Tôi là một nhân viên văn phòng bình thường. Và cũng giống như hàng triệu người dùng di động khác tại Việt Nam lúc này, tôi đang mắc một hội chứng tâm lý mới: ám ảnh tiếng chuông điện thoại. Mỗi ngày của tôi bắt đầu không phải bằng tiếng chim hót hay chuông báo thức, mà bằng những cuộc gọi từ các số máy lạ hoắc, từ các sim “rác” với đầu số 056, 059, 02483, 02883, 02889… Nội dung toàn là lừa đảo đầu tư, mời chào mua hàng khuyến mãi, mời vay tiền trên các app “đen” đến đòi nợ khủng bố dù tôi không vay.
Từ sáng đến tối, bất kể giờ giấc, ngày nghỉ hay lễ Tết, tôi đều bị hàng trăm số điện thoại tổng đài ảo thay phiên nhau “khủng bố”. Chúng băm nát sự tập trung, phá hỏng những giấc ngủ và vắt kiệt sự kiên nhẫn của tôi. Là một người am hiểu công nghệ ở mức cơ bản, tôi đã làm đủ biện pháp được khuyến cáo để tự bảo vệ mình. Nhưng kết quả nhận lại chỉ là sự bất lực tột cùng.
Tôi đã chủ động chặn số lạ, nhưng điều đó dường như vô ích vì chúng dùng hệ thống tổng đài ảo (Voice IP), mỗi lần gọi là một dải số khác nhau, đầu số khác nhau. Tôi chặn số này, thì chỉ vài phút sau số khác lại gọi đến, như nấm sau mưa. Tôi tiếp tục dùng tính năng chặn theo tiền tố (block prefix) trên điện thoại và tải cả các ứng dụng nhận diện cuộc gọi rác nhưng kết quả vẫn thế. Các đối tượng này liên tục lách luật bằng cách sử dụng các đầu số di động cá nhân “rác” hoặc thay đổi dải số tổng đài liên tục khiến các bộ lọc AI cũng phải “đầu hàng”. Thậm chí, nhiều lần chúng còn dùng công nghệ để ẩn bớt số “0” ở đầu các số để thay đổi tiền tố.
Mỗi khi nhận cuộc gọi rác, tôi cặm cụi nhắn tin phản ánh qua đầu số 5656, 156. Tôi đăng ký luôn số điện thoại của mình vào danh sách không nhận quảng cáo (DNC). Vậy mà, những cuộc gọi “rác” ấy không hề thuyên giảm, thậm chí còn có dấu hiệu tăng lên với thái độ thách thức, hung hăng hơn.
>> Tôi quyết không chuyển lại 50.000 đồng cho người lạ ‘nạp tiền điện thoại nhầm’
Đến đây, tôi buộc phải đặt ra một câu hỏi lớn: Sự bảo vệ của nhà mạng dành cho người tiêu dùng đang ở đâu? Tại sao một vấn nạn nhức nhối suốt nhiều năm nay lại không thể giải quyết dứt điểm? Hãy nhìn thẳng vào sự thật, không một hệ thống tổng đài ảo hay dải số viễn thông nào có thể tự nhiên hoạt động nếu không có sự cung cấp hạ tầng từ các nhà mạng.
Nhà mạng nắm trong tay công nghệ cốt lõi, nắm quyền kiểm soát băng thông, lưu lượng và phân tích hành vi cuộc gọi. Một đầu số cá nhân hoặc một tổng đài doanh nghiệp vừa kích hoạt đã thực hiện hàng nghìn cuộc gọi ngắn trong một ngày, tỷ lệ bị từ chối cao, thuật toán của nhà mạng hoàn toàn thừa sức nhận diện đó là “rác”. Nhưng tại sao họ không chặn đứng ngay từ đầu? Phải chăng vì những tổng đài ảo, những chiến dịch gọi điện hàng loạt ấy mang lại nguồn doanh thu khổng lồ cho chính các doanh nghiệp viễn thông?
Về phía cơ quan quản lý, tôi đã nghe rất nhiều về các đợt “ra quân”, xử phạt, chuẩn hóa thông tin thuê bao chính chủ. Nhưng thực tế chứng minh, các biện pháp hành chính hiện tại chưa đủ sức răn đe. Việc chế tài xử phạt vài chục triệu đồng với một công ty quảng cáo viễn thông là quá nhỏ bé so với lợi nhuận họ thu được từ việc bán dữ liệu và spam khách hàng.
Chúng tôi trả tiền hàng tháng để mua dịch vụ viễn thông, mong muốn có một công cụ liên lạc tiện ích, chứ không phải trả tiền để bị tra tấn tinh thần. Để giải quyết vấn nạn này, tôi thiết nghĩ cơ quan quản lý cần có những biện pháp mạnh tay và thực chất hơn, đánh thẳng vào gốc rễ vấn đề.
