ thông minh… “Các em có thể mang theo chai nước uống trong suốt, không dán nhãn. Học sinh nên chuẩn bị 2 – 3 chiếc bút làm bài cùng loại, cùng màu. Bút tô trắc nghiệm nên dùng loại bút chì HB, 2B để tô cho nhanh và đậm đều, dễ tẩy nếu cần sửa. Các em nên mua 1 cục tẩy mới để tẩy sửa các ô trắc nghiệm cho sạch đẹp”, thầy Cường ân cần.
Với cha mẹ trong những ngày kỳ thi cận kề, thầy hiệu trưởng mong muốn cha mẹ đồng hành cùng con mỗi ngày, cùng con điều chỉnh để con có nhịp sinh học cho phù hợp với thời gian của những buổi thi. Động viên con, không tạo áp lực không cần thiết cho con.
Trong thời gian thi, cha mẹ hoặc người thân nên bố trí đưa học sinh đi thi để đảm bảo yên tâm không đến sai điểm thi và một số tình huống có thể phát sinh mà học sinh xử lý chậm như quên giấy tờ, đồ dùng học tập… Động viên con tự tin, không đặt nặng vấn đề về điểm, đỗ, trượt cho con mình.
“Đặc biệt, không nên xem đáp án các môn sau mỗi buổi thi và yêu cầu con đối chiếu”, thầy Cường đề nghị và cho rằng, sau kỳ thi, cha mẹ cần ổn định tâm lý cho con cho dù con làm bài tốt hay không tốt.
Với học sinh, thầy Cường cũng dặn dò các em không nên trao đổi với nhau về kết quả của bài thi đã làm trong mỗi buổi thi. Sau buổi, ngày thi không nên xem đáp án của buổi thi đó mà nên nghỉ ngơi chuẩn bị cho buổi thi tiếp theo.
Kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10 THPT công lập năm học 2026 – 2027 của Hà Nội diễn ra trong các ngày 30 và 31.5; kỳ thi vào lớp 10 chuyên tổ chức ngày 1.6. Toàn thành phố có 224 điểm thi với khoảng 5.300 phòng thi chính thức và gần 400 phòng thi dự phòng.
Năm nay, có khoảng 147.000 học sinh tốt nghiệp THCS, tăng hơn 20.000 em so với năm trước, trong khi trường công lập chỉ đáp ứng khoảng 55% chỉ tiêu. Dù vậy, năm nay có khoảng 22.000 học sinh lớp 9 chủ động không đăng ký dự thi vào lớp 10 công lập.
Trong buổi lễ tổng kết năm học, hình ảnh một cô giáo nhận “giấy khen” từ chính học sinh của mình đã thu hút sự quan tâm trên mạng xã hội. Tấm giấy khen được trình bày đơn giản, viết tay nắn nót nhưng chứa đựng tình cảm chân thành của cả lớp dành cho giáo viên chủ nhiệm.
Chia sẻ với phóng viên Dân trí, cô Nguyễn Thị Hương (giáo viên chủ nhiệm lớp 6H, Trường THCS Lê Lợi, phường Thành Vinh, tỉnh Nghệ An) không giấu nổi niềm hạnh phúc khi nhận được tấm giấy khen độc lạ.
“Sau khi tôi phát giấy khen cho các học trò xong, các em bất ngờ ùa lên, trao cho tôi một tấm giấy khen tự chế. Lúc ấy, tôi đứng hình mất vài giây, vừa bất ngờ vừa xúc động đến nghẹn ngào", cô nói.
Điều khiến nữ giáo viên trân quý nhất là tấm giấy khen này được chuẩn bị hoàn toàn thủ công. Từ dòng chữ nắn nót cho đến hàng chục chữ ký của các thành viên trong lớp ở phía dưới.
"Tờ giấy khen vừa đáng yêu, vừa chân tình. Trong sự nghiệp đi dạy, có lẽ đây là món quà đặc biệt nhất mà tôi khó quên được", cô Hương tâm sự.
Năm học vừa qua cũng là năm đầu tiên cô Hương đồng hành cùng học sinh ở bậc THCS. Cô nhớ lại những ngày đầu nhận lớp, nhiều học sinh còn rụt rè, nhút nhát. Tuy nhiên, sau những giờ học và hoạt động trải nghiệm, khoảng cách giữa cô trò dần được kéo gần hơn.
Nữ giáo viên nhớ nhất dịp lớp tham gia gian hàng ngày Tết với chủ đề ẩm thực Việt - Pháp. Nhìn những học trò nhỏ ngày thường còn bỡ ngỡ, nay bỗng chốc tự tin, chủ động chuẩn bị từng món ăn, đoàn kết để tỏa sáng theo cách riêng, cô biết sợi dây gắn kết giữa mình và các em đã thực sự bền chặt.