Thứ nhất, cần quy trách nhiệm trực tiếp cho người đứng đầu nhà mạng nếu để tỷ lệ cuộc gọi “rác”, tổng đài ảo vượt mức cho phép. Cơ quan quản lý cần cấm nhà mạng đó phát triển thuê bao mới hoặc cung cấp dịch vụ tổng đài trong một thời gian nhất định. Chỉ khi đánh vào “nồi cơm” và thị phần, các nhà mạng mới thực sự dọn dẹp hệ thống của mình thay vì nhắm mắt làm ngơ thu tiền.
Thứ hai, cần siết chặt điều kiện cung cấp dịch vụ tổng đài ảo (SIP Trunking, Voice IP). Doanh nghiệp muốn đăng ký tổng đài gọi ra số lượng lớn bắt buộc phải sử dụng Voice Brandname (hiển thị tên thương hiệu) và phải ký quỹ. Nếu vi phạm quy định gọi điện quấy rối, họ sẽ bị tước giấy phép kinh doanh, thu hồi toàn bộ dải số và tịch thu tiền ký quỹ.
Thứ ba, minh bạch hóa kết quả phản ánh. Hàng triệu tin nhắn gửi về 156, 5656 mỗi năm cần được công khai thống kê: đã xử lý bao nhiêu? Bao nhiêu số bị khóa? Nhà mạng nào đang chứa chấp nhiều số rác nhất? Người dân cần thấy phản ánh của mình có giá trị thay vì cảm giác đang “ném đá ao bèo”. Đã đến lúc các nhà mạng ngừng đùn đẩy trách nhiệm và đưa ra những lời hứa hẹn. Và cơ quan chức năng phải “nâng cấp” hình phạt lên gấp bội với việc này.
Xin đừng để hàng triệu người dân mỗi ngày phải tự vật lộn trong mớ bòng bong của “rác” viễn thông, trong khi những kẻ trục lợi vẫn nhởn nhơ đếm tiền trên sự phiền toái của người khác.
Anh TKNhà mạng làm ngơ khi khách hàng bị sim rác ‘tra tấn’
‘Nhà mạng phải diệt SIM rác thay vì bắt người dùng nhập số CMND’
"Với các nghành Khoa học, Kỹ thuật, Y dược, Sinh, Hóa và các ngành có sử dụng máy móc, dụng cụ phức tạp để học tập thì học phí cao có thể hiểu được. Còn các ngành mà sinh viên chỉ cần một cái laptop là học được như Kinh tế, Tài chính, Kế toán, Luật... thì tôi không hiểu lý do gì khiến học phí cao đến vậy?".
Đó là thắc mắc của độc giả Nvtbinh sau khi "Gần 120 đại học công bố học phí năm 2026". Theo đề án tuyển sinh của các trường, phần lớn công bố học phí theo năm, phổ biến 20-35 triệu đồng, cao nhất là gần 200 triệu đồng. Một số trường công bố học phí theo tín chỉ, mức phổ biến khoảng 0,5-1,5 triệu đồng/tín chỉ. Một khóa học thường kéo dài 4-5 năm, khoảng 120-140 tín chỉ.
Học phí đại học ba năm qua đều tăng, một phần do trần học phí tăng theo Nghị định số 97 (năm 2023) của Chính phủ. Mức cao nhất được thu ở các đại học công lập chưa tự đảm bảo chi thường xuyên năm học 2026-2027 là 1,71 - 3,5 triệu đồng mỗi tháng, cao hơn khoảng 11% so với năm học trước.
So sánh mức học phí đại học hiện nay với thu nhập của phụ huynh, bạn đọc Damynghephanvinh bày tỏ lo lắng: "Trung bình học phí đại học khoảng 3 triệu đồng một tháng, cộng thêm chi phí thuê nhà trọ và ăn uống, sinh hoạt tầm 5-6 triệu nữa nếu sinh viên ở tỉnh ra thành phố học. Tính ra, tổng cộng chi phí học đại học vào khoảng 8-10 triệu đồng. Với mức lương công nhân trong khu công nghiệp thì bố hoặc mẹ đi làm cả tháng mới nuôi đủ một con học đại học".
>> '7 năm thất nghiệp vì nghĩ đại học là nơi sản xuất việc làm'
Đồng quan điểm, độc giả Windyplace phân tích: "Nếu bố mẹ là lao động phổ thông, công nhân, phải nuôi một con học đại học là xem như hết khả năng. Gia đình nào có hai con cùng học đại học thì sẽ là gánh nặng rất lớn. Cứ cho hai người một năm đi làm được khoảng 200 triệu, chi tiêu tiết kiệm, dư được 100 triệu. Trong khi đó, một con học đại học ít nhất cũng khoảng 30 triệu học phí, chi phí sinh hoạt ở trọ (1,5 triệu tiền nhà, 3 triệu tiền ăn uống) mỗi năm cũng hết 40-55 triệu, coi như là hết tiền tiết kiệm của bố mẹ. Nên mong các bậc phụ huynh định hướng tốt cho con. Nếu con có khả năng học tập tốt thì hãy nên vào đại học. Còn nếu không thì nên cho con đi học nghề".
"Gia đình tôi, các thế hệ em tôi (sau năm 1995) đều định hướng đi học cao đẳng nghề và ngoại ngữ. Ba người học cao đẳng nghề Bách Khoa Hà Nội, một em học cao đẳng Điều dưỡng du học Đức, một em học cao đẳng Điều dưỡng du học Nhật. Các em học rất nhanh, chỉ mất hai năm lý thuyết và một năm thực hành nghề là đều có việc làm với mức lương rất tốt tại các công ty, doanh nghiệp FDI so với các bạn học đại học.
Học đại học giờ trở thành một gánh nặng chi phí không nhỏ với các con em gia đình ở nông thôn, vì thế hệ bố mẹ hiện tại đều đang làm công nhân với mức lương cơ bản 5-7 triệu đồng một tháng. Thế nên, đại học giờ không phải là tất cả, hãy sáng suốt theo nhu cầu xã hội và giá trị bản thân", bạn đọc Songque nói thêm.
Tôi từng nghe nhiều người nói: "Giá nhà giờ cao quá, đợi thêm vài năm nữa rồi mua". Câu nói ấy theo tôi suốt gần chục năm đi làm ở Hà Nội. Mỗi lần xem một dự án chung cư mới mở bán, tôi lại lắc đầu: "Giá gì mà cứ tăng đều, trong khi lãi suất vay mua nhà vẫn ở mức cao". Tôi tự trấn an mình rằng chờ thêm, biết đâu thị trường điều chỉnh. Nhưng thực tế lại không diễn ra như tôi nghĩ.
Cách đây một năm, khi thị trường chung cư ở cả Hà Nội và TP HCM vẫn tiếp tục leo thang, tôi bắt đầu thấy lo. Những căn hộ tôi từng "chê đắt" trước đó đã tăng vài trăm triệu, thậm chí cả tỷ đồng. Lúc ấy, tôi đứng trước lựa chọn: hoặc tiếp tục chờ, hoặc chấp nhận bước vào cuộc chơi.
Cuối cùng, tôi quyết định "liều" một lần. Tôi vay mượn thêm khoảng 50% giá trị căn hộ để mua một căn giá 3,5 tỷ đồng, dọn vào ở ngay. Thú thật, thời điểm ký hợp đồng, tôi cũng run. Khoản nợ không nhỏ, áp lực trả góp hàng tháng khiến tôi nhiều đêm mất ngủ. Nhưng đổi lại, tôi có một nơi ở ổn định, không còn cảnh thuê nhà, chuyển trọ, hay thấp thỏm mỗi lần chủ nhà báo tăng giá.
Điều tôi không ngờ nhất là sau khi có nhà, dù vẫn đang là con nợ, tôi lại thấy nhẹ nhõm hơn rất nhiều. Tôi bắt đầu ngủ ngon hơn, làm việc tập trung hơn, sức khỏe cũng cải thiện. Những thứ này, nếu quy ra tiền, có lẽ cũng không thể đo đếm được.
Một năm trôi qua, nhìn lại, tôi mới thấy quyết định khi đó có phần "liều" nhưng lại đúng. Căn hộ tôi mua hiện tại đã tăng hơn một tỷ đồng so với lúc trước. Nếu ngày đó tôi tiếp tục chờ đến khi "đủ tiền", có lẽ bây giờ tôi vẫn đang đứng ngoài nhìn, và căn nhà ấy đã nằm ngoài tầm với.
Tôi nhận ra một điều: thị trường bất động sản, đặc biệt là chung cư tại các đô thị lớn, đang vận hành theo quy luật riêng. Nguồn cung ngày càng hạn chế, quỹ đất nội đô khan hiếm, chi phí đầu vào tăng... khiến giá nhà rất khó giảm sâu như nhiều người kỳ vọng.