Cô Hương bộc bạch rằng nghề giáo thời nay không thiếu những áp lực. Từ áp lực chỉ tiêu, chất lượng bài giảng cho đến cả những góc nhìn đôi khi còn khắt khe, thiếu thấu hiểu trên mạng xã hội. Nhưng chính những món quà tinh thần vô giá của các em đã giúp thầy cô cảm thấy được an ủi, động viên.
“Tôi nhận ra điều ý nghĩa nhất của nghề giáo không chỉ là dạy chữ mà là dạy cách làm người. Cứ giáo dục các em bằng chữ tâm, truyền cho các em năng lượng tích cực, tự khắc các em sẽ lớn lên thành những người tử tế”, cô chia sẻ.
Chứng kiến khoảnh khắc xúc động của cô trò, chị Nguyễn Thị Thuận (phụ huynh em Lê Bình Tuệ Anh, lớp 6H) không khỏi ngạc nhiên và tự hào về sự trưởng thành của con mình. Chị đã đăng tải giấy khen lên mạng xã hội và nhận được sự quan tâm lớn từ cộng đồng mạng.
Chị Thuận cười chia sẻ: “Bình thường ở nhà cháu viết chữ khá cẩu thả, thế mà hôm đó ngồi nắn nót từng nét một để làm giấy khen tặng cô. Bản thân làm cha làm mẹ như tôi cũng thấy ấm lòng vì các con đã học được cách biết ơn, biết yêu thương”.
Trong mắt các phụ huynh, cô Hương dù là một giáo viên trẻ nhưng lại có sự thấu hiểu và tâm lý đáng nể. Cô nắm rõ tính cách, điểm mạnh, điểm yếu của từng học sinh để có cách động viên, uốn nắn phù hợp. Trên lớp, cô vừa là người thầy nghiêm khắc, vừa là người bạn lớn cởi mở, luôn chủ động kết nối với gia đình.
"Con tôi đi học về ngày nào cũng kể chuyện về cô. Không chỉ học sinh mà phụ huynh cũng mong sang năm tiếp tục được cô làm chủ nhiệm”, chị Thuận bày tỏ.
Tham gia vào quá trình thử nghiệm đăng ký tuyển sinh đầu cấp tại Hà Nội cho năm học 2026 - 2027 với ứng dụng bản đồ GIS, cha mẹ học sinh có thể tra cứu thông tin, đăng ký tuyển sinh và kiểm tra kết quả qua Cổng thông tin tuyển sinh đầu cấp.
Trong thời gian thử nghiệm, phải đảm bảo kiểm tra kỹ các thông tin và tham gia hướng dẫn từ Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội để nâng cao tính minh bạch trong tuyển sinh. Việc thử nghiệm lần 1 sẽ bắt đầu từ ngày 3-6 đến 5-6. Sẽ còn hai lần thử nghiệm nữa trước khi đăng ký chính thức.
Hệ thống tuyển sinh đầu cấp của Hà Nội cung cấp các chức năng hỗ trợ cha mẹ học sinh như: tra cứu thông tin tuyển sinh, đăng ký tuyển sinh, tra cứu kết quả, hướng dẫn đăng ký và bản đồ số GIS. Bản đồ số GIS hỗ trợ phụ huynh tra cứu thông tin trường học, khu vực tuyển sinh, góp phần nâng cao tính công khai, minh bạch trong công tác tuyển sinh.
Trong thời gian vận hành thử nghiệm, cha mẹ học sinh truy cập Cổng thông tin tuyển sinh đầu cấp của thành phố tại địa chỉ: https://tsdaucap.hanoi.gov.vn, lựa chọn chức năng đăng ký tuyển sinh phù hợp với cấp học của con em mình và thực hiện kê khai, kiểm tra thông tin theo hướng dẫn trên hệ thống.
Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội lưu ý dữ liệu đăng ký trong thời gian thử nghiệm chỉ phục vụ công tác kiểm tra, rà soát kỹ thuật và hoàn thiện hệ thống, không phải là kết quả tuyển sinh chính thức. Cha mẹ học sinh cần kiểm tra kỹ các thông tin về học sinh, nơi cư trú, số điện thoại liên hệ và các thông tin liên quan trước khi gửi đăng ký.
Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội đề nghị UBND các xã, phường, các phòng chuyên môn, các trường mầm non, tiểu học, trung học cơ sở đẩy mạnh công tác tuyên truyền, hướng dẫn cha mẹ học sinh tham gia đăng ký thử nghiệm. Đồng thời đề nghị rà soát đầy đủ chỉ tiêu, tuyến tuyển sinh, thông tin nhà trường và các điều kiện phục vụ tuyển sinh năm học 2026 - 2027.
Đặc biệt, Nghị định 179/2026/NĐ-CP về học bổng cho người học các ngành khoa học cơ bản, kỹ thuật then chốt và công nghệ chiến lược đã mở ra cơ hội thu hút nhiều học sinh giỏi vào các ngành nghề then chốt cho sự phát triển quốc gia.
Thực tế cho thấy, chính sách học bổng đã bắt đầu tạo ra tác động tích cực. Ngành sư phạm 2 năm gần đây có điểm chuẩn thuộc nhóm cao nhất cả nước. Số lượng người học lựa chọn các ngành STEM cũng tăng lên đáng kể.
Tuy nhiên, học bổng và hỗ trợ tài chính chỉ giải quyết một phần bài toán đào tạo nhân lực chất lượng cao. Điều quyết định hơn là chất lượng đào tạo, môi trường làm việc và cơ hội phát triển nghề nghiệp lâu dài.
Thực tế cho thấy nhiều sinh viên chọn ngành vì được hỗ trợ tài chính hơn là vì năng lực và đam mê. Không ít người bỏ học giữa chừng hoặc chuyển nghề sau tốt nghiệp do thu nhập và triển vọng phát triển chưa hấp dẫn. Điều đó cho thấy hỗ trợ tài chính cần thiết nhưng chưa đủ để giữ chân người giỏi.
Ngành sư phạm là ví dụ rõ nhất. Dù được miễn học phí nhiều năm, ngành này vẫn khó thu hút học sinh giỏi. Chỉ khi vị thế nghề nghiệp, thu nhập và cơ hội phát triển của nhà giáo được cải thiện, sức hút mới tăng lên.
Khoa học cơ bản và công nghệ cao cũng đối mặt tình trạng tương tự. Nếu thiếu phòng thí nghiệm hiện đại, hệ sinh thái nghiên cứu và doanh nghiệp công nghệ đủ mạnh để thu hút nhân tài, người học khó theo đuổi lâu dài. Thực tế cho thấy miền Trung là nơi có nhiều học sinh giỏi STEM nhờ truyền thống hiếu học và trường chuyên mạnh, nhưng tỷ lệ theo học STEM tại ĐH vẫn thấp vì cơ hội việc làm và thu nhập chưa hấp dẫn.
Một hạn chế khác là chính sách còn dàn trải, chú trọng mở rộng số lượng hỗ trợ hơn là đầu tư chiều sâu cho chất lượng đào tạo và hiệu quả đầu ra. Trong bối cảnh nguồn lực quốc gia có hạn, đầu tư thiếu trọng tâm sẽ khó tạo được đội ngũ nhân lực tinh hoa thực sự.
Vì vậy, học bổng cần gắn trực tiếp với chiến lược phát triển nhân lực quốc gia và nhu cầu thực tế của nền kinh tế. Những lĩnh vực như bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, tự động hóa, công nghệ sinh học, năng lượng mới hay khoa học vật liệu cần được ưu tiên đầu tư dài hạn và đồng bộ.
Quan trọng hơn, hỗ trợ tài chính phải đi cùng nâng cao chất lượng đào tạo. Một sinh viên được miễn học phí nhưng học trong môi trường thiếu thực hành nghiên cứu, thiếu kết nối với doanh nghiệp thì khó trở thành nhân lực trình độ cao. Chính sách học bổng vì vậy không thể tách rời đầu tư cho ĐH nghiên cứu, đội ngũ giảng viên và cơ sở vật chất.
Bên cạnh đó, cần gắn đào tạo với thị trường lao động. Doanh nghiệp phải tham gia xây dựng chương trình, cấp học bổng, hỗ trợ thực tập và tuyển dụng để người học nhìn thấy con đường nghề nghiệp, từ đó yên tâm theo đuổi các lĩnh vực khó như khoa học cơ bản, công nghệ.
Chiến lược phát triển nhân lực chất lượng cao cũng không thể bắt đầu muộn ở bậc ĐH. Nhiều quốc gia thành công về khoa học - công nghệ đều đầu tư mạnh cho giáo dục STEM từ phổ thông. VN cần phát hiện, bồi dưỡng năng lực nghiên cứu và sáng tạo của học sinh từ THCS, THPT thông qua phòng thí nghiệm học đường, câu lạc bộ khoa học, học bổng và môi trường nghiên cứu trung thực.