Khi chưa mua nhà, tôi luôn thấy giá quá đắt. Nhưng khi đã mua rồi, vài năm sau nhìn lại, tôi lại thấy mình may mắn vì đã mua sớm. Nếu nhu cầu là ở thực, tài chính vẫn trong khả năng kiểm soát, thì tôi tin việc mua nhà sớm là một khoản đầu tư cho sự ổn định và bình an của chính mình.
Giờ đây, tôi vẫn đang trả nợ mỗi tháng (cả gốc lẫn lãi khoảng 18-20 triệu đồng). Áp lực vẫn còn, nhưng đổi lại là cảm giác an tâm khi có một mái nhà thuộc về mình. Và với tôi, điều đó hoàn toàn xứng đáng.
Tôi có hai con trai đều theo học ngành kỹ thuật cơ khí tại một trường đại học quốc tế công lập trong nước. Đây là chương trình có bằng cấp được công nhận rộng rãi, học phí không hề thấp, nhưng đến hôm nay, tôi thấy lựa chọn đó hoàn toàn xứng đáng.
Năm 2018, con trai lớn của tôi vào đại học. Cùng thời điểm đó, người bạn thân nhất của con từ thời tiểu học đến hết THPT cũng đỗ đại học, nhưng chọn một ngành xã hội theo sở thích. Sau khi ra trường, cháu làm ở một công ty dịch vụ rồi học tiếp Thạc sĩ. Đến nay, dù đã có bằng cao học nhưng thu nhập của cháu chỉ khoảng 10 triệu đồng mỗi tháng. Cháu nói muốn nhảy việc nhưng rất khó vì ít nơi tuyển dụng đúng chuyên môn.
Trong khi đó, con trai tôi học kỹ thuật cơ khí. Tổng chi phí từ lúc nhập học đến khi tốt nghiệp vào khoảng 600 triệu đồng, gồm học phí, sinh hoạt phí và các khoản liên quan. Nhiều người nghe con số này sẽ thấy lớn, nhưng tôi luôn nghĩ đầu tư cho giáo dục cần nhìn vào hiệu quả lâu dài.
Hiện nay, con tôi làm cho một công ty của Mỹ, cách nhà khoảng 20 km. Thu nhập của con khá ổn, chế độ phúc lợi cũng tốt. Thậm chí, công ty còn thuê hẳn xe bảy chỗ cùng tài xế để đưa đón nhân viên kỹ thuật đi làm mỗi ngày. Tôi hiểu rằng doanh nghiệp không tự nhiên bỏ ra khoản chi phí như vậy nếu nhân sự không thật sự có giá trị và khó tuyển.
>> Tốn 600 triệu học đại học nhưng lương thua bạn xuất khẩu lao động
Từ trải nghiệm thực tế của con mình, tôi có quan điểm khá rõ ràng với con trai thứ hai rằng nếu không học đại học ngành kỹ thuật thì tôi sẽ cho học nghề ngay sau khi tốt nghiệp THPT. Tôi nghĩ những nghề như sửa ôtô, điện lạnh, tiện cơ khí, đầu bếp... đều rất thực tế. Quan trọng hơn, học nghề tại nơi làm việc trực tiếp thường được trả lương ngay từ lúc học việc. Sau 5-10 năm tích lũy tay nghề và kinh nghiệm, nếu có năng lực thì hoàn toàn có thể ra làm riêng.
Hiện nay, nhiều người vẫn quan niệm cứ phải để con học ngành mình yêu thích thì mới thành công. Tôi không phản đối điều đó, nhưng thực tế cuộc sống đôi khi khác xa suy nghĩ tuổi trẻ. Những ngành càng dễ học thì càng nhiều người học. Hệ quả là cung vượt cầu, nhiều người thất nghiệp hoặc có việc nhưng lương thấp.
Theo tôi, trước tiên nên chọn một nghề có khả năng tạo thu nhập ổn định, có nhu cầu tuyển dụng cao. Sau khi công việc vững vàng, tài chính ổn định rồi theo đuổi đam mê cũng chưa muộn. Cuộc sống thực tế vẫn cần cơm áo trước khi nói đến lý tưởng.
Tôi nói điều này không phải để đề cao ngành kỹ thuật hay phủ nhận giá trị của các ngành nghề khác. Nhưng với riêng con trai, tôi luôn khuyên nên theo các khối kỹ thuật như cơ khí, cơ điện tử, điện - điện tử... đồng thời học ngoại ngữ thật tốt. Đúng là những ngành này học khó, áp lực cao, nhưng đổi lại cơ hội việc làm rất rộng mở. Hiện nay, các công ty sản xuất, đặc biệt doanh nghiệp FDI, đang tuyển dụng kỹ sư kỹ thuật rất nhiều. Người có chuyên môn tốt và ngoại ngữ gần như không sợ thất nghiệp.
